Tải bản đầy đủ (.pdf) (4 trang)

CHỨNG ĐAU MẶT DO ÐAU DÂY THẦN KINH SỐ V pps

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (104.57 KB, 4 trang )

CHỨNG ĐAU MẶT
DO ÐAU DÂY THẦN KINH SỐ V

Đau dây thần kinh số năm (dây V), còn gọi là đau dây tam thoa, là chứng đau ở
vùng da mặt, đặc trưng bởi các cơn đau ngắn, cảm giác đau dữ dội như điện giật
hay dao đâm, đau chói. Đau ở một bên mặt và chỉ một phần của da mặt, ví dụ chỉ
ở một bên gò má hay một bên cằm, hay thái dương và trán, không lan sang phía
bên kia. Các cơn đau xuất hiện tự phát, hay do kích thích như khi sờ nhẹ vào một
điểm nào đó trên da mặt hay cằm, khi nhai hoặc gặp gió lạnh Có khi đau tới mức
gần như không thể chịu đựng được. Có khi do sợ đau, bệnh nhân không dám ăn,
do khi nhai sợ bị kích động gây cơn đau, do vậy bệnh nhân bị gầy sút đi. Cũng có
khi có dạng đau không điển hình: đau ê ẩm nặng nề, thỉnh thoảng lại có cơn đau
chói.
Nguyên nhân: là do dây thần kinh số V bị kích thích do một số nguyên nhân. Khi
chụp cộng hưởng từ (MRI) chất lượng cao, ta có thể thấy có u lành ở trong não,
hoặc thấy có bệnh mảng xơ rải rác (multiple sclerosis). Tuy nhiên trong đa số
trường hợp không thể thấy tổn thương gì trên hình ảnh chụp cộng hưởng từ não.
Khi ấy nguyên nhân có thể là do một mạch máu nhỏ (thường là động mạch, nhưng
đôi khi là tĩnh mạch) đè vào vùng đi vào rễ (root entry zone) của dây thần kinh số
V tại thân não (brainstem).
Điều trị: đau dây V là một bệnh có thể điều trị được. Trong đa số trường hợp,
dùng thuốc cũng có hiệu quả, và thuốc hàng đầu để trị bệnh là carbamazepine
(tégrétol). Nếu thuốc không công hiệu, hoặc không thể dùng thuốc do các tác dụng
phụ của nó, thì chọn lựa phẫu thuật. Tuy nhiên phẫu thuật có thể không hiệu quả
trong trường hợp đau dây V không điển hình.
Phẫu thuật giải áp vi mạch (microvascular decompression): mổ vào trong sọ, cắt
bỏ hoặc tách rời mạch máu gây cơn đau dây V ra. Khi mổ phải gây mê và bác sỹ
dùng kính vi phẫu. Sau mổ bệnh nhân hết đau và không cần dùng thuốc nữa. Nói
chung mổ an toàn, những người dễ có nguy cơ biến chứng sau mổ là bệnh nhân
trên 65 tuổi. Nếu đã từng mổ sọ não trước đó, thì hiệu quả mổ lần này cũng kém
hơn.


Cắt bỏ hạch bằng tần số bức xạ xuyên qua da (percutaneous radiofrequency
gangliotomy): dùng một kim đặc biệt, đâm xuyên qua một điểm trên mặt để tới
được hạch của dây V nằm sâu trong khối các xương sọ - mặt, rồi phóng bức xạ tần
số cao qua đầu kim. Bức xạ này sẽ sinh nhiệt, và hủy diệt một cách chọn lọc các rễ
con (rootlet) của dây V trước khi nó nhập vào trong hạch của dây V ở trong khe
gọi là khe Meckel (Meckel's cave). Phương pháp này đã được thực hiện tốt tại
Việt Nam. Phương pháp này thực hiện trong khi bệnh nhân vẫn tỉnh táo hoàn toàn,
không cần gây mê, và bác sỹ cũng cần trao đổi với bệnh nhân, nhằm cùng nhau
phối hợp sao cho đầu mũi kim nằm đúng chỗ cần thiết. Tuy nhiên, phương pháp
này cũng có những bất tiện như sau: bệnh nhân có thể hết đau nhưng lại bị tê ở
mặt, và bác sỹ cũng không có khả năng điều chỉnh chính xác mức độ gây hủy diệt
rễ dây V. Khoảng 20% bệnh nhân ngoài cảm giác tê còn bị cảm giác nóng bỏng
hay rần rần như kiến bò. Khoảng 0,3% bệnh nhân sau khi làm thủ thuật bị cảm
giác nóng bỏng đau không chịu được, thậm chí còn tệ hơn cả trước khi làm. Ngoài
ra, mất cảm giác nhánh 1 của dây V còn gây mất cảm giác ở giác mạc, dễ gây loét
giác mạc, và gây rối loạn thị lực.
Tiêu hủy dây thần kinh bằng hóa học dùng glycerol xuyên qua da
(percutaneous glycerol chemoneurolysis): cũng dùng kim xuyên qua da mặt như
vậy, nhưng có thể cần gây mê. tê mất cảm giác da mặt sau khi làm thủ thuật thì
thường là ít hơn so với phương pháp trên. Tuy nhiên lại có khả năng biến chứng
viêm màng não hoặc kim đi sai đích. Khả năng bị tái phát cũng cao hơn so với
dùng sóng bức xạ. Ưu điểm là có thể dùng lặp đi lặp lại nếu chưa đạt yêu cầu, và
biến chứng ít khó chịu hơn.
Phẫu thuật bức xạ bằng dao Gamma (Gamma knife radiosurgery): bằng một bộ
máy đặc biệt, người ta hướng các chùm tia bức xạ gamma vào chỗ cần hủy diệt
nằm sâu trong sọ, mà bệnh nhân không cần phải mổ. Đây là phương pháp không
cần đến dao kéo hay kim chọc qua da. Kết quả 50-90% bệnh nhân giảm đau nhiều,
và 10-50% giảm đau ở mức độ tạm được.
Việc lựa chọn phương pháp nào là tùy thuộc vào nguyện vọng bệnh nhân và liệu
người đó có thêm bệnh kết hợp nào không. Thường đối với người tương đối trẻ thì

phẫu thuật giải ép vi mạch là cách lựa chọn tốt nhất. Người già trên 65 tuổi thì dễ
bị biến chứng do phẫu thuật hơn, do vậy có lẽ phương pháp đâm kim xuyên qua da
là thích hợp hơn. Những người có bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), bệnh
mạch vành, hay tiểu đường, thì cũng nên dùng phương pháp đâm kim xuyên qua
da, vì phẫu thuật cũng dễ có biến chứng hơn.

×