Tải bản đầy đủ (.doc) (19 trang)

SKKN một số biện pháp rèn đọc diễn cảm nhằm nâng cao chất lượng dạy học phân môn tập đọc lớp 4

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (138.57 KB, 19 trang )

***************************
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HẠ HÒA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“ MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN ĐỌC DIỄN CẢM
NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC PHÂN MÔN
TẬP ĐỌC LỚP 4”
Trường Tiểu học và THCS Phương Viên
Tổ chuyên môn: 4- 5
Người viết: Nguyễn Thị Thu Hậu

Người viết

Trường Tiểu học và THCS Phương Viên
Hiệu trưởng

Nguyễn Thị Thu Hậu

1


I.ĐẶT VẤN ĐỀ
1 . Lí do chọn đề tài:

Giáo dục bậc tiểu học là một khoa học giáo dục khó nhất. Nó là nền móng
đầu tiên để giúp con người tồn tại và phát triển. đặc biệt là môn Tiếng Việt có vị trí
quan trọng trong tất cả các mơn ở trường, nó hình thành khả năng giao tiếp, là cơ sở
để phát triển tư duy cho trẻ để tiếp thu các môn học khác.
Tiếng việt ở tiểu học gồm nhiều phân mơn: Tập đọc, học thuộc lịng, luyện từ
và câu, kể chuyện, tập làm văn chính tả, tập viết... Mỗi mơn đều có một chức năng,
khi dạy tiếng Việt cho học sinh đồng thời cũng chuẩn bị vốn cho học sinh khi học


văn.
Tập đọc là mơn học mang tính chất tổng hợp vì ngồi nhiệm vụ dạy học nó
cịn có nhiệm vụ trau dồi kiến thức về Tiếng việt cho học sinh (về phát âm, từ ngữ,
câu văn...) kiến thức bước đầu về văn học, đời sống và giáo dục tình cảm thẩm mỹ.
Mơn tập đọc ở tiểu học nói chung và ở lớp 4 nói riêng đặt ra một nhiệm vụ quan
trọng. Trong các giờ tập đọc học thuộc lòng học sinh biết đọc diễn cảm bài văn, bài
thơ đã tạo cho các em sự say mê hứng thú và để lại một vốn văn học đáng kể cho
trẻ em. Cũng thông qua các bài văn học sinh học, các em được hiểu thêm về các
vùng miền của đất nước, hiểu được công sức của các tầng lớp nhân dân đang ra sức
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hiểu được các truyền thống quý báu của dân tộc.
Phân mơn tập đọc có tác dụng mạnh mẽ trong giáo dục mỹ cảm, học sinh yêu
cái đẹp, rung cảm trước cái đẹp trong thiên nhiên, cái đẹp trong xã hội, cái đẹp
trong văn chương. Mơn này có thể rèn luyện cho học sinh tư duy trừu tượng và cả
tư duy logic. Giờ tập đọc bên cạnh việc dẫn dắt học sinh và cho học sinh tìm đại ý,
ý nghĩa của bài để phát triển óc tổng hợp, tìm bố cục để phát triển óc phân tích.
Ngồi ra học sinh cịn được rèn luyện óc tưởng tượng, phán đốn, ghi nhớ.
Mơn tập đọc khơng chỉ có nhiệm vụ trên mà cịn kết hợp chặt chẽ với
chương trình Tiếng việt. Qua các bài văn chọn lọc học sinh vừa cảm thụ được cái

2


hay, cái đẹp vừa học được cách sử dụng từ chính xác, cách đặt câu gọn gàng sinh
động, được luyện về ngữ âm, chính tả, tập làm văn.
Nhận thức được tầm quan trọng đặc biệt của phân môn tập đọc nói chung và
việc rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4 nói riêng trong giờ tập đọc,
để có kết quả cao mỗi giáo viên phải nhận thức rõ và có phương pháp giảng dạy
phù hợp.
Trong quá trình dạy tập đọc lớp 4, tơi nhận thấy chất lượng đọc diễn cảm của
học sinh lớp 4 nói chung và của lớp tơi nói riêng cịn yếu. Đặc biệt ngày nay xã hội

ta ngày càng phát triển thì nhu cầu đồi hỏi về tri thức con người ngày càng cao,
trong đó ngơn ngữ nói và viết là vơ cùng cần thiết cho mỗi người. Mỗi thành công
không phải tự nhiên mà có được mà phải trải qua một quá trình rèn luyện kiên trì
ngay từ đầu. Để góp phần nâng cao chất lượng đọc cho học sinh tôi mạnh dạn đề
xuất một vài kinh nghiệm nhỏ của mình về vấn đề:“Một số biện pháp rèn đọc diễn
cảm nhằm nâng cao chất lượng dạy học phân môn tập đọc lớp 4 ”.
2 . Mục đích nghiên cứu :
Ở bậc tiểu học nói chung và lớp 4 nói riêng phân mơn tập đọc có 2 u cầu
chính là:
- Rèn kĩ năng tập đọc.
- Giúp học sinh cảm thụ tốt bài văn.
Học môn tập đọc, việc đọc và cảm thụ là 2 khâu có quan hệ mật thiết với
nhau, gắn bó hỗ trợ đắc lực cho nhau. Cảm thụ tốt giúp cho việc đọc diễn cảm tốt.
Ngược lại việc đọc diễn cảm tốt giúp cho việc cảm thụ bài văn thêm sâu sắc.
Thật vậy học sinh có đọc thơng thạo được và trên cơ sở đã hiểu nội dung câu
thơ, câu văn, đoạn thơ, đoạn văn thì các em mới thể hiện được cảm xúc có nghĩa là
đã hiểu tường tận về nội dung và nắm được ý nghĩa giáo dục của bài. Điều đó
khẳng định rằng trong tiết dạy tập đọc lớp 4, việc luyện rèn kĩ năng đọc diễn cảm
cho học sinh là rất cần thiết. Trong giờ học, học sinh biết đọc diễn cảm thì tiết học
mới có hiệu quả cao và mới thể hiện được tầm quan trọng của bộ môn.
3


So với lớp 1- 2- 3 , học sinh lớp 4 có điều kiện và kĩ năng đọc diễn cảm tốt
hơn nhưng chỉ ở mức độ ban đầu ( đọc diễn cảm một đoạn văn, khổ thơ ) . Học sinh
được thực hành luyện tập từng bước để có thể đáp ứng nhu cầu cao hơn ở lớp 5 và
các lớp trên .
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu :
3.1. Khách thể : Học sinh lớp 4 A - Trường Tiểu học và THCS Phương Viên.
3.2. Đối tượng nghiên cứu : Các biện pháp giúp học sinh đọc diễn cảm các bài tập

đọc lớp 4
4. Phương pháp nghiên cứu :
1.Phương pháp nghiên cứu lí thuyết
2.Phương pháp quan sát
3.Phương pháp thống kê phân loại
4.Phương pháp thử nghiệm sư phạm
5.Phương pháp thực hành
6.Phương pháp đối chứng

4


II.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 . Cơ sở lí luận :
Trong việc dạy tiếng mẹ đẻ cho học sinh đọc và hiểu được nội dung bài thì
mơn tập đọc có vai trị thật quan trọng. Mơn tập đọc giúp các em có kĩ năng nghe
tốt, đọc thơng, viết thạo, đọc đúng còn giúp các em hiểu được nội dung văn bản.
Đọc diễn cảm giúp các em cảm thụ được những cái hay, cái đẹp của nghệ thuật văn
chương. Ngồi ra mơn tập đọc cịn có tác dụng rất to lớn trong việc giáo dục tình
cảm cho học sinh của lứa tuổi tiểu học. Qua phân môn tập đọc các em được tiếp
xúc với những áng văn, áng thơ hay chọn lọc dạy trong chương trình. Học sinh
được tiếp xúc với thế giới mn hình, mn vẻ ở xung quanh qua nghệ thuật ngơn
từ. Từ đó làm cho học sinh cảm nhận được vẻ tinh túy của thế giới đó bằng ngơn
ngữ Tiếng Việt. Tuy nhiên do đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi của các em chưa thể
cảm nhận hết hoặc có cảm nhận cũng khơng thể diễn đạt tốt vì vốn ngơn ngữ của
các em cịn q đơn giản, ít ỏi và chưa phong phú. Nên quá trình dạy Tập đọc
để cho các em đọc đúng đã là khó, để các em đọc diễn cảm được nội dung cịn khó
khăn gấp nhiều lần.
Mặt khác, yêu cầu của phân môn Tập đọc lớp 4 là:
1. Củng cố, phát triển kĩ năng đọc trơn, đọc thầm đã được hình thành ở các

lớp 1, 2, 3; tăng cường tốc độ đọc, biết đọc lướt để chọn thông tin nhanh; bước đầu
biết đọc diễn cảm.
2. Phát triển kĩ năng đọc- hiểu lên mức cao hơn: Năm và vận dụng được một
số khái niệm nhơ đề tài, cốt truyện, nhân vật, tính cách,…để hiểu ý nghĩa của bài
và phát hiện một vài giá trị nghệ thuật trong các bài văn, thơ ( yêu cầu trọng tâm)
3.Mở rộng vốn hiểu biết về tự nhiên, xã hội và con người để góp phần hình
thành nhân cách của con người mới.
5


Như vây, để đạt được các yêu cầu trên và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về
nâng cao chất lượng giáo dục tồn diện cho học sinh địi hỏi mõi giáo viên cần
đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy học sao cho “ Nhẹ nhàng, chất lượng, hiệu
quả”.
2 . Thực trạng của vấn đề:
Từ năm học 2010 đến nay tôi được trực tiếp giảng dạy các em học sinh lớp 2,
3, 4, cũng như quá trình quan sát, dự giờ việc dạy và học của thầy trò, của các đồng
nghiệp trong thời gian trước đây tơi thấy có những nhận xét sau:
Về người dạy học: Giáo viên khá tôn trọng phương pháp học mới: “Thầy
thiết kế, trị thi cơng” lấy học sinh làm trung tâm. Giáo viên cố gắng tìm tịi nghiên
cứu để giảng dạy phân mơn tập đọc. Tuy nhiên giáo viên chỉ coi trọng một vấn đề
đọc thành tiếng to, rõ hoặc có hướng dẫn đọc diễn cảm nhưng chỉ lướt qua , rèn đọc
diễn cảm cho học sinh cịn ít.
Về người học: Học sinh đã biết đọc thành tiếng bài văn, bài thơ, đã để ý và
đọc đúng các phụ âm khó. Nhưng đọc hiểu nắm nội dung bài cịn rất ít do vậy chưa
nêu được ý chính của bài mà phải nhờ sự gợi ý của giáo viên, đọc diễn cảm toàn
bài văn chưa tốt. Khi đọc ở các dấu phẩy, dấu chấm còn ngừng nghỉ chưa hợp lí
cịn tùy hứng, chưa đọc đúng giọng câu hỏi, câu cảm, câu khiến.
Qua điều tra khảo sát chất lượng học sinh ngay từ đầu năm học tôi đều thấy
số lượng học sinh đã biết đọc diễn cảm bài văn, bài thơ rất ít. Cụ thể điều tra chất

lượng đọc của học sinh lớp 4A đầu năm học 2012 -2013 này, tơi có số liệu cụ thể
như sau:
Tổng số học sinh
29

Đọc nhỏ, ấp úng
5 – 17,2 %

Đọc to, rõ, lưu Đọc diễn cảm
loát
21 – 72,5 %

3 – 10,3 %

Trước thực trạng đó, tơi đã phân tích và tự đặt ra cho mình câu hỏi: phải làm
gì? làm như thế nào? để khắc phục tình trạng đó và nâng cao chất lượng đọc cho
6


học sinh. Qua q trình nghiên cứu tơi đã tiến hành sử dụng phối hợp nhiều phương
pháp nghiên cứu đó là: Phương pháp điều tra, phương pháp đối chứng và phương
pháp tổng quát. Phương pháp điều tra không chỉ dừng lại ở điều tra thực trạng mà
phải điều tra từng giai đoạn trong suốt năm học. Ở mỗi giai đoạn tôi đều lấy kết quả
đã đạt được để đối chứng với kết quả giai đoạn trước, với kết quả năm trước và
cuối cùng đi tổng hợp số liệu và rút ra bài học kinh nghiệm.
Từ yêu cầu thực tiễn của việc dạy tập đọc nói chung và rèn luyện kỹ năng
nói cho học sinh lớp 4, tơi đã tự đặt cho mình phải nhận thức đầy đủ tầm quan
trọng, yêu cầu của bộ môn, đặc biệt về nội dung và phương pháp rèn kĩ năng đọc
diễn cảm để đáp ứng với yêu cầu đề ra.
Trong giảng dạy phân môn tập đọc, qua nhiều năm gần đây, tơi đã tích cực

nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm giảng dạy, cách truyền thụ kiến thức, đặc biệt là
việc rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh. Muốn rèn cho học sinh đọc diễn
cảm tốt, trước hết trong mọi giờ tập đọc giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách
phát âm chuẩn, đọc đúng đắn, có ý thức, trơi chảy, sau đó mới yêu cầu học sinh đọc
diễn cảm. Trong phương pháp dạy học những yêu cầu đó gọi là chất lượng đọc
được thể hiện đồng thời và chi phối lẫn nhau. Tính đúng đắn sẽ nâng cao tốc độ
đọc và cho phép đọc có ý thức hơn. Nếu khơng hiểu cái đang đọc thì khơng thể đọc
lưu lốt và diễn cảm được.
Đọc diễn cảm thể hiện ở kĩ năng dùng ngữ điệu, biết nghỉ hơi ở dấu chấm,
ngắt hơi ở dấu phẩy, hoặc chỗ cần tách ý, biết đọc liền các tiếng trong từ ghép, từ
láy hoặc cụm từ cố định. Ngoài ra cần biết đọc đúng giọng câu kể, câu hỏi biết
phân biệt giọng người dẫn chuyện với từng tuyến nhân vật có tính cách khác nhau.
Đọc diễn cảm là biểu hiện cao của đọc có ý thức và chỉ thực hiện đựơc trên cơ sở
đọc đúng và đọc nhanh. Do vậy dù đọc ở mức độ nào cũng phải yêu cầu phát âm
đúng song cũng không nên qua nhấn mạnh ở các phụ âm: tr – ch; r – gi; n – l; s – x
làm giọng đọc mất tự nhiên.

7


Để đạt được những yêu cầu trên tôi đã tiến hành các biện pháp rèn đọc diễn
cảm cho học sinh như sau:
3 . Các biện pháp tiến hành rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4:
3.1. Biện pháp 1: Phân loại học sinh
Sau khi nhận lớp, tôi đã ổn định chung tổ chức lớp. Qua tìm hiểu điều tra để
nắm chắc đối tượng học sinh và lựa chọn, đặc biệt là về kĩ năng đọc và phân loại
học sinh theo ba đối tượng:
Đối tượng 1: Học sinh biết đọc diễn cảm
Đối tượng 2: Học sinh mới chỉ biết đọc to, rõ, lưu loát.
Đối tượng 3: Học sinh đọc nhỏ, ấp úng, ngọng.

Dựa vào đó, tơi đã sắp xếp chỗ cho học sinh những em đọc yếu ngồi cạnh
những em đọc khá, đọc tốt để đôi bạn cùng tiến. Tôi tiến hành công việc tiếp theo
là giới thiệu cấu tạo chương trình mơn tập đọc để các em nắm được các chủ đề
chính trong từng học kì và cả năm học. Đồng thời nêu tầm quan trọng, yêu cầu cơ
bản về việc rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm giúp các em cảm thụ bài văn, bài thơ
của từng chủ đề. Hướng dẫn mỗi em đóng một quyển sổ để ghi những câu, những
đoạn, bài văn, bài thơ hay có giá trị về nội dung và nghệ thuật.
3.2. Biện pháp 2: Sự chuẩn bị của học sinh:
Trước khi học bài tập đọc, tôi dặn học sinh đọc nhiều lần ở nhà cho trôi chảy
và chuẩn bị trước phần câu hỏi, tìm hiểu nội dung bài trong sách giáo khoa, đề ra
các yêu cầu phù hợp với từng đối tượng học sinh.
3.3.Biện pháp 3: Tiến hành bài dạy
Sau phần tìm hiểu bài, tôi yêu cầu học sinh đọc thật tốt một đoạn nhằm “
thăm dò” khả năng thể hiện sự cảm nhận nội dung bằng giọng đọc của học sinh .
- Qua giọng đọc của học sinh, tôi dẫn dắt , gợi ý để các em phát huy ưu
điểm , khắc phục những hạn chế và tự tìm ra cách đọc hợp lí
Ví dụ : bài Tập đọc “ Khúc hát ru những em bé lớn lên trên lưng mẹ”
“....Em Cu tai ngủ trên lưng mẹ ơi
8


Em ngủ cho ngoan/ đừng rời lưng mẹ
Mẹ giã gạo/ mẹ nuôi bộ đội
Nhịp chày nghiêng/ giấc ngủ em nghiêng
Mồ hơi mẹ rơi/ má em nóng hổi
Vai mẹ gầy/ nhấp nhơ làm gối .”
Bài đọc nói lên tình u của người mẹ Tà ôi đối với con và đối với cách
mạng khi đọc bài các con đọc với giọng như thế nào ?. Vậy để thể hiện tốt diều này
chúng ta cần nhấn giọng vào những từ ngữ nào ?
Việc giáo viên đọc mẫu nhằm minh họa, gợi ý hoặc “ tạo tình huống” cho

học sinh nhận xét , giải thích , tự tìm ra cách đọc .
Ví dụ : Bài “ Tre Việt Nam”
Giáo viên đọc mẫu ,yêu cầu học sinh : Nghe và phát hiện cách đọc của cô ( ngắt
nhịp ở chỗ nào, nhấn giọng hay cao giọng, kéo dài giọng ở từ ngữ nào ?....Vì sao
khi đọc câu thơ có dấu chấm hỏi cơ chỉ cần nhấn giọng ở các từ “ lũy, thành” mà
không cần đọc cao giọng ở tiếng cuối câu hỏi ?....
...Thân gầy guộc, lá mong manh /
Mà sao nên lũy nên thành tre ơi ?
Sau đó giáo viên cho học sinh thực hành luyện đọc diễn cảm ( theo cặp, theo
nhóm ) để các em tự rút kinh nghiệm cho mình, hình thành kĩ năng nhận xét và tự
nhận xét . Tiếp theo tổ chức thi đọc diễn cảm trước lớp để các em học tập lẫn nhau
và được giáo viên động viên , uốn nắn .
Tuy nhiên , trước khi dạy bài đọc tơi cần tìm hiểu kĩ bài dạy xem bài Tập
đọc đó là văn bản nghệ thuật hay là phi nghệ thuật .
1 . Đối với văn bản nghệ thuật tôi hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm thông
qua dẫn dắt, gợi mở giúp các em thể hiện tình cảm, thái độ qua giọng đọc phù hợp
với sự việc, hình ảnh, cảm xúc, tính cách nhân vật trong bài ..., Cụ thể là
* Học sinh bước đầu biết làm chủ giọng đọc, nhấn giọng những từ gợi tả,
gợi cảm,từ ngữ chìa khóa làm nổi bật ý chính trong câu.
9


Ví dụ : Bài Tập đọc “ Con sẻ”
“ Bỗng từ trên cây cao gần đó, một con sẻ già có bọ ức đen nhánh lao xuống
như hịn đá rơi trước mõm con chó. Lơng sẻ già dựng ngược, miệng rít lên tuyệt
vọng và thảm thiết . Nó nhảy hai ba bước về phía cái miệng há rộng đầy răng của
con chó .
Sẻ già lao đến cứu con, lấy thân mình phủ kín sẻ con. Giọng nó yếu ớt nhưng
hung dữ và khản đặc ...”
Khi đọc đoạn 2, đoạn 3, Tơi gợi ý HS “Hình ảnh sẻ mẹ lao xuống lấy thân

mình che trở cho con” được tác giả miêu tả rất sinh động, khi đọc đoạn này các em
cần nhấn giọng vào những từ ngữ nào?
Học sinh biết nhấn giọng vào những từ gợi tả hành động , dáng vẻ của sẻ già
khi lao xuống cứu con.
* Học sinh biết thể hiện ngữ điệu , sự thay đổi tốc độ, cao độ, cường độ,
trường độ ...phù hợp với từng loại câu kể, câu hỏi, cảm cảm, câu khiến .
Ví dụ: Bài Tập đọc “ Ga- vrốt ngoài chiến lũy”
Khi đọc đoạn miêu tả chi tiết thể hiện lòng dũng cảm của Ga- vrốt , giáo viên
lưu ý học sinh sự thay đổi giọng đọc như sau :
“ - Cậu làm trị gì đấy ? - Cuốc - phây - rắc hỏi ( Câu hỏi thể hiện sự ngạc
nhiên )
- Em nhặt cho đầy giỏ đây !( Câu cảm thể hiện sự bình tĩnh )
- Cậu khơng thấy đạn réo à ?( Câu hỏi như nhắc nhở Ga- vrốt không được
liều mình)
Ga - vrốt trả lời :
- Có chứ nó rơi như mưa ấy . Nhưng làm sao nào ?( Khi đọc lên giọng ở
câu hỏi thể hiện sự hồn nhiên )
Cuốc- phây- rắc thét lên
- Vào ngay !( Câu khiến thể hiện sự đề nghị , mệnh lệnh kèm sự lo lắng )
- Tí ti thơi ! - Ga - vrốt nói ( thể hiện sự tinh nghịnh )
10


Trong đoạn đọc diễn cảm tôi cũng lưu ý học sinh: Đối với bài văn xi ngồi
việc đọc tốt các câu chúng ta còn phải biết ngắt hơi ở chỗ khơng có dấu câu nhưng
chỗ đó là chỗ tách ý .
Ví dụ : Bài tập đọc “ Con sẻ”
HS ngắt câu dài “ Chợt / nó dừng chân và bắt đầu bị, tuồng như đánh hơi
thấy vật gì.” hoặc câu “ Bỗng / từ trên cây cao gần đó, một con sẻ già có bộ ức đen
nhánh lao xuống như hịn đá / rơi trước mõm con chó .”

* Tơi hướng dẫn học sinh đọc phân biệt lời kể của tác giả với lời nhân
vật . Đọc phân biệt lời của các nhân vật sao cho phù hợp với đặc điểm lứa tuổi
và tính cách của từng nhân vật ( ngườu già , trẻ em , người tốt , người xấu ...)
Ví dụ : Bài Tập đọc : “ Khuất phục tên cướp biển”
Trong bài đọc có 2 nhân vật chính là Bác sĩ Ly - một người nhân hậu , điềm
đạm nhưng nghiêm nghị , cương quyết và tên cướp biển - chúa tàu hung hãn , dữ
tợn .
Trước khi học sinh đọc diễn cảm, tôi yêu cầu các em cần tìm hiểu bài thật kĩ.
Khi đó HS đọc lời nhân vật sẽ phân biệt được giọng đọc dựa vào tính cách nhân
vật ( người tốt , người xấu ).
Trong bài cùng là câu hỏi nhưng trong đoạn đối thoại sau, tính cách của hai
nhân vật thể hiện khác nhau hồn tồn.
“ ...
Chúa tàu trừng mắt nhìn Bác sĩ , qt :
- Có câm mồm khơng ? ( đọc giọng thể hiện sự hung hãn của tên cướp khi
đập tay xuống bàn quát Bác sĩ Ly)
Bác sĩ điềm tĩnh hỏi :
- Anh bảo tôi phải không ?( giọng tự tin , điềm tĩnh nhưng hết sức nghiêm
nghị ).
Khi tên chúa tàu cục cằn bảo “phải”, bác sĩ nói :
- Anh cứ uống rượu mãi như thế thì đến phải tống anh đi nơi khác .
11


Cơn giận của tên cướp thật dữ dội. Hắn đứng phắt dậy, rút soạt dao ra, lăm
lăm chực đâm. Bác sĩ Ly vẫn dõng dạc và quả quyết :
- Nếu anh không cất dao, tôi quyết làm cho anh bị treo cổ trong phiên tịa
sắp tới.( giọng đọc bình tĩnh, cương quyết bảo vệ lẽ phải )
* Ngồi ra tơi giúp học sinh thể hiện ngữ điệu phù hợp tình huống miêu
tả hay thái độ cảm xúc của tác giả ( vui, buồn, nghiêm trang, giận giữ ...)

Ví dụ: Bài Tập đọc “ Con sẻ”
Khi đọc đoạn cuối miêu tả tình cảm của tác giả đối với con chim sẻ bé nhỏ “
Vâng, lịng tơi đầy thán phục, xin bạn đừng cười. Tơi kính cẩn nghiêng mình trước
con chim sẻ bé bỏng dũng cảm kia, trước tình u của nó.”
HS đọc đoạn với giọng vui, nhấn giọng một số từ ngữ gạch chân thể hiện sự
trân trọng, kính phục của tác giả đối với tình yêu của sẻ mẹ đối với sẻ con .
Tuy nhiên học sinh đọc diễn cảm như thế nào còn phụ thuộc vào sự cảm
nhận riêng của từng em . Tôi không áp đặt cho các em một cách đọc theo khn
mẫu.
2. Đối với loại hình văn bản phi nghệ thuật
Giáo viên hướng dẫn HS xác định được ngữ điệu đọc sao cho phù hợp với
mục đích thơng báo, làm rõ những thơng tin cơ bản, giúp người nghe tiếp nhận
được những vấn đề quan trọng hay nổi bật trong văn bản. Điều này giúp cho HS
khắc phục được những cách đọc thiên về hình thức hoặc diễn cảm tùy tiện .
Ví dụ : Bài tập đọc “ Vẽ về cuộc sống an toàn”
Học sinh biết đọc đúng bản tin (thông báo tin vui ) đọc rõ ràng, rành mạch ,
vui tốc độ khá nhanh, lưu ý ngắt nghỉ hơi đúng sau các dấu câu, nghỉ hơi tự nhiên,
tách các cụm từ trong những câu khá dài .
“ UNICEF Việt Nam và báo Thiếu niên Tiền phong / vừa tổng kết cuộc thi vẽ
tranh của thiếu nhi với chủ đề / “ Em muốn sống an tồn”
Để học sinh lớp 4 từng bước hình thành kĩ năng đọc diễn cảm, giáo viên đọc
mẫu , giúp học sinh luyện tập thể hiện sự cảm nhận về nội dung, ý nghĩa của bài
12


qua giọng đọc . Ngoài việc thống nhất cách đọc chung, mỗi học sinh có cảm thụ
riêng , từ đó có cách dọc diễn cảm bộc lộ sự sáng tạo. Để phát huy tính sáng tạo của
học sinh khi đọc diễn cảm cách tốt nhất là giáo viên tổ chức cho học sinh luyện tập
“ tự bộc lộ” ( trên cơ sở đọc mẫu của giáo viên và kết quả tìm hiểu bài ) qua đó giáo
viên điều chỉnh cách đọc cho học sinh , tránh phân tích quá chi tiết về cách đọc. (Ví

dụ : Xác định chỗ ngắt hơi, cao giọng , thấp giọng ...) rồi sau đó mới chuyển sang
luyện đọc và dọc theo một cách giống hệt nhau.
Khi học sinh luyện đọc giáo viên phải tạo được trong lớp một khơng khí
thoải mái để học sinh dễ trực cảm với bài văn, có tâm trạng chờ đợi và chú ý nghe
giáo viên đọc và cũng từ đó các em có thể học tập và bắt chước thầy.
Trong khi rèn đọc diễn cảm tôi thường xuyên chú ý đến những học sinh rụt
rè nhút nhát, tôi thường xun khuyến khích khơng gắt gỏng để các em luống
cuống.
Đối với học sinh nghịch ngợm phân tán tư tưởng, không chú ý đến tiết học,
tôi thường để ý thỉnh thoảng chỉ định các em đọc tiếp.
Đối với học sinh đọc yếu, ngồi việc hướng dẫn đọc dứt khốt từng từ, cụm
từ, với câu dài cho học sinh ngắt hơi đúng chủ đề ra yêu cầu rèn đọc ở nhà, kiểm tra
lại những yêu cầu đã đề ra đối với học sinh, việc này phải được tiến hành thường
xuyên không được ngắt quãng.
Cuối mỗi tiết học tôi thường tổ chức thi đọc diễn cảm để các em thi nhau thể
hiện giọng đọc của mình. Qua đó học sinh được đánh giá, nhận xét cách đọc, giọng
đọc của bạn để rút kinh nghiệm cho bản thân.
Tóm lại, sau mỗi giờ tập đọc tôi thường kiểm tra chất lượng đọc của học sinh
thông qua đọc thành tiếng (cả 3 đối tượng Giỏi + Khá + Trung bình) xem các em đã
đọc diễn cảm chưa và nhắc nhở các em về nhà tiếp tục luyện đọc.
4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:
Qua quá trình giảng dạy, nhờ đã kiên trì bên bỉ áp dụng những biện pháp rèn
đọc như đã nêu trên. Tôi đã tiến hành khảo sát và có số liệu như sau:
13


Lớp 4A:

Sĩ số: 29 học sinh
Đọc nhỏ, ấp úng


Đầu năm
Cuối học kì I
Giữa HKII

5 – 17,2 %
3 – 10,3 %
1- 3,4%

Đọc to, rõ, lưu Đọc diễn cảm
loát
21 – 72,5 %
19 – 65,6 %
18 – 62,6%

3 – 10,3 %
7 – 24,1 %
10- 34,4%

Qua kết quả khảo sát và số liệu ghi chép tôi rất phấn khởi thấy trong các giờ
tập đọc học sinh say mê học và lớp học sôi nổi, kỹ năng đọc diễn cảm được nâng
cao rõ rệt. Có nhiều em đầu năm học đọc nhỏ , chưa trôi chảy, đến giữa học kì 2 các
em đã đọc to, rõ ràng, lưu lốt hơn. Những em học trung bình khá trở lên đã đọc
diễn cảm bài văn theo đúng yêu cầu đề ra. Tuy kết quả chưa được mỹ mãn như ý
nhưng đó cũng là thành cơng bước đầu nghiên cứu, mày mò ra biện pháp rèn đọc
diễn cảm cho học sinh của mình.
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. KẾT LUẬN:
Trên đây là một vài phương pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4, để đạt
được những kết quả trên qua kinh nghiệm giảng dạy tôi tự rút ra một số kết luận sư

phạm như sau:
Muốn rèn cho học sinh đọc diễn cảm tốt trước hết người thầy phải có nghiệp
vụ sư phạm tốt, đặc biệt đọc mẫu của thầy phải chuẩn, hay, có sức cuốn hút học
sinh vì trong khâu rèn đọc thì việc đọc mẫu của thầy giáo có ảnh hưởng rất lớn đối
với học sinh. Các em sẽ theo dõi lắng nghe thầy đọc và coi đó là chuẩn mực để bắt
chước để so sánh đánh giá với giọng đọc của mình. Chính vì vậy thầy cơ cũng phải
có sự chuẩn bị chu đáo, mỗi từ ngữ cơ đọc, nói đều phải chuẩn mực.
Giáo viên phải nắm chắc đối tượng học sinh để có những biện pháp dạy học
đạt kết quả cao nhất nhằm phát huy hết tính tích cực trong học tập, tổ chức điều

14


khiển khéo léo gây bầu khơng khí sơi nổi kích thích hứng thú học tập và nâng cao ý
thức tự giác của học sinh.
Giáo viên cần phải tìm hiểu chắc nội dung cơ bản của chương trình sách giáo
khoa, sách hướng dẫn, sách soạn bài để học sinh nắm vững nội dung bài, hướng
dẫn rõ cách đọc từng đoạn văn, đoạn thơ cho học sinh hiểu. Thực tế cho thấy sách
giáo khoa Tiếng việt, sách soạn bài và sách hướng dẫn phải thừa nhận là có nhiều
ưu điểm nổi bật. Tìm hiểu phần hướng dẫn chung trong sách đa số giáo viên đã
nắm được cơ bản của phương pháp giảng dạy mới song đi sâu vào từng bài cụ thể
thì sự lúng túng và vấp váp lại khơng ít. Do vậy nắm vững sách, hiểu ý đồ của
người biên soạn là quan trọng song chưa đủ còn đòi hỏi đến vai trò chủ động sáng
tạo và ứng xử linh hoạt đối với từng đối tượng học sinh khác nhau mới đem lại hiệu
quả cao.
Giáo viên giàu lòng yêu nghề mến trẻ, nhiệt tình gương mẫu trong phương
pháp soạn giảng, phát hiện kịp thời đọc sai, đọc ngọng trọng học sinh. Giáo viên
phải kiên trì uốn nắn, sửa chữa cách phát âm sai cho học sinh thật tận tình chu đáo.
Giảm bớt hoặc sửa lại câu hỏi cho sát với từng đối tượng học sinh, tránh
giảng triền miên, nói nhiều, viết nhiều trong khi học sinh đọc cịn yếu.

Ln động viên khuyến khích học sinh khi các em có tiến bộ. Rèn cho các
em đọc trước đám đông, tổ chức thi kể chuyện, ngâm thơ, đọc diễn cảm trong lớp,
trong trường vào những ngày sinh hoạt tập thể, kỷ niệm ngày lễ lớn. Yêu cầu mỗi
học sinh phải có quyển sổ ghi chép để chép những câu thơ, câu văn, bài thơ, bài
văn hay dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Phối hợp nhịp nhàng về chương trình mơn tập đọc với các môn học khác
như: Tập làm văn, kể chuyện...
Trên đây là một số suy nghĩ và việc làm cụ thể của tôi về vấn đề rèn đọc diễn
cảm cho học sinh lớp 4 Trường Tiểu học và THSC Phương Viên . Với phương pháp
rèn đọc này sẽ có tiền đề để tiếp tục dạy môn tập đọc ở lớp 5 và các lớp trên đạt kết
quả tốt.
15


2. KIẾN NGHỊ
Để chất lượng đọc của học sinh tiếp tục được nâng cao, tôi mạn phép đưa ra
một vài ý kiến đề xuất với các cấp chỉ đạo như sau:
Cần quan tâm hơn nữa đối với giáo viên tiểu học, thường xuyên bồi dưỡng
chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên ở các phân mơn, nhất là mơn Tập đọc.
Có đầy đủ đồ dùng dạy học cho giáo viên.
Hàng năm tổ chức phong trào thi kể chuyện, ngâm thơ, đọc diễn cảm cho
giáo viên, cho học sinh trong khối, trong trường và tồn huyện.
Qua qua trình giảng dạy mơn Tập đọc đặc biệt về rèn đọc diễn cảm cho học
sinh lớp 4 tơi thấy cịn nhiều khó khăn và có những mặt hạn chế.
Về học sinh: Một số em học sinh còn đọc ngọng đọc vẫn chưa được hay lắm,
bản thân cần phải học hỏi và rèn luyện nhiều hơn.
Thông qua thực tế giảng dạy trên lớp hàng ngày tôi đi đến kết luận rằng:
Muốn rèn luyện cho học sinh đọc diễn cảm tốt thì vai trị của người thầy giáo đặc
biệt quan trọng bởi người thầy giáo luôn là tấm gương sáng, mẫu mực trong cách
đọc diễn cảm để học sinh bắt chước. Trong mỗi giờ tập đọc, người thầy phải hướng

dẫn cách đọc cho học sinh thật tỉ mỉ từng từ ngữ, từng câu văn, từng đoạn văn, phải
kiên trì uốn nắn, sửa chữa kịp thời tuỳ theo từng đối tượng học sinh thật tận tình
chu đáo.
Vì vậy mỗi giáo viên phải thực sự yêu nghề mến trẻ, nhiệt tình gương mẫu
trong phương pháp soạn giảng, ln ln trau dồi nghiệp vụ, học hỏi kinh nghiêm
của các bạn đồng nghiệp để nâng cao chất lượng dạy và học ở các môn đặc biệt là
môn tập đọc ở tiểu học.
Trên đây mới là một số kinh nghiệm nhỏ của tôi trong việc rèn đọc diễn cảm
cho học sinh trong giờ Tập đọc lớp 4, trong thực tế giảng dạy mỗi người đều có suy
nghĩ, kinh nghiệm, bí quyết nghề nghiệp riêng của mình nhằm mục đích cuối cùng
là nâng cao chất lượng dạy và học. Có lẽ SKKN của tơi cịn nhiều thiếu sót và hạn
chế, tơi mong được các cấp trên cùng các bạn đồng nghiệp góp ý kiến bổ sung để
16


kinh nghiệm dạy học của tơi thêm phong phú, hồn thiện, góp phần nhỏ bé đưa sự
nghiệp giáo dục phát triển.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Phương Viên, ngày 25 tháng 3 năm 2013
Người viết

Nguyễn Thị Thu Hậu.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Nguyễn Minh Thuyết- 2005, Tiếng Việt 4- tập 1- Nhà xuất bản Giáo dục.
2. Nguyễn Minh Thuyết- 2005, Tiếng Việt 4- tập2- Nhà xuất bản Giáo dục.
3. Nguyễn Minh Thuyết- 2010, Tiếng Việt 4- tập1- Sách giáo viên- Nhà xuất bản
Giáo dục.
4. Nguyễn Minh Thuyết- 2010, Tiếng Việt 4- tập2- Sách giáo viên- Nhà xuất bản
Giáo dục.

5.2009- Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng các môn học ở Tiểu họcNhà xuất bản Giáo dục.

17


MỤC LỤC
I.ĐẶT VẤN ĐỀ
1.Lí do chọn đề tài

2

2.Mục đích nghiên cứu

3

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4

4.Phương pháp nghiên cứu

4
II.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1.Cơ sở lí luận

5

2.Thực trạng của vấn đề


6

3.Các biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4

7

III.KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1.Kết luận

14

2. Kiến nghị

15
18


19



×