ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: TRANG BỊ ĐIỆN 2
NGHỀ: ĐIỆN CÔNG NGHIỆP
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số 01 /QĐCĐN ngày 04 tháng 01 năm
2016của Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề tỉnh BR VT
Bà Rịa –Vũng Tàu, năm 2016
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình Trang bị điện 2 này được biên soạn theo chương trình chi
tiết chuyên ngành Điện Công nghiệp, dùng cho hệ cao đẳng nghề. Tài liệu
này là loại giáo trình nội bộ dùng trong nhà trường với mục đích làm tài
liệu giảng dạy cho giáo viên và tài liệu học tập cho học sinh, sinh viên.
Giáo trình trình bày những vấn đề cốt lõi nhất của mô đun Trang bị điện 2.
Các bài học được trình bày ngắn gọn, dễ hiểu. Các kiến thức trong giáo
trình được tham khảo từ rất nhiều nguồn khác nhau.
Chúng tôi mong rằng các sinh viên tự tìm hiểu trước mỗi vấn đề và
kết hợp với bài giảng trên lớp của giáo viên để việc học môn này đạt hiệu
quả.
Trong quá trình giảng dạy và biên soạn giáo trình này, chúng tôi đã
nhận được sự động viên của quý thầy, cô trong Ban Giám Hiệu nhà
trường cũng như những ý kiến của các đồng nghiệp trong khoa Điện .
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn và hy vọng rằng giáo trình này sẽ giúp
cho việc dạy và học môđun Trang bị điện 2 của trường chúng ta ngày
càng tốt hơn.
Mặc dù đã rất nỗ lực, song không thể không có thiếu sót. Do dó chúng
tôi rất mong nhận được những góp ý sửa đổi bổ sung thêm để giáo trình
ngày càng hoàn thiện.
Bà Rịa – Vũng Tàu, ngày18 tháng 12 năm 2015
Biên soạn
1. Lê Văn Mai
2. Trần Văn Nhâm
MỤC LỤC
Trang
Bài 1: Trang bị điện cầu trục
7
1. Đặc điểm truyền động và trang bị điện cầu trục
2. Mạch điện cầu trục dùng hệ truyền động máy phát động cơ
Bài 2: Trang bị điện thang máy
1. Phân loại truyền động thang máy.
2. Hệ thống tự động khống chế thang máy tốc độ trung bình.
7
8
12
12
Bài 3:Trang bị điện lò điện
15
21
1. Khái niệm chung.
21
2. Sơ đồ một pha khống chế dịch cực lò hồ quang dùng hệ MĐKĐ
25
Đ
Bài 4: Trang bị điện máy tiện
28
1 Đặc điểm nhóm máy tiện.
28
2 Mạch điện máy tiện T616.
29
3. Lắp đặt mạch điện máy tiện T616
Bài 5: Trang bị điện máy phay P623
31
34
1. Đặc điểm nhóm máy phay.
34
2. Mạch điện máy phay P623.
35
3. Lắp đặt mạch điện máy phay P623.
Bài 6: Trang bị điện máy khoan cần 2A53
37
39
1. Sơ đồ mạch điện máy khoan cần 2A53.
39
2. Nguyên lý làm việc của sơ đồ điện.
40
Bài 7: Trang bị điện máy mài 3A161
44
1 Đặc điểm nhóm máy mài.
44
2 Mạch điện máy mài 3A161.
Bài 8 : Trang bị điện máy mài T18
46
50
1. Mạch điện máy mài T18.
50
2. Lắp đặt mạch điện máy mài tròn T18.
Bài 9: Trang bị điện máy doa
52
54
1. Đặc điểm truyền động máy doa
2. Mạch điện máy doa
Tài liệu tham kh ảo
54
55
59
MÔ ĐUN TRANG BỊ ĐIỆN 2
Mã số mô đun: MĐ 21
Thời gian mô đun: 120 giờ; (Lý thuyết: 40 giờ ; Thực hành: 80
giờ)
I. VỊ TRÍ TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN:
Vị trí: Mô đun này cần phải học sau khi đã học xong các môn học/môđun
Truyền động điện, trang bị điện 1.
Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề hệ cao đẳng.
II. MỤC TIÊU MÔ ĐUN:
Phân tích được nguyên lý làm việc và yêu cầu về trang bị điện cho cơ cấu
sản xuất (cầu trục, thang máy, lò điện...), các máy cắt gọt kim loại (máy khoan,
máy tiện , máy mài, máy phay...).
Lắp ráp và sửa chữa được mạch điện máy tiện, máy phay, máy mài
Vận hành được mạch theo nguyên tắc, theo qui trình đã định. Từ đó sẽ vạch
ra kế hoạch bảo trì hợp lý, đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp.
- Phat huy tinh tich c
́
́ ́ ực, chu đông va sang tao, đam bao an toan, tiêt kiêm.
̉ ̣
̀ ́
̣
̉
̉
̀
́ ̣
III. NỘI DUNG MÔ ĐUN:
1. Nội dung tổng quát và phân bố thời gian:
STT
Tên các bài trong mô đun
Thời Hình thức
gian giảng dạy
2
2
Trang bị điện cầu trục
Trang bị điện thang máy
3
Lý thuyết
Lý thuyết
3
Trang bị điện lò điện
3
Lý thuyết
Kiểm tra bài 1,2,3
2
Tích hợp
25
Tích hợp
Tích hợp
1
4
5
Trang bị điện máy tiện
Trang bị điện máy phay P623
30
Kiểm tra bài 4,6
5
Tích hợp
6
Trang bị điện máy khoan cần 2A53
2
Lý thuyết
7
Trang bị điện máy mài 3A161
3
Lý thuyết
8
Trang bị điện máy mài T18
35
Tích hợp
9
Trang bị điện máy doa
Kiểm tra bài 6,7,8,9
5
5
Lý thuyết
Tích hợp
Tổng
120
BÀI 1
TRANG BỊ ĐIỆN CẦU TRỤC
Mục tiêu:
Sau khi học xong bài này học sinh có khả năng:
Phân tích được các đặc điểm truyền động của cầu trục
Trình bày được nguyên lý làm việc sơ đồ mạch điện
Rèn luyện tính tỉ mỉ, cẩn thận trong công việc
Nội dung:
1. Đặc điểm truyền động và trang bị điện cầu trục.
Chế độ làm việc các cầu trục được xác định từ các yêu cầu của quá trình
công nghệ, chức năng cầu trục trong dây chuyền sản xuất. Cấu tạo và kết
cấu của cầu trục rất đa dạng. Khi thiết kế và chế tạo hệ thống điều khiển và
hệ thống truyền động điện phải phù hợp với từng loại cụ thể.
Cầu trục trong phân xưởng luyện thép lò Mactanh, trong các phân xưởng
nhiệt luyện phải đảm bảo các chỉ tiêu kỹ thuật trong chế độ quá độ. Cầu trục
trong các phân xưởng lắp ráp phải đảm bảo quá trình mở máy êm, dải điều
chỉnh tốc độ rộng, dừng chính xác đúng nơi hạ hàng và lấy hàng…
Cầu trục gồm có gầm cầu di chuyển trên đường ray lắp đặt dọc
theo chiều dài của nhà xưởng , cơ cấu nâng hạ hàng lắp trên xe con di
chuyển dọc theo dầm cầu( theo chiều ngang của nhà xưởng) cơ cấu bốc
hàng của cầu trục có thể dùng móc (đối với những cầu trục công suất lớn
có hai móc hàng, cơ cấu móc hàng chính có tải trọng lớn và cơ cấu móc phụ
có tải trọng bé) hoặc dùng gầu ngoạm.
7
Trên mỗi cầu trục có ba hệ truyền động chính làdi chuyển xe cầu, di
chuyển xe con (xe trục) và nânghạ hàng.
Từ những đặc điểm trên có thể đưa ra những yêu cầu cơ bản đối với hệ
truyền động và trang bị điện cho các cơ cấu của cầu trục:
Sơ đồ hệ điều khiển đơn giản.
Các phần tử cấu thành có độ tin cậy cao, đơn giản về cấu tạo, thay thế
dễ dàng.
Trong sơ đồ điều khiển phải có mạch bảo vệ điện áp ‘không’ quá tải
và ngắn mạch.
Quá trình mở máy diễn ra theo một luật định sẳn.
Sơ đồ điều khiển cho từng động cơ riêng biệt, độc lập.
Có công tắc hành trình hạn chế hành trình tiến, lùi cho xe cầu, xe con;
hạn chế hành trình lên của cơ cấu nâng hạ.
Đảm bảo hạ hàng ở tốc độ thấp.
Tự động ngắt nguồn khi có người trên xe cầu.
2. Mạch điện cầu trục dùng hệ truyền động máy phát động cơ (hệ FĐ).
Đối với những cầu trục có trọng tải lớn, chế độ làm việc nặng nề, yêu
cầu về điều chỉnh tốc độ cao hơn, đáp ứng các yêu cầu ngặt nghèo do công
nghệ đặt ra, nếu dùng hệ truyền động với động cơ KĐB điều khiển bằng b ộ
khống chế động lực không đáp ứng thoã mãn các yêu cầu về truyền động và
điều chỉnh tốc độ. Trong trường hợp này, thường dùng hệ truyền động FĐ,
TĐ hoặc hệ truyền động với động cơ KĐB cấp nguồn từ bộ biến tần. Hình
1 1 biểu diễn hệ truyền động cơ cấu nâng hạ dùng hệ FĐ.
Đây là hệ truyền động FĐ có máy điện khuếch đại trung gian
(MĐKĐ), chức năng của nó là tổng hợp và khuếch đại tín hiệu điều khiển.
8
Hệ truyền động này được sử dụng phổ biến cho các cầu trục trong các xí
nghiệp luyện kim, trong các nhà máy lắp ráp và sữa chữa.
Động cơ truyền động cơ cấu nâng – hạ Đ được cấp từ nguồn máy phát
F.
Kích từ cho máy phát F là cuộn CKTF được cấp từ máy điện khuếch
đại từ trường ngang MĐKĐ. Máy MĐKĐ có 4 cuộn kích từ:
Cuộn chủ đạo CCĐ(9) được cấp từ nguồn bên ngoài qua cầu tiếp
điểm N,H (8) và N,H(10) nhằm đảo chiều dòng chủ đảo nghĩa là quyết định
chiều quay (nâng hoặc hạ) cho động cơ, với điện trở hạn chế R6
Cuộn phản hồi âm điện áp CFA(6) đấu song song v ới phần ứng của
động cơ, gồm 2 chức năng:
• Điều chỉnh tốc độ bằng cách thay đổi sức từ động sinh ra trong cu ộn
CFA bằng biến trở R4(6) trong trường hợp làm việc ở tốc độ thấp, tiếp điểm
công tắc tơ gia tốc G(5) kín, sức từ động sinh ra trong cuộn CFA rất lớn làm
giảm sức điện động tổng của máy điện khuếch đại, kết quả điện áp ra của
máy phát F giảm dần đến tốc độ của động cơ giảm.
• Khi dừng máy, cuộn CFA (6) được nối vào phần ứng của động cơ
qua hai tiếp điểm thường kín N, H(7) và điện trở hạn chế R5(7). Do chiều
của cuộn CFA ngược chiều với dòng trong cuộn CCĐ, giúp dừng nhanh động
cơ truyền động.
Cuộn phản hồi âm dòng có ngắt CFD(2) hạn chế dòng khi mở máy
hoặc đảo chiều. Khi động cơ chưa bị quá tải Iư < Ing, dòng ngắt Ing = (2,25 ÷
2,5)Iđm, điện áp rơi trên điện trở shun nhỏ hơn điện áp so sánh U Rsh < Uss
Trong đó: URsh = Iư.Rsh (tỉ lệ với dòng điện phần ứng); Uss đặt trên R2 hoặc
R3.
9
Khi đó các van 1V hoặc 2V khoá, dòng đi qua cuộn dây CFĐ(2) rất bé
(qua R1). Ngược lại, khi dòng điện trong động cơ lớn hơn giá trị Ing làm cho
các van 1V hoặc 2V thông (tuỳ theo cực tính của dòng điện) sinh ra dòng trong
CFA khá lớn làm giảm sức từ động của máy điện khuếch đại và hạn chế
được momen của động cơ. Để nâng cao chất lượng của hệ truyền động có
cuộn ổn định CÔĐ. Thực chất là cuộn phản hồi mềm điện áp của máy điện
khuếch đại.
10
Hình 11: Sơ đồ mạch điện điều khiển cầu trục dùng FĐ
Cuộn dây sơ cấp của biến áp vi phân BA được nối với đầu ra của
MĐKĐ, cuộn thứ cấp được nối với cuộn dây CÔĐ. Nguyên lý hoạt động của
nó như sau: Khi điện áp phát ra của MĐKĐ ổn định, dòng trong cuộn CÔĐ
bằng không; nếu điện áp phát ra của máy điện khuếch đại thay đổi, trong
cuộn thứ cấp của biến áp sẽ xuất hiện một sức điện động cảm ứng, làm cho
dòng trong cuộn CÔĐ khác 0, chiều của dòng trong cuộn CÔĐ cùng chiều với
dòng trong cuộn CCĐ nếu điện áp phát ra giảm hoặc ngược chiều với cuộn
CCĐ nếu điện áp phát ra tăng, tác dụng của dòng chạy trong cuộn CCĐ sẽ
làm cho điện áp phát ra của MĐKĐ ổn định.
Điều khiển hệ truyền động bằng bộ khống chế chỉ huy kiểu cam KC,
có hai vị trí nâng và hạ hàng. Đầu tiên bộ khống chế KC được đặt vào giữa,
nếu đủ điện áp cấp thì RĐA(13) tác động đóng RĐA(14) để duy trì và
RĐA(14,15) đóng cấp điện cho các dòng 15 đến 22. Quay b ộ khống chế KC
sang phải, N(15) có điện, hàng được nâng lên với tốc độ thấp nếu ở vị trí 1, ở
tốc độ cao nếu ở vị trí 2 lúc này có thêm G(17) có điện làm tiếp điểm G(5)
mở ra để giảm phản hồi âm áp.
Tương tự muốn hạ hàng, quay bộ khống chế KC sang trái, H(16) có
điện, nếu hạ chậm thì KC ở vị trí 1, hạ nhanh ở vị trí 2.
Khi khởi động, cần phải tăng mômen (để dễ đưa hàng ra khỏi vị trí ban
đầu), ta tăng dòng kích từ của động cơ bằng cách nối tắt điện trở R7(12) nối
11
tiếp với cuộn CKĐ và duy trì thời gian bằng các rơle thời gian RTh1 hoặc
RTh2 tuỳ chế độ nâng hoặc hạ.
Trong sơ đồ điều khiển có các khâu bảo vệ sau:
Bảo vệ quá dòng bằng rơle dòng điện cực đại RDC.
Bảo vệ quá điện áp bằng bằng rơle điện áp cao KĐA.
Bảo vệ điện áp “không” bằng rơle điện áp RĐA.
Bảo vệ mất từ thông bằng rơle dòng điện RTT.
BÀI 2
TRANG BỊ ĐIỆN CHO THANG MÁY
Mục tiêu:
Sau khi học xong bài này học sinh có khả năng:
Phân loại được các loại thang máy.
Trình bày được nguyên lý làm việc sơ đồ mạch điện thang máy tốc độ
trung bình.
Rèn luyện tính tỉ mỉ, cẩn thận trong công việc.
Nội dung:
1. Phân loại truyền động thang máy.
Thang máy (máy nâng) là thiết bị vận tải dùng để chở hàng và chở
người theo phương thẳng đứng. Những loại thang máy hiện đại có kết cấu
cơ khí phức tạp nhằm nâng cao năng suất, vận hành tin cậy, an toàn. Tất cả
các thiết bị điện được lắp đặt trong buồng thang và buồng máy. Buồng máy
12
thường bố trí ở tầng trên cùng của giếng thang máy, kết cấu, sơ đồ của thang
máy được giới thiệu ở hình 2 1.
Hố giếng của
thang máy 11 là khoảng không gian từ mặt bằng sàn tầng 1 cho đến đáy
giếng. Nếu hố giếng có độ sâu hơn 2 mét thì phải làm thêm cửa ra vào. Để
nâng hạ buồng thang sử dụng động cơ 6. Động cơ 6 được nối trực tiếp với
cơ cấu nâng hạ hoặc qua hộp giảm tốc. Nếu nối trực tiếp, buồng thang được
treo trên puli quấn cáp. Nếu nối gián tiếp thì giữa puli quấn cáp và động cơ có
lắp hộp giảm tốc 5 với tỉ số truyền i = 18 ÷ 120. Khung của buồng thang máy
3 được treo lên puli quấn cáp bằng cáp kim loại 4 (thường dùng 1 đến 4 sợi
cáp).
Buồng thang máy luôn luôn được giữ theo phương thẳng đứng nhờ có
giá treo 7 và những con trượt dẫn hướng (con trượt là loại puli trượt có bọc
cao su bên ngoài). Buồng thang và đối trọng di chuyển dọc theo chiều cao của
thành giếng theo các thanh dẫn hướng 9. Buồng thang có trang bị thanh bảo
hiểm (phanh dù). Phanh bảo hiểm giữ buồng thang tại chỗ khi đứt cáp, mất
điện và khi tốc độ di chuyển vượt quá (20 ÷ 40)% tốc độ định mức.
13
Hình 2 – 1: Kết cấu và bố trí thiết bị của thang máy
Phanh bảo hiểm thường chế tạo theo 3 kiểu: phanh bảo hiểm ki ểu
nêm, phanh bảo hiểm kiểu lệch tâm và phanh bảo hiểm kiểu kìm. Trong các
loại phanh trên, phanh bảo hiểm kiểu kìm sử dụng rộng rãi hơn, nó đảm bảo
14
cho buồng thang dừng êm hơn. Kết cấu của thanh bảo hiểm kìm được biểu
diễn ở hình 22.
Hình 2 – 2: Phanh bảo hiểm kiểu kìm
Phanh bảo hiểm thường lắp phía dưới buồng thang, gọng kìm 2 trượt
theo thanh dẫn hướng 1 khi tốc độ của buồng thang bình thường. Nằm giữa
hai cánh tay của kìm có nêm 5 gắn với hệ truyền động bánh vít – trục vít 4.
Hệ truyền động trục vít có hai loại: ren phải và ren trái. Cùng với kết cấu của
phanh bảo hiểm, buồng thang có trang bị thêm cơ cấu hạn chế tốc độ kiểu ly
tâm. Khi buồng thang di chuyển sẽ làm cho cơ cấu hạn chế tốc độ kiểu ly
tâm quay. Khi tốc độ di chuyển của buồng thang tăng, cơ cấu đai truyền 3 sẽ
làm cho tang 4 quay và kìm 5 sẽ ép chặt buồng thang vào thanh dẫn hướng và
hạn chế tốc độ của buồng thang.
Tuỳ theo chức năng, thang máy có thể phân loại theo các nhóm sau:
Thang máy chở người trong các nhà cao tầng.
Thang máy dùng trong các bệnh viện.
Thang máy chở hàng có người điều khiển.
Thang máy dùng trong nhà ăn và thư viện.
15
Phân loại theo trọng tải:
Thang máy loại nhỏ Q < 160 Kg
Thang máy trung bình Q = (500 ÷ 2000) Kg.
Thang máy loại lớn Q > 2000 Kg.
Phân loại theo tốc độ di chuyển:
Thang máy chạy chậm V < 5 m/s.
Thang máy tốc độ trung bình V = (0,75 ÷ 1,5) m/s.
Thang máy tốc độ cao V = ( 2,5 ÷ 5) m/s.
2. Hệ thống tự động khống chế thang máy tốc độ trung bình.
Hệ thống truyền động điện dùng cho thang máy tốc độ trung bình
thường là hệ truyền động xoay chiều với động cơ không đồng bộ 2 cấp tốc
độ. Hệ này đảm bảo dừng chính xác cao, thực hiện bằng cách chuyển tốc độ
của động cơ xuống thấp (Vo) trước khi buồng thang sắp đến sàn tầng.
Cầu dao CD và áptômát Ap: Đóng nguồn cung cấp cho hệ truyền động.
Đ: Động cơ di chuyển buồng thang. Khi các tiếp điểm của các công tắc
tơ :
N + C đóng: Buồng thang sẽ được nâng lên với tốc độ cao.
N + T đóng: Buồng thang được nâng lên với tốc độ thấp.
H + C đóng: Buồng thang được hạ với tốc độ cao.
H + T đóng: Buồng thang được hạ với tốc độ thấp.
NCH: Nam châm của phanh hãm điện từ. Khi công tắc tơ N hoặc H có
điện sẽ làm cho NCH, phanh hãm giải phóng trục cho động cơ Đ kéo buồng
thang di chuyển.
Các đèn Đ1 ÷ Đ5 là 5 đèn ở các cửa tầng. Đ6 là đèn chiếu sáng ở trong
16
buồng thang.
1CT ÷ 5CT là các công tắc ở các cửa tầng.
Các công tắc chuyển đổi tầng 1CĐT ÷ 5CĐT có 3 vị trí, đây là các cảm
biến dừng buồng thang và xác định vị trí thực của buồng thang so với các
tầng. Khi buồng thang ở dưới một tầng nào thì công tắc CĐT tương ứng mà
buồng thang đã đi qua được gạt về bên trái. Khi buồng thang ở trên tâng nào
thì các công tắc CĐT tương ứng mà buồng thang đã đi qua được gạt về bên
phải.
Điều khiển hoạt động của thang máy được thực hiện từ hai vị trí: Tại
cửa tầng bằng nút ấn gọi tầng 1GT÷5GT và trong buồng thang bằng các nút
bấm đến tầng 1ĐT÷5ĐT.
Để dừng buồng thang tại mỗi sàn tầng, trong sơ đồ dùng hãm cuối HC
đặt trong buồng thang. HC có thể bị ấn hở ra do các chốt cơ khí đặt ở các sàn
tầng hoặc khi cuộn dây NC 2 (17) sẽ hút tiếp điểm HC(14).
Hãm cuối 1HC(1) và 2HC(1) liên động với sàn buồng thang. Nếu trong buồng
thang có người, tiếp điểm của chúng mở ra. 1HC nối song song với công tắc
cửa buồng thang CBT, nên dù 1HC mở nhưng mạch vẫn được nối liền qua
CBT.
Khi có người vào trong buồng thang thì 2HC (1), làm cho cuộn dây rơle
trung gian RTr (1), tiếp điểm thường kín của nó RTr làm các đèn Đ1÷Đ6 sáng
lên báo hiệu buồng thang đang làm việc và chiếu sáng buồng thang. 2 HC (1)
cũng sẽ làm các nút ấn gọi tầng 1GT÷5GT mất tác dụng.
2PK÷5PK: Các chốt then cài cửa tầng.
1PK: Được đóng bởi nam châm (cuộn dây) 1NC(16).
FBH: Công tắc hành trình liên động với phanh hãm điện từ.
17
Điều kiện làm việc:
Thang máy chỉ được phép làm việc khi đã có đủ các điều kiện liên động:
+ 1D kín, 2D kín, 3D kín, CT kín, FBH kín.
+ 1CT ÷ 5CT kín (các cửa tầng đã đóng).
+ Cửa buồng thang đóng: CBT kín.
Nguyên lý hoạt động:
Buồng thang đang ở tầng số 1, hiện có một khách ở tầng 1 muốn lên
tầng 5:
Khách vào buồng thang, các điều kiện làm việc đã đủ: tiếp điểm 2 HC
(9) mở làm cuộn dây RTr (9) mất điện, tiếp điểm thường kín RTr đóng lại,
các đèn Đ1÷Đ6 sáng lên, các nút gọi tầng mất tác dụng.
Khách ấn vào nút đến tầng 5ĐT trong buồng thang, tiếp điểm 5ĐT(10)
kín, cuộn dây RT 5 (10) có điện, tiếp điểm RT 5 (11) đóng lại, cuộn dây C
(20) có điện, tiếp điểm C (23) đóng lại, cuộn dây 2NC (25) hút tiếp điểm HC
(22) (đặt ở trên buồng thang) hở ra để cho tiếp điểm HC (22) không bị gạt bởi
các chốt cơ khí ở các sàn tầng 1,2,3,4. Đồng thời tiếp điểm C (15) đóng sẽ
làm cho cuộn dây 1NC (24) có điện hút tiếp điểm cơ khí 1PK (20) nên cuộn
dây N (21) có điện (do tiếp điểm RT 5 (4) + tiếp điểm 5CĐT đang nằm bên
dưới). Kết quả ta có các công tắc tơ N và C có điện: Động cơ quay đưa
buồng thang đi lên với tốc độ cao.
Khi khách thả nút ấn 5ĐT(10) ra, cuộn dây của công tắc tơ nâng N(21)
và C (20) được duy trì bởi tiếp điểm T (21) và N (21). Buồng thang di chuyển
nhanh qua các tầng 1,2,3,4 làm các công tắc chuyển đổi tầng 1CĐT, 2CĐT,
3CĐT, 4CĐT bị gạt lên trên.
Khi buồng thang chạy đến gần sàn tầng số 5, nó sẽ gạt 5CĐT lên trên,
18
làm cho cuộn dây C (20) và cuộn dây RT 5 (10) mất điện, tiếp điểm C (23)
mở ra cuộn dây 2NC (23) mất điện, tiếp điểm cơ khí HC (22) phục hồi để
chuẩn bị cho HC gạt vào chốt cơ khí ở sàn tầng 5. Đồng thời lúc này tiếp
điểm thường kín C (26) đóng cấp điện cho cuộn dây công tắc tơ T (26) . Kết
quả các công tắc tơ N + T có điện: buồng thang được nâng lên với tốc độ
thấp. Mạch duy trì lúc này là HC (22) + N (21).
Khi động cơ chạy đến ngang sàn tầng 5, chốt cơ khí ở sàn tầng 5 gạt
vào HC (22) làm HC (22) mở ra làm mạch duy trì bị mất, cuộn dây N (21)
mất điện tiếp điểm N (21) mở ra, cuộn dây công tắc tơ T (26) mất điện. Cả
2 công tắc tơ N và T đều mất điện làm động cơ Đ mất điện và phanh hãm
kẹp chặt trục động cơ Đ làm động cơ Đ dừng lại.
19
Hình 2 – 3: Sơ đồ thang máy tốc độ trung bình.
Buồng thang đang ở tầng số 5, hiện có một khách ở tầng 2 muốn
dùng thang máy.
Khách bấm nút gọi tầng 2GT, lúc này nút gọi tầng chỉ có hiệu quả khi
trong thang máy không có người, do đó tiếp điểm 2HC (9) đóng.
Khi ấn 2GT (17) thì cuộn dây RT 2 (16) có điện, tiếp điểm RT 2 (17)
đóng, cuộn dây C (20) có điện, tiếp điểm C (23) đóng lại, cuộn dây 2NC (25)
hút tiếp điểm HC (22) (đặt ở trên buồng thang) hở ra để cho tiếp điểm HC
(22) không bị gạt bởi các chốt cơ khí ở các sàn tầng 5,4,3. Đồng thời tiếp
điểm C (15) đóng sẽ làm cho cuộn dây 1NC (24) có điện hút tiếp điểm cơ khí
1PK (20) nên cuộn dây H (22) có điện (do tiếp điểm RT 5 (7) + tiếp điểm
2CĐT đang nằm bên trên). Kết quả ta có các công tắc tơ H và C có điện:
Động cơ quay đưa buồng thang đi xuống với tốc độ cao.
Khi hành khách thả nút ấn 2GT thì mạch được duy trì bởi tiếp điểm H
(22) + T (21).
Buồng thang hạ nhanh qua các tầng 5,4,3 làm gạt các công tắc chuyển
20
đổi tầng 5CĐT, 4CĐT, 3CĐT xuống dưới.
Khi buồng thang gần đến sàn tầng số 2 từ phía trên làm gạt công tắc
2CĐT xuống dưới, làm cho các cuộn dây C (20) + RT 2 (16) mất điện, tiếp
điểm C (23) mở ra cuộn dây 2NC (23) mất điện, tiếp điểm cơ khí HC (22)
phục hồi để chuẩn bị cho HC gạt vào chốt cơ khí ở sàn tầng 2. Đồng thời lúc
này tiếp điểm thường kín C (26) đóng cấp điện cho cuộn dây công tắc tơ T
(26) . Kết quả các công tắc tơ H + T có điện: buồng thang được hạ với tốc độ
thấp.
Mạch duy trì lúc này là các tiếp điểm HC (22) + H (22).
Khi buồng thang hạ đến sàn tầng số 2, chốt cơ khí ở sàn tâng 2 ấn vào
HC(22) làm HC (22) mở, làm hở mạch duy trì, các công tắc tơ H và T mất
điện làm động cơ Đ bị cắt điện, nam châm điện kẹp chặt trục động cơ làm
buồng thang dừng lại.
Khách vào buồng thang, nếu chọn đến tầng nào thì quá trình diễn ra
tương tự như trường hợp đi từ tầng 1 đến tầng 5 đã phân tích ở trên.
21
BÀI 3
TRANG BỊ ĐIỆN LÒ ĐIỆN
Mục tiêu:
Sau khi học xong bài này học sinh có khả năng:
Trình bày được đặc điểm các loại lò điện.
Phân tích được sơ đồ lò điện .
- Phat huy tinh tich c
́
́ ́ ực, chu đông, sang tao.
̉ ̣
́
̣
Nội dung:
1. Khái niệm chung.
22
Lò điện là thiết bị đổi điện năng thành nhiệt năng, dùng trong
công nghệ nấu chảy vật liệu, công nghệ nung nóng và trong công nghệ nhiệt
luyện.
Lò điện được sử dụng phổ biến trong nhiều ngành công nghiệp,
trong ngành y tế…
1.1. Đặc điểm của lò điện.
-
Có khả năng tạo ra nhiệt độ cao do nhiệt năng được tập trung
trong thể tích nhỏ.
-
Do nhiệt năng tập trung, nhiệt tập trung nên lò có tốc độ nung
nhanh và năng suất cao.
-
Đảm bảo nung đều, dễ điều chỉnh, khống chế nhiệt và chế độ
nhiệt.
-
Lò đảm bảo được độ kín, có khả năng nung trong chân không
hoặc trong môi trường có khí bảo vệ, vì vậy độ cháy tiêu hao kim loại
không đáng kể.
-
Có khả năng cơ khí hoá, tự động hoá ở mức cao.
-
Đảm bảo điều kiện vệ sinh: không có bụi, không có khói.
1.2. Các phương pháp biến đổi điện năng.
Phương pháp điện trở:
Phương pháp điện trở dựa trên định luật Joule
Lence: khi cho dòng điện chạy qua dây dẫn, thì trên dây dẫn toả ra một nhiệt
lượng, nhiệt lượng này được tính theo biểu thức:
Q= I2Rt [J ]
Trong đó:
23