Tải bản đầy đủ (.docx) (5 trang)

Phân tích bài Sóng Xuân Quỳnh ( đoạn khó nhất )

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (133.44 KB, 5 trang )

Sóng – đoạn thơ khó phân tích nhất
Đề ra: Cảm nhận tâm trạng và niềm khao khát của người phụ nữ qua đoạn thơ sau đây
trong bài Sóng của Xuân Quỳnh:
Ở ngoài kia đại dương
Trăm ngàn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở
Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa

Phan Danh Hiếu – GV chuyên luyện thi QG Ngữ văn – đã xuất bản
nhiều sách tham khảo.
Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ.

Gợi ý phân tích
1. Khổ thơ thứ nhất, nhà thơ thể hiện niềm tin của mình vào tình yêu đích
thực:
Ở ngoài kia đại dương
Trăm ngàn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở


– Nhà thơ nhìn những con sóng ngoài đại dương và thấy được hàng
trăm, hàng ngàn, hàng triệu con sóng biển. Và những con
sóng đó đang hướng vào bờ dù gặp bao nhiêu khó khăn trắc


trở. Đó cũng là ẩn dụ nghệ thuật để chỉ tình yêu mãnh liệt của
người con gái. Sóng xa vời cách trở vẫn tìm được tới bờ như
tìm về nguồn cội yêu thương “con nào chẳng tới bờ”, cũng
như anh và em sẽ vượt qua mọi khó khăn để đến với nhau, để
sống trong hạnh phúc trọn vẹn của lứa đôi “dù muôn vời cách
trở”. Bởi như ông bà ta từng nói:
Yêu nhau mấy núi cũng qua
Mấy sông cũng lội mấy đèo cùng qua
– Và gian nan thử thách là những điều không thể thiếu trong tình yêu
lứa đôi. Nhưng qua thử thách tình yêu mới thực sự vững bền.
Xuân Quỳnh cũng đã từng viết:
Tình ta như hàng cây
Đã qua mùa bão gió
Tình ta như dòng sông
Đã yên ngày thác lũ
(Thơ tình cuối mùa thu)
2. Nếu như những khổ thơ trước nhà thơ nói về niềm vui sướng dào dạt,
những nhung nhớ giận hờn thì đoạn thơ này nhà thơ lại thể hiện
những băn khoăn, lo lắng. Đó cũng là trực cảm của tình yêu:
Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa


Nhà phê bình Chu Văn Sơn đã có một nhận xét rất hay về thơ Xuân
Quỳnh như sau: “Thơ Xuân Quỳnh là thơ của một cánh chuồn
chuồn bay tìm chỗ nương thân trong nắng nôi dông bão của
cuộc đời … Thế giới thơ ca Xuân Quỳnh là sự tương tranh
không ngừng giữa khắc nghiệt và yên lành với những biểu

hiện sống động và biến hóa khôn cùng của chúng”. Có lẽ
cũng là vì Xuân Quỳnh là người phụ nữ đa cảm luôn luôn dự
cảm những giông bão cuộc đời dù lòng chị vẫn tin yêu. Trong
tình yêu, Xuân Quỳnh cũng gặp nhiều trắc trở, những khổ
đau, cay đắng. Bởi vậy, tình yêu với chị đôi khi chỉ là khoảnh
khắc:
Em đâu dám nghĩ là vĩnh viễn
Hôm nay yêu mai có thể xa rồi
(Nói cùng anh)
Phan Danh Hiếu – GV chuyên luyện thi QG Ngữ văn – đã xuất bản
nhiều sách tham khảo.
– Tác giả sử dụng phép so sánh: lấy cái không gian để nói cái thời
gian. Xuân Quỳnh qua khổ thơ trên đã phần nào cho người
đọc nhận thức rõ về những dự cảm và nỗi băn khoăn của chị.
Những từ “tuy dài thế – vẫn đi qua – dẫu rộng” như chứa
đựng ở trong nó ít nhiều nỗi âu lo và những ngậm ngùi. Cuộc
đời tuy dài nhưng tuổi trẻ của mỗi con người là hữu hạn. Cho
nên không thể ngăn nổi “năm tháng vẫn đi qua”. Giống như
biển khơi kia “dẫu rộng” vẫn nào ngăn được một đám mây
bay về cuối chân trời. Nhạy cảm với sự chảy trôi của thời gian
nên Xuân Quỳnh tiếc cho sự hữu hạn của đời người. Ở điểm
này, Xuân Diệu cũng rất đồng cảm với Xuân Quỳnh:
Lòng tôi rộng nhưng lượng trời cứ chật
Không cho dài thời trẻ của nhân gian
Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn
Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại
Còn trời đất nhưng chẳng còn tôi mãi
Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời



– Tuy thế nhà thơ vẫn tin tưởng, tin tưởng ở tấm lòng nhân hậu và
tình yêu chân thành của mình sẽ vượt qua tất cả. Có thể nói
Xuân Quỳnh yêu thương tha thiết, mãnh liệt nhưng cũng tỉnh
táo nhận thức dự cảm những trắc trở, thử thách trong tình
yêu đồng thời cũng tin tưởng vào sức mạnh tình yêu sẽ giúp
người phụ nữ vượt qua thử thách đến với bến bờ hạnh phúc.
Cho nên, sóng sẽ đến bờ, năm tháng sẽ đi qua thời gian dài
đằng đẵng và mây nhỏ bé sẽ vượt qua biển rộng để bay về xa.
Một loạt hình ảnh thơ ẩn dụ được bố trí thành một hệ thống
tương phản, đối lập để nói lên dự cảm tỉnh táo, đúng đắn và
niềm tin mãnh liệt của nhà thơ vào sức mạnh của tình yêu.
Trong bài thơ “Thơ tình cuối mùa thu” chị cũng đã từng viết:
“Thời gian như là gió
Mùa đi theo tháng năm
Tuổi theo mùa đi mãi
Chỉ còn anh và em
Chỉ còn anh và em
Cùng tình yêu ở lại”
Chị thường đặt tình yêu giữa không gian bao la (biển khơi, đất trời,
mây gió…) và thời gian bất tận (mùa thu đi, ký ức, “thời gian
trắng”, “thời gian ơi sao không đổi sắc màu”…) để đi đến tận
cùng xứ sở, đến tận cùng khổ đau của cuộc đời chị đã nếm
trải. Cho nên, thật dễ hiểu cái khát vọng ngày càng dâng lên
mãnh liệt khôn cùng trong trái tim người nữ thi sĩ của tình yêu
và hạnh phúc đời thường. Phân tích khổ cuối ta sẽ thấy rõ
điều đó. Phan Danh Hiếu – GV chuyên luyện thi QG Ngữ văn –
đã xuất bản nhiều sách tham khảo.
3. Khổ thơ cuối, nhân vật trữ tình khao khát hòa tình yêu con sóng nhỏ của
mình vào biển lớn tình yêu bao la, rộng lớn – để sống hết mình
trong tình yêu, để tình yêu riêng hoá thân vĩnh viễn thành tình yêu

muôn thuở:
Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu


Để ngàn năm còn vỗ.
Bốn câu thơ khép lại bài thơ “Sóng” là khát vọng mãnh liệt của nhà
thơ Xuân Quỳnh. Đó là khao khát muốn mình “được tan ra”
thành “trăm con sóng nhỏ”. Sóng chỉ thực sự là sóng khi nó
hòa chung vào muôn điệu của đại dương bao la. Tình yêu của
con người cũng vậy, nếu chỉ biết giữ cho riêng mình thì sẽ tàn
phai theo năm tháng. Và tình yêu sẽ chỉ bất tử khi tình yêu đó
hòa vào biển lớn của tình yêu nhân loại. Nhà thơ đã thể hiện
một khát vọng mãnh liệt muốn làm trăm con sóng để hòa
mình vào đại dương bao la, hòa mình vào biển lớn tình yêu để
một đời vỗ muôn điệu yêu thương “Để ngàn năm còn vỗ”.
Phải chăng đó là khát vọng muốn bất tử hóa tình yêu của nữ
sĩ Xuân Quỳnh? Vâng! Đây chính là khát vọng mãnh liệt, tha
thiết của người phụ nữ với trái tim hồn hậu, chân thành, giàu
trực cảm.
Xuân Quỳnh viết bài thơ này vào những năm 1967, khi cuộc kháng
chiến của nhân dân miền Nam ở vào giai đoạn ác liệt, khi
thanh niên trai gái ào ào ra trận “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu
nước”, khi sân ga, bến nước, gốc đa, sân trường diễn ra
những “Cuộc chia ly màu đỏ”. Cho nên có đặt bài thơ vào
trong hoàn cảnh ấy ta mới càng thấy rõ nỗi khát khao của
người con gái trong tình yêu.
4. Nghệ thuật: thành công của đoạn thơ là nhờ vào một số thủ pháp
nghệ thuật: Ẩn dụ, nhân hóa, đối lập… kết hợp với thể thơ

năm chữ đã làm nên những con sóng nhiều trạng thái tình
cảm. Âm điệu, nhịp điệu như nhịp sóng thể hiện nhịp tâm hồn,
nhịp tình cảm trong tâm hồn người phụ nữ; hình tượng sóng,
hình tượng trung tâm, xuyên suốt bài thơ với đủ mọi sắc thái,
cung bậc như tâm hồn người phụ nữ đang yêu. Cách xây
dựng hai hình tượng song hành: sóng và em độc đáo.



×