Tải bản đầy đủ (.pdf) (24 trang)

LUẬN VĂN: Quy luật giá trị và vai trò của nó trong phát triển kinh tế thị trường ở việt nam doc

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (367.39 KB, 24 trang )







LUẬN VĂN:

Quy luật giá trị và vai trò của nó
trong phát triển kinh tế thị
trường ở việt nam








Phần mở đầu

Nền kinh tế thế giới đang trên đà phát triển mạnh mẽmà biểu hiện rõ nhất là quá
trình toàn cầu hoá , hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, tiến trình đó có không ít
những vấn đề như khủng hoảng kinh tế chu kỳ , suy thoái đạo đức, phân hoá giàu
nghèo…mà nguyên nhân chính, sâu xa nhât của nó bắt nguồn từ quy luật giá trị. Vậy
quy luật giá trị là gì, nó có vai trò ra sao , tác động của nó như thế nào là vấn đề
chúng ta cần làm rõ, nhất là trong quá trình phát triển kinh tế thị trường, định hướng
xã hội chủ nghĩa ở nước ta ngày nay.























Nội dung:

. CHƯƠNG 1: QUY LUậT GIá TRị Và CáC VấN Đề Có LIÊN QUAN
1.1. quy luật giá trị và các vấn đề có liên quan
1.1.1 khái niệm giá trị hàng hoá
- Gía trị hàng hoá là lao động xã hội kết tinhtrong hàng hoá hay là chi phí lao động xã
hội cần thiết để sản xuất hàng hoá .
1.1.2 Quy luật giá trị - quy luật kinh tế căn bản của sản xuất và trao đổi hàng hoá.
Quy luật giá trị là quy luật kinh tế căn bản của sản xuất và lưư thông hàng hoá.
- Nội dung của quy luật này: sản xuất và trao đổi hàng hoá thực hiện theo hao phí lao
động xã hội cần thiết . Hay nói cách khác : sản xuất và trao đổi hàng hoá phải trên cơ

sở lao động xã hội cần thiết để sản xuất và tái sản xuất ra hàng hoá đó .
- Yêu cầu của quy luật này:sản xuất ,trao đổi hàng hoá phải được tiến hành theo
nguyên tắc ngang giá.
Những người sản xuất và trao đổi hàng hoá tuân theo mệnh lệnh của giá cả thị
trường. Thông qua sự vận động của giá cả thị trường sẽ thấy được sự hoạt động của
quy luật giá trị .Gía cả thị trường lên xuống xoay quanh giá trị hàng hoá và trở thành
cơ chế tác động của quy luật giá trị . Cơ chế này phát sinh tác dụng trên thị trường
thông qua cạnh tranh, cung cầu, sức mua của đồng tiền.Điều này cắt nghĩa vì sao khi
trình bày quy luật giá trị , một quy luật bao quát cả bản chất và các nhân tố cấu thành
cơ chế tác động của nó.
- Do tầm quan trọng của cơ chế tác động và để tăng ý nghĩa thực tiễn của quy luật giá
trị, những năm gần đây, các nhà khoa học thấy cần phải nhấn mạnh các nhân tố cạnh
tranh , lượng tiền cần thiết cho lưư thông và cung cầu đối với sự biến đoọng của giá
cả thị trường và trinhf bày chúng thành các quy luật kinh tế riêng, song về nhận thức
lý luận , chúng ta cũng chỉ nên coi chúng là những quy luật phát sinh từ quy nluật giá
trị, hiểu thao nghĩa đầy đủ của quy luật này.
1.1.3 Mối quan hệ giũa giá cả , giá cả thị trường, giá cả độc quyền và giá trị hàng
hoá.
Quy luật giá trị biểu hiện qua các giai đoạn phát triển của chủ nghĩa tư bảnthành
quy luật giá cả sản xuất( giai đoạn chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh) và thành quy
luật giá cả độc quyền ( giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền). Nó tiếp tục tồn tại và
hoạt động trong thời kỳ quá độ lên chủ nghjĩa xã hộỉ các nước xã hội chủ nghĩa ở các
nước và ở nước ta.
Ta xét mối quan hệ giũa giá cả , giá cả thị trường , giá cả độc quyền với giá trị
hàng hoá :
- Gía cả : là biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hoá . Gía trị là cơ sở của giá cả .Khi
quan hệ cung cầucân bằng,giá cả hàng hoá cao hay thấp là ở giá trị của hàng hoá
quyết định
Trong diều kiện sản xuất hàng hoá, giá cả hàng hoá tự phát lên xuỗngoay quanh
giá trị tuỳ theo quan hệ cung cầu, canhj tranh và sức mua của đồng tiền.Sự hoạt động

của quy luật giá trị biểu hiện ở sự lên xuống của giá cả trên thị trường.Tuy vậy, sự
biến động của giá cả vẫn có cơ sở là giá trị , mặc dầu nó thường xuyên tách rời giá
trị.Điều đó có thể hiểu theo hai mặt:
+ Không kể quan hệ cung cầu như thees nào, giá cả không tách rời giá trị xã hoọi.
+ Nếu nghiên cứu sự vận động của giá cả trong một thời gian dài thì thấy tổng số
giá cả bằng tổng só giá trị , vì bộ phận vưqợt quá giá trị sẽ bù vào bộ phận giá cả
thấp hơn giá trị (giá cả ở đây là mgiá cả thị trường. Gía cả thị trường là giá cả sản
xuấtgiữa người mua và người bán thoả thuận với nhau)
- Giá cả sản xuát là hình thái biến tướng của giá trị , nó bằng chi phí sản xuất của
hàng hoá cộng với lợi nhuận bình quân.
Trong giai đoạn tư bản tự do cạnh tranh do hình thành tỷ suất lợi nhuận bình quân
nên hàng hoá khoong bán theo giá trị mà bán theo giá cả sản xuất
Gía trị hàng hoá chuyển thành giá cả sản xuaats không phải làphủ nhận quy luật
giá trị mà chỉ lả biểu hiện cụ thể của quy luật giá trị trong giai đoạn tư bản tự do cạnh
tranh.Qua hai điểm dưới đây sẽ thaays rõ điều đó:
+ Tuy giá cả sản xuaats của hàng háo thuộc nghành cá biệt có thể cao hơn hoặc
thấp hơn giá trị , nhưng tổng giá trị sản xuất của toàn bộ hàng hoá của tất cả các
nghành trong toàn xã hội đều băngf tổng giá trị của nó.Tổng số lơi nhuận mà các nhà
tư bản thu được cũng bằng toỏng số giá trị thặng dư do giai cấp công nhân sáng tạo
ra.
+ Giá cả sản xuát lệ thuộc trực tiếp vào giá trị . Gía trị hàng hoá giảm xuống, giá
cả sản xuất giảm theo, giá trị hàng hoá tăng lên kéo theo giá cả sản xuất tăng lên.
- Giá cả độc quyền :
Trong giai đoạn tư bản độc quyền, tổ chức độc quyền đã nâng giá cả hàng hoá lên
trên giá cả sản xuất và giá trị . Gía cả độc quyền bằng chi phí sản xuất cộng với lợi
nhuận độc quyền. Lợi nhuận độc quyền vượt quá lợi nhuận bình quân.
Khi nói giá cả độc quyền thì thường hiểu là giá cả bán ra cao hơn giá cả sản xuất
và giá trị, đồng thời cũng cần hiểu còn có giá cả thu mua rẻ mà tư bản độc quyền mua
của người sản xuất nhỏ, tư bản vừa và nhỏ ngoài độc quyền.
Gía cả độc quyền không xoá bỏ giới hạn của giá trị hàng hoá , nghĩa là giá cả độc

quyền không thể tăng thêm hoặc giảm bớt giá trị và tổng giá trị thặng dưdo xã hội sản
xuất ra; phần giá cả độc quyền vượt quá giá trị chính là phần giá trị mà những người
bán ( công nhân, người sản xuất nhỏ , tư bản vừa và nhỏ…) mất đi.Nhìn vào phạm vi
toàn xã hội , toàn bộ giá cả độc quyền cộng với giá cả không độc quyền về đại thể
bằng toàn bộ giá trị .
1.1.4 Các quy luật có liên quan và mối quan hệ của chúng với quy luật giá trị .
a/ Quy luật lưu thông tiền tệ.
- Còn sản xuất hàng hoá thì còn lưu thông hàng hoá và lưu thông tiền tệ. Quy luật lưu
thông tiền tệ xuất hiện và tồn tại là một tất yếu khách quan.
- Nội dung của quy luật này thể hiện ở mối quan hệ giữa lượng tiền tệ phát hành với
các nhân tố có liên quan . Các Mác trình bày nội dung của quy luật này qua côngh
thức khái quát và công thức ở dạng cụ thể của nó :
+ ở dạng khái quát, nội dung của quy luật này là:

Trong đó :
M là lượng tiền phát hành cần thiết cho lưu thông
P là mức giá cả hàng hoá, dịch vụ
Q là khối lượng hàng hoá, dịch vụ đem ra lưu thông
V là vòng quay trung bình của đồng tiền cùng loại
V
QP
M
.

+ ở dạng cụ thể, khi Các Mác xem xét công thức khái quát gắn với các chức năng
thanh toán, gắn với tín dụng, công thức biểu diễn nội dung quy luật này là:


Trong đó:
(1) là tổng giá cả hàng hoá, dịch vụ đem bán

(2) là tổng giá cả hàng hoá, dịch vụ bán chịu
(3) là tổng giá cả hàng hoá, dịch vụ khấu trừ cho nhau
(4) tổng giá cả hàng hoá, dịch vụ đến kỳ thanh toán
(5) là vòng quay trung bình của tiền tệ cùng tên gọi.
Từ công thức trên có thể tìm thấy những nhân tố có quan hệ đến lượng tiền phát
hành, trong đó: M tỷ lệ thuận với (1) và (4) và tỷ lệ nghịch với (2), (3) và (5)
Cần ý thức rằng quy luật lưu thông tiền tệ như đã phân tích ở trên là quy luật lưu
thông của tiền (vàng). Khi vận dụng quy luật này trong điều kiện tiền giấy thì tình
hình có sự khác đi nhất định. Vì tiền giấy không có tác dụng tự điều chỉnh qua hai
kênh lưu thông và tích luỹ như tiền (vàng). Bởi vậy, để quy luật này có hiệu lực trong
điều kiện tiền giấy phải rất coi trọng khi điều khiển và khống chế lượng tiền giấy
phát hành cho lưu thông.
Trong nền kinh tế thị trường hiện đại làm xuất hiện nhiều loại tiền như: Tiền mặt,
tiền điện tử. Việc tính toán lượng tiền phát hành sẽ phức tạp hơn nhiều nên quy luật
lưu thông tiền tệ của Các Mác mang nhiều ý nghĩa về mặt định tính hơn là về mặt
định lượng. Bởi vậy, khi vận dụng cần lưu ý đặc điểm này, nhất là khi nền kinh tế tồn
tại nhiều thành phần, hệ thống ngân hàng, trình độ chuyên môn và cơ sở vật chất
chưa được hiện đại hoá, chưa phù hợp với trình độ và thông lệ quốc tế.
b/ Quy luật cung cầu hàng hoá, dịch vụ
- Lý luận và thực tiễn đều khẳng định: ở nơi nào có nhu cầu thì ở nơi đó cũng xuất
hiện luồng cung ứng hàng hoá, dịch vụ để hình thành mối quan hệ cung cầu
)5(
)4()3()2()1(



M
- Mối quan hệ nhân quả giữa cung và cầu liên tục tiếp diễn trên thị trường, tồn tại
một cách khách quan, độc lập đối với ý thứccủa con người được gọi là quy luật cung
cầu.

- Sự hoạt độngk của quy luật này thể hiện ở cơ chế vận động giữa giá cả thị trường và
giá trị hàng hoá thông qua các trường hợp : cung bằng cầu , cung lớn hơn cầu và
cung nhỏ hơn cầu:
+ Khi cung bằng cầu thì giá cả bằng giá trị hàng hoá trong sản xuất
+ Khi cung lớn hơn cầu thì giá cả thấp hơn giá trị hàng hoá trong sản xuất
+ Khi cung nhỏ hơn cầu thì giá cả cao hơn giá trị hàng hoá trong sản xuất
- Vai trò của quy luật cung cầu:
Quy luật cung cầu giải thích rõ nhất, chính xác nhất vì sao giữa giá trị và giá cả thị
trường lại không ăn khớp với nhau, tạo điều kiện cho quy luật giá trị có cơ chế hoạt
động. Tuy cung cầu không trực tiếp quyết định sự hình thành giá trị hàng hoá, nhưng
nó cũng ảnh hưởng gián tiếp đến chu kỳ sản xuất sau đối với việc hình thành giá trị
hàng hóa, thông qua tác động của thị trường làm thay đổi điều kiện sản xuất và thay
đổi năng suất lao động, giúp các giám đốc có những quyết định năng động, linh hoạt
trong sản xuất, kinh doanh và trong ký kết các hợp đồng kinh tế
c/ Quy luật cạnh tranh
- Cạnh tranh là sự ganh đua, đấu tranh về kinh tế giữa những người sản xuất với
nhau, giữa người sản xuất với người tiêu dùng hàng hoá và dịch vụ, nhằm giành được
những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu dùng để thu được nhiều lợi ích nhất
cho mình.
Những người sản xuất, tiêu thụ có điều kiện khác nhau về trình độ trang bị kỹ
thuật, chuyên môn, không gian, môi trường sản xuất, điều kiện nguyên vật liệu v.v.
nên chi phí lao động cá biệt khác nhau. Kết quả có người lãi nhiều, người lãi ít, người
phá sản. Để giành lấy các điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm
buộc họ phải cạnh tranh. Cạnh tranh có hai loại: Cạnh tranh lành mạnh và cạnh tranh
không lành mạnh. Cạnh tranh lành mạnh là dùng tài năng của mình về kinh tế và
quản lý để tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả, vừa có lợi cho nhà kinh doanh,
vừa có lợi cho xã hội. Cạnh tranh không lành mạnh là dùng những thủ đoạn phi đạo
đức, vi phạm pháp luật (trốn thuế, nâng giá…) có hại cho xã hội và người tiêu dùng.
- Quy luật cạnh tranh có tác dụng đào thải cái lạc hậu, bình tuyển cái tiến bộ để thúc
đẩy xã hội phát triển.

Tóm lại: Nghiên cứu các quy luật giá trị, lưu thông tiền tệ và cung cầu không chỉ
để nhận thức lực lượng khách quan chi phối cơ chế thị trường, mà còn có ý nghĩa đối
với việc thực hiện chức năng quản lý ở hai tầng quản lý kinh tế vĩ mô của nhà nước
và quản lý kinh tế vi mô của các doanh nghiệp.
Có thể khái quát mối quan hệ giữa các quy luật kinh tế của nền kinh tế thị trường
qua sơ đồ sau:







Từ sơ đồ trên cho thấy không thể làm chủ kinh tế thị trường và cơ chế vận hành
của nó nếu không nắm bắt và vận dụng một cách tổng hợp các quy luật kinh tế nói
trên trong kinh tế và quản lý kinh tế. Cũng từ sơ đồ trên cho thấy các quy luật cạnh
tranh, quy luật lưu thông tiền tệ, quy luật cung cầu chỉ là những quy luật kinh tế phái
sinh từ quy luật giá trị. Nó có tác dụng bổ sung và thông qua bổ sung tạo ra vẻ đẹp
cho sự hoạt động hay tạo ra cơ chế hoạt động của quy luật giá trị. Từ đó cần phê phán
những quan điểm không đúng khi họ cường điệu quá đáng, thậm chí thừa nhận quy
luật cung cầu mà không thừa nhận quy luật giá trị với tư cách là quy luật kinh tế căn
bản của sản suất và trao đổi hàng hoá đã được các nhà kinh tế chính trị tư sản cổ điển
và Các Mác phát hiện và hoàn thiện quy luật này.
2.1 Vai trò của quy luật giá trị.
Trong nền kinh tế hàng hoá, quy luật giá trị có những vai trò sau:
a/ Điều tiết sản suất và lưu thông hàng hoá.
Trong nền kinh tế hàng hoá thường xảy ra tình hình: Người sản xuất bỏ ngành này
đổ xô vào ngành khác, quy mô sản xuất của ngành nàyđược thu hẹp, trong khi ở
ngành khác lại được mở rộng, làm cho tư liệu sản xuất và sức lao động được phân bố
Quy luật

giá tr


Quy luật
lưu thông
Quy luật cạnh
tranh

Quy luật
cung c
ầu

lại giữa các ngành. Hiện tượng này được gọi là sự điều tiết sản xuất. Sự điều tiết này
được hình thành một cách tự phát, thông qua sự biến động của giá cả trên thị trường.
Có thể hiểu vai trò điều tiết này thông qua những trường hợp biến động quan hệ cung
cầu xảy ra trên thị trường:
- Khi cung nhỏ hơn cầu, sản phẩm không đủ để thoả mãn nhu cầu xã hội, giá cả cao
hơn giá trị, hàng hoá bán chạy với lãi cao, người sản xuất mở rộng quy mô sản xuất,
những người trước đây sản xuất hàng hoá khác, nay chuyển sang sản xuất hàng hoá
này. Như vậy, tư liệu sản xuất và sức lao động được chuyển và ngành này nhiều hơn
vào các ngành khác.
- Khi cung lớn hơn cầu, sản phẩm làm ra quá nhiều so với nhu cầu xã hội, giá cả thấp
hơn giá trị, hàng hoá bán không chạy, có thể lỗ vốn, tình hình đó buộc người sản xuất
ở ngành này thu hẹp quy mô sản xuất hay chuyển sang ngành khác, làm cho tư liệu
sản xuất và sức lao động giảm đi ở ngành này mà tăng ở ngành khác mà họ thấy có
lợi hơn.
Như vậy là theo “mệnh lệnh” của giá cả thị trường lúc lên, lúc xuống xoay quanh
giá trị, khiến cho ngành sản xuất khác có lợi hơn ngành sản xuất này, mà có sự di
chuyển tư liệu sản xuất và sức lao động từ ngành này sang ngành khác, quy mô sản
xuất của ngành khác được mở rộng nhanh hơn ngành này. Điều đó làm cho tư liệu

sản xuất và sức lao động bỏ vào từng ngành trong từng lúc có xu hướng phù hợp với
yêu cầu của xã hội. Đó là biểu hiện vai trò điều tiết của quy luật giá trị, tạo nên
những tỷ lệ cân đối nhất định giữa các ngành sản xuất. Nhưng vì sản xuất trong điều
kiện chế độ tư hữu cạnh tranh vô chính phủ nên những tỷ lệ hình thành một cách tự
phát đó thường xuyên bị phá vỡ và gây ra những lãng phí về của cải xã hội. Vì vậy,
cân đối đó chỉ là hiện tượng tạm thời.
Quy luật giá trị không chỉ điều tiết sản xuất hàng hoá, mà còn điều tiết cả lưu
thông hàng hoá. Gía cả của hàng hoá hình thành một cách tự phát theo quan hệ cung
cầu. Cung và cầu có ảnh hưởng lớn đến giá cả, nhưng giá cả cũng có tác dụng khơi
thêm luồng hàng, thu hút luồng hàng từ nơi giá thấp đến nơi giá cao .Vì thế lưu thông
hàng hoá cũng do quy luật giá trị điều tiết thông qua sự lên xuống của giá cả xoay
chung quanh giá trị .

Chương 2:Vai trò của quy luật giá trị đối với sự phát triển kinh tế thị trường ở Việt
Nam.
2.1 Khái niệm và đặc trưng của kinh tế thị trường
Kinh tế thị trường là nền kinh tế có các đặc trưng sau đây:
2.1.1Qúa trình lưu thông vật chấtđược thực hiẹn chủ yếu bằng phương thức mua bán
với phạm vi ngày càng mở rộng , từ quốc gia tới khu vực và quốc tế.
a/ Lưu thông vật chất trong kinh tế là sự chuyển dịch kết quả sản xuất từ khâu này
đến khâu khác của quá trình tái sản xuất mở rộng của xã hội . Sự lưu thông vật chất
này bao gồm :
- Sự lưu thông vật chất từ khâu này đến khâu khác trong hệ thống các khâu của quá
trình sản xuất . Chẳng hạn bông được chuyển từ các trang trại trồng bông tới nhà máy
sợi, sơị được chuyển tới nhà máy dệt .
- Sự lưu thông vật chất từ sản xuất tới tiêu dùng. Chẳng hạn quần áo được chuyển từ
các công ty may đến người mặc ; bánh mỳ được chuyển từ các lò bánh mỳ đến người
ăn .
Sở dĩ có sự luân chuyển vật chất trong nền kinh tế quốc dân là do có sự phân công
chuyên môn hoá nhằm tạo được năng suất lao động xã hội cao. Do chuyên môn hoá ,

mỗi khâu sản xuất chỉ thực hiện thực hiện một phần của quá trình sản xuất . Kết
quả tạo ra ở mỗi khâu chưa phải là thành phẩm và cần phải được gia công tiếp ở khâu
liền kề. Muốn vậy, chúng phải được chuyển dịch .
b/ Sự luân chuyển vật chất trong quá trình sản xuất có thể được thực hiện đượcbằng
nhiều cách ;
- Chu chuyển nội bộ : chu chuyển trong doanh nghiệp , như sợi được chuyển từ phân
xưởng sợi qua phân xuởng dệt , vải được chuỷen từ phân xưởng dệt sang phân xưởng
nhuộm , in hoa…
- Chu chuyển qua mua bán , khi đó,các phân xưởng nói trên trở thành các doanh
nghiệp độc lập , thuộc các chủ riêng rẽ.
Theo lý thuyết trên , chỉ có sự luân chuyển theo phương thức mua bán mới được
gọi là kinh tế thị trường , trong đó mua bán là sự trao đổi ngang giá trị . Sự trao đổi là
kết quả tất yếu của phân công lao đọng xã hội. Nhưng trao đổi theo cách nào lại tuỳ
thuộc vào chế độ xã hội . Trao đổi ngang giá trị hoặc sự mua bán chỉ xảy ra khi xuất
hiện tư hữu. Khi chưa xuất hiện tư hữu về tư liệu sản xuất , việc trao đổi ít xảy ra ,
nhưng nếu có , cũng chỉ là sự san xẻ, nhường nhịn , đắp đổi cho nhau giữa các thành
viên của những cộng đồng nguyên thuỷ. Do đó, một trong những dấu hiệu của nền
kinh tế thị trường là sự trao đổi ngang giá .
c/ Sự trao đổi chủ yếu bằng phương thức mua bán có nghĩa là:
- Qúa nửa số chủng loại sản phẩm được trao đổi bằng phương thức mua bán .
- Với mỗi chủng loại sản phẩ, tỷ lệ lưu thông bằng phương thức mua bán chiếm quá
nửa tổng số sản phẩm đó trong luân chuyển .
- Phạm vi lưu thông rộng lớn , không bó hẹp trong cộng đồng làng xã , mà mở rộng
ra cả nước và xuyên quốc gia và hội nhập quốc tế .
2.1.2 Người trao đổi hàng hoá phải có quyền tự do nhất định khi tham gia trao đổi
trên thương trường.
a/ Quyền tự do phải được thực hiện trên ba mặt sau đây:
+ Tự do lựa chọn nội dung trao đổi.Có nghĩa là, nền kinh tế được gọi là nền kinh
tế thị trườngchỉ khi nào trong nền kinh tế đó , người tham gia trao đổi có quyền chọn
cái mà mình cần bán hay cần mu. Bởi vì, nếu không như thế, hành vi mua bán sẽ

không còn đúng nghĩa của nó nữa .
+ Tự do chọn đối tác trao đổi. Có nghĩa là, người tham gia thị trường có quyền bán
cho hay mua của người mà mình muốn .
+ Tự do thoả thuận giá cả trao đổi.
b/ Sự tự do nêu trên chỉ có tính tương đối . Sở dĩ như vậy là vì, về lý thuyết , không
có tự do tuyệt đối . Về thực tế, nếu có ai đó được tự do tuyệt đối thì sẽ có người khác
mất tự do. Vì thế, mọi thành viên tham gia thị trường chỉ có thể có tự do nhất địng
mà thôi.
2.1.3 Hoạt động mua bán phải được thực hiện thường xuyên ổn định, trên cơ sở một
kết cấu hạ tầng tối thiểu, đủ để việc mua bán diễn ra thuận lợi, an toàn.Tính thường
xuyên, ổn định thể hiện ở thời gian và địa điểm diễn ra hoạt động mua bán .Không
thể gọi một nền kinh tế nhất thời, bấp bênh, chưa định hình tổ chức và địa chỉ…là
nền kinh tế thị trường được.Ngoài ra, sự ổn định và thường xuyên còn cần được bảo
đảm bằng một kết cấu hạ tầng nhất định , đủ để quá trình mua bán đạt được mục đích
cuối cùng là chuyển giao giá trị sử dụng .
2.1.4 Nền kinh tế hiện đại bao gồm những doanh nhân biết thống nhất mục tiêu kinh
tế với các mục chính trị-xã hội nhân văn. Đặc trưng này nói lên rằng, ngay nay không
có nền kinh tế nào được gọi là kinh tế thị trường mà trong lòng nó lại gồm những
doanh nhân chỉ biét phấn đấu cho một mục tieu là lợi nhuận
Đặc trưng trên là kết quả của sự từng trải của nhiều thế hệ doanh nhân, trong đó
người sản xuất , kinh doanh giác ngộ được chân lý “làm phúc cũng như làm giàu”,
hiểu sâu sắc rằng tính nhân văn , nhân đạo để giàu có và bền vững .
Tính nhân văn , nhân đạo của nền kinh tế mỗi nước, mỗi thời kỳcó thể có những
nội dung riêng, xuất phát từ lịch sử , trình độ phát triển kinh tế, bản chất giai cấp của
xã hội …của mỗi nước , trong mỗi thời kỳ nhất định. Tuy vậy, tính chung nhất của nó
thể hiện ở sự tôn trọng của hoạt động kinh tế đối với lợi ích toàn diện và lâu dài của
đất nước, của cộng đồng, của dân tộc, gắn kinh tế với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên
và môi trường, với quốc phòng và an ninh , với phát triển y tế, văn hoá , giáo dục và
bảo trợ xã hội, kinh tế không thuần tuý chạy theo lợi nhuận cá nhân, nhất thời theo
đuổi lợi nhuận bằng bất cứ giá nào.

2.1.5 Có sự quản lý của nhà nước
Đặc trưng này mới hình thành ở các nền kinh tế thị trường trong vài thập kỷ gần
đây, do nhu cầu không chỉ của nhà nước, xuất phát từ lợi ích của giai cấp cầm quyền
mà còn do nhu cầu của chính mọi thành viên tham gia kinh tế thị trường. Nhà nước
được coi như là nhân tố bảo đảm cho nền kinh tế thị trường có được các đặc trưng
nêu ở trên. Nói cách khác là, ngày nay không có nền kinh tế nào được gọi là kinh tế
thị trường mà không có sự quản lý của nhà nước.
2.2 Mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa về bản chất và cấu trúc
của nó.
Từ đại hội Đảng toàn quốc lần thứ sáu đến nay, Đảng ta đã chủ trương xây dựng
mô hình “kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường có sự
quản lý của nhà nước, phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa”
Về bản chất, khái niệm kinh tế hàng hoá và kinh tế thị trường không đối lập với
nhau, trái lại giống nhau về thực chất
* Không thể xác định được mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
về cấu trúc và phát triển nếu không làm rõ bản chất và những nguyên tắc cơ bản của
nó:
- Về bản chất: Kinh tế thị trường là một kiểu tổ chức nền kinh tế vừa dựa trên những
nguyên tắc và quy luật của kinh tế thị trường, vừa dựa trên nguyên tắc và mục tiêu
của xã hội chủ nghĩa, gồm hai nhóm nhân tố cơ bản được kết hợp với nhau, tồn tại
trong nhau, xâm nhập và bổ sung cho nhau, đó là các nhân tố cơ bản của kinh tế thị
trường và nhóm các nhân tố của xã hội đang định hướng xã hội chủ nghĩa. Nói cách
khác, nó là một kiểu tổ chức kinh tế được kết hợp giữa cái chung (kinh tế thị trường)
và cái đặc thù là xã hội chủ nghĩa, trong đó cái đặc thù quy định tính chất của tổ chức
kinh tế đó.
b/ Bản chất kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã quy định việc tổ chứa
nền kinh tế theo bốn nguyên tắc cơ bản sau:
- Nguyên tắc về sở hữu: Với tính đa dạng về hình thức, trong đó sở hữu nhà nước giữ
vai trò chủ đạo.
- Nguyên tắc về cơ chế vận hành: Cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước bằng

pháp luật, kế hoạch, chính sách và các công cụ khác. Nhà nước nói ở đây là nhà nước
xã hội chủ nghĩa, nhà nước của dân do dân và vì dân.
- Nguyên tắc về phân phối thu nhập: Thực hiện sự kết hợp chặt chẽ nguyên tắc phân
phối của chủ nghĩa xã hội (phân phối theo lao động, phân phối thông qua phúc lợi xã
hội) và nguyên tắc phân phối của kinh tế thị trường như phân phối theo giá trị sức lao
động, phân phối theo vốn, theo tài sản
- Kết hợp hài hoà giữa văn hoá truyền thống dân tộc và văn hoá hiện đại có chọn lọc,
trong đó văn hoá dân tộc là gốc.
* Các luận điểm của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa xét về cấu trúc.
Từ bản chất và nguyên tắc cơ bản đã phân tích ở trên có thể hình dung, kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa về mặt cấu trúc thể hiện rõ ở các điểm sau:
- Một là: Dựa trên tính đa dạng về hình thức sở hữu và do đó đa thành phần kinh tế,
trong đó kinh tế nhà nước mà doanh nghiệp nhà nước là một bộ phận giữ vai trò chủ
đạo. Đặc điểm này có tác dụng tạo tiền đề cho tự do kinh tế (tự do cạnh tranh, tự do
kinh doanh và tự chủ) mà thiếu nó kinh tế thị trường không thể tồn tại và phát triển
được.
- Hai là: Dựa trên một lực lượng sản xuất sao cho thúc đẩy tăng trưởng cao và lâu
bền, đi tắt vào những ngành, lĩnh vực kinh tế mũi nhọn của thời đại, sớm hình thành
cơ cấu thị trường đồng bộ. Tất cả được triển khai theo hướng ưu tiên cho sự hình
thành các nhân tố xã hội chủ nghĩa.
- Ba là: Lấy cơ cấu kinh tế như một hệ thống mở cả trong lẫn ngoài để tồn tại và phát
triển kinh tế thị trường. Độ mở của hệ thống kinh tế tuỳ thuộc vào trình độ phát triển
của lực lượng sản xuất, các thành phần kinh tế, tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế và
vai trò quản lý vĩ mô của nhà nước. Thích ứng với đặc trưng này là chiến lược hướng
mạnh vế xuất khẩu, chuyển giao công nghệ mới; đồng thời với việc sản xuất thay thế
nhập khẩu những hàng hoá ta có điều kiện và lợi thế.
- Bốn là: Kinh tế thị trường tồn tại và phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa
được thực hiện qua vai trò chủ đạo trong thực tế của khu vực kinh tế nhà nước; qua
việc giữ gìn và phát huy truyền thống bản sắc dân tộc Việt Nam và qua vai trò quản
lý kinh tế vĩ mô của nhà nước xã hội chủ nghĩa.

Như ta đã biết hầu hết các nước đi theo kinh tế thị trường hiện đại đều có sở hữu
nhà nước và do đó có khu vực kinh tế nhà nước. Song một vấn đề có ý nghĩa về
nguyên tắc là cần phân biệt sự khác nhau về bản chất giữa kinh tế thị trường ở nước
ta và kinh tế nhà nước ở các nước khác về định hướng phát triển kinh tế thị trường
Tính định hướng xã hội chủ nghĩa của kinh tế thị trường, ngoài vai trò chủ đạo của
kinh tế nhà nước đảm bảo, còn một yếu tố không kém phần quan trọng,nếu không
muốn nói là quyết định, đó là sự tác động của nhà nước thông qua vai trò quản lý vĩ
mô đối với nền kinh tế thị trường. Với tư cách là cái chung của kinh tế thị trường
hiện đại, vai trò nói trên của nhà nước thì các nước đều có , nhưng ở nước ta, vai trò
đó có sự khác biệt. Có lẽ ngoài sự khác nhau về trình độ phát triển của kinh tế thị
trường, về kinh nghiệm và trình độ quản lý vĩ mô của nhà nước , phải kể đến sự khác
nhau cơ bản là ở tính chất của nhà nước pháp quyền. Một bên là nhà nước xã hội chủ
nghĩa mà tính chất của nó là của dân, do dân và vì dânvà quyền lực của nó thẻ hiện ở
hệ thống luật pháp dựa trên sự thống nhất có phân công giữa ba quyền lập pháp, hành
pháp, tư pháp và tư pháp, từng bước được hiện thực hoá. Còn nhà nước trong nền
kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa, mặc dù vẫn tồn tại hai tính chất : tính giai cấp và
tính nhân dân , nhưng tính trội thuộc về giai cấp tư sản, mà nhà nước là công cụ phục
vụ lợi ích của giai cấp cầm quyền.Chính sự khác nhau này là các đảm bảo để khu vực
kinh tế nhà nước giữ được vai trò chủ đạo ; là các đảm bảp cho bản sắc dân tộc được
giữ gìn và phát huy đúng hướn; là các đảm bảo cho phép phát huy được ưu thế tích
cực và khắc phục những mặt tiêu cực của kinh tée thụ trường, nhất là về mặt xã hội,
môi sinh, thong qua cá chính sách thuế , chính sách xã hội của nhà nước xã hội chủ
nghĩa. Phấn đấu cho đặc trưng này trở thành hiện thực, đủ sức vạch hành lang, tạo
môi trường kinh tế, chính trị, xã hội thuận lợi cho các chủ thể thuộc các thành phần
kinh t, đưa nền kinh tế thị trường phát triển theo đúng định hướng xã hội chủ nghĩa
đã chọn là ván đề rất bưc xúc và không dễ dàng.
Bốn nhược điểm nói trên có quan hệ biện chứng với nhau, mỗi đặc diểm có vị trí
tưong đối nhất định của nó, song đặc điểm thứ nhất và đặc điểm thứ tư có ý nghĩa
đặcbiệt quan trộng, nếu không muốn nói là có ý nghĩa quyết định đối với sự tồn tại và
phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

2.3 Mô hình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.
Việt nam với tư cách là nước phát triển muộn về kinh tế thị trường , lại diễn ra
trong bối cảnh thời đại mới khác nhièu so với trước.Để nắm bắt” cơ hội’ , vượt qua
“thách thức”, rút ngắn khoảng cách lạc hậu , “tụt hậu” xa so với các nước, giữ vững
địng hướng xã hội chủ nghĩa đã chọnh , không thể phát triển theo mô hình kinh tế thị
trường cổ đioển, mà nên chọn mô hình phát triển kinh tế thị trường rút ngắn, hiện đại
là thích hợp.Tất nhiên không hoàn toàn giống như các nước đã đi theo mo hình này,
nhất là về tính định hướng xã hội chủ nghĩa của nó. Mô hình phát triển kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩả nước ta bao gồm các đặc trưng chủ yếu sau:
- Phát triển trong sự kết hợp hài hoà giữa quy luật phts triển tuần tự với quy luật phát
triển nhảy vọt.
- Phát triển cùng một lúc ba trình độ phát triển của hình thái kinh tế hàng hoá, đó là
kinh tế hàng hoá giản đơn, kinh tế thị trường tự do(cổ điển) và kinh tế thị trường hỗn
hợp(hiện đại). Tất nhiên, trong từng thời điểm, tính trội của mỗi trình dộ có khác
nhau.
- Phát triển trong sự kết hợp hài hoà giữa sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời dại, coi
trọng việc kết hợp vai trò thúc đẩy sự ra đời các nhân tố của kinh tế thị trường và vai
trò quản lý vĩ mô của nhà nước xa hội chủ nghĩa trong qúa trình chuyển sang kinh tế
thị trường hiện đại .
Ba đặc trưng nói trên có quan hệ mật thiết với nha, trong đó đặc trưng thứ ba có ý
nghĩa quyết định .
2.3.Vai trò của quy luật giá trị trong sự phát triển kinh tế thị trường ở nước ta.
Theo văn kiện đại hội đảng IX”Đảngvà nhà nước tachủ trương thực hiện nhất quán
và lâu dài chính sách phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận hành theo
cơ chế thị trường , có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã họi chủ nghĩa”.
Với các đặc trưng của mô hình này như đã nói ở trên, các quy luật kinh tế được
phép phát huy tác dụng của nó trong đó quy luật giá trị đóng vai trò là quy luật kinh
tế căn bản chi phối toàn bộ sự phát triển của nền kinh tế .
Như đã phân tích ở trên, quy luật giá trị có vai trò lớn trong nền sản xuất hàng hoá
. Với mô hình kinh tế như ở nước ta hiện nay , quy luật giá trị đã đóng góp vào sự

phát triển nền kinh tế thị trường ở nước ta qua các vai trò sau:
1/ Thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển .
Một nguyên tắc căn bản của kinh tế thị trường là trao đổi ngang giá tức là thực
hiện sự trao đổi hàng hoá thông qua thị trường, sản phẩm phải trở thành hàng
hoá.Nguyên tắc này đòi hỏi tuân thủ quy luật giá trị _ sản xuất và trao đỏi hàng hoá
phải dựa trên cơ sở thời gian lao động xã hội cần thiết. Cụ thể:
Xét ở tầm vi mô: Mỗi cá nhân khi sản xuát các sản phẩm đều cố gắng làm cho thời
gian lao động cá biệt nhỏ hơn thời gian lao động xã hội .
Xét ở tầm vĩ mô:Mỗi doanh nghiệp đều cố gắng nâng cao năng suất lao động , chất
lượng sản phẩm, giảm thời gian lao động xã hội cần thiết.
Do vậy, mỗi người phải luôn tự hoàn thiện mình, nâng cao trình độ chuyên môn
của mình.Mỗi doanh nghiệp phải cố gắng cải tiến may móc, mẫu mã, nâng cao tay
nghề lao động. Nếu không, quy luật giá trị ở đây sẽ thực hiện vai trò đào thảicủa nó:
loại bỏ những cái kém hiệu quả , kích thích các cá nhân\, nghành, doanh nghiệp phát
huy tính hiệu quả . Tất yếu điều đó dẫn tới sự phát triển của lực lượng sản xuất mà
trong dó đội ngũ lao động có tay nghề chuyên môn ngày càng cao, coong cụ lao
đoọng luôn luôn được cải tiến. Và cùng với nó, sự xã hội hoá, chuyên môn hoá lực
lượng sản xuất cũng được phát triển.
2/ Nâng cao tính cạnh tranh của nền kinh tế.
Việc chuyển từ chế độ tầp trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường thì
cùng với nó là việc loại bỏ cơ chế xin cho, cấp phát , bảo hoọ trong hoạt động sản
xuất kinh doanh. Mỗi doanh nghiệp phải tự hạch toán, không bị ràng buộc quá
đángbởi các chỉ tiêu ssản xuất mà nhà nước đưa ra và phải tự nghiên cứu để tìm ra
thị trường phù hợp với các sản phẩm của mình; thực hiện sự phân đoạn thị trường để
xác định tấn công vào đâu, bằng những sản phẩm gì.
Mặt khác, cùng với xu hướng công khai tài chính doanh nghiệp để giao dịch trên
sàn giao dịch chứng khoán, thúc đẩy tiến trình gia nhập AFTA , WTO; mỗi cá nhân ,
mỗi doanh nghiệp đều phải nâng cao sức cạnh tranh của mình để có thể đứng vững
khi bão táp của qúa trình hội nhập quốc tế ập đến. Sức cạnh tranh được nâng cao ở
đây là nói đến sức cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp

trong nươc, giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp nước ngoài, giữa các cá
nhân trong nước với cá nhân trong nước, giữa cá nhân trong nước với cá nhân nứoc
ngoài (cũng có thể coi đây là hệ quả tất yếu của sự phát triển của lực lượng sản xuất)
3/ Tạo nên sự năng động của nền kinh tế thị trường Việt Nam.
Cạnh tranh gay gắt sẽ đưa đến một hệ quả tất yếu là làm cho nền kinh tế năng
động lên .Vì trong cạnh tranh, mỗi người sẽ tìm cho mình một con đường đi mới
trong một lĩnh vực sản xuất, kinh doánhao cho tạo nên sự sản xuất hiệu quả nhất.Các
con đường đó sẽ vô vàn khác nhau,các con đường đó luôn tạo ra những lĩnh vực sản
xuất mới.Và hơn nữa, cạnh tranh năng dộng sẽ làm cho sản phẩm hàng hoá đa dạng
về mẫu mã, nhiều về số lượng, cao về chất lượng. Bởi vì, sự đào thải của quy luật giá
trị sẽ ngày càng làm cho ssản phẩm hoàn thiện hơn, mang lại nhiều lơi ích cho người
tiêu dùng.
Sự năng động còn thể hiện ở sự phát triển nhiều thành phần kinh tế. Bởi vì, việc
phát triển nhiều thành phần kinh tế có tác dụng thu hút nguồn nhân lực vào các thành
phần kinh tế, phát huy nội lực, tận dụng nội lực để ssản xuất ra nhiều hàng hoá thu
lợi nhuận(lơi nhuận siêu nghạch, lơi nhuận độc quyền) hay nang cao trình độ ssản
xuất trong một nghành, một lĩnh vực nhất định .
4/ Thúc đẩy quá trình hộinhập quốc tế.
Với mục đích tìm kiếm lợi nhuận, siêu lợi nhuận . Sự đầu tư trong nước và đầu tư
ra nước ngoài ngày càng phát triển, hay nói cách khác là thúc đẩy quá trình hội nhập
quốc tế.
Mỗi nước đều có những ưu thế, lợi thế riêng. Do thời gian và trình độ xuất phát
điểm của nền kinh tế khác nhau nên khi nước này cần vốn thì nước kia lại thừa.Do
tốc độ phát triển khác nhau nên khi nước này phát triển thì nước kia lại quá lạc hậu ;
do sự phân bố tài nguyên khác nhau nên nước này có điều kiện sản xuất cía này,
nước kia có điều kiện sản xuất cái kiavà tạo ra một lợi thế so sánh trên thương
trường.Điều này thúc đẩy sự chuyên môn hoá, hiệp tác hoá sản xuất để có chi phí sản
xuất thaaps và tuân theo sự điều tiết của quy luật giá trị , chi phí sản xuất thaaps sẽ
làm cho giá cả thấp, và do đó thắng trên thương trường.
5/ Thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Xã hội hoá kinh tế và hội nhập kinh tế đã hình thành một cơ cấu kinh tế hợp lý về
nghành cũng như trên địa bàn lãnh thổ, giải quyết mối quan hệ về lơi ích phát triển
giữa toàn cục với bộ phận , đầu tư có trọng điểm ở từng thời kỳ và gắn với thị trường
thế giới.
Các thành phần kinh tế được động viên tham gia kinh tế đối ngoại theo sự quy
định và phân công hợp lý , lấy sản xuất làm khâu trọng tâm .
Tất cả các tác động tích cực trên được thể hiện rất rõ trong thực tế:
Một là:thể hiện ở sự gia tăng đội ngũ giáo sư, tiến sĩ, đội ngũ kỹ sư, công nhân lao
động lành nghề. Số lao động có trình độ đại học, cao đẳng ngày càng gia tăng. Việc
các nghiên cứu sinh Việt Nam đoạt các giải cao ở nước ngoài và các cuộc thi quốc tế
ngày càng nhiều.Maý móc trang thiết bị cũng ngày càng được nâng cao về chất
lượng. Chủ trương đẩy mạnh nghiên cứu khoa học trong sinh viên đã đạt được những
kết quả đáng khích lệ .Hệ quả tất yếu của sự phát triển lực lượng ssản xuât đã dẫn tới
sự trao đổi quốc tế về lao động .Thực tế nước ta:
+ Những năm 80trở về trước, Việt Nam chủ yếu xuất khẩu lao đoọng lành nghề
sang Liên Xô cũ và Đông Âu, đến nay vẫn còn khoảng 300ngàn lao dfdộng ở lại.
+ Hiện nay, thị trường xuất khẩu lao động đã mở rộng sang các nước khác : Hàn
Quốc và một số nươc châu á. Trong những năm đầu thế kỷ XXI, Việt Nam vẫn sẽ là
nước thừa lao động nên sẽ là một thị trường xuất khaaur sức lao động trong khu vực.
+ Thị trương nhập khẩu lao động Việt Nam ở Lào, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan
Li Bi, trong đó thị trường Đài Loan vẫn đang cần khá nhiều lao động nữ cho các
công việc nội trợ gia đình, chăm sóc người già và trẻ em. Nghành lao động đang tập
trung nghiên cứu phát triển thị trường Nga và các nước Đông Âu, khu vực Đông
Nam á, Thái Bình Dương, Trung Đông và châu Phi, từng bước tiếp cận thị trường
Mỹ và Bắc Mỹ .
+ Chính phủ đang rất coi trọng việc duy trì và đẩy mạnh công tãc xuất khẩu sức
lao động. Quản lý việc xuất khẩu sức lao động được giao cho cục quản lý lao động
với nước ngoài thuộc Bộ lao động thương binh-xã hội .Năm 2000, cả nước có 159
doanh nghiệp được cấp pơhép tuyển lao động xuất khẩu , trong đó có 81 doanh
nghiệp trung ương, 62 doanh nghiệp địa phương, 13 doang nghiệp đoàn thể và 3

doanh nghiệp tư nhân . Đã đưa được 31.468 người đi lao động nước ngoài . Kế hoạch
đến năm 2005 sẽ có 50 vạn lao động ở nước ngoàivà đến năm 2010 là 1 triệu lao
động ở nước ngoài. Đây là cơ hội cho người lao đoọng Việt Nam .
Tuy nhiên, thị trường tiếp nhận lao động ở nước ngoài đã có những thay đổi cơ
bản đòi hỏi ngày càng cao hơn về chất lượng lao động: đó là trình độ nghề, ngoại
ngữ, ý thức kỷ luật, tôn trọng pháp luật…Vì vậy cục quản lý lao động với nước ngoài
bước đầu đã quy hoạch 24 trường đào tạo công nhân kỹ thuật của nhà nước , 20
trường và các trung tâm đào tạo của các doanh nghiệp được đoà tạo xuất khẩu với
điều kiện chỉ được phép thực hiện khicó các hợp đồng cung ứng lao động với nước
ngoài.
Nhưng hướng trong trao đổi quốc tế sức lao động ở Việt Nam những năm đầu thế
kỷ XXI: ngoài việc mở rộng quan hệ quốc tế để tăng cường xuất khẩu sức lao động ,
còn phải tiếp tục sử dụng các chuyên gia, giúp nâng cao trình độ cán bộ quản lý, hỗ
trợ các nhà khoa học làm chủ công nghệ nhập khẩu và tiếp cận nhanh chóng với khoa
học công nghệ tiến bộ trên thế giới.
Hai là: Sự phát triển đa dạng của các loại hàng hoá với trên 700 mặt hàng , 100 mặt
hàng trao đổi chủ yếu . Kim nghạch xuất khẩu ngày tăng . Năm 1990 là 2004
triệu USD thì đến năm 2000, kim nghạch xuất khẩu đạt 14308 triệu USD , tăng 5,9
lần .Tỷ trọng xuất khẩu nhóm hàng công nghiệp nặng và khoáng sản tăng nhanh,
trong đó kim nghạch xuất khẩu dầu thô tăng từ 2617 nghìn tấn năm 1990lên
12145nghìn tấn năm 1999và là một trong mười mặt hàng xuất khẩu lớn của Việt
Nam. Tỷ trọng xuất khẩu nhóm hàng công nghiệp nhẹ và tiểu thủ công nghiệp tăng
trong đó kim nghạch xuất khẩu mặt hàng dệt may tyăng nhanh .Tỷ trọng xuất khẩu
sản phẩm nông nghiệp có xu hướng giảmvà trong số đó, gạo và cà phê là hai mặt
hàng xuất khẩu có tốc độ tăng nhanh .Tỷ trọng các sản phẩm chế tạo, chế biến để
xuất khẩu tăng.
Trong thời gian gần đây, việc tập trung vào sản xuất , chế biến thuỷ sản đang là
mũi nhọn của chúng ta.
Ba là : tính cho đến năm 2000, ta đã quan hệ ngoại giao với 160 nước, quan hệ kinh
tế với 150 nước .Vốn đầu tư vào nước ta trực tiếp hoặc gián tiếp xét theo một quá

trình dài đã tăng lên đáng kể .Ta đã nhận viện trợ từ ngân hàng thế giới, chương trình
hỗ trợ phát triển của liên hợp quốc …
Theo bản tin về nguồn hỗ trợ phát triển chính thức , các chương trình tài trợ trung
hạn cho Việt Nam như sau:
+ Ban giám đốc ngân hàng thế giới đã thông qua” chiến lựoc hỗ trợ quốc gia
Việt Nam giai đoạn 2003-2006” với mức vay trung bình 500-800triệu USD/ năm
+Sau một quá trình thảo luận với các cơ quan hữu quan của Việt Nam, ngân hàng
phát triển châu á (ADB) đã hàon thành việc xây dựng dự thảo “chương trình tài trợ
của ADB thời kỳ 2003_2005” ADB dự kiến sẽ cho Việt Nam vay từ quỹ phát triển
châu á ADFbình quân mỗi năm là 240 triệu USD để thực hiện 13 dự án trong các lĩnh
vực giao thông, nông nghiệp, điện, tài chính, giáo dục và y tế.

Tất cả các tác động tích cực trên thúc đẩy quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ,
xây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội.
Tuy nhiên, cần tính đến tác động tiêu cực của quy luật giá trị:
Đó là, tính phức tạp của việc chuyển đổi thước đo giá trị trong cơ chế thi trường .
Kinh tế thi trường tuân thủ nguyên tắc trao đổi ngang giá hàng hoá , theo đuổi hiệu
quả phân phối tối ưu của các nguồn.Thứơc đo giá trị chú trọng hiệu quả kinh tế hình
thành trong điều kiện kinh tế thị trường ; một khi được mở rộng, vận dụng vào lĩnh
vực đời sống xã hội và quan hệ con người , không tránh khỏi sản sinh những quan
khác nhau gắn bó với đạo đức con người đó là chuẩn mực giá trị” coi trọng tình
nghĩa, xem thường lợi ích” hay “coi trọng lợi ích, xem thường tình nghĩa “.Do vậy , ở
nước ta, phát triển kinh tế nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường có sự
quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, phải chú ý sự chuyển đổi
quan niệm giá trị xa hội sao cho phù hợp với đạo đức dân tộc truyền thôngs và hiện
đại .Thể hiện rõ nhất ở nước ta hiện nay là nạn hàng giả, trốn thuế, buôn lậu…
Để phát huy các tác đọng tích cực, đẩy lùi các tác động tiêu cực của kinh tế thi
trường cần nâng cao vai trò quản lý của nhà nước thông qua quy hoạch, kế hoạch ,
công cụ tài chính,; qua các phương thức kích thích , giáo dục, thuyêt phục và cả
cưỡng chế nữa. Chủ trương của Đảng ta trong thời gian tới là :

1- Phát triển kinh tế , công nghiệp hoá, hiện đại hoá là trung tâm .
2- Phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần.
3-Tiếp tục tạo lập đồng bộ các yếu tố của kinh tế thi trường, tăng cường vai trò quản
lý kinh té của nhà nước .
4- Giải quyết tốt các vấn đề xã hội , nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
5- Chủ động hội nhập kinh tế quốc tếvà khu vực theo tinh thần phát huy tối đa nội lực
nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế , bảo đảm độc lập, tự chủvà định hướng xã hội chủ
nghĩa , bảo vệ lợi ích dân tộc , giữ vững an ninh quốc gia , giữ gìn bản sắc văn hoá
dân tộc, bảo vệ môi trường sinh thái.













Phần kết luận:
Quy luật giá trị có vai trò đặc biệt quan trọng trong sự phát triển kinh tế thi trường
, nó là quy luật kinh tế căn bản chi phối sự vận động của nền kinh tế thị trường . Sự
tác động của quy luật giá trị một mặt thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế, mặt khác
gây ra các hệ quả tiêu cực …Đối với nền kinh tế thi trường định hướng xã hội chủ
nghĩa ở nước ta giai đoạn hiện nay, quy luật giá trị đóng một vai trò cực kỳ quan
trọng. Tuy nhiên có phát huy được các mặt tích cưc , đẩy lùi các mặt tiêu cực còn là
một vấn đề phụ thuộc nhiều vào vai trò quản lý vĩ mô của nhà nươcs và nhận thức

của mỗi công dân.






















Mục lục.
STT Nội dung Trang
Phần mở đầu 1
Chương1: Quy luật giá trị và các vấn đề có liên quan. 2
1.1. Quy luật giá trị 2
1.1.1. Khái niệm giá trị hàng hoá 2
1.1.2. Quy luật giá trị- Quy luật kinh tế căn bản của sản xuất và

Trao đổi hàng hoá 2
1.1.3. Mối quan hệ giữa giá cả sản xuất, giá cả thị trường, giá cả
độc quyền với giá trị hàng hoá 2
1.1.4. Các quy luật có liên quan và mối quan hệ của chúng với
quy luật giá trị 4
1.2. Vai trò của quy luật giá trị 7
Chương 2: Vai trò của quy luật giá trị đối với sự phát triển kinh tế thị
Trường ở Việt Nam. 9
2.1. Khái niệm và đặc trưng của kinh tế thị trường 9
2.2.1. Quá trình lưu thông vật chất được thực hiện chủ yếu bằng
phương thức mua bán 9
2.2.2. Người trao đổi hàng hoá phải có quyền tự do nhất định khi
tham gia trao đổi trên thương trường 10
2.1.3. Hoạt động mua bán phải được thực hiện thường xuyên, ổn
định trên cở sở một kết cấu hạ tầng tối thiểu, đủ để việc mua
bán diễn ra thuận lợi, an toàn. 11
2.1.4. Nền kinh tế thị trường hiện đại bao gồm những doanh nhân
biết thống nhất mục tiêu kinh tế với các mục tiêu chính trị-
xã hội- nhân văn 11
2.1.5 Có sự quản lý của nhà nước 11
2.2. Mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa về
bản chất và cấu trúc của nó. 11
2.3. Vai trò của quy luật giá trị trong sự phát triển kinh tế thị
trường ở nước ta. 14
Phần kết luận 21



Tài liệu tham khảo.
1.Những vấn đề cơ bản về kinh tế và đổi mới kinh tế ở Việt Nam.

Phan Thanh Phố.
2.Bản tin về nguồn hỗ trợ phát triển chính thức .
Số 11, ra ngày 30/9/2002
3.Giáo trình kinh tế chính trị.
Học viện chính trị quốc gia .
4. Giáo trình kinh tế chính trị ( Chương trình cao cấp).
Tập một: Chủ nghĩa tư bản .
Học viện chính trị quốc gia .
5. Giáo trình kinh tế quốc tế.
Học viện tài chính Hà Nội.
6. Giáo trình quản lý nhà nước về kinh tế.
Học viện hành chính quốc gia Hà Nội .
7. Báo” phát triển kinh tế”
8. Văn kiện Đại hội Đảng IX
9. Giáo trình kinh tế chính trị.
Đại học kinh tế quốc dân .

×