Tải bản đầy đủ (.pdf) (23 trang)

(SKKN HAY NHẤT) một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh không màu

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.82 MB, 23 trang )

Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh không màu

A . PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lí do chọn đề tài :
Với sự phát triển ngày càng đi lên của xã hội, việc đưa môn mĩ thuật vào
chương trình học bắt buộc trong nhà trường tiểu học là quan trọng và cần thiết
giúp HS tự hồn thiện mình,trở thành người cơng dân có ích cho xã hội.
Qua thực tiễn giảng dạy bộ môn mĩ thuật tôi nhận thấy rằng : phần lớn các
em rất thích mơn vẽ, nhưng các em có năng khiếu và u thích thật sự thì chưa
nhiều, HS khơng u thích thì việc tập trung khai thác nội dung, thực hành làm bài
tập...rất qua loa, hời hợt, nếu có làm thì mang tính đối phó, vì tinh thần chưa tự
nguyện dẫn đến hiệu quả mơn học chưa cao, bài vẽ sơ sài, cẩu thả.
Từ trong thực tế, HS cảm nhận cái đẹp của hình ảnh, ánh sáng và màu sắc rồi
chuyển hóa, lưu giữ nó vào trong tranh bằng thứ ngôn ngữ riêng, ngôn ngữ hội
họa. Trong cái nghệ thuật thị giác này, màu sắc và ánh sáng là vơ cùng quan trọng,
nó hịa quyện với các yếu tố khác đem lại một bức tranh hồn chỉnh. Một bức
tranh đẹp, hài hịa về màu sắc cũng thể hiện qua đó một cách nhìn, cách cảm, một
thái độ tích cực của HS trước cuộc sống.
Tuy nhiên, không phải HS nào cũng dễ dàng nhận ra và vận dụng được màu
sắc, ánh sáng đa dạng từ cuộc sống vào trong tranh. Rất nhiều em vì thế đã vẽ
những bức tranh “ không màu”. Cải thiện được điều này cũng có nghĩa là chất
lượng bài tập vẽ tranh của HS được nâng cao, chất lượng bộ môn cũng tăng theo.
Cao hơn nữa là, HS có cái nhìn đồng bộ hơn về màu sắc, ánh sáng, dần sẽ có cảm
nhận tinh tế, sắc màu hơn về tự nhiên và cuộc sống.
Trong môn Mĩ thuật, phân môn vẽ tranh được xem là quan trọng. Các bài
kiểm tra, các bài thi, đợt thi đều rơi vào phân môn này. Thế nhưng, chất lượng bài
vẽ tranh của HS thường không đồng bộ. Một số lượng lớn bài vẽ rất hạn chế về
màu sắc. Có nhiều bài bố cục tốt, vẽ hình đẹp nhưng đến khi lên màu lại hỏng.Vì
thế tơi muốn chọn đề tài này làm nội dung nghiên cứu nhằm góp một ít kinh


nghiệm, phương pháp để HS học tốt hơn góp phần trong việc nâng cao chất lượng
dạy và học bộ môn Mĩ thuật.
1

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh khơng màu

II. Mục đích nghiên cứu :
- Nhằm tìm hiểu về sự cảm thụ màu sắc và cách sử dụng màu sắc của học
sinh tiểu học trong phân mơn vẽ tranh. Từ đó có biện pháp cụ thể để động viên,
khuyến khích các học sinh có tư duy màu sắc tốt đồng thời khắc phục những hạn
chế kiến thức và khả năng sử dụng màu ở một số học.
- Giúp học sinh thấy được tầm quan trọng của màu sắc trong nghệ thuật hội
họa. Hiểu được màu sắc do đâu mà có, sự chuyển biến màu sắc trong thiên nhiên
và sức ảnh hưởng của màu sắc đến tâm lí con người qua kênh thị giác.
- Qua đề tài nghiên cứu này, còn giúp cho học sinh hiểu về giá trị của màu
sắc. Biết được màu sắc đem lại vẽ đẹp, sự vui tươi và phong phú của cảnh vật.
Đồng thời hiểu được ngơn ngữ màu sắc chính là cái hồn, cái thần của sản phẩm
hội họa. Nó giúp cho bài vẽ trở nên sống động, tạo cảm hứng cho người thưởng
thức.
III. Khách thể và đối tượng nghiên cứu:
a/ Khách thể nghiên cứu : HS từ lớp 2 đến lớp 5, HS năng khiếu của
trường Tiểu học Thái Sanh Hạnh.
b/Đối tượng nghiên cứu :
- Tìm hiểu qua quá trình dạy vẽ tranh ở các khối lớp.
- Biện pháp khắc phục lối vẽ tranh không màu.

IV. Lịch sử nghiên cứu
Năm 2010, năm ngành giáo dục thực hiện chủ đề “ Đổi mới quản lý và
nâng cao chất lượng giáo dục”. Để nâng cao chất lượng giáo dục đòi hỏi phải
thực hiện đồng bộ nhiều yếu tố, trong đó nhất thiết phải có việc đổi mới
phương pháp dạy và học. Đổi mới phương pháp dạy học là nhằm tìm ra những
phương pháp, cách thức dạy và học hiệu quả nhất; khắc phục tình trạng dạy
chay, học chay, lối truyền thụ một chiều, khơng tương tác, thiếu sinh động,
tích cực, thiếu thực tế, …gây nhàm chán cho người học.

2

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh không màu

Mĩ thuật là môn học giáo dục thẩm mĩ, mơn học của trực quan, của hình
tượng và màu sắc,…môn học giúp HS nhận ra và hướng tới cái đẹp trong cuộc
sống, môn học cùng với các môn học khác góp phần hồn thiện nhân cách HS.
Do đó, nâng cao chất lượng dạy-học mĩ thuật cũng là một đòi hỏi hết sức cần
thiết trong giai đoạn hiện nay.
V. Phương pháp nghiên cứu
Để tìm hiểu thành cơng đề tài với kết quả áp dụng được hiệu quả thì phương
pháp nghiên cứu góp một phần chủ yếu quan trọng. Đồng thời cần có sự kết hợp
hài hịa giữa các phương pháp sau:
- Tham khảo tài liệu.
- Phương pháp khảo sát.
- Phương pháp trực quan, quan sát sư phạm.

- Vấn đáp, liên hệ với thực tiễn cuộc sống.
- Phương pháp thực hành.
- Phương pháp kiểm tra – đánh giá – thống kê.
B. PHẦN NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUÂN:
Trong mĩ thuật, một bức tranh được gọi là “có màu” khi bức tranh đó hài
hịa về màu sắc, tức là tranh vẽ có hịa sắc chung ( có sắc thái, tơng, gam màu
chung, nghĩa là các màu gần nhau về thang bậc, sắc biến, sắc độ…). Các màu
được dùng trong tranh có cảm giác khơng đơn lập mà hịa quyện vào nhau, màu
này có trong màu kia-ảnh hưởng lẫn nhau.

3

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh khơng màu

Tranh vẽ có hịa sắc đẹp
Như vậy, tranh không màu : Là tranh đã vẽ xong nhưng hạn chế về màu sắc,
chỉ sử dụng vài ba màu đơn lập với nhau, khơng hịa sắc; hay sử dụng cùng một
màu, cùng độ đậm nhạt cho hầu hết các họa tiết. Tranh tuy có sử dụng màu, nhưng
đơn lập, khơng hịa sắc chung, nhìn tranh khơ cứng như dán hình lên một nền
giấy…cũng được quy gọi là tranh khơng màu.

4

LUAN VAN CHAT LUONG download : add



Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh khơng màu

Tranh có màu sắc cịn hạn chế (Tranh không màu)
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:
- Thực tế giảng dạy mĩ thuật nhiều năm qua đã cho thấy:
+ Đa số HS có cái nhìn hạn hẹp, hoặc sai lầm về màu sắc, ánh sáng khi vẽ
tranh. HS thường nghĩ và vẽ một sự vật với chỉ một màu, màu của nhiều sự vật,
đồ vật lại trùng nhau.
Ví dụ:
. thân cây -> màu nâu
. đồ vật bằng gỗ -> màu nâu
. lá -> màu xanh lá
. nhà, cửa -> màu nâu
. con đường -> màu nâu, xám
. núi non -> màu nâu, xám
. mặt đất -> màu nâu, xám
Như vậy, khi HS kết hợp thành một bức tranh với nhà cửa, con đường, cây
cối…thì màu trùng nhau rất nhiều, lại thường là màu tối nên tranh không thể trong
sáng, hài hịa được - > Tranh khơng màu.
+ Đa phần HS dùng các màu và thể hiện màu như trên là rất nhiều,
gần như là một thói quen, diễn ra ở hầu hết các trường, lứa tuổi nhỏ nhiều, lớn ít.
III . ĐỊNH HƯỚNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ :
-

Đối với một tiết dạy thông thường, đến phần cách vẽ màu, GV thường


chỉ hướng dẫn chung chung, đại ý như vẽ màu cần hài hòa, trong sáng,…mà thiếu
5

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh khơng màu

sự phân tích, làm rõ như thế nào là hài hịa, trong sáng,…dẫn đến HS vẽ tranh
“khơng màu”.
- Đề tài này sẽ chỉ ra các phương pháp, cách thức để GV hướng dẫn, làm rõ
cho HS hiểu như thế nào là một bài vẽ có màu sắc hài hòa, trong sáng. Giúp HS
nhận ra được trong thiên nhiên màu sắc rất đa dạng, chan hòa lẫn nhau chứ không
đơn thuần về màu như HS thường hay nghĩ và vẽ. Và đối với một bài vẽ tranh, HS
có thể thể hiện với cảm xúc bay bổng với đa sắc màu, có thể phi thực tế,…chứ
khơng đơn sắc, độc lập.
- Từ những phân tích, gợi ý của GV, HS dễ dàng quan sát, so sánh, hiểu
được vấn đề, giúp HS tránh được lối vẽ đơn màu, không màu như trước.
IV. CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1. Biện pháp phân tích màu sắc thơng qua phương tiện và đồ dùng trực quan
trong dạy học mĩ thuật
Do đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi là từ "trực quan sinh động đến tư duy
trìu tượng" vì vậy tầm quan trọng của đồ dùng trực quan trong các mơn học là rất
lớn. Với mơn mĩ thuật địi hỏi càng cần thiết hơn. Nó kích thích hứng thú học tập
của học sinh làm cho học sinh say mê, lôi cuốn học sinh hấp dẫn học sinh tham
gia vào việc sáng tạo ra cái đẹp, là tiền đề cho giờ học đạt hiệu quả cao .
Tóm lại, việc sử dụng đồ dùng trực quan trong mơn mĩ thuật ngồi việc HS
lĩnh hội được tri thức, nó cịn có tác dụng lớn đến xúc cảm thấm mĩ, đến đạo đức,

tình cảm và trí tuệ
của học sinh.
Dạy mĩ thuật cho học sinh không khác nào dạy văn miêu tả. Nếu trong văn
miêu tả chúng ta dùng ngôn từ, ngữ pháp để diễn đạt thì trong mơn mĩ thuật lại
dùng hình ảnh, đường nét, hình mảng, bố cục, màu sắc để thể hiện nội dung định
miêu tả. Do đặc thù lứa tuổi cần phải nhìn thấy để cảm nhận, gợi mở nên môn mĩ
thuật rất cần đồ dùng dạy học để minh hoạ kích thích sự tìm tịi, sáng tạo nhất.

6

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh không màu

Tuy nhiên với tầm quan trọng của đồ dùng dạy học như vậy thì người giáo
viên phải biết sử dụng đồ dùng dạy học như thế nào để phát huy hết tính năng
của đồ dùng dạy học lại là điều khơng kém phần quan trọng.
Ví dụ:
Cùng là một đề tài phong cảnh nhưng có nhiều chủ đề về phong cảnh miền
núi, nông thôn, thành phố, biển… Do vậy đồ dùng dạy học phải bao hàm những
nét cơ bản nhất hàm xúc nhất, HS lấy đó làm cơ sở phát huy gợi mở, sáng tạo cái
đẹp.
Có thể nói: Trong giảng dạy mĩ thuật người GV tìm được đồ dùng dạy học
thích hợp và biết sử dụng nó để có hiệu quả thì người GV đó đã nắm được nội
dung bài dạy để đi tới sự thành công.
Để một tiết dạy mĩ thuật đạt kết quả cao tôi luôn ý thức cho mình phải có sự
chuẩn bị chu đáo và thực hiện trọn vẹn những vấn đề sau :

- Sử dụng thiết bị dạy học phải phù hợp với mục tiêu bài học.
- Chuẩn bị đồ dùng dạy học chu đáo, khoa học và có hiệu quả.
- Sử dụng đồ dùng dạy học đúng lúc đúng chỗ.
- Khai thác đồ dùng dạy học hết tính năng và tác dụng của nó.
- Khơng lạm dụng đồ dùng dạy học .
a) Phân tích màu sắc thực tế qua mơi trường thiên nhiên
Ở một số tiết như: vẽ tranh phong cảnh, cảnh đẹp đất nước, phong cảnh
quê hương, cuộc sống quanh em GV có thể cho HS ra ngồi thực tế để quan sát,
nhận xét thiên nhiên. GV hướng dẫn, gợi mở để HS có cảm nhận chân thực về
màu sắc và ánh sáng, về sắc độ đậm nhạt (theo luật xa gần) trên mọi vật, từ mặt
đất, con đường, cây cối, nhà cửa,… và kể cả con người. GV có thể yêu cầu HS
quan sát và ghi nhận lại những thông tin mình thu thập được. GV làm rõ cho HS
thấy rằng, màu trên mọi vật là rất phong phú và đa dạng nhưng đều có hịa sắc
chung của cây lá, của ánh nắng. GV tiến hành hướng dẫn HS phân tích các màu,
cách pha trộn màu để được màu như ý muốn và phù hợp với tranh.

7

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh không màu

Phương pháp này giúp HS nhận ra trong tự nhiên màu không phải đơn thuần
như các em vẫn thường nghĩ, từ đó có động thái tích cực hơn khi chọn màu vẽ
tranh.
b) Phân tích màu sắc qua ảnh chụp môi trường thiên nhiên
- Nếu điều kiện không thể cho HS ra ngồi thực tế thì GV có thể yêu cầu HS

quan sát, nhận xét màu sắc thiên nhiên qua tranh chụp. Phương pháp này vẫn đạt
được hiệu quả phân tích mong muốn lại có nhiều ưu điểm hơn như: tiện lợi, trật tự,
ít tốn thời gian, có thể quan sát được nhiều môi trường: đất, nước, núi non, biển cả,
cây rừng, nhà cửa, động vật, con người,… rất chủ động.
- Sử dụng phương pháp này GV cần sưu tầm, tuyển chọn tranh ảnh về thiên
nhiên, cuộc sống…
c) Phân tích màu sắc trong tranh vẽ của họa sĩ
Tranh vẽ của họa sĩ thường được thể hiện với sự đa dạng về sắc màu, sắc độ…
Thông qua tranh vẽ của họa sĩ, GV dễ dàng thuyết phục HS cảm nhận màu sắc
phong phú, được họa sĩ vận dụng hết sức linh hoạt và sáng tạo. Gợi cho HS thấy
rằng, màu trong tranh có thể phi thực tế ( người vẽ vẽ bằng cảm xúc của mình tạo
ra những bức tranh có sắc thái đa dạng). Tuy có thể khơng thực, nhưng màu trong
tranh phải đồng bộ, hợp lý trong tổng thể chung của tranh. Trong quá trình học
sinh phân tích, GV có thể đặt các câu hỏi mang tính suy luận như:
-Những hình ảnh trong tranh mà em nhận thấy nó có hình khối như thế nào?
-Màu sắc trong tranh thay đổi ra sao?
-Độ sáng thay đổi từ hình ảnh gần đến hình ảnh xa như thế nào?
-Sự chuyển đổi màu sắc giữa màu này với một màu khác gần nó thì xảy ra
hiện tượng gì?
Sử dụng phương pháp này GV cần sưu tầm tranh của họa sĩ vẽ về các đề tài.
d) So sánh đối chiếu giữa bài vẽ tranh có hịa sắc tốt và bài vẽ tranh
“khơng màu”
- Phương pháp này giúp HS nhận ra vẻ đẹp của tranh có hịa sắc tốt và tranh
vẽ khơng có hịa sắc. Từ đó, HS hình thành thái độ mong muốn thực hiện một bức
8

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm


Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh khơng màu

tranh đẹp, hài hịa. So sánh, HS còn nhận ra được những kinh nghiệm thể hiện màu
sắc của bạn, những điều cần học hỏi, những điều cần nên tránh.
- Sử dụng phương pháp này GV cần lưu giữ những bài vẽ tốt và những bài
vẽ chưa tốt về màu sắc của HS để làm tư liệu phân tích hướng dẫn.
* Khi hướng dẫn học sinh quan sát, giáo viên cần:
Tránh sự áp đặt các em vẽ theo suy nghĩ, sắp xếp của giáo viên, bởi vì các
em có thế giới và ngơn ngữ riêng. Đó là những nét vẽ ngộ nghĩnh với màu sắc
ngây thơ, hồn nhiên, trong sáng của tuổi thơ. Cần quan tâm về kiến thức, kĩ năng
như: bố cục chặt chẽ, hợp lý; sắp xếp hình mảng cân đối, phân rõ hình ảnh chính
phụ Vẽ màu phù hợp làm nổi rõ nội dung tranh.
Giáo viên phải biết dẫn dắt, khơi gợi trí tưởng tượng của học sinh, giúp các
em hình dung sinh động, rõ ràng, chi tiết một mảng của thế giới mà các em yêu
thích. Sự khơi gợi của giáo viên là yếu tố quyết định giúp học sinh lựa chọn đúng
đề tài, sáng tạo màu sắc hài hịa cho tranh.
Ví dụ 1: Vẽ tranh Đề tài Em đi học (lớp 2)
Giáo viên cần gợi mở cho các em về bức tranh: đây là con đường làng
quanh co, có lũy tre xanh, trời trong xanh, một vài con chim bay theo đàn, xa xa là
mặt trời lúc bình minh đỏ rực, những mảng mây kéo đến…
Có thể đặt hàng loạt câu hỏi thay thế cho giảng bài, để các em tự suy nghĩ
hiểu rõ nội dung tranh.
Ví dụ 2: Vẽ tranh Đề tài sinh hoạt ( lớp 4)
• Bức tranh này vẽ về đề tài gì? Vì sao em biết?
• Em hãy kể tên những màu có trong bức tranh?
• Em hãy cho biết từng nhân vật trong tranh đang làm gì?
• Trong các bức tranh này, em thích bức tranh nào nhất? Tại sao?
• Em hãy kể một số hoạt động thường ngày của em ở nhà ở trường?
9


LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh khơng màu

Ví dụ 3: Vẽ tranh Đề tài Trường em (lớp 5)
Giáo viên đặt câu hỏi gợi ý để học sinh tiếp cận đề tài.
• Bức tranh này vẽ về đề tài gì? Vì sao em biết?
• Khung cảnh chung của trường em là gì?
• Hình dáng của cổng trường, sân trường, phịng học, cây cối ra sao?
• Em hãy kể một số hoạch động diễn ra ở trường em?
• Em chọn hoạt động nào để vẽ?
• Hoạt động đó có những hình ảnh nào nổi bật?
• Màu sắc trong tranh như thế nào?
Đây là mhững câu hỏi có tính chất định hướng giúp học sinh tưởng tượng để
vẽ tranh cho đúng đề tài và vẽ màu phù hợp với từng mảng tạo nên hòa sắc cho
bức tranh, khắc phục được trình trạng vẽ tranh khơng màu. Sau mỗi câu hỏi cần
động viên, khuyến khích các em.
2. Biện pháp hướng dẫn HS tìm hiểu về màu sắc, cách sử dụng màu sắc,
các kĩ thuật pha màu và một số nguyên tắc cơ bản sử dụng màu sắc hài hịa
- Ánh sáng chiếu dọi làm cho mọi vật có màu sắc. Ngược lại, trong bóng
tối thì mọi vật đều khơng có màu.
- Màu sắc làm cho mọi vật thêm đẹp, cuộc sống thêm vui tươi và trở nên
có ý nghĩa hơn. Chúng ta thử hình dung thế giới này khơng có màu sắc thì cuộc
sống sẽ vơ vị và tẻ nhạt biết chừng nào?
- Màu sắc quanh ta rất phong phú và đa dạng. Quan sát thiên nhiên ta thấy
màu sắc thay đổi và biến ảo khôn cùng của biển trời, mây nước, núi non...., sắc

thái muôn màu muôn vẽ của cỏ cây, hoa, lá, chim, thú..., và mọi vật đều được
điểm tô những màu sắc lôi cuốn, hấp dẫn.
- Màu sắc trong thiên nhiên khi qua một lăng kính thuỷ tinh, chúng ta
thấy một hiện tượng gọi là quang phổ. Đó là sự phân tích màu sắc có trong ánh
10

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh không màu

sáng thành 7 màu riêng biệt: Đỏ- Cam- Vàng- Lục- Lam- Chàm- Tím. Trong 7
màu này, có 3 màu gốc (màu nguyên chất) và 4 màu do các màu nguyên chất pha
trộn thành.
- Các nguyên tắc cơ bản khi sử dụng màu:
+ Ba màu gốc là: Đỏ

Vàng

Lam

* Màu gốc còn được gọi là màu cơ bản, màu ngun chất vì khơng thể
dùng các màu khác để pha trộn ra màu gốc mà chỉ có thể dùng màu gốc để pha
trộn ra các màu khác.
+ Màu nhị hợp: Cam:
Lục:
Tím:
* Màu nhị hợp là màu do hai màu cơ bản pha trộn với nhau mà thành.

+ Các cặp màu bổ túc: Đỏ - Lục

:

Cam – Lam :
Vàng – Tím :
* Màu bổ túc là những cặp màu hỗ trợ nhau, khi đứng cạnh nhau sẽ tôn
nhau lên, tạo cho nhau thên rực rỡ, tươi sáng. Nhưng nếu pha trộn chúng với nhau
thì sẽ thành màu xám xỉn.
+ Các cặp màu tương phản: Đỏ - Vàng :
Đỏ - Trắng :
Vàng - Lục :
Vàng - Lam :
Lam - trắng :
* Là những cặp màu khi đặt cạnh nhau sẽ có sự đối lập nhau về sắc độ
hay đối lập nhau về sáng tối mạnh mẽ. Các màu trong cặp màu tương phản làm
cho nhau rõ ràng, tách bạch, nổi bật.
+ Màu trung tính: Trắng và Đen. Là màu khơng thuộc hệ nóng hay hệ
lạnh, khi pha trộn màu trung tính với các màu khác thì sẽ làm cho các màu đó đậm
11

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh khơng màu

lên hay nhạt đi.
+


=

+

=

+ Màu nóng:

* Màu nóng: Là những màu gây cảm giác ấm, nóng:

+ Màu lạnh:

* Màu lạnh: Là những màu gây cảm giác mát, lạnh:

- Màu sắc khi để riêng lẻ thì chưa bộc lộ hết giá trị của nó, chỉ khi phối hợp
chúng mới nhau màu sắc mới đem lại hiệu quả rõ ràng: Hoặc tươi sáng, hoặc êm
dịu, trầm ấm hay loè loẹt, xám xỉn.
- Muốn có sự hài hồ khi dùng màu sắc phải nắm được quy luật hồ sắc. Đó
chính là sự hoà hợp màu sắc khi phối hợp chúng với nhau. Có các loại hồ sắc
như:
12

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh khơng màu


* Hồ sắc đồng màu:

* Hồ sắc nóng:

* Hồ sắc lạnh:

13

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh không màu

- Khi sử dụng màu cần lưu ý:
+ Nên sử dụng màu trung gian cho màu sắc dễ hồ hợp.
+ Muốn màu nào đó thêm rực rỡ thì đặt cạnh màu bổ túc của nó.
+ Phải có sự hài hồ giữa màu nóng và màu lạnh trong một bài vẽ.
+ Phân bố màu hợp lí trong tồn bài vẽ.
- Khi vẽ màu cần tiến hành theo trình tự:
+ Vẽ từng màu vào các mảng đã định xong mới vẽ sang màu khác ở các
mảng tiếp theo. Nên vẽ màu từ độ trung gian trước, trên cơ sở đó để điều chỉnh
đậm nhạt. Cứ vẽ như vậy đến màu cuối cùng và hồn thành bài vẽ.
+ Nhìn lại toàn bộ bài vẽ để đều chỉnh về đậm nhạt cho phù hợp.
Sau khi HS đã nhận thức rõ về vấn đề màu sắc, GV cần áp dụng nhiều biện
pháp cụ thể, rõ ràng, vân dụng kiến thức chuyên môn hướng dẫn để HS vận dụng
và từng bước chứng minh, chinh phục những gì mình đã nhận biết. Ví dụ gợi ý
một số biện pháp đã áp dụng hiệu quả như sau:
a. Hướng dẫn HS sử dụng màu theo hòa sắc nóng, lạnh.

b. Hướng dẫn HS tạo bảng pha màu và sử dụng màu theo sắc độ.
c. Thiết kế bài tập cho HS pha màu và sử dụng màu theo luật xa-gần.
d. Hướng dẫn HS tạo bảng pha màu và sử dụng màu theo sắc biến.
e. Hướng dẫn cho HS tập vẽ màu cho tranh với cùng một hình ảnh.

14

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh khơng màu

Ví dụ: Tranh chỉ có duy nhất hình ảnh của những: cây hoặc nhà hoặc đồi
núi…nhằm tạo cho HS có thói quen dùng màu đa dạng trên một kiểu, loại hình
tượng.
Hướng dẫn cho HS tập vẽ màu theo một tranh mẫu đã tạo hòa sắc tốt nhằm
rèn kĩ năng, kĩ thuật ứng dụng và cảm giác dùng màu.
Hướng dẫn HS cách hòa sắc màu theo từng chất liệu, hòa sắc theo cách
tổng hợp các chất liệu, chú ý các chất liệu quen thuộc: màu nước, màu bột; sáp
màu, chì màu, bút dạ.
Tùy từng điều kiện, hồn cảnh cụ thể mà GV có cách thức áp dụng, hướng dẫn
phù hợp.
3. Một số biện pháp lồng ghép nhằm giúp HS ý thức hơn về việc cảm thụ màu
sắc
Trong thiết kế bài giảng Mĩ thuật nói chung và bài vẽ tranh nói riêng, giáo
viên cần biết lồng ghép những kiến thức về màu sắc và đưa ra những câu hỏi nhằm
kích thích việc tư duy về màu sắc cho HS. Một vấn đề nữa đặt ra nhằm giúp các
con cảm thụ màu sắc tốt hơn bằng biện pháp gợi trí tị mị hay kính thích sự khao

khát lĩnh hội kiến thức ở HS bằng các thí nghiệm khoa học vui. Ví dụ như:
* Thí nghiệm 1: Lấy 1 tờ giấy nhuộm màu xanh mang đặt ra ngoài nắng.
Trên tờ giấy đó ta úp 1 chiếc đĩa trịn. Sau liên tục vài giờ đồng hồ, ta cho các con
quan sát sự thay đổi trên tờ giấy. (Phần bị chiếc đĩa tròn che khuất sẽ giữ lại màu
ban đầu, các phần tiếp xúc với ánh nắng mặt trời sẽ bị nhạt hơn).
* Thí nghiệm 2: Lấy 1 que trịn nhúng vào giấm (hay nước vắt ra từ quả
chanh) rồi viết một từ lên tờ giấy trắng. Để tờ giấy khô hẳn sau đó hơ từ từ tờ giấy
đó lên một ngọn lửa. Yêu cầu các con quan sát tờ giấy trước và sau khi hơ (Ta
thấy chữ viết từ từ hiện lên trên tờ giấy trắng).
* Thí nghiệm 3: Cho các con quan sát các hình vng màu đen giống nhau
đặt dày đặc lên trên một nền trắng. Ta xếp các hình vuông màu đen cách đều nhau
bằng một khoảng hở nhỏ trên nền trắng đó. Khi quan sát, ta thấy ở giữa khoảng
trắng của 4 hình vng chụm lại với nhau như có một chấm màu xám nổi lên (thật
15

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh khơng màu

sự là khơng có chấm xám nào cả). Đó chính là cách sắp xếp đánh lừa thị giác của
con người.
Như vậy, qua các thí nghiệm kích thích đó, HS vơ tình đã gián tiếp quan tâm
đến vấn đề "màu sắc" và phần nào đó ảnh hưởng tích cực đến việc cảm thụ màu
sắc của HS (Ví dụ: ta yêu cầu HS về nhà làm lại thí nghiệm với tờ giấy màu khác
ở thí nghiệm 1 và thí nghiệm 3).
Trong q trình giảng dạy mơn mĩ thuật, chúng ta cũng cần sưu tầm, nghiên
cứu và tìm tịi về ý nghĩa của các màu sắc để giới thiệu lồng ghép vào bài giảng.

Có như thế, HS mới dễ thể hiện cảm xúc của mình vào bài vẽ thơng qua những
màu mà các con sử dụng. Sau đây là ý nghĩa của một số màu sắc chúng ta thường
hay gặp (Tư liệu sưu tầm từ Internet).
- Màu đỏ: Là màu của lửa và máu, nó đi liền với sức mạnh, quyền lực và sự
quyết tâm. Màu đỏ cũng là biểu tượng của sự đe doạ, nguy hiểm và chiến tranh.
- Màu cam: Là màu được thụ hưởng từ sự mạnh mẽ của màu đỏ và sự hạnh
phúc của màu vàng. Nó đi liền với sự vui tươi, nhẹ nhàng. Màu cam biểu trưng
cho sự cố gắng, quyến rũ, hạnh phúc và sáng tạo. Đối với mắt người, màu cam
mang lại cảm giác ấm nóng.
- Màu vàng: Là màu của ánh nắng mặt trời ấm áp, nó cịn là màu của sự
thơng thái, mạnh mẽ. Màu vàng làm tăng sự thích thú và khả năng hoạt động trí
óc. Tuy nhiên màu vàng khi được sử dụng q mức thì nó sẽ mang lại sự khó chịu
và giận dữ.
- Màu xanh lá cây: Là màu của thiên nhiên, nó tượng trưng cho sự phát
triển, hoà thuận, tươi mát, màu mở. Màu xanh lá cây cịn mang đến cảm xúc an
tồn và có ý nghĩa là phát triển, hy vọng.
- Màu xanh dương: Là màu của trời và biển, nó đi liền với cảm giác sâu
thẳm, vững vàng và yên bình. Màu xanh dương cịn có ý nghĩa trong sáng, tinh
khiết. Đồng thời nó cịn liên hệ đến sự nhận thức và trí tuệ.

16

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh khơng màu

- Màu tím: Là sự kết hợp giữa mạnh mẽ của màu đỏ và vững chắc của màu

xanh. Nó là biểu tượng của sức mạnh, quý tộc và sang trọng. Ở một góc độ khác,
màu tím cịn được coi là sự huyền bí, ma thuật.
- Màu trắng: Đi liền với sự trong trắng, tinh khiết, thánh thiện và trinh
ngun. Nó được xem là màu của sự hồn thiện, có ý nghĩa là đơn giản và an tồn.
- Màu đen: Đi liền với quyền lực, thanh nhã, trang trọng. Màu đen đơi khi
là hình tượng của cái tang tóc, chết chóc, huyền bí và màu của sự sợ hãi.
Muốn học sinh cảm thụ và lĩnh hội một cách tối ưu về “phương pháp phát
triển kỹ năng vẽ màu trong phân môn vẽ tranh”, yêu cầu người giáo viên phải thiết
kế từng bài giảng phù hợp với trình độ và khả năng lĩnh hội của học sinh, có nghĩa
là nó khơng q cao siêu, trừu tượng hay q nhàm chán, tẻ nhạt. Nó phải có sự lơi
cuốn tính tìm tịi và sáng tạo ở học sinh.
Bên cạnh đó người giáo viên cần tự bồi dưỡng, tích luỹ kiến thức, tri thức
về chuyên môn nghiệp vụ nhằm bồi dưỡng thêm về những kiến thức ngồi chương
trình cho học sinh.
Ngồi ra, để giải quyết có hiệu quả tính khả thi khi áp dụng đề tài, người
giáo viên cần sưu tầm các bài vẽ tranh với màu sắc phong phú, đa dạng...... và sử
dụng tư liệu đó một cách có hiệu quả trong từng tiết dạy. Giúp cho học sinh có
một sự cảm thụ màu sắc trong bài vẽ tranh cơ bản đầy đủ khi tham gia tiết học ở
lớp.
Tóm lại : Muốn giúp các em lĩnh hội được kiến thức bài vẽ tranh nhằm
nâng cao khả năng cảm thụ về màu sắc, giáo viên cần sử dụng các tư liệu, bài vẽ
thực tế phong phú và đa dạng. Cần sử dụng phương pháp tích hợp kiến thức đối
với các mơn học khác nhằm giúp các em hiểu hơn về ý nghĩa của màu sắc và cách
thể hiện tình cảm qua màu sắc.
Qua sự phân tích về việc cảm thụ màu sắc là một người giảng dạy môn mĩ
thuật, tôi dẫn dắt các em theo đúng hướng khi cảm thụ về màu sắc để sử dụng phù
hợp trong bài vẽ tranh như sau:

17


LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh không màu

- Trước tiên, ta phải bám theo yêu cầu của những bài vẽ trong phân phối
chương trình của các khối lớp. Qua đó ta nhận thấy có sự thay đổi theo cấp độ tăng
dần về kiến thức yêu cầu học sinh cần nắm được.
- Trên cơ sở đó, ta cần chú ý hướng dẫn về kiến thức màu sắc cho các em
theo đúng đối tượng, đúng khối lớp. Có như vậy chúng ta mới giúp các em cảm
thụ giá trị của màu sắc trong phân môn vẽ tranh. Khi cảm thụ được màu sắc, các
em mới nâng cao khả năng thẩm mĩ và phát huy việc vẽ màu trong các bài vẽ
trong chương trình học cũng như trong các bài sáng tác.
V. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
- Qua quá trình áp dụng, triển khai ở các khối lớp, kết quả phân môn vẽ tranh
được nâng cao rõ rệt. Nhiều bài vẽ “có màu”, có hịa sắc tốt không chỉ ở những HS
giỏi trước đây.Đối với HS khá,trung bình chất lượng bài vẽ cũng được thay đổi,
thao tác vẽ nhanh hơn và phối hợp màu sắc trên tranh cũng đồng bộ,hài hoà.

Tranh vẽ phong cảnh của HS lớp 5
- Kết quả chuyên môn chung so sánh ở học kỳ I năm ………….. cao hơn kết
quả năm trước. Cụ thể như sau:
Chất lượng bộ môn năm ……………..:
Khối

Giỏi A+
SL


Khá A
TL

SL

TL

2
18

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh không màu

3
4
5

Chất lượng bộ môn ………….:
Khối

Giỏi A+
SL

Khá A
TL


SL

TL

2
3
4
5
- Đặc biệt hơn nữa là qua đợt thi vẽ tranh cấp Thành Phố và cấp Tỉnh HS đều
có giải cao hơn với thực tiễn của trường mà tôi mong đợi.Cụ thể là:
STT Họ và tên

Lớp

Kết quả

Kết quả

Cấp Thành phố

cấp Tỉnh

1

Lê Thục Đoan

Hai 1

Ba


Ba

2

Châu Ngọc Huyền

Ba 2

Nhất

Ba

3

Đồn Hà Quế Ngân

Bốn 4

Ba

Nhì

4

Đồn Nguyễn Thùy Dung

Năm 1

Khuyến khích


5

Nguyễn Nhật Đăng

Năm 1

Khuyến khích

Ba

C. PHẦN KẾT LUẬN
I. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
- GV khi vân dụng các biện pháp trên có thể lồng ghép vào quan sát nhận
xét, giúp HS quan sát sâu hơn, kĩ hơn. Hoặc, GV có thể lồng ghép trong phần
hướng dẫn cách vẽ màu.

19

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

-

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh không màu

GV khi vận dụng các biện pháp này nếu chỉ gợi ý chung chung mà thiếu

phân tích cụ thể, thiếu trực quan, so sánh, đối chiếu thì HS khó nhận ra và khó

chấp nhận.
-

Việc sửa đổi, khắc phục của HS diễn ra chậm, HS có thể quên, không chịu

rèn luyện và quay trở về với lối suy nghĩ, lối vẽ ban đầu nếu như GV không
thường xuyên cập nhật, gợi ý, nhắc nhở, động viên HS.
-

Phân tích thực tế, so sánh đối chiếu qua tranh ảnh… có hiệu quả rất tốt

nhưng chỉ mới giúp HS nhận ra vấn đề. Để HS thể hiện được, GV còn cần phải có
các bước cụ thể, trực quan hướng dẫn HS thực hành ứng dụng vào bài vẽ tranh. Ví
dụ: cách pha màu, cách chồng màu,…tạo hòa sắc, cách diễn tả đậm nhạt theo
hướng ánh sáng, theo luật xa gần,…
- HS nhận ra và cảm nhận được vẻ đẹp của các tranh vẽ có hịa sắc tự nhiên,
có ánh sáng… nhưng khi áp dụng thì khơng biểu đạt được, hoặc GV phải gợi ý
trực tiếp trên bài thì có chuyển biến chậm, tức là HS thường thiếu kinh nghiệm, kĩ
năng do thói quen trước. Tuy nhiên, một số HS năng khiếu thường làm tốt việc
này. Cho nên, GV có thể cho HS luyện tập theo nhóm và phân cơng HS năng
khiếu phụ trách hướng dẫn kĩ thuật, kinh nghiệm cho bạn trong nhóm.( Học thầy
khơng tày học bạn ).
II. KẾT LUẬN
Đề tài được thực hiện với mong muốn tìm ra và khẳng định sự cần thiết áp
dụng các biện pháp nhằm khắc phục tranh vẽ “ không màu” ở HS. Các phương
pháp được nêu trong đề tài cùng với các phương pháp khác hi vọng sẽ góp phần
tích cực trong việc nâng cao chất lượng dạy và học.

20


LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh không màu

TÀI LIỆU THAM KHẢO
+ Chu Quang Trứ, Phạm Thị Chỉnh, Nguyễn Thái Lại, Lược sử mĩ thuật và mĩ
thuật học
+ Mai Huy Bổng, 2002, Vì tương lai cuộc sống, NXB Hà Nội, 158 trang
+ Trịnh Thị Thiệp và Ưng Thị Châu, Mĩ thuật và phương pháp dạy học
+ Kĩ thuật và vận dụng, 2002, Nhà xuất bản Mũi Cà Mau, 114 trang
+ Một số các bài viết trên các báo chí
+ Một số sách tâm lý lứa tuổi, các bài viết, SGK, tài liệu khác liên quan,..

21

LUAN VAN CHAT LUONG download : add


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh không màu

NỘI DUNG

TRANG
Danh mục chữ cái viết tắt


A. Phần mở đầu
I.

Lý do chọn đề tài

II.

Mục đích nghiên cứu

III.

Khách thể và đối tương nghiên cứu

IV.

Lịch sử nghiên cứu

V.

Cơ sở nghiên cứu

VI.

Phương pháp nghiên cứu
B. Phần nội dung

I.

Cơ sở lý luận


II.

Thực trạng của vấn đề

III.

Đinh hướng để giải quuyết vấn đề

IV.

Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề

V.

Hiệu quả của SKKN
C. Phần kết luận

I.

Bài học kinh nghiệm

II.

Kết luận

22

Tài liệu tham khảo

LUAN VAN CHAT LUONG download : add



Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp khắc phục lối vẽ tranh không màu

23

LUAN VAN CHAT LUONG download : add



×