Tải bản đầy đủ (.pptx) (21 trang)

Bài giảng bệnh tâm thần phân liệt môn tâm thần

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (115.68 KB, 21 trang )

BỆNH
TÂM THẦN PHÂN LIỆT


I.ĐẠI CƯƠNG:
Tâm thần phân liệt là một bệnh loạn thần nội sinh,
tiến triển từ từ, có khuynh hướng mãn tính, người
bệnh dần dần tách ra khỏi cuộc sống bên ngoài, thu
mình vào vào thế giới bên trong, bệnh nhân ngày
càng thụ động, cảm xúc ngày càng khơ lạnh cùn
mịn, tư duy & hành vi tác phong ngày càng kì dị, khả
năng học tập làm việc ngày càng giảm sút. Bệnh
nhân mất dần liên hệ với môi trường xung quanh.
- Bệnh thường phát sinh ở lứa tuổi từ 15- 45
- Tỷ lệ Nam – Nữ là 1-1
- Bệnh tâm thần phân liệt là một bệnh khá phổ biến ở
hầu hết các nước trên thế giới, tỷ lệ là 0,3 -1% dân
số.


II.LỊCH SỬ:
- Tâm Thần phân liệt được mô tả đầu tiên trong
y văn vào giữa thế kỷ XIX. Năm 1857 Benedict
August Morel nhà tâm thần học người Pháp đã
mô tả RL tâm thần ở người trẻ và dẫn đến sa
sút nhanh nên gọi “sa sút sớm”
- Năm 1863, nhà tâm thần học Đức Kalhbaum
đã mô tả một RL tâm thần khởi phát ở người trẻ
tuổi, có tiến triển mạn tính nên gọi “bệnh thanh
xuân”. Năm 1874 ông lại mô tả một dạng khác,
biểu hiện bằng các triệu chứng RL vận động và


đặt tên “căng trương lực” ( catatonia).


- Năm 1911 Bleuler gọi RL này là TTPL, vì ông nhận
thấy bản chất là sự không thống nhất giữa các hoạt
động tâm thần. Theo ông bệnh cảnh TTPL biểu hiện
bằng:liên tưởng rời rạc, cảm xúc thờ ơ/ cùn mịn,
tính hai chiều, tính tự kỷ.
- Năm 1937, Schneider đã mơ tả 11 triệu chứng
hàng đầu là những triệu chứng dương tính như ảo
thanh bình phẩm, sai khiến, tư duy vang thành
tiếng...
- Ngày nay, tâm thần phân liệt là tên gọi chính thức
trong hai bảng phân loại chính về RL tâm thần đó là:
ICD 10 của WHO và
DSM 5 của hiệp hội tâm thần học Hoa Kỳ


III.NGUYÊN NHÂN
Hiện tại chưa xác định, có thể có nhiều nguyên
nhân phối hợp.
-Di truyền
-Giả thuyết về chất dẫn truyền thần kinh:
+Dopamine
+Serotonin
-Bất thường về cấu trúc và chức năng não
-Các giả thuyết khác: bất thường trong quá trình
mang thai...



IV.TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG:
1.Biểu hiện chung:
Ăn mặc lơi thơi, có khi ăn mặc chải chuốt cầu kỳ,
có thể ăn mặc khơng phù hợp với thời tiết hoặc
hồn cảnh…
Có thể hợp tác hoặc chống đối khi khám bệnh
2.Ý thức & sự nhận biết bản thân :
Thường khơng có rối loạn ý thức , nhưng không
nhận biết được bản chất và mức độ bệnh tật của
mình nên thường có thái độ phủ định bệnh.1.


3.Tư duy:
3.1.Rối loạn hình thức tư duy:
Nói một mình
Khơng nói
Tư duy hổ lốn
Tư duy ngắt quảng – Tư duy bên cạnh
Nhại lời, giả giọng
3.2.Rối loạn nội dung tư duy:
Hoang tưởng: là những ý tưởng, phán đốn khơng
khơng phù hợp về một sự vât hiện tượng nào đó
trong thực tế khách quan, người bệnh ln ln
cho đó là sự thật, khơng thể giải thích và đã thơng
được, hoang tưởng chỉ xuất hiện trong bệnh loạn
thần & giảm khi bệnh thuyên giảm.


- Hoang tưởng tự cao: giàu có, lãnh đao, lãnh tụ,
tài năng, xuất thân cao sang.

- Hoang tưởng tự cao kỳ quái: chúa tể vũ trụ,
làm mưa, có những khả năng kỳ dị
- Hoang tưởng bị chi phối: xâm nhập, chi phối
vật lý
- Hoang tưởng bị hại, bị đầu độc
- Hoang tưởng ghen tuông
- Hoang tưởng tự buộc tội, nghi bệnh
- Hoang tưởng biến hình
- Tư duy bị áp đặt, vang thành tiếng, bị đánh cắp
& tư duy bị phát thanh


4.Rối loạn tri giác
Ảo giác: Tri giác như có thật một sự vật hiện
tượng khơng hề có trong thực tế khách quan
Có nhiều loại ảo giác như: Ảo thanh, ảo thị, ảo
khứu
Ảo tưởng: là tri giác sai lệch về toàn bộ một sự
vật hiện tượng có thật bên ngồi.
5.Rối loạn cảm xúc:
Những thay đổi cảm xúc thường xuất hiện sớm.
Cảm xúc trái ngược ( đám ma thì cười, đám cưới
thì khóc)
Cảm xúc hai chiều ( vừa yêu vừa ghét một người
một hiện tượng )


Phản ứng cảm xúc đơi khi đột biến khơng có
dun cớ ( cơn khóc, cơn cười, cơn giận dữ, cơn
lo sợ )

-Về lâu dài cảm xúc trở nên cùn mòn, khơ lạnh,
người bệnh mất cảm tình với người xung quanh.
-Bàng quan, lạnh nhạt với những thú vui trước
đây.
Có thể có những cơn trầm cảm hoặc hưng cảm.


6.Rối loạn hoạt động có ý chí:
Người bệnh mất sáng kiến, mất động cơ, khả năng
học tập và lao động giảm sút. Những việc trước kia
làm dễ dàng, nay cố gắng cũng khơng làm được.
thói quen nghề nghiệp mất dần đến chổ khơng thể
làm gì được nữa, khơng chú ý đến vệ sinh cá
nhân, đi lang thang.
7.Rối loạn hành vi tác phong:
Thường xa lánh mọi người, sống độc thân, đi lang
thang khơng có mục đích.
Có những cơn xung động bộc phát khó hiểu: đột
nhiên bỏ chạy, đánh người, đập phá, cướp giật, đốt
nhà …


-Xung động bản năng: Ăn mãi không thấy no,
chống đối ăn, thủ dâm, hiếp dâm…
-Hành vi định hình hoặc tinh nghịch: nháy mắt,
xoa tay, nhếch mép nhún vai.
Đặc biệt có trạng thái căng trương lực( bệnh
nhân nằm bất động, sững sờ nhìn xa xăm, uốn
sáp tạo hình, gối khơng khí),
Có bệnh nhân ban ngày nằm tại giường đêm lại

đi lại bình thường, trời nắng mang áo ấm, trời
lạnh đi tắm biển.


8.Trí năng & trí nhớ:
Trong giai đoạn đầu trí nhớ ít ảnh hưởng
- Giảm sút trí tuệ có thể xuất hiện sớm.
- Giai đoạn cuối của bệnh tâm thần phân liệt có
tình trạng sa sút trí tuệ.
 


V.CHẢN ĐOÁN TÂM THẦN PHÂN LIỆT
THEO ICD 10
A.Tiêu chuẩn lâm sàng:
1.Tiêu chuẩn chính
a.Tư duy vang thành tiếng, tư duy áp đặt hay bị đánh
cắp & tư duy bị phát thanh.
b. Các hoang tưởng bị kiểm tra, bị chi phối có liên
quan trực tiếp rõ rệt với vận động thân thể hoặc có
liên quan với những ý nghĩ, hành vi hay cảm giác đặc
biệt.
c. Các ảo thanh bình luận thường xuyên về hành vi
của bệnh nhân hay thảo luận với nhau về bệnh nhân,
ảo thanh sai khiến hoặc các loại ảo thanh xuất phát từ
một bộ phận nào đó của thân thể.


d.Các loại hoang tưởng dai dẳng khác khơng
thích hợp về mặt văn hóa, những loại hoang

tưởng có khả năng quyền lực siêu nhiên ( khả
năng điều khiển thời tiết…)
2.Tiêu chuẩn phụ:
a.Ảo giác dai dẳng bất cứ loại nào, có khi kèm
theo hoang tưởng thống qua hay chưa hồn
chỉnh.
b.Tư duy ngắt quảng, tư duy khơng liên quan,
lời nói khơng thích hợp hay ngôn ngữ bịa đặt
c.Căng trương lực, giữ nguyên dáng, uốn sáp,
sững sờ khơng nói hoặc kích động căng
trương lực.


d.Các triệu chứng âm tính như bàng
quan vơ cảm, ngơn ngữ nghèo nàn, các
đáp ứng cảm xúc cùn mòn hay khơng
thích hợp, cách ly xã hội hay giảm hiệu
xuất lao động. Các triệu chứng trên
không do trầm cảm hay thuốc An
Thần Kinh gây ra.
e.Biến đổi thường xuyên về tập tính cá
nhân biểu như mất hứng thú, sống
thiếu mục đích, lười nhác, thái độ mê
mải suy nghĩ về bản thân.


B.Tiêu chuẩn thời gian:
Các triệu chứng ở trên phải tồn tại rỏ
ràng trong phần lớn thời gian hơn 1
tháng.

C.Tiêu chuẩn loại trừ:
Khơng chẩn đốn bệnh tâm thần phân liệt khi
có bệnh não rõ rệt hoặc bệnh nhân đang ở
trong trang thái nghiện ma túy.
Khơng chẩn đốn bệnh tâm thần phân liệt nếu
có các triệu chứng trầm cảm hay hưng cảm,
trừ khi đã rõ là các triệu chứng phân liệt xuất
hiện trước.


ĐIỀU KIỆN ĐỂ CHẨN ĐOÁN
BỆNHTÂM THẦN PHÂN LIỆT
 
1.Tiêu chuẩn lâm sàng ( 1 tiêu chuẩn chính
hoặc 2 tiêu chuẩn phụ )
2.Tiêu chuẩn thời gian
3.Tiêu chuẩn loại trừ
 


VI.ĐIỀU TRỊ:
1. Hóa liệu pháp: Được dùng xun suốt
trong tồn bộ thời gian
Thuốc an thần kinh cổ điển:
Chlopromazine ( aminazin), Haloperidol,
Levomepromazin( Tisercin)....
Thuốc an thần kinh thế hệ mới:
Olanzapine, Risperidol, clozapin,
quetiapine



2.Phục hồi chức năng tâm lý xã hội:
Nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho
bệnh nhân
PHCN : tự chăm sóc phục vụ cho bản thân
PHCN: giao tiếp
PHCN: nghề nghiệp.
3. Phương pháp trị liệu vật lý :
- Sốc điện ( Electro Convulsions Therapy)
- Kích thích từ trường xuyên sọ ( Transcranial
Magnetic Stimulation )
4. Tâm lý trị liệu :
 




×