Tải bản đầy đủ (.docx) (54 trang)

chuan kien thuc

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (394.99 KB, 54 trang )

(1)Trương Thành Nhi DHSDIA 09B Nội dung Lớp 12. Chương một §Þa lý ViÖt nam. Bài 1: Việt nam trên đờng đổi mới và hội nhập 1. Công cuộc đổi mới là một cuộc cải cách toàn diện về kinh tế - xã héi: a) Bèi c¶nh: - Ngµy 30 - 4- 1975: §Êt níc thèng nhÊt, c¶ níc tËp trung vµo hµn g¾n vÕt thơng chiến tranh và xây dựng, phát triển đất nớc. - Níc ta ®i lªn tõ mét níc n«ng nghiÖp l¹c hËu. - T×nh h×nh trong níc vµ quèc tÕ nh÷ng n¨m cuèi thËp kØ 70, ®Çu thËp kØ 80 diÔn biÕn phøc t¹p.  Trong thêi gian dµi níc ta l©m vµo t×nh tr¹ng khñng ho¶ng. b) DiÔn biÕn: - Năm 1979: Bắt đầu thực hiện đổi mới trong một số ngành (nông nghiệp, c«ng nghiÖp) - Ba xu thế đổi mới từ đại hội Đảng lần thứ 6 năm 1986: + Dân chủ hóa đời sống kinh tế- xã hội. + Phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hớng xã hội chñ nghÜa. + T¨ng cêng giao lu vµ hîp t¸c víi c¸c níc trªn thÕ giíi. c) Thµnh tùu: - Nớc ta đã thoát khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế- xã hội kéo dài. Lạm phát đợc đẩy lùi và kiềm chế ở mức một con số. - Tốc độ tăng trởng kinh tế khá cao (đạt 9,5% năm 1999, 8,4% năm 2005). - Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hớng công nghiệp hóa, hiện đại hóa (gi¶m tØ träng khu vùc 1, t¨ng tØ träng khu vùc II vµ III). - C¬ cÊu kinh tÕ theo l·nh thæ còng chuyÓn biÕn râ rÖt ( h×nh thµnh c¸c vïng kinh tÕ träng ®iÓm, c¸c vïng chuyªn canh...) - Đời sống nhân dân đợc cải thiện, giảm tỉ lệ nghèo của cả nớc. 2) Níc ta trong hé nhËp quèc tÕ vµ khu vùc: a) Bèi c¶nh: - ThÕ giíi: Toµn cÇu hãa lµ xu híng tÊt yÕu cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi, ®Èy m¹nh hîp t¸c khu vùc..

(2) - ViÖt Nam lµ thµnh viªn cña ASEAN (th¸ng 7/1995), b×nh thêng hãa quan hÖ ViÖt- Mü, thµnh viªn WTO n¨m 2007. b) Thµnh tùu: - Thu hót vèn ®Çu t níc ngoµi ODA, FDI. - §Èy m¹nh hîp t¸c kinh tÕ, khoa häc kÜ thuËt, b¶o vÖ m«i trêng. - Ph¸t triÓn ngo¹i th¬ng ë tÇm cao míi, xuÊt khÈu g¹o.... 3) Một số định hớng chính để đẩy mạnh công cuộc Đổi mới: - Thực hiện chiến lợc tăng trởng đi đôi với xóa đói giảm nghèo. - Hoµn thiÖn c¬ cÊu chÝnh s¸ch cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng. - Đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa gắn với nền kinh tế tri thức. - Ph¸t triÓn bÒn v÷ng, b¶o vÖ tµi nguyªn m«i trêng. - §Èy m¹nh ph¸t triÓn y tÕ, gi¸o dôc,.... Bài 2: Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ 1) Vị trí địa lí: - Nằm ở rìa phía đông của bán đảo Đông dơng, gần trung tâm khu vực §«ng Nam ¸ - Hệ tọa độ địa lí: + Vĩ độ: 23023' B - 8034' B (kể cả đảo 23023' B - 6050' B) + Kinh độ: 10209' Đ - 109024' Đ (kể cả đảo 1010 Đ - 117020' Đ) 2) Ph¹m vi l·nh thæ: a) Vùng đất: - Diện tích đất liền và các hải đảo 331.212 km2. - Biªn giíi: + PhÝa B¾c gi¸p Trung Quèc 1300 km + PhÝa T©y gi¸p Lµo 2100 km. Campuchia h¬n 1100 km. + PhÝa §«ng vµ Nam gi¸p biÓn 3260 km. - Nớc ta có 4000 đảo lớn nhỏỏHtong đó có hai quần đảo Trờng Sa (Khánh Hßa), Hoµng Sa (§µ N½ng) b) Vïng biÓn: DiÖn tÝch kho¶ng 1 triÖu km2 gåm vïng néi thñy, l·nh h¶i, vùng đặc quyền kinh tế và vùng thềm lục địa. c) Vïng trêi: Kho¶ng kh«ng gian bao trïm trªn l·nh thæ 3. ý nghĩa của vị trí địa lí: a) ý nghÜa vÒ tù nhiªn: - Thiên nhiên mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa. - Đa dạng về động- thực vật, nông sản. - N»m trªn vµnh ®ai sinh kho¸ng, nªn cã nhiÒu tµi nguyªn kho¸ng s¶n. - Cã sù ph©n hãa ®a d¹ng vÒ tù nhiªn: ph©n hãa B¾c - Nam, §«ng - T©y, thÊp - cao..

(3) Khã kh¨n: b·o, lò lôt, h¹n h¸n,... b) ý nghÜa vÒ kinh tÕ, v¨n hãa - x· héi vµ quèc phßng: - VÒ kinh tÕ: + Có nhiều thuận lợi để phát triển cả về giao thông đờng bộ, đờng biển, đờng không với các nớc trên thế giới. Tạo điều kiện thực hiện chính sách mở cöa, héi nhËp víi c¸c níc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. + Vïng biÓn réng lín, giµu cã ph¸t triÓn c¸c ngµnh kinh tÕ ( khai th¸c nu«i trồng, đánh bắt hải sản, giao thông biển, du lịch). - VÒ v¨n hãa - x· héi: thuËn lîi cho níc ta chung sèng hßa b×nh, hîp t¸c h÷u nghÞ vµ cïng ph¸t triÓn víi c¸c níc l¸ng giÒng vµ c¸c níc trong khu vùc §«ng Nam ¸. - Về chính trị và quốc phòng: vị trí quân sự đặc biệt quan trọng của vùng §«ng Nam ¸.. Bµi 4: LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn l·nh thæ * Nh÷ng giai ®o¹n chÝnh trong lÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn l·nh thæ ViÖt Nam: - Giai ®o¹n TiÒn Cambri. - Giai ®o¹n Cæ kiÕn t¹o. - Giai ®o¹n T©n kiÕn t¹o. 1) Giai ®o¹n tiÒn Cambri: H×nh thµnh nÒn mãng ban ®Çu cña l·nh thæ ViÖt Nam. a) §©y lµ giai ®o¹n cæ nhÊt, kÐo dµi nhÊt trong lÞch sö ph¸t triÓn cña l·nh thæ ViÖt Nam. Thêi gian b¾t ®Çu c¸ch ®©y 2 tØ n¨m, kÕt thóc c¸ch ®©y 540 triÖu n¨m. b) ChØ diÔn ra trong mét ph¹m vi hÑp trªn phÇn l·nh thæ níc ta hiÖn nay: c¸c nÒn m¶ng cæ nh vßm s«ng Ch¶y, Hoµng Liªn S¬n, s«ng M·, khèi nh« Kon Tum... c) Các thành phần tự nhiên rất sơ khai đơn điệu: - KhÝ quyÓn rÊt lo·ng, hÇu nh cha cã «xi, chØ cã chÊt khÝ am«niac, ®i«xit c¸cbon, nit¬, hi®r«. - Thñy quyÓn: hÇu nh cha cã líp níc trªn mÆt - Sinh vật: nghèo nàn: Tảo (tảo lục, tảo đỏ), động vật thân mềm: sứa, hải quú, thñy tøc, san h«, èc.... Bµi 5: LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn l·nh thæ viÖt nam 2)Giai ®o¹n Cæ kiÕn t¹o:.

(4) 3) Giai ®o¹n T©n kiÕn t¹o:. Thêi gian b¾t ®Çu Giai ®o¹n vµ kÕt thóc c¸ch ®©y Cæ kiÕn B¾t ®Çu t¹o c¸ch ®©y 540 triÖu n¨m, kÕt thóc c¸ch ®©y 65 triÖu n¨m. T©n t¹o. kiÕn B¾t ®Çu c¸ch ®©y 65 triÖu n¨m, kÐo dµi đến ngµy nay. Hoạt động địa chất. §Æc ®iÓm l·nh thæ. Vận động uèn nÕp vµ n©ng lªn ë T©y B¾c, §«ng B¾c, B¾c Trung Bé; ho¹t động mác ma m¹nh ë Trêng s¬n nam. Vận động uèn nÕp, đứt g·y phun trµo macma,.. Vận động n©ng lªn không đều theo nhiÒu chu k×. Båi lÊp c¸c vïng tròng lục địa.. PhÇn lín l·nh thæ níc ta trë thành đất liÒn ( trõ c¸c khu vực đồng b»ng).. - §Þa h×nh đồi núi đợc chiÕm phÇn lín diÖn tÝch. §Þa h×nh ph©n bËc. - C¸c cao nguyªn ba dan, c¸c đồng bằng ch©u thæ đợc hình thµnh. C¸c §Æc ®iÓm kho¸ng líp vá sản đợc c¶nh quan h×nh thµnh §ång, s¾t, thiÕc, vµng, b¹c, đá quý.... DÇu má, khÝ tù nhiªn, than n©u, B«xit.... Líp vá c¶nh quan nhiệt đới tiếp tục đợc hoµn thiÖn, thiªn nhiªn ngµy cµng ®a d¹ng, phong phó nh ngµy nay.. Bài 6: Đất nớc nhiều đồi núi. 1) Đặc điểm chung của địa hình: a) Địa hình đồi núi chiếm phần lớn diện tích nhng chủ yếu là đồi núi thấp. §Þa h×nh cao díi 1000 m chiÕm 80% nói trung b×nh 14%, nói cao chØ cã 1%. Đồng bằng chỉ chiếm 1/4 diện tích đất đai..

(5) b) Cấu trúc địa hình nớc ta khá đa dạng: Hớng tây bắc - đông nam và hớng vòng cung. - §Þa h×nh giµ trÎ l¹i vµ cã tÝnh ph©n bËc râ rÖt. - §Þa h×nh thÊp dÇn tõ T©y B¾c xuèng §«ng Nam. - CÊu tróc gåm 2 híng chÝnh: + Hớng Tây Bắc - Đông Nam: Từ hữu ngạn sông Hồng đến Bạch Mã. + Hớng vòng cung: Vùng núi đông bắc và Trờng Sơn Nam. c) Địa hình vùng nhiệt đới ẩm gió mùa (Sẽ học kĩ ở bài sau). d) Địa hình chịu tác động mạnh mẽ của con ngời.. 2) Các khu vực địa hình: a) Khu vực đồi núi: * Vïng nói §«ng B¾c: - Giíi h¹n: Vïng nói phÝa t¶ ng¹n s«ng Hång. - Chủ yếu là đồi núi thấp. - Gồm cánh cung lớn mở rộng về phía bắc và đông chụm lại ở Tam Đảo. - Hớng nghiêng: cao ở tây bắc thấp dần xuống đông nam. * Vïng nói t©y b¾c gåm: - Giíi h¹n: N»m gi÷a s«ng Hång vµ s«ng C¶. - §Þa h×nh cao nhÊt níc ta, d·y Hoµng Liªn S¬n (Phanxip¨ng 3143 m). - Các dãy núi hớng Tây Bắc - Đông Nam, xen giữa là các cao nguyên đá v«i ( Cao nguyªn S¬n La, Méc Ch©u).. * Vïng nói B¾c Trêng S¬n: - Giíi h¹n: Tõ s«ng C¶ tíi d·y nói B¹ch M· - Hớng tây bắc - đông nam - Các dãy núi song song, so le, cao ở hai đầu ở giữa có vùng núi đá vôi (Qu¶ng B×nh, Qu¶ng TrÞ ). * Vïng nói Trêng S¬n Nam: - Các khối núi Kón tum, khối núi cực nam tây bắc, sờn tây thoải, sờn đông dốc đứng. - Các cao nguyên đất đỏ ba dan: Plâyku, Đăk Lăk. Mơ Nông, Lâm Viên bề mặt bằng phẳng, độ cao xếp tầng 500 - 800 - 1000 m.. Bài 7: Đất nớc nhiều đồi núi (TiÕp theo).

(6) b) Khu vực đồng bằng: * Đồng bằng châu thổ sông gồm: Đồng bằng sông Hồng và đồng bằng s«ng Cöu Long. TiÓu môc Nguyªn nh©n h×nh thµnh DiÖn tÝch Hệ thống đê/ kenh r¹ch Sự bồi đắp phù sa Tác động của thủy triÒu. §ång b»ng s«ng Hång. §ång b»ng s«ng Cöu Long Do phï sa s«ng Hång vµ Do phï sa s«ng TiÒn s«ng Th¸i b×nh båi tô. vµ s«ng HËu båi tô. 15.000 km2 40.000 km2. Có hệ thống đê ngăn lũ. Cã hÖ thèng kªnh r¹ch ch»ng chÞt. Vùng trong đê không đợc Đợc bồi phù sa hàng båi phï sa hµng n¨m. n¨m. ít chịu tác động của thủy Chịu tác động mạnh triÒu. cña thñy triÒu.. * §ång b»ng ven biÓn: - Chủ yếu là do phù sa biển bồi đắp. Đất nhiều cát, ít phù sa. - Diện tích: 15.000 km2. Hẹp ngang, bị chia cắt thành nhiều đồng bằng nhá. - Các đồng bằng lớn: Đồng bằng sông Mã, sông Chu, đồng bằng sông Cả, s«ng Thu Bån, s«ng §µ R»ng,... 3) Thế mạnh và hạn chế về thiên nhiên của các khu vực đồi núi và đồng b»ng trong ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi: a) Khu vực đồi núi: * ThuËn lîi: - Các mỏ nội sinh tập trung ở vùng đồi núi thuận lợi để phát triển ngành c«ng nghiÖp. - Tµi nguyªn rõng giµu cã vÒ thµnh phÇn loµi víi nhiÒu loµi quý hiÕm, tiªu biểu cho sinh vật rừng nhiệt đới. - BÒ mÆt cao nguyªn b»ng ph¼ng thuËn lîi cho viÖc x©y dùng c¸c vïng chuyªn canh c©y c«ng nghiÖp. - C¸c dßng s«ng ë miÒn nói cã tiÒm n¨ng thñy ®iÖn lín (s«ng §¸, s«ng §ång Nai,...) - Với khí hậu mát mẻ, phong cảnh đẹp nhiều vùng trở thành nơi nghỉ mát næi tiÕng nh §µ L¹t, Sa Pa, Tam §¶o, Ba V×, MÉu S¬n... * Khã kh¨n: - §Þa h×nh bÞ chia c¾t m¹nh nhiÒu s«ng suèi, hÎm vùc, sên dè g©y trë ng¹i cho giao th«ng, cho viÖc khai th¸c tµi nguyªn vµ giao lu kinh tÕ gi÷a c¸c miÒn. - Do ma nhiều, độ dốc lớn miền núi là nơi xảy ra nhiều thiên tai: lũ quét, xói mòn trợt lở đất, tại các đứt gãy sâu còn phát sinh động đất. Các thiên tai khác nh lốc, ma đá, sơng muối, rét hại,... b) Khu vực đồng bằng: * ThuËn lîi: + Phát triển nền nông nghiệp nhiệt đới, đa dạng các laọi nông sản, đặc biệt lµ lóa g¹o..

(7) + Cung cÊp c¸c nguån lîi thiªn nhiªn kh¸c nh kho¸ng s¶n vµ l©m s¶n. + Là nơi có điều kiện để tập trung các thành phố, các khu công nghiệp và c¸c trung t©m th¬ng m¹i.  C¸c h¹n chÕ: Thêng xuyªn chÞu nhiÒu thiªn tai b·o, lôt, h¹n h¸n,.... Bµi 8: thiªn nhiªn chÞu ¶nh hëng s©u s¾c cña biÓn. 1) Kh¸i qu¸t vÒ BiÓn §«ng: - BiÓn §«ng lµ mét vïng biÓn réng, cã diÖn tÝch 3,477 triÖu km2. - Là biển tơng đối kín. - §Æc tÝnh nãng, Èm vµ chÞu ¶nh hëng cña giã mïa. 2) ¶nh hëng cña BiÓn §«ng tíi thiªn nhiªn ViÖt Nam:. a) KhÝ hËu: Nhê cã BiÓn §«ng nªn khÝ hËu níc ta mang tÝnh h¶i d¬ng ®iÒu hòa, lợng ma nhiều, độ ẩm tơng đối của không khí trên 80%. b) §Þa h×nh vµ c¸c hÖ sinh th¸i vïng ven biÓn: - §Þa h×nh vÞnh cöa s«ng, bê biÓn mµi mßn, c¸c tam gi¸c ch©u thæ víi b·i triều rộng lớn, các bãi cát phẳng lì, các đảo ven bờ và những rạn san hô. - C¸c hÖ sinh th¸i vïng ven biÓn rÊt ®a d¹ng vµ giµu cã: hÖ sinh th¸i rõng ngập mặn, hệ sinh thái đất phèn, nớc lợ,... c) Tµi nguyªn thiªn nhiªn vïng biÓn: - Tài nguyên khoáng sản: Dầu mỏ, khí đốt, cát, quặng ti tan,.. trữ lợng muối biÓn lín... - Tµi nguyªn h¶i s¶n: c¸c lo¹i thñy h¶i s¶n níc mÆn, níc lî v« cïng ®a d¹ng,... d)Thiªn tai: - B·o lín kÌm sãng lõng, lò lôt. - S¹t lë bê biÓn. Hiện tợng cát bay, cát chảy lấn chiếm đồng ruộng ở ven biển miền Trung.... Bài 9: thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa 1) Khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm: a) Tính chất nhiệt đới: - Tæng bøc x¹ lín, c¸n c©n bøc x¹ cao quanh n¨m. - Nhiệt độ trung bình năm trên 200C..

(8) - Tæng sè giê n¾ng tõ 1400 - 3000 giê. b) Giã mïa: . Giã mïa Giã mïa đông. nguån gèc ¸p cao Xibia. Thêi gian ho¹t động Th¸ng 11 - 4. Ph¹m vi ho¹t Híng giã động MiÒn §«ng B¾c B¾c. Giã ¸p cao Ên Th¸ng 5 C¶ níc mïa h¹ §é D¬ng - th¸ng 7. ¸p cao cËn chÝ tuyÕn Nam. Th¸ng 6 - th¸ng 10. C¶ níc. T©y nam. T©y nam Riªng B¾c Bé cã híng đông nam. Kiểu thời tiết đặc trng - Th¸ng 11, 12,1: L¹nh, kh« - Th¸ng 2 , 3: L¹nh Èm. - Nãng Èm ë Nam Bé vµ T©y Nguyªn. - Nãng kh« ë B¾c Trung Bé. Nãng vµ ma nhiÒu ë c¶ miÒn B¾c vµ miÒn Nam,.... c) Lợng ma, độ ẩm lớn: - Lợng ma trung bình năm cao: 1500 - 2000 mm. Ma phân bố không đều, sờn đón gió 3500 - 4000 mm. - §é Èm kh«ng khÝ cao trªn 80%.. Bài 10: thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa (TiÕp theo) 2) C¸c thµnh phÇn tù nhiªn kh¸c: a) §Þa h×nh: b) Sông ngòi, đất, sinh vật: C¸c thµnh phÇn tù nhiªn S«ng ngßi. TÝnh chÊt nhiÖt đới ẩm gió mïa S«ng ngßi nhiÒu níc, giµu phï sa.. Gi¶i thÝch Do nớc ta có lợng ma lớn trên địa hình phần lớn là đồi núi và bị cắt xẻ mạnh, sờn dốc - Ma nhiÒu lµm s«ng cã lîng ch¶y lín. H¬n nữa, nớc ta lại nhận đợc một lợng nớc lớn từ lu vùc ngoµi l·nh thæ..

(9) Chế độ nớc theo mïa §Êt. Qu¸ tr×nh feralit lµ qu¸ tr×nh h×nh thành đất chủ yÕu ë níc ta. Sinh vËt. - HÖ sinh th¸i rừng nhiệt đới Èm giã mïa lµ c¶nh quan chñ yÕu cña níc ta. - Cã sù xuÊt hiÖn cña c¸c thµnh phÇn ¸ nhiệt đới và ôn đới núi cao. - HÖ sè bµo mßn vµ tæng lîng c¸t bïn lín lµ hÖ qu¶ cña qu¸ tr×nh x©m thùc m¹nh ë vùng đồi núi. - Ma theo mïa nªn lîng dßng ch¶y còng theo mïa. Mïa lò t¬ng øng víi mïa ma, mïa c¹n t¬ng øng víi mïa kh«. - Do ma nhiÒu nªn c¸c chÊt Bad¬ dÔ tan (Ca2+, Mg3+, K+) bị rửa trôi làm đất chua, đồng thời có sự tích tụ ôxit sắt (Fe 2O3) và ôxit nhôm (Al2O3) tạo ra đất feralit (Fe - Al) đỏ vàng: - HiÖn tîng sinh hãa häc diÔn ra m¹nh mÏ, tạo ra sự phân hủy mạnh mẽ mùn trong đất. - Bức xạ mặt trời và độ ẩm phong phú. Tơng quan nhiÖt - Èm thÊp. - Sù ph©n hãa cña khÝ hËu t¹o nªn sù ®a d¹ng thµnh phÇn sinh vËt cã nguån gèc bản địa.. 3) ảnh hởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa đến hoạt động sản xuất và đời sống: * ảnh hởng đến sản xuất nông nghiệp: - Nền nhiệt ẩm cao thuận lợi để phát triển nền nông nghiệp lúa nớc, tăng vô, ®a d¹ng hãa c©y trång, vËt nu«i, ph¸t triÓn m« h×nh N«ng - L©m kÕt hîp. - Khó khăn: Lũ lụt, hạn hán, khí hậu, thời tiết không ổn định. * ảnh hởng đến các hoạt động sản xuất khác và đời sống - Thuận lợi để phát triển lâm nghiệp, thủy sản, giao thông vận tải, du lịch... và đẩy mạnh hoạt động khai thác, xây dựng... vào mùa khô - Khã kh¨n: + Các hoạt động giao thông, vận tải du lịch, công nghiệp khai thác... chịu ảnh hởng trực tiếp của sự phân mùa khí hậu, chế độ nớc sông. + §é Èm cao g©y khã kh¨n cho viÖc b¶o qu¶n m¸y mãc, thiÕt bÞ, n«ng s¶n. + C¸c thiªn tai nh ma b·o, lò lôt, h¹n h¸n vµ diÔn biÕn bÊt thêng nh d«ng, lốc, ma đá, sơng muối, rét hại, khô nóng,... cũng gây ảnh hởng lớn đến sản xuất và đời sống. + M«i trêng thiªn nhiªn dÔ bÞ suy tho¸i.. Bµi 11: thiªn nhiªn ph©n hãa ®a d¹ng.

(10) 1) Thiªn nhiªn ph©n hãa theo B¾c - Nam:. Giíi h¹n. Thiªn nhiªn phÇn phÝa B¾c l·nh thæ Tõ d·y nói B¹ch M· trë ra Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có mùa đông l¹nh 22 - 240C. KhÝ hËu. KiÓu khÝ hËu. C¶nh quan. Nhiệt độ trung b×nh n¨m Sè th¸ng l¹nh díi 3 th¸ng 200C Sự phân hóa mùa Mùa đông - Mùa hạ §íi c¶nh quan §íi rõng giã mïa nhiÖt đới Thµnh phÇn loµi Các loài nhiệt đới sinh vËt chiÕm u thÕ, ngoµi ra cßn cã c¸c c©y cËn nhiệt đới, cây ôn đới và c¸c loµi thó cã l«ng dµy.. Thiªn nhiªn phÇn phÝa Nam l·nh thæ Tõ d·y nói B¹ch M· trë vµo KhÝ hËu cËn XÝch đạo gió mùa nóng quanh n¨m Trªn 250C Kh«ng cã Mïa ma - mïa kh« §íi rõng giã mïa cận Xích đạo Cac loµi thùc vËt vµ động vật thuộc vùng Xích đạo và nhiệt đới với nhiều loµi.. 2) Thiªn nhiªn ph©n hãa theo §«ng - T©y:. Bµi 12: thiªn nhiªn ph©n hãa ®a d¹ng (TiÕp theo) 3) Thiên nhiên phân hóa theo độ cao: a) Đai nhiệt đới gió mùa miền Bắc: có độ cao trung bình dới 600 - 700 m. miền Nam có độ cao 900 - 1000 m. b) Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi miền Bắc có độ cao từ 600 - 700m đến 2600m, miền Nam có độ cao từ 900 - 1000m đến độ cao 2600 m. c) Đai ôn đới gió mùa trên núi có độ cao từ 2600 m trở lên ( Chỉ có ở Hoµng Liªn S¬n).

(11) 4)Các miền địa lí tự nhiên: Tªn miÒn Ph¹m vi. MiÒn B¾c vµ §«ng B¾c B¾c Bé Vùng đồi núi phía tả ng¹n s«ng Hång vµ đồng bằng sông Hồng. MiÒn T©y B¾c vµ B¾c Trung Bé Vïng nói h÷u ng¹n s«ng Hång đến d·y nói B¹ch M·. Cấu trúc địa chất quan hÖ víi V©n Nam (Trung Quèc). §Þa h×nh cha ổn định. Tân kiÕn t¹o n©ng m¹nh. §Þa h×nh cao nhất cả nớc, độ dèc lín. Hớng tây bắc đông nam, nhiều bÒ mÆt s¬n nguyªn, cao nguyªn, đồng b»ng gi÷a nói. §ång b»ng nhá hÑp, ven biÓn cã nhiÒu cån c¸t, bãi tắm đẹp. §Þa chÊt. Cấu trúc địa chất quan hÖ víi Hoa Nam (Trung Quốc), địa hình tơng đối ổn định. T©n kiÕn t¹o n©ng yÕu.. §Þa h×nh. Chủ yếu là đồi núi thấp. §é cao trung b×nh 600m, có nhiều núi đá v«i. Híng nói vßng cung. §ång b»ng më réng, địa hình bờ biển đa dạng, nhiều vịnh, đảo, quần đảo.. Kho¸ng s¶n. Giµu kho¸ng s¶n: than, Kho¸ng s¶n cã sắt, thiếc, đồng, qpqtit, đất hiếm, sắt, vËt liÖu, x©y dùng. cr«m, ti tan.. KhÝ hËu. Mùa đông lạnh. Mùa hạ nãng, ma nhiÒu, giã đông nam, tây nam thæi. Thêi tiÕt cã nhiÒu biến động.. Mùa đông chỉ có 2 tháng nhiệt độ < 200C, giã mïa đông bắc xuy yÕu. - B¾c Trung Bé mïa h¹ cã giã ph¬n t©y nam, bão hoạt động m¹nh, cã lò tiÓu m·n th¸ng 6.. S«ng ngßi M¹ng líi s«ng ngßi dµy S«ng híng t©y đặc. bắc - đông nam,. MiÒn Nam Trung Bé vµ Nam Bé Tõ 160 B trë xuèng. C¸c khèi nói cæ, c¸c bÒ mÆt s¬n nguyªn bãc mßn vµ c¸c cao nguyªn ba dan Khèi nói cæ Kontum, cao nguyªn, s¬n nguyªn, sên đông dốc, sờn t©y tho¶i. §ång b»ng Nam Bé thÊp, ph¼ng më réng. §ång b»ng ven biÓn nhá hÑp. §êng bê biÓn Nam Trung Bé cã nhiÒu vÞnh thuËn lîi ph¸t triÓn h¶i c¶ng, du lÞch, nghÒ c¸. DÇu khÝ cã tr÷ lîng lín. T©y Nguyªn giµu b«xit. KhÝ hËu cËn xÝh đạo nhiệt độ trung b×nh trªn 200C. Mïa ma ë Nam Bé vµ T©y Nguyªn tõ th¸ng 5 đến tháng 10, ở duyªn h¶i Nam Trung Bé tõ th¸ng 9 đến th¸ng 12, lò cã 2 cùc đại vµo th¸ng 6 vµ th¸ng 9. S«ng ë Nam Trung Bé ng¾n.

(12) Sinh vËt. Hớng tây bắc - đông ở Bắc Trung Bộ nam vµ híng vßng s«ng híng T©y cung. §«ng. S«ng cã độ dốc lớn, tiềm n¨ng thñy ®iÖn lín nhÊt c¶ níc. Đai nhiệt đới, chân núi Có đầy đủ các h¹ thÊp díi 600m. ®ai thùc vËt theo Thành phần loài có độ cao: đai nhiệt nhiệt đới, á nhiệt đới. đới chân núi, đai á nhiệt đới trên đất mùn alit, đai ôn đới.. dèc. HÖ thèng s«ng §ång Nai vµ hÖ thèng s«ng Cöu Long. Đai nhiệt đới lên đến độ cao 1000m. Thµnh phÇn loµi nhiệt đới, Xích §¹o,. Rõng ngËp mÆn ven biÓn cã diÖn tÝch lín.. Bµi 14: Sö dông vµ b¶o vÖ tµi nguyªn thiªn nhiªn 1) Sö dông vµ b¶o vÖ tµi nguyªn sinh vËt: a) Tµi nguyªn rõng: - Rừng của nớc ta đang đợc phục hồi. Năm 1983 tổng diện tích rừng là: 7,2 triÖu ha, n¨m 2006 t¨ng lªn thµnh 12,1 triÖu ha. Tuy nhiªn tæng diÖn tÝch rõng vµ tØ lÖ che phñ rõng n¨m 2006 vÉn thÊp h¬n n¨m 1943. - ChÊt lîng rõng bÞ gi¶m sót, diÖn tÝch rõng gi¶m. * ý nghÜa cña viÖc b¶o vÖ tµi nguyªn rõng: - VÒ kinh tÕ: Cung cÊp gç, dîc phÈm, ph¸t triÓn du lÞch sinh th¸i. - Về môi trờng: Chống xói mòn đất, tăng lợng nớc ngầm, hạn chế lũ lụt, ®iÒu hßa khÝ quyÓn,... * BiÖn ph¸p b¶o vÖ: - §èi víi rõng phßng hé: Cã kÕ ho¹ch, biÖn ph¸p b¶o vÖ, nuoi dìng rõng hiện có, trồng rừng trên đất trồng, đồi trọc - Đối với rừng đặc dụng: Bảo vệ cảnh quan, đa dạng về sinh vật của các vờn quóc gia và các khu bảo tồn thiên nhiên. - §èi víi rõng s¶n xuÊt: §¶m b¶o duy tr× ph¸t triÓn diÖn tÝch vµ chÊt lîng rõng. Triển khai luật bảo vệ và phát triển rừng. Nhà nớc đã tiến hành giao quyền sử dụng đất và bảo vệ rừng cho ngời dân. b) §a d¹ng sinh häc: Nguyªn nh©n - Khai th¸c qu¸ møc lµm thu hÑp diÖn tÝch rõng tù nhiªn vµ lµm nghÌo tÝnh ®a. . Suy gi¶m ®a d¹ng sinh häc - Giíi sinh vËt níc ta cã tÝnh ®a d¹ng sinh häc cao. - Số lợng loài thực vật và động.

(13) d¹ng cña sinh vËt. vËt ®ang bÞ suy gi¶m nghiªm - Ô nhiễm môi trờng đặc träng. Trong sè 1460 loµi thùc biÖt lµ lµm « nhiÔm nguån vËt, cã 500 loµi bÞ mÊt dÇn níc lµm nguån thñy s¶n n(chiÕm 3%) íc ta bÞ gi¶m sót râ rÖt.   BiÖn ph¸p b¶o vÖ ®a d¹ng sinh häc - X©y dùng hÖ thèng vên Quèc gia vµ khu b¶o tån thiªn nhiªn. - Ban hành " Sách đỏ Việt Nam" - Quy định khai thác về gỗ, động vật, thủy sản. 2) Sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất: Hiện trạng sử dụng đất Suy thoái tài nguyên đất - Năm 2005, đất sử dụng trong  - Diện tích đất trồng, đồi trọc n«ng nghÖp cña níc ta chØ cã đã giảm mạnh nhng diện tích kho¶ng 9,4 triÖu ha, chiÕm h¬n đất đai bị suy thoái vẫn còn 28% tổng diện tích đất tự rÊt lín. nhiªn. - C¶ níc cã kho¶ng 9,3 triÖu - Bình quân đất nông nghiệp ha đất bị đe dọa sa mạc hóa tÝnh theo ®Çu ngêi lµ 1,2 ha. (Chiếm 28% diện tích đất đai) Khả năng mở rộng đất nông nghiệp ở đồng bằng và miền nói kh«ng nhiÒu.   Biện pháp bảo vệ tài nguyên đất - Đối với đất vùng đồi núi.: + ¸p dông tæng thÓ c¸c biÖn ph¸p thñy lîi, canh t¸c hîp lÝ: Lµm ruộng bậc thang, đào hố vẩy cá, trồng cây theo hàng. + Cải tạo đất hoang, đồi trọc: bằng các biện pháp kết hợp. Bảo vệ rừng và đất rừng, ngăn chặn nạn du canh, du c. - Đối với đất nông nghiệp: + Do diÖn tÝch Ýt, nªn cÇn cã biÖn ph¸p qu¶n lÝ chÆt chÏ vµ cã kÕ ho¹ch më réng diÖn tÝch. + Thâm canh nâng cao hiệu quả sử dụng đất, cần canh tác sử dụng đất hợp lí, chống bạc màu, glây hóa. + Bón phân, cải tạo đất thích hợp, chống ô nhiễm đất. 3) Sö dông vµ b¶o vÖ tµi nguyªn kh¸c: Tµi nguyªn Tµi nguyªn níc. Tµi. T×nh h×nh sö dông T×nh tr¹ng thõa níc g©y lò lôt vµo mïa ma, thiÕu níc g©y h¹n h¸n vµo mïa kh«. - Mức độ ô nhiễm môi trờng nớc ngày càng tăng nguyªn - Níc ta cã nhiÒu má. C¸c biÖn ph¸p b¶o vÖ Sö dông hiÖu qu¶, tiÕt kiÖm tµi nguyªn níc, đảm bảo cân bằng và phßng chèng « nhiÔm níc. Qu¶n lÝ chÆt chÏ viÖc.

(14) kho¸ng s¶n. kho¸ng s¶n, nhng phÇn nhiÒu lµ má nhá, ph©n t¸n nªn khã kh¨n trong qu¶n lÝ khai th¸c.. khai th¸c. Tr¸nh l·ng phÝ tµi nguyªn vµ lµm « nhiÔm m«i trêng tõ kh©u khai th¸c, vËn chuyÓn tíi chÕ biÕn kho¸ng s¶n. Tµi nguyªn du T×nh trµng « nhiÔm m«i tr- CÇn b¶o tån, t«n t¹o lÞch êng x¶y ra « nhiÔm ®iÓm gi¸ trÞ tµi nguyªn du du lÞch khiÕn c¶nh quan du lÞch vµ b¶o vÖ m«i trlÞch bÞ suy tho¸i. êng du lÞch khái bÞ « nhiÔm, ph¸t triÓn du lÞch sinh th¸i.. Bµi 15: b¶o vÖ m«i trêng vµ phßng chèng thiªn tai 1) B¶o vÖ m«i trêng: - T×nh tr¹ng mÊt c©n b»ng sinh th¸i m«i trêng lµm gia t¨ng b·o, lò lôt, h¹n hán và các hiện tợng biến đổi bất thờng về thời tiết, khí hậu... - T×nh tr¹ng « nhiÔm m«i trêng: + ¤ nhiÔm m«i trêng, níc. + ¤ nhiÔm kh«ng khÝ. + Ô nhiễm đất. - Các vấn đề khác nh: khai thác, sử dụng tiết kiệm tài nguyên khoáng sản, sử dụng hợp lí các vùng cửa sông ven biển để tránh làm nghèo các hệ sinh thái và làm hỏng vẻ đẹp của cảnh quan thiên nhiên có ý nghĩa du lịch.. 2) Mét sè thiªn tai chñ yÕu vµ biÖn ph¸p phßng chèng: a) B·o: * Hoạt động của bão ở Việt Nam: - Thời gian hoạt động của bão từ tháng VI, kết thúc vào tháng XI, đặc biệt lµ c¸c th¸ng IX, X vµ VIII. - Mïa b·o chËm dÇn tõ B¾c vµo Nam. - Bão hoạt động mạnh nhất ở ven biển Trung Bộ, Nam Bộ ít chịu ảnh hởng cña b·o. - Trung b×nh mçi n¨m cã 8 trËn b·o. HËu qu¶ cña b·o: - Ma lớn trên diện rộng (300 - 400mm), gây ngập úng đồng ruộng, đờng giao th«ng... Thñy triÒu d©ng cao lµm ngËp mÆn vïng ven biÓn. - Giã m¹nh lµm lËt óp tµu thuyÒn, tµn ph¸ nhµ cöa cÇu cèng, cét ®iÖn cao thÕ,.. - ¤ nhiÔm m«i trêng g©y dÞch bÖnh. * BiÖn ph¸p phßng chèng b·o: - Dù b¸o chÝnh x¸c vÒ qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ híng di chuyÓn cña c¬n b·o. - Thông báo cho tàu thuyền đánh cá trở về đất liền..

(15) - Củng cố hệ thống đê kè ven biển. - S¬ t¸n d©n khi cã b·o m¹nh. - Chống lũ lụt ở đồng bằng, chống xói mòn lũ quét ở miền núi. b) NgËp lôt, lò quÐt vµ h¹n h¸n: C¸c thiªn tai NgËp lôt §ång s«ng N¬i hay s¶y Hång vµb»ng đồng b»ng ra s«ng Cöu Long Mùa ma (tháng 5 đến th¸ng 10) riªng Thêi gian duyªn h¶i miÒn hoạt động Trung từ tháng 9 đến th¸ng 12. Ph¸ hñy mïa mµng t¾c nghÏn giao HËu qu¶ th«ng, « nhiÔm m«i trêng. - §Þa h×nh thÊp. - Ma nhiÒu tËp trung Nguyªn theo mïa. nh©n - ¶nh hëng cña thñy triÒu Xây dựng đê diều, hệ thèng thñy lîi. BiÖn ph¸p phßng chèng. Lò quÐt H¹n h¸n Xảy ra đột ngột Nhiều địa phơng. ë mתn nói. Th¸ng 6 - 10 ë Mïa kh« (th¸ng miÒn B¾c. Th¸ng 11 - 4) 10 - 12 ë miÒn Trung. ThiÖt h¹i vÒ mïa mµng vµ tÝnh m¹ng cña d©n c... - §Þa h×nh dèc. - Ma nhiÒu, tËp trung theo mïa. - Rõng bÞ chÆt ph¸. - Trång rõng, qu¶n lÝ vµ sö dụng đất đai hợp lÝ. - Canh t¸c hiÖu quả trên đất dốc. - Quy ho¹ch c¸c ®iÓm d©n c.. MÊt mïa, ch¸y rõng, thiÕu níc cho s¶n xuÊt vµ sinh ho¹t... - Ma Ýt. - C©n b»ng Èm nhá h¬n 0. - Trång rõng. - X©y dùng hÖ thèng thñy lîi. - Trång c©y chÞu h¹n.. II. ChiÕn lîc quèc gia vÒ b¶o vÖ tµi nguyªn vµ m«i trêng: - Duy tr× c¸c hÖ sinh th¸i vµ c¸c qu¸ tr×nh sinh th¸i chñ yÕu, cã ý nghÜa quyết định đến đời sống con ngời. - §¶m b¶o sù giµu cã vÒ vèn gen c¸c loµi nu«i trång còng nh c¸c loµi hoang dại, có liên quan đến lợi ích lâu dài của nhân dân Việt Nam và của c¶ nh©n lo¹i. - §¶m b¶o sö dông hîp lÝ c¸c nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn, ®iÒu khiÓn việc sử dụng trong giới hạn có thể phục hồi đợc. - Đảm bảo chất lợng môi trờng phù hợp với yêu cầu về đời sống con ngời. - Phấn đấu đạt tới trạng thái ổn định dân số ở mức cân bằng với khả năng sö dông hîp lÝ c¸c tµi nguyªn tù nhiªn. - Ng¨n ngõa « nhiÔm m«i trêng, kiÓm so¸t vµ c¶i t¹o m«i trêng..

(16) §Þa lÝ d©n c Bµi 16: §Æc ®iÓm d©n sè vµ ph©n bè d©n c níc ta 1) §«ng d©n, cã nhiÒu thµnh phÇn d©n téc: a) §«ng d©n: - Dân số: 84.156 nghìn ngời (năm 2006), đứng thứ 3 Đông Nam á, thứ 13 thÕ giíi.  Đánh giá: Nguồn lao động dồi dào và thị trờng tiêu thụ rộng lớn. Khã kh¨n: Ph¸t triÓn kinh tÕ, gi¶i quyÕt viÖc lµm,... b) NhiÒu thµnh phÇn d©n téc: Cã 54 d©n téc, d©n téc Kinh chiÕm 86,2%, cßn l¹i lµ c¸c d©n téc Ýt ngêi.  ThuËn lîi: ®a d¹ng vÒ b¶n s¾c v¨n hãa vµ truyÒn thèng d©n téc. Khó khăn: Sự phát triển không đều về trình độ và mức sống giữa các dân téc. 2) D©n sè cßn t¨ng nhanh, c¬ cÊu d©n sè trÎ: a) D©n sè cßn t¨ng nhanh: - D©n sè cßn t¨ng nhanh, mçi n¨m t¨ng h¬n 1 triÖu ngêi. - TØ lÖ gia t¨ng d©n sè tù nhiªn gi¶m. VÝ dô gia ®o¹n 1989 - 1999 tØ lÖ gia tăng dân số trung bình là 1,7% đến giai đoạn 2002 - 2005 là 1,32%. - HËu qu¶ cña sù gia t¨ng d©n sè: b) C¬ cÊu d©n sè trÎ: Trong độ tuổi lao động chiếm 64%, mỗi năm tăng thêm khoảng 1,15 triệu ngêi.  Thuận lợi: Nguồn lao động dồi dào, năng động, sáng tạo. Khã kh¨n: s¾p xÕp viÖc lµm. 3) Ph©n bè d©n c: - Đồng bằng tập trung 75% dân số. Ví dụ: Đồng bằng sôngHồng mật độ 1225 ngêi/km2; miÒn nói chiÕm 25% d©n sè. Vïng T©y B¾c 69 ngêi/ km2. + N«ng th«n chiÕm 73,1% d©n sè, thµnh thÞ chiÕm 26,9% d©n sè. Nguyªn nh©n: + §iÒu kiÖn tù nhiªn. + Lịch sử định c. + Trình độ phát triển kinh tế - xã hội, chính sách,.... 4) Chiến lợc phát triển dân số và sử dụng có hiệu quả nguồn lao động và tµi nguyªn níc ta: - Tiếp tục thực hiện các giải pháp kiềm chế tốc độ tăng dân số, đẩy mạnh tuyªn truyÒn c¸c chñ tr¬ng chÝnh s¸ch, ph¸p luËt vÒ d©n sè vµ kÕ ho¹ch hóa gia đình. - Xây dựng chính sách chuyển c phù hợp để thúc đẩy sự phân bố dân c lao động giữâ các vùng. - Xây dựng quy hoạch và chính sách thích hợp nhằm đáp ứng xu thế chuyÓn dÞch c¬ cÊu d©n sè n«ng th«n vµ thµnh thÞ..

(17) - Đa xuất khẩu lao động thành một chơng trình lớn, có giải pháp mạnh và chính sách cụ thể để mở rộng thị trờng xuất khẩu lao động. Đổi mới mạnh mẽ phơng thức đào tạo nguồn lao động xuất khẩu tay nghề cao, có tác phong c«ng nghiÖp. - §Èy m¹nh ®Çu t ph¸t triÓn c«ng nghiÖp ë trung du, miÒn nói. Ph¸t triÓn công nghiệp ở nông thôn để khai thác tài nguyên và sử dụng tối đa nguồn lao động của đất nớc.. Bài 17: La o động và việc làm 1) Nguồn lao động: * MÆt m¹nh: + Nguồn lao động rất dồi dào 42,53 triệu ngời, chiếm 51,2% dân số (năm 2005). + Mỗi năm tăng thêm trên 1 triệu lao động. + Ngời lao động cần cù, sáng tạo, có kinh nghiệm sản xuất phong phú. + Chất lợng lao động ngày càng nâng lên. - H¹n chÕ: + Nhiều lao động cha qua đào tạo. + Lực lợng lao động có trình độ cao còn ít. 2) Cơ cấu lao động: a) Cơ cấu lao động theo ngành kinh tế: - Lao động trong ngành nông, lâm, ng nghiệp chiếm tỉ trọng cao nhất. - Xu hớng giảm tỉ trọng lao động nông, lâm, ng nghiệp; tăng tỉ trọng lao động công nghiệp, xây dựng và dịch vụ, nhng còn chậm. b) Cơ cấu lao động theo thành phần kinh tế: - Phần lớn lao động làm ở khu vực ngoài nhà nớc. - Tỉ trọng lao động khu vực ngoài Nhà nớc và khu vực Nhà nớc ít biến động, lao động khu vực có vốn đầu t nớc ngoài có xu hớng tăng. c) Cơ cấu lao động theo thành thị, nông thôn - Phần lớn lao động ở nông thôn. - Tỉ trọng lao động nông thôn đang giảm, khu vực thành thị tăng. * H¹n chÕ: - Năng suất lao động thấp. - Phần lớn lao động có thu nhập thấp. - Phân công lao động xã hội còn chậm chuyển biến. - Cha sử dụng hết thời gian lao động. 3) Vấn đề việc làm và hớng giải quyết việc làm: a) Vấn đề việc làm: - Việc làm là một vấn đề kinh tế- xã hội lớn..

(18) - Năm 2005. Cả nớc có 2,1% lao động thất nghiệp và 8,1% lao động thiếu viÖc lµm ë thµnh thÞ tØ lÖ thÊt nghiÖp cao (5,3%) - Mỗi năm nớc ta giải quyết đợc gần 1 triệu việc làm mới. b) Híng gi¶i quyÕt viÖc lµm: - Phân bố lại dân c và nguồn lao động. - Thùc hiÖn tèt chÝnh s¸ch d©n sè, søc kháe sinh s¶n. - Thực hiện đa dạng hóa các hoạt động sản xuất (Nghề truyền thống, thủ công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp...), chú ý thích đáng đến hoạt động của c¸c ngµnh dÞch vô. - Tăng cờng hợp tác liên kết để thu hút vốn đầu t nớc ngoài, mở rộng sản xuÊt hµng xuÊt khÈu. - Mở rộng, đa dạng các laọi hình đào tạo các cấp, các ngành nghề, nâng cao chất lợng đội ngũ lao động để họ có thể tự tạo những công việc hoặc tham gia vào các đơn vị sản xuất dễ dàng, thuận lợi hơn. - Đẩy mạnh xuất khẩu lao động.. Bµi 18: §« thÞ hãa I/ §Æc ®iÓm: a) Quá trình đô thị hóa diễn ra chậm chạp, trình độ dô thị hóa thấp: - Quá trình đô thị hóa chậm: + Thế kỉ thứ 3 trớc công nguyên đã có đô thị đầu tiên (Cổ Loa). + Năm 2005, tỉ lệ dân đô thị mới là 26,9%. - Trình độ đô thị hóa thấp: + Tỉ lệ dân đô thị thấp. + Cơ sở hạ tầng của các đô thị ở mức độ thấp so với khu vực và thế giới. b) TØ lÖ d©n thµnh thÞ t¨ng: c) Phân bố đô thị không đều giữa các vùng: - Số thành phố lớn còn quá ít so với số lợng đô thị. 2) Mạng lới đô thị: - Mạng lới đô thị đợc phân thành 6 loại. - Năm 2007: có 5 thành phố trực thuộc Trung ơng, 2 đô thị đặc biệt. 3) ảnh hởng của đô thị hóa đến phát triển kinh tế - xã hội: - TÝch cùc: + Tác động mạnh đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế. + ảnh hởng rất lớn đến sự phát triển kinh tế- xã hội của địa phơng, các vïng. + Tạo động lực cho sự tăng trởng và phát triển kinh tế. + Tạo ra nhiều việc làm và thu nhập cho ngời lao động. b) Tiªu cùc:.

(19) + ¤ nhiÔm m«i trêng. + An ninh trËt tù x· héi..... Bµi 20: ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ 1) ChuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ: - C¬ cÊu ngµnh kinh tÕ níc ta ®ang cã sù chuyÓn dÞch theo híng tiÕn bé, tuy cßn chËm: + Gi¶m tØ träng khu vùc 1. +T¨ng tØ träng khu vùc II. + Tỉ trọng khu vực III cha ổn định . - Sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ thÓ hiÖn kh¸ râ trong néi bé tõng ngµnh: + Khu vùc I: Gi¶m tØ träng nghµnh trång trät, t¨ng tØ träng ngµnh ch¨n nu«i. + Khu vùc II; T¨ng tØ träng nhãm ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn, gi¶m tØ träng nhãm ngµnh c«ng nghiÖp khai th¸c. + Khu vực III: kết cấu hạ tầng và phát triển đô thị có những bớc tiến tăng trởng khá. 2) VÒ c¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ: - Khu vực kinh té Nhà nớc giảm tỉ trọng nhng vẫn giữ vai trò chủ đạo. - TØ träng cña kinh tÕ t nh©n ngµy cµng t¨ng. - Thành phần kinh tế có vốn đầu t nớc ngoài tăng nhanh, đặc biệt từ khi nớc ta ra nhập WTO. 3) ChuyÓn dÞch c¬ cÊu l·nh thæ kinh tÕ - N«ng nghiÖp: H×nh thµnh c¸c vïng chuyªn canh c©y l¬ng thùc, thùc phÈm, c©y c«ng nghiÖp. - C«ng nghiÖp: h×nh thµnh c¸c khu c«ng nghiÖp tËp trung, khu chÕ xuÊt cã quy m« lín. - Sù ph©n hãa s¶n xuÊt gi÷a c¸c vïng: + §«ng Nam Bé: ph¸t triÓn c«ng nghiÖp m¹nh nhÊt... + §ång b»ng s«ng Cöu Long: Vïng träng ®iÓm s¶n xuÊt l¬ng thùc, thùc phÈm. - Cả nớc đã hình thành 3 vùng kinh tế trọng điểm: + Vïng kinh tÕ träng ®iÓm phÝa B¾c. + Vïng kinh tÕ träng ®iÓm miÒn Trung. Vïng kinh tÕ träng ®iÓm phÝa Nam. Bµi 21: §Æc ®iÓm nÒn n«ng nghiÖp níc ta. 1) Nền nông nghiệp nhiệt đới: a) §iÒu kiÖn tù nhiªn vµ tµi nguyªn thiªn nhiªn cho phÐp níc ta ph¸t triÓn một nền nông nghiệp nhiệt đới: - ThuËn lîi:.

(20) + Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có sự phân hóa rõ rệt, cho phép: §a d¹ng hãa c¸c s¶n phÈm n«ng nghiÖp... ¸p dông c¸c biÖn ph¸p th©m canh, t¨ng vô, chuyÓn dÞch c¬ cÊu mïa vô,... + Địa hình và đất trồng cho phép áp dụng các hệ thống canh tác khác nhau gi÷a c¸c vïng. - Khã kh¨n: + Thiªn tai, s©u bÖnh, dÞch bÖnh... b) Nớc ta đang khai thác ngày càng có hiệu quả đặc điểm của nền nông nghiệp nhiệt đới: - Các tập đoàn cây trồng và vật nuôi đợc phân bố phù hợp hơn tới các vïng sinh th¸i. - Cơ cấu mùa vụ và giống có nhiều thay đổi... - Tính mùa vụ đợc khai thác tốt hơn. - Đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm của nền nông nghiệp nhiệt đới... 2) Phát triển nền nông nghiệp hiện đại sản xuất hàng hóa góp phấn nâng cao hiệu quả của nông nghiệp nhiệt đới: - NÒn n«ng nghiÖp níc ta hiÖn nay tån t¹i song song nÒn n«ng nghiÖp cæ truyÒn vµ nÒn n«ng nghiÖp hµng hãa. - §Æc ®iÓm chÝnh cña nÒn n«ng nghiÖp cæ truyÒn vµ nÒn n«ng nghiÖp hµng hãa. NÒn n«ng nghiÖp cæ truyÒn Tù cÊp, tù tóc. Ngêi s¶n xuÊt quan t©m nhiều đến sản lợng.. NÒn n«ng nghiÖp hµng hãa Mục đích Ngêi n«ng d©n quan t©m nhiều đến thị trờng, đến năng suất lao động, lợi nhuËn. Quy m« Nhá Lín. Trang thiÕt bÞ C«ng cô thñ c«ng Sö dông nhiÒu m¸y mãc hiện đại. Híng chuyªn S¶n xuÊt nhá ,manh món, S¶n xuÊt hµng hãa, chuyªn m«n hãa ®a canh m«n hãa. Liªn kÕt n«ng - c«ng nghiÖp. HiÖu qu¶ Năng suất lao động thấp Năng suất lao động cao. Ph©n bè Nh÷ng vïng cã ®iÒu kiÖn Nh÷ng vïng cã truyÒn thèng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cßn s¶n xuÊt hµng hãa, thuËn lîi khã kh¨n. vÒ giao th«ng, gÇn c¸c thµnh phè.. 3) NÒn kinh tÕ n«ng th«n níc ta ®ang chuyÓn dÞch râ nÐt: a) Hoạt động nông nghiệp là bộ phận chủ yếu của kinh tế nông thôn: - Kinh tÕ n«ng th«n ®a d¹ng nhng vÉn chñ yÕu vÉn dùa vµo n«ng - l©m ng nghiÖp..

(21) - Các hoạt động phi nông nghiệp ngày càng chiếm tỉ trọng lớn hơn và đóng vai trß quan träng ë vïng kinh tÕ n«ng th«n. b) Kinh tÕ n«ng th«n bao gåm nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ: - C¸c doanh nghiÖp n«ng - l©m nghiÖp vµ thñy s¶n. - C¸c hîp t¸c x· n«ng - l©m nghiÖp vµ thñy s¶n. - Kinh tế hộ gia đình. - Kinh tÕ trang tr¹i. c) C¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ®ang tõng b íc chuyÓn dÞch theo híng s¶n xuÊt hµng hãa vµ ®a d¹ng hãa: - S¶n xuÊt hµng hãa n«ng nghiÖp: + §Èy m¹nh chuyªn m«n hãa. + H×nh thµnh c¸c vïng n«ng nghiÖp chuyªn m«n hãa. + KÕt hîp c«ng nghiÖp chÕ biÕn híng m¹nh ra xuÊt khÈu. - §a d¹ng hãa kinh tÕ n«ng th«n: + Cho phép khai thác tốt hơn các nguồn tài nguyên thiên nhiên, lao động... + §¸p øng tèt h¬n nh÷ng ®iÒu kiÖn thÞ trêng. - Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn còn đợc thể hiện bằng các s¶n phÈm n«ng - l©m - ng nghiÖp vµ c¸c s¶n phÈm kh¸c.. Bài 22: Vấn đề phát triển nông nghiệp. 1) Ngµnh trång trät: - ChiÕm gÇn 70% gi¸ trÞ s¶n lîng n«ng nghiÖp. a) S¶n xuÊt l¬ng thùc: - Việc đẩy mạnh sản xuất lơng thực có tầm quan trọng đặc biệt. + §¶m b¶o l¬ng thùc cho nh©n d©n. + Cung cÊp thøc ¨n cho ch¨n nu«i. + Lµm nguån hµng xuÊt khÈu. + §a d¹ng hãa s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. - Níc ta cã nhiÒu thuËn lîi cho s¶n xuÊt l¬ng thùc: + §iÒu kiÖn tù nhiªn. + §iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi. - Tuy nhiªn còng cã nh÷ng khã kh¨n ( thiªn tai, s©u bÖnh...). - Nh÷ng xu híng chñ yÕu trong s¶n xuÊt l¬ng thùc DiÖn tÝch. Tăng mạnh từ năm 1980 (5,6 triệu ha) đến năm 2002 (7,5 triÖu ha), n¨m 2005 gi¶m nhÑ (7,3 triÖu ha) C¬ cÊu mïa vô Có nhiều thay đổi N¨ng suÊt Tăng rất mạnh (hiện nay đạt khoảng 49 ta/ha/vụ) do ¸p dông tiÕn bé KHKT, th©m canh t¨ng vô.... S¶n lîng lóa S¶n lîng t¨ng m¹nh (dÉn chøng) B×nh qu©n l¬ng 470 kg/ngêi/n¨m. thùc.

(22) T×nh h×nh xuÊt Lµ mét trong nh÷ng níc xuÊt khÈu g¹o hµng ®Çu thÕ khÈu giíi. C¸c vïng träng §ång b»ng s«ng Cöu Long. ®iÓm §ång b»ng s«ng Hång. b) S¶n xuÊt c©y thùc phÈm: SGK c) S¶n xuÊt c©y c«ng nghiÖp vµ c©y ¨n qu¶: * C©y c«ng nghiÖp: - ý nghÜa cña viÖc ph¸t triÓn c©y c«ng nghiÖp + Sử dụng hợp lí tài nguyên đất, nớc và khí hậu. + Sử dụng tốt hơn nguồn lao động nông nghiệp, đa dạng hóa nông nghiệp. + T¹o nguån nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp chÕ biÕn. + Lµ mÆt hµng xuÊt khÈu quan träng. - §iÒu kiÖn ph¸t triÓn: + ThuËn lîi: (VÒ tù nhiªn, x· héi). + Khã kh¨n (ThÞ trêng...). - Nớc ta chủ yếu tròng các cây công nghiệp có nguồn gốc nhiệt đới, ngoài ra cßn cã mét sè c©y cã nguån gèc cËn nhiÖt. - C©y c«ng nghiÖp l©u n¨m: + Cã xu híng t¨ng c¶ diÖn tÝch, n¨ng xuÊt vµ s¶n lîng. + §ãng vai trß quan träng nhÊt trong c¬ cÊu s¶n xuÊt c©y c«ng nghiÖp. + Nớc ta đã hình thành đợc vùng chuyên canh cây công nghiệp lâu năm víi quy m« lín.. + C¸c c©y c«ng nghiÖp l©u n¨m chñ yÕu: cµ phª, cao su, hå tiªu, dõa, chÌ... - C©y c«ng nghiÖp hµng n¨m: mÝa, l¹c, ®Ëu t¬ng,b«ng, ®ay, cãi, d©u t»m, thuèc l¸... + C©y ¨n qu¶: (SGK) 2) Ngµnh ch¨n nu«i: - TØ träng cña ngµnh ch¨n nu«i cßn nhá (So víi ngµnh trång trät), nhng ®ang cã xu híng t¨ng: - Xu híng ph¸t triÓn cña ngµnh ch¨n nu«i hiÖn nay: + Ngµnh ch¨n nu«i tiÕn m¹nh lªn s¶n xuÊt hµng hãa. + C¸c s¶n phÈm kh«ng qua giÕt thÞt (trøng, s÷a) chiÕm tØ träng ngµy cµng cao.. - §iÒu kiÖn ph¸t triÓn ngµnh ch¨n nu«i níc ta: + Thuận lợi: (cơ sở thức ăn đợc đảm bảo tốt hơn, dịch vụ, giống, thú y, có nhiÒu tiÕn bé..).

(23) + Khã kh¨n: (gièng gia cÇm, gia sóc n¨ng suÊt thÊp, dÞch bÖnh,...) - Ch¨n nu«i lîn vµ gia cÇm: + T×nh h×nh ph¸t triÓn + Ph©n bè: - Ch¨n nu«i gia sóc ¨n cá: + T×nh h×nh ph¸t triÓn. + Ph©n bè. Bài 24: Vấn đề phát triển thủy sản và lâm nghiệp. 1) Ngµnh thñy s¶n: a) Những điều kiện thuận lợi và khó khăn để phát triển thủy sản: §iÒu kiÖn tù nhiªn ThuËn lîi khã kh¨n - Cã bê biÓn dµi, vïng - Thiªn tai đặc quyền kinh tế (chủ yếu réng. lµ b·o). - Nguån lîi h¶i s¶n - Mét sè kh¸ phong phó (tæng vïng ven tr÷ lîng kho¶ng 3,9- 4 biÓn, m«i triÖu tÊn). trêng bÞ - Cã nhiÒu ng trêng, suy trong đó có 4 ng trờng thoái,... träng ®iÓm,... - Cã nhiÒu thuËn lîi cho ngµnh nu«i trång thñy s¶n níc lî, níc ngät.. §iÒu kiÖn x· héi ThuËn lîi Khã kh¨n - Nh©n d©n cã nhiÒu - Ph¬ng tiÖn kinh nghiệm và truyền đánh b¾t thống đánh bắt và nuôi còn chËm trång thñy s¶n. đổi mới. - Ph¬ng tiÖn tµu thuyÒn, - HÖ thèng các ng cụ đợc trang bị các cảng cá ngµy cµng tèt h¬n. còn cha đáp - Dịch vụ và chế biến ứng đợc yêu thủy sản đợc mở rộng. cÇu. - Thi trêng tiªu thô réng - C«ng nghÖ lín. chÕ biÕn - ChÝnh s¸ch khuyÕn cßn kÐm. ng cña Nhµ níc.. b) Sù ph¸t triÓn vµ ph©n bè ngµnh thñy s¶n: * T×nh h×nh chung: - Ngành thủy sản có bớc phát triển đột phá. - Nu«i trång thñy s¶n chiÕm tØ träng ngµy cµng cao. * Khai th¸c thñy s¶n: - S¶n lîng khai th¸c liªn tôc t¨ng. - Tất cả các tỉnh giáp biển đều đẩy mạnh đánh bắt hải sản nhất là các tỉnh Duyªn h¶i Nam Trung Bé vµ Nam Bé. * Nu«i trång thñy s¶n: - Hoạt động nuôi trồng thủy sản phát triển mạnh là do: + TiÒm n¨ng nu«i trång thñy s¶n cßn nhiÒu..

(24) + C¸c s¶n phÈm nu«i trång cã gi¸ trÞ kh¸ cao vµ nhu cÇu lín trªn thÞ trêng. - ý nghÜa: + §¶m b¶o tèt h¬n nguyªn liÖu cho c¸c c¬ së c«ng nghiÖp chÕ biÕn, nhÊt lµ xuÊt khÈu. + Điều chỉnh đáng kể đối với khai thác thủy sản. - Hoạt động nuôi trồng thủy sản phát triển mạnh nhất là nuôi tôm ở Đồng b»ng s«ng Cöu Long vµ ®ang ph¸t triÓn hÇu hÕt ë c¸c tØnh Duyªn h¶i. - Nghề nuôi cá nớc ngọt cũng phát triển đặc biệt ở Đồng bằng sông Cửu Long vµ §ång b»ng s«ng Hång. 2) Ngµnh l©m nghiÖp: a) Ngµnh l©m nghiÖp ë níc ta cã vai trß quan träng vÒ mÆt kinh tÕ vµ sinh th¸i: - Kinh tÕ: + Tạo nguồn sống cho đồng bào dân tộc ít ngời. + B¶o vÖ c¸c hå thñy ®iÖn, thñy lîi. + T¹o nguån nguyªn liÖu cho mét sè ngµnh c«ng nghiÖp. + B¶o vÖ an toµn cho nh©n d©n c¶ ë vïng nói, trung du vµ vïng h¹ du. - Sinh th¸i: + Chống xói mòn đất. + Bảo vệ các loài động, thực vật quý hiếm. + §iÒu hßa dßng ch¶y s«ng ngßi chèng lò lôt vµ kh« h¹n. + §¶m b¶o c©n b»ng níc vµ c©n b»ng sinh th¸i l·nh thæ. b) Tài nguyên rừng nớc ta vốn giàu có, nhng đã bị suy thoái nhiều: Cã 3 lo¹i rõng: - Rõng phßng hé. - Rừng đặc dụng. - Rõng s¶n xuÊt. c) Sù ph¸t triÓn vµ ph©n bè l©m nghiÖp:. Bµi 25: Tæ chøc l·nh thæ n«ng nghiÖp 1) Các nhân tố tác động tới tổ chức lãnh thổ nông nghiệp nớc ta: - Cã nhiÒu nh©n tè tù nhiªn, kinh tÕ - x· héi, kÜ thuËt, lÞch sö... - §iÒu kiÖn tù nhiªn vµ tµi nguyªn thiªn nhiªn t¹o ra nÒn chung cho sù ph©n hãa l·nh thæ n«ng nghiÖp. - Các nhân tố Kinh tế - xã hội, kĩ thuật, lịch sử có tác động khác nhau: + NÒn kinh tÕ tù cÊp, tù tóc, s¶n xuÊt nhá sù ph©n hãa l·nh thæ n«ng nghiÖp bÞ chi phèi bëi c¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn. + Nền sản xuất hàng hóa, các nhân tố kinh tế- xã hội tác động rất mạnh, lµm cho tæ chøc l·nh thæ n«ng nghiÖp chuyÓn biÕn. 2) C¸c vïng n«ng nghiÖp níc ta:.

(25) - Kh¸i niÖm vïng n«ng nghiÖp: Lµ h×nh thøc cao nhÊt cña tæ chøc l·nh thæ nông nghiệp. Đây là những lãnh thổ sản xuất nông nghiệp tơng đối đồng nhÊt vÒ c¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ - x· héi nh»m ph©n bè hîp lÝ c¸c c©y trång, vËt nu«i vµ h×nh thµnh c¸c vïng chuyªn m«n hãa n«ng nghiÖp. - C¸c vïng n«ng nghiÖp: §iÒu kiÖn sinh th¸i n«ng nghiÖp Trung - Nói, cao du vµ nguyªn, đồi miÒn thÊp. núi Bắc - Đất feralit đỏ Bé vàng, đất phù sa cæ b¹c mµu. - KhÝ hËu cËn nhiệt đới, ôn đới trên núi, có mùa đông lạnh Vïng. §ång b»ng s«ng Hång. - §ång b»ng ch©u thæ cã nhiÒu « tròng. - §Êt phï sa s«ng Hång vµ s«ng Th¸i B×nh. - Có mùa đông l¹nh. B¾c Trung Bé. - §ång b»ng hẹp, vùng đồi tríc nói. - §Êt phï sa, đất feralit (có cả đất badan).. §iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi - Mật độ dân số tơng đối thÊp. D©n cã kinh nghiÖm s¶n xuÊt l©m nghiÖp, trång c©y c«ng nghiÖp. - ë vïng trung du cã c¸c c¬ së c«ng nghiÖp chÕ biÕn. §iÒu kiÖn giao thông tơng đối thuËn lîi. - ë vïng nói cßn nhiÒu khã kh¨n. - Mật độ dân sè cao nhÊt c¶ níc. - D©n cã kinh nghiÖm th©m canh lóa níc. - Mạng lới đô thị dày đặc: C¸c thµnh phè lín tËp trung c«ng nghiÖp chÕ biÕn. - Quá trình đô thÞ hãa vµ c«ng nghiÖp hóa đang đợc ®Èy m¹nh. - D©n cã kinh nghiÖm đấu tranh chinh phôc tù nhiªn. - Có một số đô thÞ võa vµ nhá,. Trình độ thâm canh - Nh×n chung trình độ thâm canh thÊp, s¶n xuÊt theo kiÓu qu¶ng canh, ®Çu t Ýt lao động và vật t n«ng nghiÖp. ë vïng Trung du trình độ th©m canh ®ang đợc n©ng cao.. Chuyªn m«n hãa s¶n xuÊt - C©y c«ng nghiÖp cã nguån gèc cËn nhiệt và ôn đới (chÌ, trÈu, håi...) - §Ëu t¬ng, l¹c, thuèc l¸. - C©y ¨n qu¶, c©y dîc liÖu. - Tr©u, bß lÊy thÞt vµ s÷a, lîn (Trung du). - Trình độ th©m canh kh¸ cao, ®Çu t nhiÒu lao động. - ¸p dông c¸c gièng míi, cao s¶n, c«ng nghÖ tiÕn bé. - Lóa cao s¶n , lóa cã chÊt lîng cao. - C©y thùc phẩm, đặc biệt lµ c¸c lo¹i rau cao cÊp. C©y ¨n qu¶. - §ay, cãi. - Lîn, bß s÷a (ven thµnh phè lín), gia cÇm, nu«i thñy s¶n níc ngät (ë c¸c « tròng), thñy s¶n níc mÆn, níc lî) - C©y c«ng nghiÖp hµng n¨m (l¹c, mÝa, thuèc l¸...) - C©y c«ng nghiÖp l©u. - Trình độ thâm canh tơng đối thấp: N«ng nghiÖp sö dông nhiÒu lao động.

(26) - Thêng x¶y ra thiªn tai (b·o, lôt), n¹n c¸t bay, giã Lµo.. chñ yÕu ë d¶i ven biÓn. Cã mét sè c¬ së c«ng nghiÖp chÕ biÕn.. - §ång b»ng hÑp kh¸ mµu mì. - Cã nhiÒu vông biÓn thuËn lîi cho nu«i trång thñy s¶n. - DÔ bÞ h¹n h¸n vÒ mïa kh«.. - - Cã nhiÒu thµnh phã, thi x· däc d¶i ven biÓn. - §iÒu kiÖn giao th«ng vËn t¶i thuËn lîi.. - Trình độ th©m canh kh¸ cao. Sö dông nhiều lao động vµ vËt t n«ng nghiÖp.. T©y - C¸c cao Nguyªn nguyªn badan réng lín, ë c¸c độ cao khác nhau. - KhÝ hËu ph©n ra hai mïa: ma, kh« râ rÖt. ThiÕu níc vÒ mïa kh«. - Cã nhiÒu d©n téc Ýt ngêi cßn tiÕn hµnh kiÓu n«ng nghiÖp cæ truyÒn. - Cã c¸c n«ng trêng. - C«ng nghiÖp chÕ biÕn cßn yÕu. - §iÒu kiÖn giao th«ng kh¸ thuËn lîi. - Cã c¸c thµnh phè lín, n»m trong vïng kinh tÕ träng ®iÓm phÝa Nam. - TËp trung nhiÒu c¬ së c«ng nghiÖp chÕ biÕn. - §iÒu kiÖn giao th«ng vËn t¶i thuËn lîi. -Cã thÞ trêng réng lín lµ vïng §«ng Nam Bé. - §iÒu kiÖn giao th«ng vËn t¶i thuËn lîi. - Cã m¹ng líi. - ë vïng n«ng nghiÖp cæ truyÒn, qu¶ng canh lµ chÝnh - ë c¸c n«ng trêng c¸c n«ng hé, tr×nh độ thâm canh ®ang đợc n©ng lªn. Duyªn h¶i Nam Trung Bé. §«ng Nam Bé. - Các vùng đất badan và đất x¸m phï sa cæ réng lín, kh¸ b»ng ph¼ng. - C¸c vïng tròng cã kh¶ n¨ng nu«i trång thñy s¶n. - ThiÕu níc vÒ mïa kh«.. §ång b»ng s«ng Cöu Long. - C¸c d¶i phï sa ngät, c¸c vùng đát phèn, đất mặn. - VÞnh biÓn n«ng, ng trêng réng. - C¸c vïng. - Trình độ th©m canh cao. S¶n xuÊt hµng hãa, sö dông nhiÒu m¸y mãc, vËt t n«ng nghiÖp.. - Trình độ th©m canh cao. S¶n xuÊt hµng hãa, sö dông nhiÒu m¸y mãc, vËt t n«ng nghiÖp.. n¨m (cµ phª, cao su...). - Tr©u, bß lÊy thÞt; nu«i thñy s¶n níc mÆn, níc lî. - C©y c«ng nghiÖp hµng n¨m (mÝa, thuèc l¸) - C©y c«ng nghiÖp l©u n¨m (dõa) - Lóa. - Bß thÞt, lîn. - §¸nh b¾t vµ nu«i trång thñy s¶n. - - Cµ phª, cao su, chÌ, d©u t»m, hå tiªu. - Bß thÞt vµ bß s÷a.. - C¸c c©y c«ng nghiÖp l©u n¨m ( cao su, cµ phª, ®iÒu) - C©y c«ng nghiÖp ng¾n ngµy (®Ëu t¬ng, mÝa) - Nu«i trång thñy s¶n. - Bß s÷a (ven thµnh phè lín), gia cÇm. - Lóa, lóa cã chÊt lîng cao. - C©y c«ng nghiÖp ng¾n ngµy (mÝa, ®ay, cãi) - C©y ¨n qu¶ nhiệt đới..

(27) rõng ngËp mÆn cã tiÒm năng để nuôi trång thñy s¶n.. đô thị vừa và nhá, cã c¸c c¬ së c«ng nghiÖp chÕ biÕn.. - Thñy s¶n (đặc biệt là t«m). - Gia cầm (đặc biệt là vịt đàn). 3) Những thay đổi trong tổ chức lãnh thổ nông nghiệp ở nớc ta: a) Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp của n ớc ta trong những năm qua thay đổi theo hai xu híng chÝnh: - T¨ng cêng chuyªn m«n hãa s¶n xuÊt vµo nh÷ng vïng cã ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt thuËn lîi (T©y Nguyªn, §«ng Nam Bé, §ång b»ng s«ng Cöu Long...) - §Èy m¹nh ®a d¹ng hãa n«ng nghiÖp, ®a d¹ng hãa kinh tÕ n«ng th«n sÏ cho phÐp. + Khai th¸c hîp lÝ c¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn. + Sử dụng tốt hơn nguồn lao động. + T¹o thªm viÖc lµm vµ n«ng s¶n hµng hãa. + Giảm thiểu rủi ro khi thị trờng biến động bất lợi. + T¨ng thªm sù ph©n hãa l·nh thæ n«ng nghiÖp. * Cơ cấu sản phẩm nông nghiệp cũng có sự thay đổi giữa các vùng. b) Kinh tÕ trang tr¹i cã bíc ph¸t triÓn míi, thóc ®Èy s¶n xuÊt n«ng - l©m nghiÖp vµ thñy s¶n theo híng s¶n xuÊt hµng hãa: - Kinh tế trang trại nớc ta phát triển từ kinh tế hộ gia đình. - Sè lîng trang tr¹i níc ta nh÷ng n¨m gÇn ®©y cã xu híng t¨ng nhanh. + Trang tr¹i nu«i trång thñy s¶n vµ ch¨n nu«i t¨ng nhanh nhÊt (c¶ vÒ sè lîng vµ c¬ cÊu). + Riªng trang tr¹i c©y hµng n¨m, l©u n¨m vµ l©m nghiÖp cã xu híng gi¶m vÒ c¬ cÊu. - Số lợng trang trại nớc ta phân bố không đều giữa các vùng, Đồng b»ng s«ng Cöu Long cã sè lîng trang tr¹i lín nhÊt c¶ níc vµ t¨ng nhanh nhÊt.. Bµi 26: c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp. 1) C¬ cÊu c«ng nghiÖp theo ngµnh: - Kh¸i niÖm: §îc thÓ hiÖn ë tØ träng gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña tõng ngµnh (nhãm ngµnh) trong toàn bộ hệ thống các ngành công nghiệp. Nó đợc hình thành phù hợp với các điều kiện cụ thể ở trong và ngoài nớc, trong mỗi giai đoạn nhất định. -. Cơ cấu ngành công nghiệp nớc ta khá đa dạng với đầy đủ các ngµnh c«ng nghiÖp quan träng thuéc 3 nhãm ngµnh chÝnh:. + C«ng nghiÖp khai th¸c..

(28) + C«ng nghiÖp chÕ biÕn. + Công nghiệp sản xuất, phân phối điện, khí đốt, nớc. - Trong c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp næi lªn mét sè ngµnh c«ng nghiÖp träng ®iÓm: §ã lµ c¸c ngµnh cã thÕ m¹nh l©u dµi, mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao về kinh tế - xã hội và có tác động mạnh mẽ đến các ngành kinh tế khác. + C«ng nghiÖp n¨ng lîng. + C«ng nghiÖp chÕ biÕn l¬ng thùc - thùc phÈm. + C«ng nghiÖp dÖt may. + C«ng nghiÖp hãa chÊt - ph©n bãn - cao su + C«ng nghiÖp vËt liÖu x©y dùng. + C«ng nghiÖp c¬ khÝ - ®iÖn tö. - C¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp níc ta cã chuyÓn biÕn râ rÖt, nh»m thÝch nghi víi t×nh h×nh míi: + T¨ng tØ träng nhãm: ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn. + Gi¶m tØ träng nhãm ngµnh c«ng nghiÖp khai th¸c vµ c«ng nghiÖp s¶n xuất, phân phối điện, khí đốt, nớc. - C¸c híng hoµn thiÖn c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp: + X©y dùng c¬ cÊu linh ho¹t, phï hîp víi ®iÒu kiÖn ViÖt Nam, thÝch øng víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi. + §Èy m¹nh c¸c ngµnh c«ng nghiÖp mòi nhän vµ träng ®iÓm. + Đầu t theo chiều sâu, đổi mới thiết bị công nghệ. 2) C¬ cÊu c«ng nghiÖp theo l·nh thæ: - Hoạt động công nghiệp tập trung chủ yếu ở một số khu vực. + §ång b»ng s«ng Hång vµ vïng phô cËn. + §«ng Nam Bé. + Duyªn h¶i miÒn Trung. + Vïng nói, vïng s©u, vïng xa, c«ng nghiÖp chËm ph¸t triÓn, ph©n bè ph©n t¸n, rêi r¹c. - Sự phân bố lãnh thổ công nghiệp Việt Nam chịu tác động của nhiều nhân tè: + Vị trí địa lí. + Tµi nguyªn m«i trêng + Dân c và nguồn lao động + C¬ së vËt chÊt kÜ thuËt. + Vèn... - Nh÷ng vïng cã gi¸ trÞ (tØ träng c«ng nghiÖp lín: §«ng Nam Bé, §«ng b»ng s«ng Hång, §ång b»ng s«ng Cöu Long... 3) C¬ cÊu c«ng nghiÖp theo thµnh phÇn kinh tÕ: - Cơ cấu công nghiệp theo thành phần kinh tế đã có những thay đổi sâu s¾c. - Các thành phần kinh tế tham gia vào hoạt động công nghiệp ngày càng đợc mở rộng. - Xu híng chung: + Gi¶m tØ träng khu vùc Nhµ níc..

(29) + Tăng tỉ trọng khu vực ngoài Nhà nớc, đặc biệt là khu vực có vốn đầu t nớc ngoài. Bài 27: Vấn đề phát triển một số ngành công nghiệp trọng điểm 1) C«ng nghiÖp n¨ng lîng: a) C«ng nghiÖp khai th¸c nguyªn, nhiªn liÖu: - C«ng nghiÖp khai th¸c than C¸c lo¹i Tr÷ lîng Ph©n bè antraxit H¬n 3 tØ tÊn Vïng §«ng B¾c, nhÊt lµ Qu¶ng Ninh Than Hµng chôc tØ §ång b»ng s«ng Hång n©u tÊn Than Lín - Cã ë nhiÒu n¬i. bïn - TËp trung chñ yÕu ë đồng bằng sông Cửu Long (nhÊt lµ khu vùc U Minh) Than mì Nhá Th¸i Nguyªn. T×nh h×nh s¶n xuÊt - Tríc n¨m 2000 t¨ng với tốc độ bình thờng (n¨m 1990 lµ 4,6 triÖu tÊn, n¨m 1995 lµ8,4 triÖu tÊn, n¨m 2000 lµ 11,6 triÖu tÊn. -- Nh÷ng n¨m gÇn ®©y tăng với tốc độ rất nhanh (năm 2005 đạt h¬n 34 triÖu tÊn). - C«ng nghiÖp khai th¸c dÇu khÝ Tr÷ lîng - Vµi tØ tÊn dÇu má. - Hµng tr¨m tØ m3 khÝ. Ph©n bè - C¸c bÓ trÇm tÝch ngoµi thềm lục địa. - BÓ trÇm tÝch Cöu Long vµ Nam C«n S¬n cã triÓn väng vÒ tr÷ lîng vµ kh¶ n¨ng khai th¸c. - Ngoµi ra dÇu, khÝ cßn cã ë bÓ trÇm tÝch s«ng Hång, trung Bé, Thæ Chu - M· Lai.. T×nh h×nh s¶n xuÊt - N¨m 1986, tÊn dÇu th« ®Çu tiên đợc khai thác. Từ đó đến nay, sản lợng khai thác liên tục tăng (năm 2005 đạt 18,5 triÖu tÊn). - Khí tự nhiên đã đợc khai th¸c phôc vô cho nhµ m¸y điện và sản xuất phân đạm. - Chuẩn bị cho ra đời ngành c«ng nghiÖp läc - hãa dÇu (Dung QuÊt).. b) C«ng nghiÖp ®iÖn lùc: * Kh¸i qu¸t chung: - Nớc ta có nhiều tiềm năng để phát triển công nghiệp điện lực. - S¶n lîng ®iÖn t¨ng rÊt nhanh. - Cơ cấu sản lợng điện phân theo nguồn có thay đổi. + Giai ®o¹n 1991- 1996 thñy ®iÖn chiÕm h¬n 70%. + §Õn n¨m 2005 nhiÖt ®iÖn chiÕm kho¶ng 70%. - Mạng lới tải điện đáng chú ý nhất là đờng dây siêu cao áp 500 KV. * Ngµnh thñy ®iÖn vµ nhiÖt ®iÖn: - Thñy ®iÖn:.

(30) + TiÒm n¨ng rÊt lín, kho¶ng 30 triÖu KW, tËp trung ë hÖ thèng s«ng Hång vµ s«ng §ång Nai. + Hàng loạt các nhà máy thủy điện công suất lớn đang hoạt động: Hòa B×nh (1920 MW), Yaly (720 MW).... + NhiÒu nhµ m¸y ®ang triÓn khai x©y dùng: S¬n La, Na Hang... - NhiÖt ®iÖn: + Nhiªn liÖu dåi dµo: than, dÇu khÝ,.. Nguån nhiªn liÖu tiÒm n¨ng n¨ng lîng MÆt Trêi, søc giã... + C¸c nhµ m¸y nhiÖt ®iÖn phÝa B¾c: chñ yÕu dùa vµo than ë Qu¶ng Ninh, c¸c nhµ m¸y nhiÖt ®iÖn ë miÒn Trung vµ miÒn Nam chñ yÕu dùa vµo dÇu khÝ. + Hàng loạt nhà máy nhiệt điện có công suất lớn đi vào hoạt động: Phả Lại 1 vµ 2 (440 MW), U«ng BÝ vµ U«ng BÝ më réng (150 MW, 300 MW), Phó MÜ 1, 2, 3 vµ 4 (4164 MW)... + Một số nhà máy đang đợc xây dựng: 2) C«ng nghiÖp chÕ biÕn l¬ng thùc, thùc phÈm: - C¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn l¬ng thùc, thùc phÈm rÊt phong phó vµ ®a d¹ng víi 3 nhãm ngµnh chÝnh: + ChÕ biÕn s¶n phÈm trång trät. + ChÕ biÕn s¶n phÈm ch¨n nu«i + ChÕ biÕn h¶i s¶n. Ngoµi ra cßn cã c¸c ph©n ngµnh: Xay xát, đờng mía, chè, cà phê, thuốc lá, Rợu, bia, nớc ngọt, sản phẩm kh¸c S÷a vµ s¶n phÈm tõ s÷a, thÞt vµ c¸c s¶n phÈm tõ thÞt. Níc m¾m, Muèi, T«m, c¸, S¶n phÈm kh¸c - Dựa vào nguồn nguyên liệu ngành trồng trọt, chăn nuôi và đánh bắt, nuôi trång thñy h¶i s¶n. - Hàng năm sản xuất đợc một khối lợng rất lớn - ViÖc ph©n bè ngµnh c«ng nghiÖp ngµnh c«ng nghiÖp nµy mang tÝnh quy luËt: Nã phô thuéc vµo tÝnh chÊt nguån nguyªn liÖu, thÞ trêng tتu thô.. Bài 28: Vấn đề tổ chức lãnh thổ công nghiệp 1) Kh¸i niÖm:.

(31) - Lµ sù s¾p xÕp, phèi hîp gi÷a c¸c qu¸ tr×nh vµ c¬ së s¶n xuÊt c«ng nghiÖp trên một lãnh thổ nhất định để sử dụng hợp lí các nguồn lực sẵn có nhằm đạt hiệu quả cao về các mặt kinh tế - xã hội và môi trờng. 2) C¸c nh©n tè chñ yÕu ¶nh hëng tíi tæ chøc l·nh thæ c«ng nghiÖp: - Nh©n tè bªn trong: + Vị trí địa lí: + Tµi nguyªn thiªn nhiªn: + §iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi: - Nh©n tè bªn ngoµi: + ThÞ trêng: + Sù hîp t¸c quèc tÐ: 3) C¸c h×nh thøc chñ yÕu cña tæ chøc l·nh thæ c«ng nghiÖp: a) §iÓm c«ng nghiÖp: - §Æc ®iÓm: + §ång nhÊt víi mét ®iÓm d©n c. + Gồm từ một đến hai xí nghiệp nằm gần khu nguyên liệu - nhiên liệu công nghiÖp, hoÆc vïng nguyªn liÖu n«ng s¶n. + Kh«ng cã mèi liªn hÖ víi c¸c xÝ nghiÖp. - Nớc ta có nhiều điểm công nghiệp: Các điểm công nghiệp đơn thờng hình thµnh ë c¸c tØnh miÒn nói cña T©y B¾c, T©y Nguyªn b) Khu c«ng nghiÖp: - §Æc ®iÓm: + Có ranh giới địa lí xác định, vị trí thuận lợi. + Chuyªn s¶n xuÊt c«ng nghiÖp vµ thùc hiÖn c¸c dÞch vô hç trî s¶n xuÊt c«ng nghiÖp. + Kh«ng cã d©n c sinh sèng. - Khu công nghiệp đợc hình thành ở nớc ta từ những năm 90 (thế kỉ XX). §Õn th¸ng 8 n¨m 2007, c¶ níc cã 150 khu c«ng nghiÖp tËp trung, khu chÕ xuÊt, khu c«ng nghÖ cao. - Các khu công nghiệp phân bố không đồng đều: + Tập trung ở Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Hồng, Duyên hải miền Trung. + C¸c vïng kh¸c cßn h¹n chÕ. c) Trung t©m c«ng nghiÖp: - §Æc ®iÓm: + Gắn với đô thị vừa và lớn, có vị trí địa lí thuận lợi. + Bao gåm khu c«ng nghiÖp, ®iÓm c«ng nghiÖp vµ nhiÒu xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp cã mèi quan hÖ chÆt chÏ vÒ s¶n xuÊt vµ kÜ thuËt. + Cã c¸c xÝ nghiÖp h¹t nh©n. + Cã c¸c xÝ nghiÖp phô trî vµ bæ trî. - Dựa vào sự phân công lao động có các trung tâm công nghiệp có ý nghÜa: + Quèc gia gåm cã TP Hå ChÝ Minh vµ Hµ Néi..

(32) + Vïng H¶i Phßng, §µ N½ng, CÇn Th¬. + §Þa ph¬ng nh ViÖt Tr×, Th¸i Nguyªn, Vinh, Nha Trang. - Dùa vµo gi¸ trÞ s¶n xuÊt cã trung t©m c«ng nghiÖp: + RÊt lín (TP Hå ChÝ Minh) + Lín ( Hµ Néi, H¶i Phßng, Biªn Hßa, Vòng tµu). + Trung b×nh (ViÖt tr×, §µ N½ng, CÇn Th¬...). d) Vïng c«ng nghiÖp:  Cã 6 vïng - Vïng 1: C¸c tØnh thuéc Trung Du vµ miÒn nói B¾c Bé (trõ Qu¶ng Ninh) - Vùng 2: Các tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng và Quảng Ninh, Thanh Hãa, NghÖ An, Hµ TÜnh. - Vùng 3: Các tỉnh từ Quảng Bình đến Ninh Thuận. - Vïng 4: C¸c tØnh thuéc T©y Nguyªn (trõ L©m §ång). - Vïng 5: C¸c tØnh §«ng Nam Bé, B×nh ThuËn, L©m §ång. - Vïng 6: C¸c tØnh thuéc §ång b»ng s«ng Cöu Long.  §Æc ®iÓm chÝnh: - Quy m« l·nh thæ lín nhÊt trong c¸c h×nh thøc tæ chøc l·nh thæ c«ng nghiÖp, nhng ranh giíi kh«ng mang tÝnh ph¸p lÝ. - Có thể bao gồm tất cả các hình thức lãnh thổ công nghiệp từ thấp đến cao vµ gi÷a chóng cã mèi liªn hÖ chÆt chÏ víi nhau vÒ s¶n xuÊt, c«ng nghÖ, kinh tÕ,.. - Có một số nhân tố tạo vùng tơng đồng. - Có một hoặc vài ngành công nghiệp chủ đạo tạo nên hớng chuyên môn h¸ cña vïng. - Thêng cã mét trung t©m c«ng nghiÖp lín mang tÝnh chÊt t¹o vïng vµ lµ h¹t nh©n cho sù ph¸t triÓn cña vïng.. Bài 30: Vấn đề phát triển ngành giao thông vận tải vµ th«ng tin liªn l¹c. 1) Giao th«ng vËn t¶i: Lo¹i h×nh §êng bé (đờng ô t«). §êng s¾t. Sù ph¸t triÓn - Mở rộng và hiện đại hóa. - M¹ng líi phñ kÝn c¸c vïng. - Ph¬ng tiÖn n©ng cao vÒ sè lîng vµ chÊt lîng. - Khèi lîng vËn chuyÓn vµ lu©n chuyÓn t¨ng nhanh. - Tồn tại: mật độ và chất lợng đờng cßn thÊp... - ChiÒu dµi trªn 3100 km. - Tríc 1991, ph¸t triÓn chËm, chÊt lîng phôc vô cßn h¹n chÕ, hiÖn nay. Các tuyến đờng chính - Quèc lé 1A. - §êng Hå ChÝ Minh. - Quèc lé 5, Quèc lé 5, quèc lé 9, quèc lé 14.. - §êng s¾t Thèng nhÊt. - C¸c tuyÕn kh¸c: + Hµ Néi - H¶i Phßng..

(33) §êng s«ng. Ngµnh vận tải đờng biển. §êng hµng kh«ng. §êng èng. đã đợc nâng cao. + Hµ Néi - Lµo Cai. - Khèi lîng vËn chuyÓn vµ lu©n + Hµ Néi - Th¸i chuyÓn t¨ng nhanh. Nguyªn. - Mạng lới đờng sắt xuyên á đang đợc nâng cÊp. - Cã chiÒu dµi 11.000 km. - HÖ thèng s«ng Hång- Ph¬ng tiÖn vËn t¶i kh¸ ®a d¹ng, nh- Th¸i B×nh. ng ít đợc cải tiến và hiện đại hóa. - HÖ thèng s«ng Mª - Cã nhiÒu c¶ng s«ng, víi 90 c¶ng C«ng - §ång Nai. chÝnh. - Mét sã s«ng lín ë - Khèi lîng vËn chuyÓn vµ lu©n miÒn Trung. chuyÓn t¨ng. - Có đờng bờ biển dài, nhiều vũng - Hải Phòng - TP Hồ vÞnh, kÝn giã... thuËn lîi cho vËn t¶i ChÝ Minh. đờng biển. - C¶ níc cã 73 c¶ng biÓn, c¸c c¶ng biển liên tục đợc cải tạo để nâng cao n¨ng suÊt. - Lµ ngµnh cßn non trÎ nhng cã bíc - §êng bay trong níc, tiÕn rÊt nhanh. chñ yÕu khai th¸c 3 ®Çu - Khèi lîng vËn chuyÓn vµ lu©n mèi: Hµ Néi, TP Hå ChÝ chuyÓn t¨ng rÊt nhanh. Minh vµ §µ N½ng. - Cả nớc có 19 sân bay ( trong đó có - Mở một số đờng bay 5 s©n bay quèc tÕ) đến các nớc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. Gắn với sự phát triển của ngành dầu - Phía Bắc: tuyến đờng khÝ. B12 (B·i ch¸y - H¹ Long) vËn chuyÓn x¨ng dÇu. - Phía Nam: một số đờng ống dẫn dầu từ thềm lục địa vào đất liÒn..

(34) 2) Th«ng tin liªn l¹c: a) Bu chÝnh: - HiÖn nay: + Vẫn là ngành chủ yếu mang tính phục vụ, với mạng lới rộng khắp nhng phân bố cha đều trên toàn quốc. + Kĩ thuật đang còn lạc hậu, cha đáp ứng tốt sự phát triển của đất nớc và đời sống nhân dân. - Giai ®o¹n tíi: + Triển khai thêm các hoạt động mang tính kinh doanh để phù hợp với kinh tÕ thÞ trêng. + áp dụng tiến bộ về khoa học kĩ thuật để đẩy nhanh tốc độ phát triển. b) ViÔn th«ng: - Có xuất phát điểm rất thấp, nhng phát triển với tốc độ nhanh vợt bậc. - Trớc thời kì đổi mới: + M¹ng líi thiÕt bÞ cò kÜ l¹c hËu. + DÞch vô nghÌo nµn... - Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y: + Tăng trởng với tốc độ rất nhanh. + Đón đầu các thành tựu kĩ thuật hiện đại. - Mạng lới viễn thông tơng đối đa dạng và không ngừng phát triển. + M¹ng ®iÖn tho¹i. + M¹ng truyÒn dÉn.. Bài 31: Vấn đề phát triển thơng mại, du lịch.

(35) 2) Th¬ng m¹i: a) Néi th¬ng: - Ph¸t triÓn sau thêi k× §æi míi. - Thu hút đợc sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế (nhất là khu vùc ngoµi Nhµ níc vµ khu vùc cã vèn ®Çu t níc ngoµi). - Hoạt động nội thơng phát triển mạnh ở Đông Nam Bộ, Đồng bằng s«ng Hång, §ång b»ng s«ng Cöu Long. b) Ngo¹i th¬ng: Hoạt động ngoại thơng có những chuyển biến rõ rệt. - VÒ c¬ cÊu: + Tríc §æi míi níc ta lµ níc nhËp siªu. + Năm 1992, lần đầu tiên cán cân xuất, nhập khẩu tiến tới thế cân đối. + Từ 1993 đến nay, nớc ta tiếp tục nhập siêu nhng bản chất khác trớc §æi míi. - VÒ gi¸ trÞ: + Tæng gi¸ trÞ XuÊt nhËp khÈu t¨ng m¹nh. + Cả xuất khẩu và nhập khẩu đều tăng. + Hµng xuÊt: chñ yÕu lµ kho¸ng s¶n, c«ng nghiÖp nhÑ vµ tiÓu thñ c«ng nghiÖp, n«ng s¶n, thñy s¶n. Hµng chÕ biÕn hay tinh chÕ cßn t¬ng đối thấp và tăng chậm. - Hµng nhËp: chñ yÕu lµ t liÖu s¶n xuÊt. - ThÞ trêng më réng theo híng ®a d¹ng hãa, ®a ph¬ng hãa. - Cơ chế quản lí có nhiều đổi mới. - ViÖt Nam trë thµnh thµnh viªn chÝnh thøc cña tæ chøc WTO. 2) Du lÞch:. + HuÕ- §µ N½ng. Bài 32: Vấn đề khai thác thế mạnh ở Trung du và miền nói B¾c Bé.

(36) 1) Kh¸i qu¸t chung: a) VÞ trÝ, l·nh thæ: - Lµ vïng cã diÖn tÝch l·nh thæ réng lín nhÊt níc ta, bao gåm 2 tiÓu vïng lµ §«ng B¾c vµ T©y B¾c. - TiÕp gi¸p: + Trung Quèc, thîng Lµo. + §ång b»ng s«ng Hång, B¾c Trung Bé. + VÞnh B¾c Bé.  Giao lu phát triển kinh tế bằng đờng bộ, đờng biển với các nớc và với các vùng kinh tế trong cả nớc, đặc biệt là vùng Đồng bằng sông Hồng. b) §Æc ®iÓm chung: §Æc ®iÓm - Lµ vïng cã tµi nguyªn thiªn nhiªn ®a dạng (đất, nớc, khí hậu, khoáng sản, biÓn,...) - Là vùng tha dân, mật độ dân số thấp. - N¬i tËp trung c¸c d©n téc Ýt ngêi nh: Dao, Th¸i, M«ng, Hoa, Tµy, Nïng,.. - Tuy nhiên trình độ dân c còn lạc hậu, h¹n chÕ - Cã nhiÒu di tÝch v¨n hãa lÞch sö, tù nhiªn §iÖn Biªn Phñ, ATK, VÞnh H¹ Long. - C¬ së vËt chÊt cã nhiÒu tiÕn bé, tuy nhiên còn thiếu đồng bộ.. §¸nh gi¸ Ph¸t triÓn kinh tÕ tæng hîp. - ThuËn lîi: b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc ®a d¹ng. - Khó khăn: thiếu lao động, kÜ thuËt, c¹n kiÖt tµi nguyªn. - Ph¸t triÓn du lÞch v¨n hãa vµ sinh th¸i.. 2. C¸c thÕ m¹nh kinh tÕ: a) Khai th¸c, chÕ biÕn kho¸ng s¶n vµ thñy ®iÖn: ThuËn lîi: Lµ n¬i tËp trung hÇu hÕt c¸c má kho¸ng s¶n ë níc ta NhiÒu lo¹i kho¸ng s¶n cã tr÷ lîng lín vµ gi¸ trÞ nh than, s¾t, thiÕc, ch×, kẽm, đồng, apatit pyrit, đá vôi và xét làm xi măng, gạch ngói, gạch chịu löa,... Khã kh¨n: §a sè c¸c má quÆng n»m ë n¬i giao th«ng cha ph¸t triÓn, c¸c vỉa quặng thờng nằm sâu trong lòng đất nên việc khai thác trong lòng đất nên việc khai thác đòi hỏi chi phí cao và phơng tiện hiện đại. b) Trång vµ chÕ biÕn c©y c«ng nghiÖp, c©y dîc liÖu, rau qu¶ cËn nhiÖt vµ ôn đới. e) Ch¨n nu«i gia sóc: C¬ sởph¸t triÓn - Nguồn thức ăn: đồng cỏ (Mộc Châu) - KhÝ hËu thÝch hîp - Cã nhiÒu gièng vËt nu«i tèt: lîn, ngùa, gµ. - Kinh nghiệm sản xuất của đồng bào. - Nhu cÇu tiªu thô néi vïng vµ cho c¸c vïng kh¸c..

(37) → HiÖn tr¹ng s¶n xuÊt - Đàn trâu bò phát triển mạnh nhất cả nớc, đặc biệt là trâu (năm 2005 đàn trâu chiếm 57,5% cả nớc (đạt hơn 1,7 triệu con năm 2005), đàn bò 16,2% c¶ níc (900 ngh×n con n¨m 2005). d) Kinh tÕ biÓn: - §¸nh b¾t, nu«i trång thñy h¶i s¶n: VÞnh B¾c Bé - Ph¸t triÓn du lÞch: VÞnh H¹ Long, Trµ Cæ - C¶ng biÓn: côm c¶ng Qu¶ng Ninh (c¶ng níc s©u C¸i L©n,...). Bài 33: Vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành ở đồng bằng sông hồng 1) C¸c thÕ m¹nh chñ yÕu cña vïng: a) Vị trí địa lí và lãnh thổ: - Là vùng đồng bằng có diện tích lớn thứ hai của cả nớc. - Bao gåm: 11 tØnh, thµnh phè VÞ trÝ tiÕp gi¸p c¸c tØnh thuéc vïng Trung du vµ miÒn nói phÝa B¾c, B¾c Trung Bé vµ vÞnh B¾c Bé.  ThuËn lîi cho giao lu ph¸t triÓn kinh tÕ, v¨n hãa víi c¸c vïng trong c¶ níc vµ c¸c níc b¹n trªn thÕ giíi. b) C¸c thÕ m¹nh chñ yÕu cña vïng: - Là vùng đồng bằng phù sa màu mỡ thứ hai của cả nớc. - Khí hậu nhiệt đới có mùa đông lạnh, nguồn nớc mặt và nớc ngầm dồi dµo. - Dân c đông đúc, trình độ kinh nghiệm sản xuất cao. - Cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất - kĩ thuật tơng đối hoàn chỉnh và đồng bộ.  Phát triển cơ cấu ngành kinh tế đa dạng và hiện đại. - Khã kh¨n, h¹n chÕ: - Dân c đông đúc nhất cả nớc. - Chịu tác động của nhiều thiên tai (bão, lũ, hạn hán...). - ThiÕu nguyªn liÖu s¶n xuÊt. 3) Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành và các định hớng chính: a) Thùc tr¹ng: C¬ cÊu kinh tÕ ®ang cã sù chuyÓn dÞch theo híng gi¶m tØ träng cña khu vùc n«ng - l©m - ng nghiÖp, t¨ng nhanh tØ träng cña khu vùc c«ng nghiÖp x©y dùng vµ dÞch vô. b) §Þnh híng chÝnh: - §Þnh híng chung: tiÕp tôc ®Èy m¹nh chuyÓn dÞch theo híng C«ng nghiÖp hóa - Hiện đại hóa..

(38) - Cô thÓ: + N«ng - l©m - ng nghiÖp gi¶m tØ träng ngµnh trång trät t¨ng tØ träng ngµnh ch¨n nu«i. + C«ng nghiÖp - x©y dùng h×nh thµnh c¸c ngµnh c«ng nghiÖp träng ®iÓm. + DÞch vô: t¨ng cêng ph¸t triÓn du lÞch, dÞch vô tµi chÝnh, ng©n hµng, gi¸o dục, đào tạo,..... Bài 35: Vấn đề phát triển kinh tế xã hội ở Bắc Trung Bộ 1) Kh¸i qu¸t chung: a) Vị trí địa lí và lãnh thổ của vùng: - B¾c Trung Bé lµ vïng kÐo dµi vµ hÑp ngang nhÊt c¶ níc. - B¾c Trung bé gåm 6 tØnh. - TiÕp gi¸p: §ång B»ng s«ng Hång, Trung du vµ miÒn nói B¾c Bé, Lµo vµ biÓn §«ng.  ThuËn lîi cho giao lu ph¸t triÓn kinh tÕ - V¨n hãa x· héi cña vïng víi các vùng và các quốc gia khác cả bằng đờng bộ và đờng biển. b) C¸c thÕ m¹nh vµ h¹n chÕ chñ yÕu cña vïng:. Néi dung cÇn t×m ThuËn lîi hiÓu Điều kiện tự nhiên - Khí hậu nhiệt đới gió mùa phân và tài nguyên thiên hóa đa dạng. Có mùa đông lạnh vừa nhiªn - Đất đai: Dải đồng bằng ven biển , đất đai đa dạng (phù sa, Feralit,...). Diện tích đồi gò tơng đối lớn, có khả n¨ng ph¸t triÓn kinh tÕ vên rõng, ch¨n nu«i gia sóc lín. - Sông ngòi: Dày đặc với một số con sông lớn tạo nên các đồng bằng tơng đối màu mỡ nh đồng bằng sông M·, s«ng C¶. §©y còng lµ nguån cung cÊp níc quan träng cho trång trät phÇn h¹ lu cã gi¸ trÞ giao th«ng thñy. - Khoáng sản: Tơng đối phong phú chỉ đứng sau Trung du miền núi Bắc Bé, kim lo¹i cã má s¾t Th¹ch khª (Hµ TÜnh), Tr÷ lîng lín nhÊt c¶ níc (chiÕm 60% tr÷ lîng cña c¶ níc). Má. Khã kh¨n - ChÞu nhiÒu thiªn tai: Lò lôt, h¹n h¸n. C¸t bay lÊn s©u vµo ruéng đồng, gió Lào, triÒu cêng bÊt thêng. - Các đồng b»ng nhá hÑp ven biÓn, g©y ảnh hởng đến viÖc më réng quy m« s¶n xuÊt trªn diÖn réng. - S«ng ngßi ng¾n dèc, lò lªn nhanh g©y.

(39) Kinh tÕ - x· héi. cr«mit ë Cæ §Þnh (Thanh Hãa); ThiÕc ë Quú hîp (NghÖ An) chiÕm 60% tr÷ lîng cña c¶ níc, ngoµi ra cßn cã mangan (NghÖ An), ti tan ë ven biÓn Hµ TÜnh, cao lanh (Qu¶ng Bình), đá quý ở miền tây Nghệ An (Quú Hîp, QuÕ Phong) - Rừng: Có diện tích tơng đối lớn với 2,4 triÖu ha, chiÕm 19,3% diÖn tÝch rừng của cả nớc, năm 2005 đứng thứ 2 sau T©y Nguyªn .TËp trung chñ yÕu ë biªn giíi phÝa T©y. *D©n c: - Dân số đông, năm 2005 là 10,6 triệu ngời, chiếm 12,8% dân số cả nớc. Đây là nguồn lao động dồi dào - Dân c giàu truyền thống lịch sử đấu tranh c¸ch m¹ng vµ chung sèng víi thiªn nhiªn kh¾c nghiÖt, cÇn cï, chÞu khã. * C¬ së vËt chÊt - kÜ thuËt h¹ tÇng vµ c¸c ®iÒu kiÖn kh¸c: - Có đờng sắt Thống nhất và đờng quèc lé 1A ch¹y qua tÊt c¶ c¸c tØnh - §êng Hå ChÝ Minh ë phÝa T©y vµ các tuyến đờng ngang là cửa ngõ ra biÓn cña níc b¹n Lµo. - Mạng lới đô thị và các trung tâm c«ng nghiÖp ven biÓn: Thanh Hãa, VInh, HuÕ. - Sù h×nh thµnh vïng kinh tÕ träng ®iÓm miÒn Trung sÏ t¹o ra sù ph¸t triÓn kinh tÕ cña B¾c Trung Bé trong t¬ng lai - NhiÒu di tÝch v¨n hãa, lÞch sö. (Vên quèc gia Phong Nha - KÎ Bµng, Cè đô Huế) - Mảnh đất địa linh nhân kiệt.. thiÖt h¹i lín vÒ ngêi vµ cña - Tµi nguyªn ph©n bè ph©n t¸n.. - Møc sèng thÊp. - C¬ së h¹ tÇng vµ c¬ së vËt chÊt kÜ thuËt nh×n chung cßn kÐm ph¸t triÓn.. 2) H×nh thµnh c¬ cÊu n«ng - l©m - ng nhgiÖp:. ThÕ m¹nh. L©m nghiÖp - DiÖn tÝch rõng 2,46 triệu ha (20% cả nớc). độ che phủ rừng lµ 47,8% (n¨m 2006) chỉ đứng sau T©y Nguyªn. - Cã nhiÒu lo¹i gç. N«ng nghiÖp - §Êt ®ai ®a d¹ng phï sa (ven biÓn), đất feralit (đồi núi) - Khí hậu nhiệt đới cã sù ph©n hãa ®a d¹ng.  Ph¸t triÓn trªn c¬. Ng nghiÖp - NhiÒu b·i c¸ t«m, nhiÒu lo¹i h¶i s¶n quÝ,gi¸ trÞ cao, chó träng đánh bắt xa bờ... - Bê biÓn dµi nhiÒu vòng vÞnh.

(40) quÝ: ®inh, lim, sÕn, kiÒn kiÒn, s¨ng lÎ, l¸t hoa, nhiÒu l©m s¶n, chim, thó quý cã gi¸ trÞ.... Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp khai th¸c gç, chÕ biÕn l©m s¶n. Ph¸t triÓn trång rõng, rõng phßng hộ, rừng đặc dụng, rừng ven biển để b¶o vÖ m«i trêng sinh th¸i, ch¾n giã b·o, c¸t bay. Khã kh¨n. Híng gi¶i quyÕt. së khai th¸c tæng hîp c¸c thÕ m¹nh cña vïng: + Trung du: cã nhiều đồng cỏ chăn nuôi đại gia sóc (tr©u, bß) ph¸t triÓn c©y c«ng nghiÖp l©u n¨m (cµ phª, cao su, hå tiªu, chÌ,..). + §ång b»ng ph¸t triÓn c¸c vïng th©m canh lóa, c©y c«ng nghiÖp hµng n¨m (l¹c, mÝa, thuèc l¸,..) + Ven biÓn: ph¸t triÓn rõng ngËp mÆn, trång cãi.... - ThiÐu c¬ së vËt - §é ph× nhiªu chÊt, m¸y mãc. kÐm, chÞu nhiÒu - Ch¸y rõng. thiªn tai (h¹n h¸n, - ThiÕu vèn vµ lùc l- b·o, lò lôt,..) îng qu¶n lÝ. - Khai thác đi đôi với - Giải quyết vấn đề tu bæ, b¶o vÖ vµ l¬ng thùc. trång rõng - Më réng thÞ trêng vµ c«ng nghiÖp chÕ biÕn. ph¸t triÓn nu«i trång, chÕ biÕn h¶i s¶n vµ x©y dùng c¶ng c¸,.. Cã nhiÒu s«ng lín (C¶, M·,...).  Phát triển đánh b¾t, nu«i trång trªn c¶ 3 m«i trêng, níc mÆn, ngät, lî.. - Thiªn tai.. - §Çu t trang thiÕt bÞ, ®Èy mạnh đánh bắt xa bê. 3) H×nh thµnh c¬ cÊu c«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i: a) Ph¸t triÓn c¸c ngµnh c«ng nghiÖp träng ®iÓm vµ c¸c trung t©m c«ng nghiÖp chuyªn m«n hãa: - Lµ vïng cã nhiÒu nguyªn liÖu cho sù ph¸t triÓn c«ng nghiÖp: Kho¸ng s¶n, nguyªn liÖu n«ng - l©m - ng nghiÖp. - Trong vùng đã hình thành một số ngành công nghiệp trọng điểm: sản xuÊt vËt liÖu x©y dùng (Xi m¨ng), c¬ khÝ, luyÖn kim,chÕ biÕn n«ng - l©m thñy s¶n vµ cã thÓ läc hãa dÇu. - C¸c trung t©m c«ng nghiÖp ph©n bè chñ yÕu ë d¶i ven biÓn, phÝa §«ng bao gåm: Thanh Hãa (C¬ khÝ, chÕ biÕn l¬ng thùc - thùc phÈm, chÕ biÕn l©m s¶n, vËt liÖu x©y dùng), Vinh (C¬ khÝ, vËt liÖu x©y dùng, chÕ biÕn l¬ng thùc, thùc phÈm), HuÕ (ChÕ biÕn l¬ng thùc- thùc phÈm, c«ng nghiÖp hµng tiªu dïng). b) X©y dùng c¬ së h¹ tÇng tríc hÕt lµ giao th«ng vËn t¶i:.

(41) - X©y dùng c¬ së h¹ tÇng cã ý nghÜa quan träng trong viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña vïng. - Các tuyến giao thông quan trọng của vùng: quốc lộ 7, 8, 9, quốc lộ 1A, đờng Hồ Chí Minh.. Bài 36: Vấn đề phát triển kinh tế xã hội ở duyên hải nam Trung Bé 1) Kh¸i qu¸t chung:. a) Vị trí địa lí và lãnh thổ: - Duyªn h¶i Nam Trung Bé lµ vïng kÐo dµi, hÑp ngang lµ cÇu nèi gi÷a B¾c Trung Bé víi T©y Nguyªn vµ §«ng Nam Bé. Cã diÖn tÝch 44,4 ngh×n km 2 (trong đó có 2 quần đảo Hoàng sa và Trờng sa) - Duyªn h¶i Nam Trung Bé gåm 8 tØnh, thµnh phè. - TiÕp gi¸p: B¾c Trung Bé, Lµo, T©y Nguyªn, §«ng Nam Bé vµ biÓn §«ng.  ThuËn lîi: cho giao lu ph¸t triÓn kinh tÕ - v¨n hãa x· héi cña vïng víi c¸c vùng và các quốc gia khác cả bằng đờng bộ và đờng biển. b) C¸c thÕ m¹nh vµ h¹n chÕ chñ yÕu cña vïng: Néi dung t×m ThuËn lîi hiÓu §iÒu kiÖn tù nhiªn - C¸c nh¸nh nói ¨n lan ra biÓn vµ tµi nguyªn chia cắt các đồng bằng nhỏ hẹp, thiªn nhiªn tạo nên hàng loạt bán đảo, các vùng vịnh và nhiều bãi biển đẹp. - Thiên nhiên phân hóa đặc sắc gi÷a phÇn §«ng vµ phÇn T©y lãnh thổ, các đồng bằng chue yếu là đất cát pha và đất cát. Một số đồng bằng khá trù phú nh đồng bằng Tuy Hòa ( Phú Yên). Các vùng gò đồi phía Tây thuËn lîi cho viÖc ch¨n nu«i bß, dª, cõu. - Tµi nguyªn biÓn ®a d¹ng: thñy s¶n, kho¸ng s¶n. Lµ tiÒm n¨ng to lín trong viÖc ph¸t triÓn nghÒ đánh bắt và nuôi trồng thủy hải s¶n. - Kho¸ng s¶n: chñ yÕu lµ vËt liÖu x©y dùng (c¸t thñy tinh ë Kh¸nh Hßa), vµng ë Bång Miªu (Qu¶ng Nam), dầu khí ở thềm lục địa.. Khã kh¨n - NhiÒu thiªn tai, nhiÒu hiÖn tîng thêi tiÕt kh¾c nghiÖt: Hiện tợng ma địa h×nh, kÌm theo d¶i ma hội tụ nhiệt đới thêng g©y ma to ë §µ N½ng, Qu¶ng Nam; Ýt ma h¹n h¸n kéo dài, đặc biệt ở Ninh ThuËn, B×nh ThuËn. - C¸c dßng s«ng lò lªn nhanh, nhng mµu kh« l¹i rÊt c¹n. Tµi nguyªn kho¸ng s¶n nghÌo nµn..

(42) Kinh tÕ - x· héi. - Rõng: DiÖn tÝch rõng n¨m 2005 lµ 1,7 triÖu ha, chiÕm 14% diÖn tÝch rõng c¶ níc. §é che phñ rõng lµ 37,6%, nhng tíi 97% lµ rõng gç. Cã nhiÒu lo¹i gç, chim thó quÝ. - KhÝ hËu: Ýt chÞu ¶nh hëng cña gió mùa đông bắc - Lµ vïng cã nhiÒu d©n téc Ýt ngêi. - Các đô thị phân bố dọc ven biÓn: §µ N½ng, Quy Nh¬n, Nha Trang, Phan ThiÕt. - Cã nhiÒu di s¶n v¨n hãa thÕ giíi: Héi An, Mü S¬n. - §ang thu hót nhiÒu dù ¸n ®Çu t níc ngoµi.. - Møc sèng thÊp, c¬ së h¹ tÇng ph¸t triển cha đồng bộ. - Mạng lới đô thị còn máng, c¸c c¬ së n¨ng lîng cßn nhá bÐ.. 2) Ph¸t triÓn tæng hîp kinh tÕ biÓn:. ThÕ m¹nh. NghÒ c¸. Du lÞch biÓn. - TÊt c¶ c¸c tØnh đều giáp biển. - Cã nhiÒu vòng vÞnh, ®Çm ph¸ vµ ng trêng träng ®iÓm cña c¶ níc. - Ng d©n cã kinh nghiệm đánh bắt, chÕ biÕn.. - NhiÒu b·i biÓn vµ hßn đảo xinh đẹp: Non Nớc, Nha Trang, Mòi NÐ. - HÖ thèng kh¸ch s¹n nhµ nghØ ph¸t triÓn - Thu hút đợc nhiÒu kh¸ch du lÞch quèc tÕ và nội địa.. T×nh h×nh - S¶n lîng thñy s¶n ph¸t triÓn kh«ng ngõng t¨ng (2005 lµ 624 ngh×n tÊn). - Nghề nuôi biển đợc đẩy mạnh. - ChÕ biÕn h¶i s¶n: níc m¾m Phan ThiÕt. DÞch vô hµng h¶i NhiÒu vòng vÞnh s©u t¹o ®iÒu kiÖn x©y dùng c¸c c¶ng biÓn: V¨n Phong, Cam Ranh,... Cã nhiÒu c¶ng tæng hîp lín: côm c¶ng §µ N½ng, Quy Nh¬n, Nha Trang.. 3) Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp vµ c¬ së h¹ tÇng: * Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp:. Khai th¸c kho¸ng s¶n biÓn - DÇu khÝ thềm lục địa. - VËt liÖu x©y dùng: c¸t..

(43) - C¸c trung t©m c«ng nghiÖp ®ang ph¸t triÓn nhanh: §µ N½ng, Nha Trang, Qui Nh¬n, Phan ThiÕt,.. H×nh thµnh nhiÒu khu c«ng nghiÖp tËp trung, khu chế xuất, Đã hình thành khu kinh tế mở Chu Lai, khu kinh tế Dung Quất đợc xây dựng sẽ tạo bớc chuyển biến cho sự phát triển kinh tế của vùng trong thËp kØ tíi. - C¸c ngµnh c«ng nghiÖp chñ yÕu: C¬ khÝ, chÕ biÕn n«ng - l©m - thñy s¶n và sản xuất hàng tiêu dùng. Công nghiệp năng lợng đang đợc tăng cờng: nhµ m¸y thñy ®iÖn s«ng Hinh (Phó Yªn), VÜnh S¬n ( B×nh §Þnh), Hµm ThuËn - §a Mi (B×nh ThuËn), A V¬ng (Qu¶ng Nam). * T¨ng cêng kÕt cÊu h¹ tÇng: - Nâng cấp và mở rộng các tuyến đờng bộ (quốc lộ 1, 19, 26) - Khôi phục và hiện đại hóa các sân bay, cảng biển.. Bài 37: Vấn đề khai thác thế mạnh ở tây nguyªn 1) Kh¸i qu¸t chung:. a) Vị trí địa lí và lãnh thổ: - T©y Nguyªn gåm cã 5 tØnh: Kon Tum, Gia Lai, §¾k L¨k, §¨k N«ng, vµ L©m §ång. - Tiếp giáp : Duyên Hải Nam Trung Bộ,(Con đờng đi ra biển của Tây Nguyªn) cã tiÒm n¨ng lín vÒ thñy s¶n vµ giao th«ng biÓn, phÝa nam gi¸p §«ng Nam Bé, n¬i cã kinh tÕ ph¸t triÓn nhÊt níc ta, gi¸p C¨m Pu Chia vµ h¹ Lµo, thuËn lîi cho giao lu kinh tÕ. §©y lµ vïng duy nhÊt ë níc ta kh«ng gi¸p biÓn.  ThuËn lîi giao lu quan hÖ víi c¸c vïng vµ quèc tÕ, lµ vïng cã vÞ trÝ chiÕn lîc vÒ an ninh, quèc phßng vµ x©y dùng kinh tÕ. b) C¸c thÕ m¹nh vµ h¹n chÕ chñ yÕu cña vïng: ThuËn lîi a) §iÒu kiÖn tù nhiªn: - §Êt ba dan giµu dinh dìng víi diÖn tÝch lín nhÊt c¶ níc (kho¶ng 1,4 triÖu ha), cã tÇng ph©n hãa s©u, giµu chÊt dinh dìng, ph©n bè trªn c¸c mÆt bằng rộng lớn, thuận lợi để thành lập các nông trờng, các vùng chuyên canh quy m« lín - Khí hậu cận xích đạo thích hợp cho việc trồng cây công nghiệp, đặc biệt là cây công nghiệp nhiệt đới lâu năm: cà phê, cao su, hồ tiêu. thuận lợi cho phơi sấy, bảo quản cây công nghiệp. Có sự phân hóa theo độ cao. các cao nguyªn cao 400-500m, khÝ hËu kh« nãng thÝch hîp c¸c c©y c«ng nghiÖp nhiệt đới(cà phê, cao su, hồ tiêu). các vùng cao trên 1000m có khí hậu mát mẻ, thích hợp cho trồng cây cận nhiệt, ôn đới, chè..

(44) - Diện tích rừng chiếm 36% diện tích đất có rừng và 52% sản lợng gỗ có thể khai thác đợc trong cả nớc và độ che phủ rừng cao nhất cả nớc. Trong rõng cã nhiÒu lo¹i gç quý (gô, mËt, cÈm lai, tr¾c, nghiÕn), nhiÒu chim, thó quý. - Tr÷ n¨ng thñy ®iÖn kh¸ lín cña c¸c s«ng Xªxan, Xrª- p«k, §ång Nai. - Nhiều diện tích đồng cỏ có thể cải tạo chăn nuôi gia súc lớn. - Nhiều tiềm năng về du lịch (đặc biệt là du lịch sinh thái, du lịch văn hóa) - QuÆng b«xit tr÷ lîng hµng tØ tÊn. b) §iÒu kiÖn kinh tÕ- x· héi: - Có nhiều dân tộc thiểu số với nền văn hóa độc đáo và kinh nghiệm sản xuÊt phong phó. +Tây nguyên có nền văn hóa độc đáo, với các lễ hội cồng chiêng nổi tiếng thu hót nhiÒu du kh¸ch quèc tÕ vµ trong níc. - Bớc đầu đã thu hút đợc nguồn vốn đầu t nớc ngoài. - §êng lèi chÝnh s¸ch phï hîp víi chiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi cña vùng: chính sách giao đất, giao rừng cho nhân dân, cho vay vốn phát triển sản xuất, phát triển cây công nghiệp chủ đạo, đẩy mạnh công nghiệp chế biÕn. * Khã kh¨n - Mïa kh« gay g¾t, mùc níc ngÇm bÞ h¹ thÊp thiÕu níc nghiªm träng cho sản xuất và đời sống. Về mùa ma với cờng độ ma lớn dễ gây xói mòn nếu líp phñ thùc vËt bÞ ph¸ ho¹i. - Trình độ dân trí của đồng bào dân tộc còn thấp, còn nhiều phong tục tập quán lạc hậu, thiếu lao động lành nghề, cán bộ khoa học kĩ thuật. - Mức sống của nhân dân còn thấp., đời sống còn gặp khó khăn. - C¬ së h¹ tÇng cßn thiÕu thèn nhiÒu. §Æc biÖt lµ giao th«ng vËn t¶i vµ th«ng tin liªn l¹c. 2) Ph¸t triÓn c©y c«ng nghiÖp l©u n¨m: a) ThuËn lîi: - Lµ vïng cã nhiÒu tiÒm n¨ng ph¸t triÓn c©y c«ng nghiÖp. +Đất: ba dan (1,4 triệu ha) chiếm 2/3 diện tích đất đỏ ba dan cả nớc. Đất cã tÇng ph©n hãa s©u, t¬i xèp, giµu chÊt dinh dìng, ph©n bè tËp trung víi nh÷ng mÆt b»ng réng lín cho viÖc thµnh lËp c¸c n«ng trêng vµ vïng chuyªn canh cã quy m« lín + Khí hậu có tính chất cận xích đạo nóng ẩm quanh năm. Có một mùa khô kéo dài tạo điều kiện để phơi sấy, bảo quản sản phẩm. Khí hậu có sự phân hóa theo độ cao 400-500m, khí hậu khô nóng thích hợp cho trồng các loại cây công nghiệp nhiệt đới nhất là cà phê, các cao nguyên có độ cao trên 1000m thích hợp cho phát triển cây công nghiệp cận nhiệt và ôn đới nh chè + Nguån níc ngÇm cã thÓ khai th¸c cho s¶n xuÊt vµ sinh ho¹t. + Thu hút đợc nhiều lao động từ các vùng khác trong cả nớc, nhân dân trong vïng giµu kinh nghiÖm trong viÖc trång c©y c«ng nghiÖp. + ThÞ trêng tiªu thô:Nhu cÇu cµ phª trªn thÕ giíi rÊt lín..

(45) + Cơ sở chế biến đợc cải thiện. b) Khã kh¨n: - Mùa khô kéo dài, mực nớc ngầm hạ thấp dẫn đến thiếu nớc nghiêm träng. - §Êt ®ai bÞ xãi mßn nghiªm träng trong mïa ma - Trình độ dân trí của đồng bào dân tộc còn thấp, còn nhiều phong tục tập qu¸n l¹c hËu, thiÕu c¸n bé kÜ thuËt. - Cơ sở vật chất kĩ thuật còn nghèo nàn, lạc hậu, đặc biệt là hệ thống giao th«ng vËn t¶i vµ th«ng tin liªn l¹c - HiÖn tr¹ng s¶n xuÊt vµ ph©n bè: C©y c«ng nghiÖp Cµ phª. ChÌ Cao su Hå tiªu. % diÖn % s¶n ltÝch so îng so víi c¶ víi c¶ níc níc 450 ngh×n ha chiÕm 80% diÖn tÝch c¶ níc 22% 22,6%. Ph©n bè - §¾c L¾c lµ tØnh cã diÖn tÝch cµ phª lín nhÊt (259 ngh×n ha), Gia Lai, Kon Tum vµ L©m §ång. L©m §ång hiÖn nay lµ tØnh cã diÖn tÝch trång chÌ línnhÊt c¶ níc. Mét phÇn ë Gia Lai - Gia Lai vµ §¨k L¨k - Gia Lai, §¨k L¨k, §¨k N«ng. 3) Khai th¸c vµ chÕ biÕn l©m s¶n: - HiÖn tr¹ng: + Lµ vïng giµu cã vÒ tµi nguyªn rõng so víi c¸c vïng kh¸c trªn c¶ níc. + N¹n ph¸ rõng ngµy cµng gia t¨ng. - HËu qu¶: + Gi¶m sót nhanh líp phñ rõng vµ gi¶m tr÷ lîng gç. + Đe dọa môi trờng sống của các loài động vật. + H¹ mùc níc ngÇm vµ mïa kh«. - BiÖn ph¸p: Khai th¸c hîp lÝ c¸c tµi nguyªn rõng.. 4) Khai th¸c thñy n¨ng kÕt hîp víi thñy lîi: S«ng Xª xan Xrª p«k. Nhµ m¸y thñy ®iÖn - c«ng suÊt §· x©y dùng §ang x©y dùng Yaly (720 Xª Xan 3, Xª Xan 3A, Xª MW) Xan 4 §r©y H'ling Bu«n Ku«p (280 MW), (12MW) Bu«n Tua Srah (85 MW), Xrª p«k 3 (137 MW),. ý nghÜa - Ph¸t triÓn m¹nh c«ng nghiÖp n¨ng lîng. - §¶m b¶o nguån cung cÊp n¨ng lîng.

(46) §ång Nai. §a Nhim (160 MW). Xrªp«k 4 (33 MW), §øc Xuyªn (58 MW) §¹i Ninh (300 MW), §ång Nai 3 (180 MW), §ång Nai 4 (340 MW).. cho c¸c nhµ m¸y luyÖn nh«m, trªn c¬ së gi¸ thµnh thñy ®iÖn rÎ. - Cung cÊp níc tíi vµo mïa kh«, tiªu níc vµo mïa ma. - Ph¸t triÓn du lÞch, nu«i trång thñy s¶n.. Bài 39: Vấn đề khai thác lãnh thổ theo chiều s©u ë §«ng Nam Bé 1) Kh¸i qu¸t chung:. - Gåm thµnh phè Hå ChÝ Minh vµ 5 tØnh, (B×nh D¬ng, B×nh Phíc, T©y Ninh, §ång Nai, Bµ RÞa - Vòng Tµu). DiÖn tÝch nhá, d©n sè thuéc lo¹i trung b×nh. - Lµ vïng kinh tÕ dÉn ®Çu c¶ níc vÒ GDP (42%), gi¸ trÞ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp vµ hµng hãa xuÊt khÈu. - Sím ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng hãa. - Vấn đề khai thác lãnh thổ theo chiều sâu là kinh tế nổi bật của vùng.. 2) C¸c thÕ m¹nh vµ h¹n chÕ cña vïng:. ThÕ m¹nh Giáp với đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên, là vùng nguyên liệu dồi dào để phát triển công nghiÖp chÕ biÕn. - VÞ trÝ dÔ dµng giao lu kinh tÕ víi c¸c vïng kinh tÕ trong níc vµ víi níc ngoµi. Thuéc vïng kinh tÕ träng ®iÓm phÝa Nam §iÒu - Đất đai: đất badan chiếm 40% diện tích của kiÖn tù vùng, đất xám bạc màu trên phù sa cổ, thoát nớc nhiªn vµ tèt tµi - Khí hậu: Cận xích đạo nguyªn  H×nh thµnh c¸c vïng chuyªn canh c©y c«ng thiªn nghiệp, cây ăn quả nhiệt đới quy mô lớn. nhiªn - Thñy s¶n: gÇn c¸c ng trêng lín , nguån h¶i s¶n phong phó  ph¸t triÓn ng nghiÖp. - Rừng: rừng ngập mặn để nuôi trồng thủy sản nớc lî. Vên quèc gia C¸t Tiªn, khu dù tr÷ sinh quyÓn CÇn Giê. - Kho¸ng s¶n: dÇu khÝ tr÷ lîng lín, sÐt, cao lanh thóc ®Èy ngµnh c«ng nghiÖp n¨ng lîng, vËt liÖu x©y dùng.. H¹n chÕ. Vị trí địa lÝ. - Mïa kh« kÐo dµi, thiÕu níc ngät. - DiÖn tÝch rõng tù nhiªn Ýt. - Ýt chñng lo¹i kho¸ng s¶n.

(47) - S«ng: HÖ thèng s«ng §ång Nai cã tiÒm n¨ng thñy ®iÖn lín Kinh tế - - Nguồn lao động: Hội tụ đợc nhiều lao động có x· héi chuyªn m«n cao. - Cã sù tÝch tô lín vÒ vèn vµ kÜ thuËt - C¬ së vËt chÊt kÜ thuËt: Cã nhiÒu trung t©m c«ng nghiệp lớn: Biên Hòa, Vũng Tàu, đặc biệt là Thành phè Hå ChÝ Minh lín nhÊt c¶ níc. - C¬ së h¹ tÇng: Th«ng tin liªn l¹c vµ m¹ng líi giao thông phát triển, là đầu mối của các tuyến đờng bé, s¾t, biÓn, hµng kh«ng.. 3) Khai th¸c l·nh thæ theo chiÒu s©u: C«ng nghiÖp. DÞch vô. - T¨ng cêng c¬ së h¹ tÇng. - C¶i thiÖn c¬ së n¨ng lîng. - X©y dùng c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp ®a d¹ng. - Thu hót vèn ®Çu t níc ngoµi.. Hoµn thiÖn c¬ së h¹ tÇng dÞch vô. - §a d¹ng hãa c¸c lo¹i h×nh dÞch vô. - Thu hót vèn ®Çu t níc ngoµi.. KÕt qu¶ - Ph¸t triÓn nhiÒu ngµnh c«ng nghiÖp, ®Çu t cho c¸c ngµnh c«ng nghiÖp cao nh: C«ng nghiÖp hãa dÇu, ®iÖn tö chÕ t¹o m¸y, tin häc,.. - H×nh thµnh c¸c khu c«ng nghiÖp, khu chÕ xuÊt,.. - Gi¶i quyÕt tèt vÊn đề năng lợng.. Vïng §«ng Nam Bé dÉn ®Çu c¶ níc vÒ sù t¨ng nhanh vµ ph¸t triÓn cã hiÖu qu¶ c¸c ngµnh dÞch vô.. BiÖn ph¸p. N«ng, l©m nghiÖp - X©y dùng c¸c c«ng tr×nh thñy lîi: - Thay đổi cơ cÊu c©y trång. - B¶o vÖ vèn rõng trªn vïng thîng lu s«ng. B¶o vÖ c¸c vïng rõng ngËp mÆn, c¸c vên quèc gia. - C«ng tr×nh thñy lîi DÇu TiÕng lµ c«ng tr×nh thñy lîi lín nhÊt c¶ níc. Dù ¸n thñy lîi Phíc Hßa cung cÊp níc s¹ch cho sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt. - Thay thÕ nh÷ng vên cao su giµ cçi, n¨ng suÊt mñ thÊp, b»ng c¸c gièng cao su cho n¨ng suÊt cao. Kinh tÕ biÓn Ph¸t triÓn tæng hîp kinh tÕ biÓn: Khai th¸c dÇu khÝ ë thÒm lôc địa, khai thác vµ nu«i trång h¶i s¶n, ph¸t triÓn du lÞch biÓn vµ giao th«ng vËn t¶i biÓn. - S¶n lîng khai th¸c dÇu t¨ng kh¸ nhanh, ph¸t triÓn c¸c ngµnh läc hãa dÇu, c¸c ngµnh dÞch vô khai th¸c dÇu khÝ.. - Ngành đánh b¾t vµ nu«i trång thñy s¶n ph¸t triÓn. - C¶ng Sµi Gßn lín nhÊt níc ta, c¶ng Vòng Tµu. - Vòng Tµu lµ n¬i nghØ m¸t.

(48) cã tiÕng l©u. tõ. Bài 41: Vấn đề sử dụng hợp lý và cải tạo tự nhiªn ë §ång B»ng s«ng Cöu Long 1) Các bộ phận hợp thành đồng bằng sông Cửu Long: - §BSCL gåm 13 tØnh/ thµnh phè. - Vị trí địa lí: + T©y b¾c gi¸p Campuchia. + T©y gi¸p vÞnh Th¸i Lan. + §«ng gi¸p biÓn §«ng. - Là đồng bằng châu thổ lớn nhất nớc ta, bao gồm: + Phần đất nằm trong phạm vi tác động trực tiếp của sông Tiền và sông HËu (thîng ch©u thæ vµ h¹ ch©u thæ). + Phần nằm ngoài phạm vi tác động trực tiếp của hai sông trên.. 2) C¸c thÕ m¹nh vµ h¹n chÕ cña vïng: a) ThÕ m¹nh: * Là đồng bằng châu thổ lớn nhất nớc ta với diện tích gần 4 triệu ha, chiếm 12% diÖn tÝch c¶ níc. * §Êt: - Cã 3 nhãm chÝnh: + Đất phù sa ngọt: chiếm 1,2 triệu ha (30% diện tích của đồng bằng), ph©n bè däc s«ng TiÒn vµ s«ng HËu thuËn lîi cho viÖc trång lóa. + §Êt phÌn. + §Êt mÆn. - Các loại đất khác. * KhÝ hËu: Cận xích đạo, giàu nhiệt ẩm, ánh sáng. Tổng số giờ nắng 2200-2700 giờ. Nhiệt độ trung bình 25-270C, lợng ma trung bình 1300-2000mm. Thời tiết ít biến động, hầu nh không có bão, thuận lợi cho phát triển sản xuất nông nghiÖp. * S«ng ngßi: - Ch»ng chÞt. - Thuận lợi cho giao thông đờng thủy, sản xuất và sinh hoạt. * Sinh vËt: - Thùc vËt: Rõng trµm, rõng ngËp mÆn cã diÖn tÝch lín nhÊt níc ta (kho¶ng 300.000 ha).

(49) - §éng vËt: C¸ vµ chim, cã nhiÒu s©n chim tù nhiªn ë Cµ Mau, B¹c Liªu, BÕn Tre. * Tµi nguyªn biÓn: nhiÒu b·i c¸, b·i t«m,... chiÕm h¬n 1/2 tr÷ lîng thñy s¶n cña c¶ níc. * Khoáng sản: đá vôi ( Kiên Giang), than bùn (Cà Mau, Kiên Giang), đất sét, dầu khí ở vùng thềm lục địa. b) H¹n chÕ: - Mùa khô kéo dài làm tăng cờng xâm nhập mặn trong đất, thủy triều xâm nhập sâu vào nội địa gây trở ngại cho sản xuất, sinh hoạt. Tính chất nóng Èm cña khÝ hËu còng ph¸t sinh nhiÒu dÞch bÖnh, c«n trïng ph¸ ho¹i mïa mµng. ThiÕu níc vÒ mïa kh«. - Diện tích ngập lũ, cờng độ lũ có xu hớng tăng gây khó khăn, tổn thất cho nhiÒu tØnh ë vïng thîng ch©u thæ. - Mạng lới sông ngòi dày đặc gây khó khăn và tốn kém trong xây dựng và phát triển hệ thống đờng bộ. - §Êt bÞ nhiÔm phÌn, nhiÔm mÆn. - Một vài loại đất thiếu dinh dỡng, đất quá chặt, khó thoát nớc,.. - Tµi nguyªn kho¸ng s¶n h¹n chÕ.... 3) Sử dụng hợp lí và cải tạo tự nhiên ở đồng bằng sông Cửu Long:  Các vấn đề sử dụng hợp lí và cải tạo tự nhiên ở đồng bằng sông cửu Long: - Diện tích đất nhiễm mặn, nhiễm phèn quá lớn, ở một số nơi đất thiếu dinh dỡng nhất là các nguyên tố vi lợng, đất quá chặt, khó thoát nớc. - NhiÒu vïng tròng ngËp níc quanh n¨m. - Mùa khô kéo dài từ thàng 11 đến tháng 4 làm tăng độ mặn trong đất, thủy triều xâm nhập sâu vào nội địa gây trở ngại cho sản xuất và sinh hoạt. - Diện tích ngập lũ, cờng độ lũ có xu hớng tăng gây khó khăn tổn thất cho nhiÒu tØnh ë vïng thîng ch©u thæ. - Sù xuèng cÊp cña tµi nguyªn thiªn nhiªn, m«i trêng do khai th¸c quÊ møc cña con ngêi vµ hËu qu¶ cña chiÕn tranh. - Rừng ngập mặn có ý nghĩa lớn về kinh tế và môi trờng. Rừng đã bị hủy ho¹i nhiÒu trong chiÕn tranh, hiÖn dang bÞ khai th¸c qu¸ møc nu«i t«m xuÊt khÈu. CÇn ph¶i b¶o vÖ rõng ngËp mÆn. * Giải quyết các vấn đề ở các vùng sinh thái đặc thù: Vùng thợng châu thổ: Ngập sâu trong mùa lũ, đất bốc phèn, trong mùa kh«. ThiÕu níc tíi trong mïa kh«, cÇn ph¶i tÝch cùc lµm thñy lîi, thau phÌn, ém phèn. Cần phát triển cơ sở hạ tầng, làm đờng giao thông vợt lũ, quy ho¹ch c¸c khu d©n c..

(50) Vùng đất phù sa ngọt: Nông nghiệp thâm canh cao, tập trung công nghiệp, các đô thị, cơ sở hạ tầng phát triển. Cần tránh gây ép quá lớn môi trờng. Chèng xuy tho¸i m«i trêng. Vùng hạ châu thổ: Thờng xuyên chịu tác động của biển và vùng bán đảo Cà Mau: đất phèn, đất mặn, hiện tợng xâm nhập mặn vào mùa khô. Thiếu nớc ngọt để làm thủy lợi cho dân sinh. Cần làm thủy lợi để rửa mặn, ngăn mÆn, ph¸t triÓn c¸c hÖ thèng canh t¸c thÝch hîp. - Cã nhiÒu u thÕ vÒ tù nhiªn. - Sử dụng hợp lí và cải tạo tự nhiên là vấn đề cấp bách. + Cần có nớc ngọt để thau chua rửa mặn vào mùa khô. + Duy tr× vµ b¶o vÖ rõng. + Chuyển dịch cơ cấu nhằm phá thế độc canh. + Kết hợp khai thác vùng đất liền với mặt biển, đảo, quần đảo. + Chủ động sống chung với lũ.. Bài 42: Vấn đề phát triển kinh tế, an ninh quốc phßng ở biển đông các đảo, quần đảo 1) Níc ta cã vïng biÓn réng lín: - DiÖn tÝch trªn 1 triÖu km2. - Bao gåm: néi thñy, l·nh h¶i, vïng tiÕp gi¸p l·nh h¶i, vïng chñ quyÒn kinh tế biển, thềm lục địa.. 2) Các đảo và quần đảo có ý nghĩa chiến l ợc trong phát triển kinh tÕ vµ b¶o vÒ an ninh vïng biÓn: - Thuộc vùng biển nớc ta có khoảng 4000 hòn đảo lớn nhỏ. - Nớc ta có 12 huyện đảo. - ý nghĩa của các đảo và quần đảo nớc ta trong chiến lợc phát triển kinh tế - x· héi vµ an ninh quèc phßng. + Phát triển ngành đánh bắt và nuôi trồng hải sản; ngành công nghiệp chế biÕn h¶i s¶n, giao th«ng vËn t¶i biÓn, du lÞch,.. + Giải quyết việc làm, nâng cao đời sống cho nhân dân các huyện đảo. + Khẳng định chủ quyền của nớc ta đối với vùng biển và thềm lục địa.. 3) Ph¸t triÓn tæng hîp kinh tÕ biÓn:. a) Điều kiện thuận lợi và giải pháp để phát triển tổng hợp kinh tế biển:. C¸c ngµnh kinh tÕ biÓn. . §iÒu kiÖn thuËn lîi. . Giải pháp để phát triển tæng hîp kinh tÕ biÓn.

(51)  Khai th¸c tµi nguyªn sinh vËt .  Khai th¸c tµi nguyªn kho¸ng s¶n.  Ph¸t triÓn du lÞch biÓn.  - Sinh vËt biÓn phong phó: c¸, t«m, cua, mùc.. - Nhiều đặc sản nh đồi måi, h¶i s©m, bµo ng, sß huyÕt, tæ yÕn.. . .  - Nguån muèi v« tËn. - Má sa kho¸ng, c¸t tr¾ng, dÇu, khÝ ë thÒm lục địa.. .  Cã nhiÒu b·i t¾m réng, phong cảnh đẹp, khí  hËu tèt..  Giao th«ng vËn t¶i biÓn. .  - Cã nhiÒu vông biÓn lín, nhiÒu cöa s«ng thuËn lîi cho x©y dùng c¸c c¶ng biÓn. . .  - Tr¸nh khai th¸c qu¸ møc nguån lîi ven bê vµ các đối tợng đanh bắt cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao. - Cấm sử dụng các phơng tiện đánh bắt có tÝnh chÊt hñy diÖt nguån lîi. - Phát triển đánh bắt xa.  - §Èy m¹nh s¶n xuÊt muèi c«ng nghiÖp, th¨m dß vµ khai th¸c dÇu, khÝ. - X©y dùng c¸c nhµ m¸y läc hãa dÇu. - Tránh để xảy ra các sự cè m«i trêng.  - N©ng cÊp c¸c trung t©m du lÞch biÓn. - Khai th¸c nhiÒu b·i biÓn míi.  - C¶i t¹o, n©ng cÊp c¸c côm c¶ng Sµi Gßn, H¶i Phßng, §µ N½ng,.. - X©y dùng mét sè c¶ng níc s©u nh c¶ng C¸i L©n, Nghi S¬n, Vòng ¸ng. - HÇu hÕt c¸c tØnh ven biển đều có cảng. b) T¹i sao ph¶i khai th¸c tæng hîp kinh tÕ biÓn: - Hoạt động kinh tế biển rất đa dạng và phong phú, giữa các ngành kinh tế biÓn cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi nhau. ChØ cã khai th¸c tæng hîp th× míi mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao. - Môi trờng biển không thể chia cắt đợc. Bởi vậy, một vùng biển bị ô nhiễm sẽ gây thiệt hại cả một vùng bờ biển và cho các vùng nớc và đảo xung quanh. - Môi trờng đảo rất nhạy cảm trớc tác động của con ngời. Nếu khai thác mà không chú ý bảo vệ môi trờng có thể biến thành hoang đảo.. 4) T¨ng cêng hîp t¸c víi c¸c níc l¸ng giÒng trong gi¶i quyÕt c¸c vấn đề về biển và thềm lục địa:.

(52) - Tăng cờng đối thoại giữa Việt Nam và các nớc liên quan sẽ là nhân tố tạo ra sự phát triển ổn định trong khu vực, bảo vệ quyền lợi chính đáng của nh©n d©n ta, gi÷a vïng chñ quyÒn, toµn vÑn l·nh thæ cña níc ta. - mỗi công dân Việt Nam đều có bổn phận bảo vệ vùng biển và hải đảo nớc ta.. Bµi 43: C¸c vïng kinh tÕ träng ®iÓm 1) §Æc ®iÓm: - Phạm vi: gồm nhiều tỉnh, thành phố, ranh giới có sự thay đổi theo thời gian. - Có đủ các thé mạnh, có tiềm năng kinh tế và hấp dẫn đầu t,.. - Cã tØ träng GDP lín, hç trî c¸c vïng kh¸c. - Cã kh¶ n¨ng thu hót c¸c ngµnh míi vÒ c«ng nghiÖp vµ dÞch vô,... II/ Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn:. a) Qu¸ tr×nh h×nh thµnh: - H×nh thµnh vµo ®Çu thËp kØ 90 cña thÕ kØ XX, gåm 3 vïng: Vïng phÝa B¾c, MiÒn Trung, PhÝa Nam - Quy mô diện tích có sự thay đổi theo hớng tăng thêm các tỉnh lân cận. b) Thùc tr¹ng: (2001 - 2005) - GDP cña 3 vïng so víi c¶ níc 66,9% - C¬ cÊu GDP ph©n theo ngµnh: chñ yÕu dùa thuéc khu vùc c«ng nghiÖp x©y dùng vµ dÞch vô. - Kim ng¹ch xuÊt khÈu 64,5%.. III/ Ba vïng kinh tÕ träng ®iÓm: a) Vïng kinh tÕ träng ®iÓm phÝa B¾c: Quy m« - Gåm 7 tØnh: Hµ Néi, H¶i Phßng, H¶i D¬ng, Hng Yªn, Qu¶ng Ninh, VÜnh Phóc, B¾c Ninh. - DiÖn tÝch: 15,3 ngh×n km2. - D©n sè: 13,7 triÖu ngêi.. ThÕ m¹nh vµ h¹n chÕ - Vị trí địa lí thuận lîi trong giao lu trong vµ ngoµi níc. - Có thủ đô Hà Néi, trung t©m kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n hãa cña c¶ níc. - C¬ së h¹ tÇng phát triển, đặc biÖt lµ hÖ thèng giao th«ng,... - Nguồn lao động dåi dµo, chÊt l-. C¬ cÊu GDP/ Trung t©m - N«ng - L©m Ng nghiÖp 12,6% - C«ng nghiÖp x©y dùng: 42,2% - DÞch vô: 45,2% - Trung t©m: Hµ Néi, H¶i Phßng, H¹ Long, H¶i D¬ng. §Þnh híng ph¸t triÓn - ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo híng s¶n xuÊt hµng hãa. - §Èy m¹nh ph¸t triÓn c¸c ngµnh kinh tÕ träng ®iÓm. - Gi¶i quyÕt vÊn đề thất nghiệp và thiÕu viÖc lµm. - Coi träng vÊn đề giảm thiểu ô nhiÔm m«i trêng níc, đất vµ.

(53) îng cao, tØ lÖ thÊt nghiÖp cßn cao. - C¸c ngµnh kinh tÕ ph¸t triÓn sím, cơ cấu tơng đối ®a d¹ng.... kh«ng khÝ,.... b) Vïng kinh tÕ träng ®iÓm miÒn Trung: Quy m« - Gåm 5 tØnh: Thõa Thiªn HuÕ, §µ N½ng, Qu¶ng Nam, Qu¶ng Ng·i, B×nh §Þnh. - DiÖn tÝch: 28 ngh×n km2. - D©n sè: 6,3 triÖu ngêi.. ThÕ m¹nh vµ h¹n chÕ - VÞ trÝ chuyÓn tiÕp tõ vïng phÝa B¾c sang vïng phÝa Nam. Lµ cöa ngâ th«ng ra biÓn víi c¸c c¶ng biÓn, s©n bay: §µ N½ng, Phó Bµi,... thuËn lîi trong giao lu trong vµ ngoµi níc,.. - Cã §µ N½ng, trung t©m kinh tÕ, ®Çu mèi giao th«ng, th«ng tin liªn l¹c, cña miÒn Trung vµ cña c¶ níc,.. - Cã thÕ m¹nh vÒ khai th¸c tæng hîp tµi nguyªn biÓn, kho¸ng s¶n, rõng. - Cßn khã kh¨n: vÒ lùc lîng lao động và cơ sở hạ tầng, đặc biệt là hÖ thèng giao th«ng..... C¬ cÊu GDP/ Trung t©m - N«ng - L©m Ng nghiÖp: 25%. - C«ng nghiÖp x©y dùng: 36,6%. - DÞch vô: 38,4%. - Trung t©m: §µ N½ng, HuÕ, Quy Nh¬n.. §Þnh híng ph¸t triÓn - ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo híng ph¸t triÓn tæng hîp tµi nguyªn biÓn, rõng, du lÞch... - §Çu t c¬ së vËt chÊt kÜ thuËt, giao th«ng. - Ph¸t triÓn c¸c ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn, läc dÇu,.. - Gi¶i quyÕt vÊn đề chất lợng nguồn lao động. - Coi träng vÊn đề phòng chống thiªn tai do b·o,.... b) Vïng kinh tÕ träng ®iÓm phÝa Nam: Quy m« - Gåm 8 tØnh: TP Hå ChÝ Minh, §ång Nai, Bµ RÞa, Vòng Tµu,. ThÕ m¹nh vµ h¹n chÕ - VÞ trÝ b¶n lÒ gi÷a T©y Nguyªn vµ duyªn h¶i Nam Trung Bé. C¬ cÊu GDP/ Trung t©m - N«ng - l©m- ng nghiÖp: 7,8%. - C«ng nghiÖp x©y dùng: 59%.. §Þnh híng ph¸t triÓn - ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo híng ph¸t triÓn c¸c ngµnh c«ng.

(54) B×nh D¬ng, B×nh phíc, T©y Ninh, Long An, TiÒn Giang (chñ yÕu ë §«ng Nam Bé). - DiÖn tÝch: 30,6 ngh×n km2. D©n sè: 15,2 triÖu ngêi.. víi §ång b»ng s«ng Cöu Long. Nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn giµu cã: Dầu mỏ, khí đốt. - Dân c đông, nguồn lao động dåi dµo, cã kinh nghiÖm vµ tr×nh độ tổ chức sản xuÊt cao. - C¬ së vËt chÊt kĩ thuật tơng đối tốt và đồng bộ. - Cã thµnh phè Hå ChÝ Minh lµ trung t©m kinh tÕ cña vïng, n¨ng động và phát triÓn. - Cã thÕ m¹nh vÒ khai th¸c tæng hîp tµi nguyªn biÓn, kho¸ng s¶n, rõng. - Cßn khã kh¨n vÒ lùc lîng lao động và cơ sở hạ tầng, đặc biệt là hÖ thèng giao th«ng.. - DÞch vô: 35,3%. Trung t©m: TP Hå ChÝ Minh, Biªn Hßa, CÇn Th¬, Vòng Tµu.. Hết. nghÖ cao. - Hoµn thiÖn c¬ s¬ vËt chÊt kÜ huËt, giao th«ng theo híng hiÖn đại. - H×nh thµnh c¸c khu c«ng nghiÖp tËp trung c«ng nghÖ cao. - Gi¶i quyÕt vÊn đề đô thị hóa và viÖc lµm cho ngêi lao động. - Coi träng vÊn đề giảm thiểu ô nhiÔm m«i trêng kh«ng khÝ, níc....

(55)

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay
×