Tải bản đầy đủ (.pdf) (5 trang)

Bài 4 sang tuyến[Compatibility Mode]

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (323.87 KB, 5 trang )

8/29/2012
1
SÀNG TUYỂNSÀNG TUYỂN
NGUYỄN TRỌNG TÀINGUYỄN TRỌNG TÀI
BM DTHBM DTH
ViệnViện ĐàoĐào tạotạo YHDP & YTCCYHDP & YTCC
11
MụcMụctiêutiêu
1. Trình bày được các giai đoạn lịch sử tự nhiên của bệnh
2. Trình bày được các cấp độ dự phòng.
3. Nêu được định nghĩa và mục tiêu của sàng tuyển
4. Trình bày được các tiêu chuẩn của một chương trình sàng tuyển.
5. Nêu được cách tính toán giá trị của một xét nghiệm sàng tuyển.
6. Nêu được cách đánh giá một chương trình sàng tuyển và sai số thường
gặp.
22
Quá trình diễn biến tự nhiên của bệnh
LàLà quáquá trìnhtrình diễndiễnbiếnbiếncủacủamộtmộtbệnhbệnh theotheo thờithờigiangian khikhi khôngkhông cócó sựsự can can thiệpthiệp
củacủa điềuđiềutrịtrị
=> => CóCó thểthể gọigọilàlà lịchlịch sửsử tựtự nhiênnhiên củacủabệnhbệnh
GiaiGiai đoạnđoạncảmcảm nhiễmnhiễm
 LàLà giaigiai đoạnđoạnbệnhbệnh chưachưa phátphát triểntriển, , nhưngnhưng cơcơ thểthểđãđãcócó phơiphơi nhiễmnhiễmvớivớiyếuyếutốtố
nguynguy
cơcơ

nguynguy
cơcơ

 CácCác yếuyếutốtố nguynguy cơcơ làlà cáccác yếuyếutốtố làmlàm tăngtăng khảkhả năngnăng phátphát triểntriểnbệnhbệnh
 TrongTrong thựcthựctếtế chúngchúng tata khôngkhông thểthể phátphát hiệnhiện đượcđượctấttấtcảcả cáccác yếuyếutốtố nguynguy cơcơ
làmlàm phátphát triểntriểnbệnhbệnh vàvà điềuđiều đóđólàmlàm hạnhạnchếchế khảkhả năngnăng phòngphòng vàvà kiểmkiểmsoátsoát bệnh


bệnh
tậttật
33
Quá trình diễn biến tự nhiên của bệnh
GiaiGiai đoạnđoạntiềntiềnlâmlâm sàngsàng
 LàLà giaigiai đoạnđoạncơcơ thểthểđãđãcócó nhữngnhững sựsự thaythay đổiđổivềvề mặtmặtbệnhbệnh lýlý nhưngnhưng chưachưacócó
biểubiểuhiệnhiệnlâmlâm sàngsàng
GiaiGiai đoạnđoạnlâmlâm sàngsàng
 CácCác thaythay đổiđổivềvề cơcơ thểthể vàvà chứcchứcnăngnăng đãđã đủđủ đểđể biểubiểuhiệnhiệnrara cáccác dấudấuhiệuhiệuhoặchoặc
triệutriệu
chứngchứng
,,
vàvà
tata
cócó
thểthể
chẩnchẩn
đoánđoán
vềvề
phươngphương
diệndiện
lâmlâm
sàngsàng

triệutriệu
chứngchứng
,

,


vàvà
tata
cócó
thểthể
chẩnchẩn
đoánđoán
vềvề
phươngphương
diệndiện
lâmlâm
sàngsàng

GiaiGiai đoạnđoạnhậuhậulâmlâm sàngsàng
 NhiềuNhiềubệnhbệnh tiếntiếntớitớikhỏikhỏi hoànhoàn toàntoàn, , hoặchoặctựtự khỏikhỏi, , hoặchoặcphảiphải điềuđiềutrịtrị
 TuyTuy nhiênnhiên nhiềunhiềubệnhbệnh đểđể lạilạididi chứngchứng tàntàn phếphế lâulâu dàidài
44
Quá trình diễn biến tự nhiên của bệnh
55
Các cấp độ dự phòng
DựDự phòngphòng cấpcấp11
 DP DP sựsự xuấtxuấthiệnhiệncủacủabệnhbệnh: : nângnâng caocao sứcsứckhỏekhỏevàvà bảobảovệvệđặcđặchiệuhiệu
 CácCác nướcnước phátphát triểntriển ngàyngày nay: nay: bệnhbệnh khôngkhông nhiễmnhiễm khuẩnkhuẩn, , bệnhbệnh mãnmãn tínhtính. .
DựDự phòngphòng cấpcấp22
 LàLà phátphát hiệnhiệnsớmsớmvàvà điềuđiềutrịtrị kịpkịpthờithời, , đểđể cócó thểthể chữachữakhỏikhỏihẳnhẳn, , hoặchoặclàmlàm chậmchậm
lạilại quáquá trìnhtrình tiếntiếntriểntriểncủacủabệnhbệnh, , phòngphòng ngừangừabiếnbiếnchứngchứng, , hạnhạnchếchếđượcđược cáccác
khuyếtkhuyết
tậttật
vàvà
hạnhạn
chếchế

khảkhả
năngnăng
lâylây
lanlan
rộngrộng
đốiđối
vớivới
cáccác
bệnhbệnh
truyềntruyền
nhiễmnhiễm

khuyếtkhuyết
tậttật
vàvà
hạnhạn
chếchế
khảkhả
năngnăng
lâylây
lanlan
rộngrộng
đốiđối
vớivới
cáccác
bệnhbệnh
truyềntruyền
nhiễmnhiễm

 LàLà nhiệmnhiệmvụvụ củacủatấttấtcảcả cáccác thầythầythuốcthuốc. . CácCác TrungTrung tâmtâm YT DP YT DP vàvà cáccác tổtổ chứcchức

cộngcộng đồngđồng cầncầntiếntiếnhànhhành thườngthường xuyênxuyên cáccác cuộccuộc điềuđiềutratra sàngsàng tuyểntuyểnnhằmnh
ằm
phátphát hiệnhiện cáccác bệnhbệnh khôngkhông triệutriệuchứngchứng, , làmlàm thaythay đổiđổilịchlịch sửsử tựtự nhiênnhiên củacủa
chúngchúng
DựDự phòngphòng cấpcấp33
 ChínhChính làlà điềuđiềutrịtrị vớivớihiệuhiệuquảquả tốitối đađachocho nhữngnhững ngườingười đãđãmắcmắcbệnhbệnh nhằmnhằmhạnhạn
chếchế tàntàn phếphế do do cáccác bệnhbệnh đểđể lạilại, , vàvà phụcphụch
ồihồi cáccác chứcchứcnăngnăng. . BaoBao gồmgồm cáccác biệnbiện
pháppháp vềvề tâmtâm lýlý, , nghềnghề nghiệpnghiệpvàvà y y họchọc
66
8/29/2012
2
Định nghĩa sàng tuyển
 LàLà việcviệc phátphát hiệnhiệnsớmsớmmộtmộtbệnhbệnh chưachưacócó biểubiểuhiệnhiệnrõrõ vềvề LS LS bằngbằng mộtmột
xétxét nghiệmnghiệm, hay , hay thămthăm khámkhám, , từtừđóđó phânphân loạiloạirõrõ ràngràng rara nhữngnhững ngườingười
hoànhoàn toàntoàn kh
ỏekhỏemạnhmạnh vàvà nhữngnhững ngườingườicócó thểthểđãđãbịbị bệnhbệnh
 MộtMộtxétxét nghiệmnghiệmsàngsàng tuyểntuyển khôngkhông phảiphảilàlà mộtmộtxétxét nghiệmnghiệmchẩnchẩn đoánđoán. .
NhữngNhững ngườingườicócó kếtkếtquảquả xétxét nghiệmnghiệmdươngdương tínhtính hay hay nghinghi ngờngờ phảiphải đượcđược
chuyểnchuyển đến
đếnbệnhbệnh việnviện đểđể làmlàm xétxét nghiệmnghiệmvàvà điềuđiềutrịtrị
SàngSàng tuyểntuyểncócó thểthể cócó cáccác mụcmụctiêutiêu sausau::
 NhằmNhằmxácxác địnhđịnh tầntầnsốsố hay hay lịchlịch sửsử tựtự nhiênnhiên củacủabệnhbệnh
 CóCó thểthể làlà phòngphòng lâylây bệnhbệnh hay hay phòngphòng bệnhbệnh chocho cộngcộng đồngđồng
77
Định nghĩa sàng tuyển
88
CÁC NGUYÊN LÝ
CỦA 1 CHƯƠNG TRÌNH SÀNG TUYỂN
•• CóCó tínhtính giágiá trịtrị caocao, ,

•• CóCó độđộ tin tin cậycậy caocao vàvà
•• CóCó hiệuhiệuquảquả caocao. .
XétXét nghiệmnghiệmsàngsàng tuyểntuyểnphảiphảilàlà mộtmộtxétxét nghiệmnghiệm khôngkhông cócó hạihại, , nhanhnhanh, , rẻrẻ
tiềntiềnvàvà dễdễ thựcthựchiệnhiện. . VìVì đượcđượcápáp dụngdụng chocho cáccác nhómnhóm quầnquầnthểthể lớnlớn
99
Các nguyên lý
TínhTính giágiá trịtrị::
 PhânPhân loạiloạimộtmộtngườingườicócó bịbị bệnhbệnh thựcthựcsựsự hay hay khôngkhông? ? ĐóĐó chínhchính làlà tínhtính giágiá trịtrị. .
GồmGồm2 2 phầnphần: : ĐộĐộ nhạynhạyvàvà ĐộĐộ đặcđặchiệuhiệu
 ĐộĐộ nhạynhạy: : khảkhả năngnăng mộtmộtxétxét nghiệmnghiệm phátphát hiệnhiện đúngđúng nhữngnhững ngườingười đãđãmắcmắcbệnhbệnh
 ĐộĐộ đặcđặchiệuhiệu: : khảkhả năngnăng mộtmộtxétxét nghiệmnghiệmxácxác địnhđịnh đúngđúng nhữngnhững ngườingười khôngkhông bịbị
mắcmắcbệnhbệnh

ChúngChúng
đượcđược
xácxác
địnhđịnh
bằngbằng
cáchcách
soso
sánhsánh
vớivới
PPPP
chẩnchẩn
đoánđoán
xácxác
địnhđịnh

LýLý
tưởngtưởng

ChúngChúng
đượcđược
xácxác
địnhđịnh
bằngbằng
cáchcách
so

so

sánhsánh
vớivới
PP

PP

chẩnchẩn
đoánđoán
xácxác
địnhđịnh
.

.

LýLý
tưởngtưởng
làlà = 100%. = 100%.
 ThựcThựctếtếđộđộ nhạynhạyvàvà độđộ đặcđặchiệuhiệuthườngthường cócó mốimối quanquan hệhệ ngượcngượcchiềuchiều nhaunhau. .
 GiáGiá trịtrị ngưỡngngưỡng tuỳtuỳ thuộcthuộcvàovào: : giágiá thànhthành, , tầmtầm quanquan trọngtrọng củacủaviệcviệcbỏbỏ sótsót chẩnchẩn
đoánđoán, , khảkhả năngnăng tiếntiếnhànhhành lặplặplạilạixétxét nghiệmnghiệm trongtrong quầnquầnthểthể sausau mộ

tmột khoảngkhoảng
thờithờigiangian, , vàvà tỷtỷ lệlệ hiệnhiệnmắcmắccủacủabệnhbệnh
1010
Các nguyên lý…
TínhTính giágiá trịtrị……
 VíVí dụdụ chúngchúng tata xemxem xétxét mộtmộtxétxét nghiệmnghiệmsàngsàng tuyểntuyển đođoápáp lựclực nhãnnhãn cầucầunhằmnhằm
phátphát hiệnhiệnbệnhbệnh thiênthiên đầuđầuthốngthống. .
 Cần có Cần có đủđủ 3 3 yếuyếutố: tố: tăngtăng nhãnnhãn ápáp, , teoteo thầnthầnkinhkinh thịthị giácgiác vàvà giảmgiảmthịthị lựclực. .
 Mức Mức độđộ nhãnnhãn ápáp khôngkhông phảiphảilàlà mộtmộtchỉchỉ sốsố chínhchính xácxác mà thay mà thay đổiđổi trongtrong ngàyngày
 Thorner Thorner vàvà RemeinRemein gợigợiý ý rằngrằng xétxét nghiệmnghiệmsàngsàng tuyểntuyển phânphân bốbố nằmnằm trongtrong giớigiới
hạnhạn
giaogiao
nhaunhau
giữagiữa
ngườingười
bệnhbệnh
vàvà
ngườingười
bìnhbình
thườngthường

TuyTuy
nhiênnhiên
nếunếu
giágiá
trịtrị
hạnhạn
giaogiao
nhaunhau
giữagiữa

ngườingười
bệnhbệnh
vàvà
ngườingười
bìnhbình
thườngthường
.

.

TuyTuy
nhiênnhiên
nếunếu
giágiá
trịtrị
nhãnnhãn ápáp nằmnằm trongtrong khỏangkhỏang nàynày thìthì khókhó xácxác địnhđịnh đượcđượcngườingười đóđólàlà bìnhbình
thườngthường hay hay bịbị bệnhbệnh
1111
Các nguyên lý…
TínhTính giágiá trịtrị::
TừTừ nhữngnhững giảigiảithíchthích nêunêu trêntrên, , chúngchúng tata cócó::
1212
8/29/2012
3
Các nguyên lý…
TínhTính giágiá trịtrị::
 Ta Ta mongmong xétxét nghiệmnghiệmcócó độđộ nhạynhạy caocao, , xácxác địnhđịnh caocao nhữngnhững ngườingườithựcthựcsựsự cócó
bệnhbệnh, , vàvà cócó ítít âmâm tínhtính giảgiả. .
 ĐồngĐồng thờithờimuốnmuốn độđộ đặcđặchiệuhiệu caocao, , xétxét nghiệmnghiệmdươngdương tínhtính chỉchỉ xảyxảyrara ở ở nhữngnhững
ngườingườithựcthựcsựsự bịbị bệnhbệnh vàvà cócó ítít dươngdương tínhtính giảgiả


TínhTính
giágiá
trịtrị
còncòn
bịbị
ảnhảnh
hưởnghưởng
::
giaigiai
đoạnđoạn
bệnhbệnh
,,
vàvà
củacủa
cáccác
bệnhbệnh
kháckhác

TínhTính
giágiá
trịtrị
còncòn
bịbị
ảnhảnh
hưởnghưởng
:

:


giaigiai
đoạnđoạn
bệnhbệnh
,

,

vàvà
củacủa
cáccác
bệnhbệnh
kháckhác
.

.

VíVí dụdụ: :
XétXét nghiệmnghiệm huyếthuyết thanhthanh gianggiang maimai âmâm tínhtính trongtrong nhữngnhững tuầntuần đầuđầusausau khikhi
nhiễmnhiễmbệnhbệnh. .
SựSự cócó mặtmặtcủacủasốtsốtrétrét, , hủihủi, lupus ban , lupus ban đỏđỏ, , bệnhbệnh chấtchấttạotạokeokeo cócó thể
thể gâygây rara phảnphản
ứngứng dươngdương tínhtính giảgiảđốiđốivớivớixétxét nghiệmnghiệmsàngsàng lọclọcbệnhbệnh gianggiang maimai
1313
Các nguyên lý…
TínhTính giágiá trịtrị::
GiáGiá trịtrị dựdựđoánđoán củacủamộtmộtxétxét nghiệmnghiệmsàngsàng tuyểntuyển
 KhảKhả năngnăng dựdựđoánđoán phụphụ thuộcthuộcvàovào tỷtỷ lệlệ hiệnhiệnmắcmắc, , vàovào độđộ nhạynhạyvàvà độđộ đặcđặchiệuhiệu
củacủaxétxét nghiệmnghiệm. .
 TỷTỷ lệlệ hiệnhiệnmắcmắc càngcàng caocao, , giágiá trịtrị dựdựđoánđoán dươngdương tínhtính củacủaxétxét nghiệmnghiệm càngcàng caocao, ,
cócó nghĩanghĩalàlà tỷtỷ lệlệ dươngdương tínhtính thậtthật. .

 ChúngChúng tata phảiphải đặcđặcbiệtbiệtchúchú ý ý cẩncẩnthậnthận nhómnhóm đượcđượclựalựachọnchọn đểđể sàngsàng tuyểntuyển
ắắ
 GiảGiả s

s

, , mộtmột
b
ệnh
b
ệnh nàonào đóđócócó tỷtỷ lệlệ hiệnhiệnm

cm

clàlà 2%, 2%,
độđộ nhạynhạycủacủaxétxét nghiệmnghiệmsàngsàng tuyểntuyểnlàlà 90%, 90%,
độđộ đặcđặchiệuhiệulàlà 95%. 95%.
QuầnQuầnthểthể sàngsàng tuyểntuyểncócó 1000 1000 ngườingười. .
DựaDựavàovào nhữngnhững thôngthông tin tin nàynày, , chúngchúng tata lậplậpbảngbảng 2x2.2x2.
1414
Các nguyên lý
TínhTính giágiá trịtrị::
GiáGiá trịtrị dựdựđoánđoán củacủamộtmộtxétxét nghiệmnghiệmsàngsàng tuyểntuyển
SốSố liệuliệu đượcđượctrìnhtrình bàybày nhưnhư sausau::
1515
Các nguyên lý
TínhTính giágiá trịtrị::
GiáGiá trịtrị dựdựđoánđoán củacủamộtmộtxétxét nghiệmnghiệmsàngsàng tuyểntuyển
NếuNếutỷtỷ lệlệ hiệnhiệnmắcmắcgiảmgiảmxuốngxuống 1%, 1%, vớivới cùngcùng độđộ nhạynhạyvàvà độđộ đặcđặchiệuhiệu đãđ
ãnêunêu ở ở

trêntrên, , vàvà tínhtính toántoán nhưnhư trêntrên, , chúngchúng tata cócó giágiá trịtrị dựdự toántoán dươngdương tínhtính chỉchỉ làlà
15,4%.15,4%.
1616
Các nguyên lý
TínhTính giágiá trịtrị::
GiáGiá trịtrị dựdựđoánđoán củacủamộtmộtxétxét nghiệmnghiệmsàngsàng tuyểntuyển
 GiáGiá trịtrị dựdựđoánđoán phụphụ thuộcthuộcvàovào mốimối liênliên quanquan giữagiữacộtcột1 1 vàvà cộtcột2, 2, cócó nghĩanghĩavàovào
tỷtỷ lệlệ ngườingườibịbị bệnhbệnh trongtrong quầnquầnthểthể hay hay tỷtỷ lệlệ mắcmắcbệnh
bệnh
 NếuNếutỷtỷ lệlệ hiệnhiệnmắcmắcthấpthấp, , ngayngay cảcả khikhi mộtmộtxétxét nghiệmnghiệmcócó tínhtính giágiá trịtrị caocao, , vẫnvẫn
ấấ
mangmang lạilạigiágiá trịtrị d

d

đoánđoán th

pth

p. . VìVì giágiá trịtrị d

d

toántoán dươngdương tínhtính củacủa
b
ệnh
b
ệnh
p
hụ

p
hụ
thuộcthuộcvàovào tỷtỷ lệlệ hiệnhiệnmắcmắc ở ở quầnquầnthểthểđượcđượcxétxét nghiệmnghiệm, , chỉchỉ sốsố nàynày phảiphải đượcđược
xemxem xétxét khikhi quyếtquyết địnhđịnh nhữngnhững bướcbướcchẩnchẩn đoánđoán tiếpti
ếptheotheo
1717
Các nguyên lý
TínhTính giágiá trịtrị::
GiáGiá trịtrị dựdựđoánđoán củacủamộtmộtxétxét nghiệmnghiệmsàngsàng tuyểntuyển
ĐộĐộ tin tin cậycậy
 LàLà xétxét nghiệmnghiệmchocho kếtkếtquảquả nhưnhư nhaunhau khikhi tiếntiếnhànhhành lặplặplạilạixétxét nghiệmnghiệm ở ở cùngcùng
mộtmộtcácá thểthể trongtrong nhữngnhững điềuđiềukiệnkiệngiốnggiống nhaunhau. .
HaiHai yếuyếutốtốảnhảnh hưởngh
ưởng đếnđến tínhtính hằnghằng địnhđịnh: :
 Do Do phươngphương pháppháp xétxét nghiệmnghiệm: : tínhtính vữngvững bềnbềncủacủa hoáhoá chấtchấtvàvà vàovào sựsự daodao độngđộng
củacủanhữngnhững chấtchất đượcđượcxétxét nghiệmnghiệm: : víví dụdụ liênliên quanquan đếnđếnbữabữa ănăn, , daodao độngđộng ngàyngày
đêm
đêm) ) vàvà
 Do Do ngườingườixétxét nghiệmnghiệm: : sựsự kháckhác nhaunhau giữagiữanhữngnhững ngườingườixétxét nghiệmnghiệm, , vàvà do ở do ở
chínhchính ngườingườixétxét nghiệmnghiệm khikhi đọcđọckếtkếtquảquả
HạnHạnchếchế bằngbằng cáchcách chuẩnchuẩn hoáhoá kỹkỹ lưỡng
lưỡng qui qui trìnhtrình xétxét nghiệmnghiệm, , huấnhuấnluyệnluyệncẩncẩn
thậnthậntấttấtcảcả cáccác ngườingườixétxét nghiệmnghiệm, , kiểmkiểmtratra địnhđịnh kỳkỳ côngcông việcviệccủacủahọhọ, hay , hay cửcử
mộtmộthay hay nhiềunhiềungườingườ
itiếntiếnhànhhành xétxét nghiệmnghiệm độcđộclậplậpvớivới nhaunhau
1818
8/29/2012
4
Các nguyên lý
TínhTính giágiá trịtrị::

GiáGiá trịtrị dựdựđoánđoán củacủamộtmộtxétxét nghiệmnghiệmsàngsàng tuyểntuyển
ĐộĐộ tin tin cậycậy
HiệuHiệuquảquả củacủachươngchương trìnhtrình sàngsàng tuyểntuyển
 LàLà sốsố ngườingườibệnhbệnh đượcđượcchẩnchẩn đoánđoán vàvà điềuđiềutrịtrị nhờnhờ sàngsàng tuyểntuyển. .
YếuYếutốtốảnhảnh hưởnghưởng: :
 Đ

Đ

nh
ạy
nh
ạy
củacủaxétxét n
g
hi
ệm
n
g
hi
ệm

ộộ
ạyạy
g ệg ệ
 TỷTỷ lệlệ bệnhbệnh khôngkhông triệutriệuchứngchứng
 GiáGiá trịtrị dựdựđoánđoán vàvà tỷtỷ lệlệ hiệnhiện nhiễmnhiễm. .
 KhoảngKhoảng thờithờigiangian mắcmắcbệnhbệnh, , vàvà bởibởithờithờigiangian sàngsàng tuyểntuyểntrướctrước đóđó
 MứcMức độđộ chămchămsócsóc y y tếtế trongtrong cộngcộng đồngđồng
 NgườiNgườicócó nguynguy cơcơ caocao: : theotheo tuổituổi, , giớigiới, , chủngchủng tộctộc, , tiếptiếp xúcxúc nghềnghề nghiệpnghiệp vv… vv…

nhómnhóm cócó tỷtỷ lệlệ hiệnhiệnmắcmắc caocao. .
 NhữngNhững ngườingười khôngkhông biếtbiếtrõrõ yếuyếutốtố nguynguy cơcơ. .
1919
Các nguyên lý
HiệuHiệuquảquả củacủachươngchương trìnhtrình sàngsàng tuyểntuyển……
 XétXét nghiệmnghiệmsàngsàng tuyểntuyển nhiềunhiềubệnhbệnh: : PhátPhát hiệnhiện cáccác bệnhbệnh ungung thưthư màmà còncòn phátphát
hiệnhiệntăngtăng huyếthuyếtápáp vàvà tăngtăng nhãnnhãn ápáp. .
 TầnTầnsốsố xétxét nghiệmnghiệmsàngsàng tuyểntuyển: : KhôngKhông thểthểđưađưarara sốsố lầnlầnsàngsàng tuyểntuyểntốitối ưuưu
chungchung chocho cáccác bệnhbệnh đượcđượcvìvì::
+ + MỗiMỗibệnhbệnh cócó lịchlịch sửsử tựtự nhiênnhiên riêngriêng củacủab
ệnhbệnh
+ + TỷTỷ lệlệ mắcmắcbệnhbệnh kháckhác nhaunhau ở ở cáccác nhómnhóm kháckhác nhaunhau, , vàvà
ắắ
+ +
N
hững
N
hững ngườingười kháckhác nhaunhau cócó nguynguy c
ơ
c
ơ
m

cm

c
b
ệnh
b
ệnh kháckhác nhaunhau

 SựSự thamtham giagia vàovào chươngchương trìnhtrình sàngsàng tuyểntuyểnvàvà theotheo dõidõi: : CóCó 4 4 yếuyếutốtố
+ + NhậnNhậnthứcthức đượcđược nguynguy cơcơđeđedọadọacủacủabệnhbệnh
+ + BệnhBệnh phảiphải đượcđượccoicoi làlà mốimối đeđedọa
dọa nghiêmnghiêm trọngtrọng đénđén sứcsứckhỏekhỏe
+ + NgườiNgườibệnhbệnh phảiphảicảmcảmthấythấysứcsứckhỏekhỏecủacủahọhọ bịbịảnhảnh hưởnghưởng, , nếunếu khôngkhông họhọ sẽsẽ
khôngkhông cócó hànhhành độngđộ
ng gìgì
+ + NgườiNgườibệnhbệnh phảiphảicócó lònglòng tin tin rằngrằng nếunếuhọhọ thamtham giagia chươngchương trìnhtrình sàngsàng tuyểntuyển
sẽsẽ mangmang lạilạilợilợiíchích chocho họhọ
2020
Các nguyên lý
HiệuHiệuquảquả củacủachươngchương trìnhtrình sàngsàng tuyểntuyển……
 CóCó hiệuhiệuqủaqủa khikhi cộngcộng đồngđồng chấpchấpnhậnnhận, , hợphợptáctác, , tuântuân thủthủ lờilời khuyênkhuyên đểđể chẩnchẩn
đóanđóan xácxác địnhđịnh, , điềuđiềutrịtrị, , thaythay đổiđổilốilốisốngsống giảmgiảm nguynguy cơ
cơ. . NgòaiNgòai rara yếuyếutốtốảnhảnh
hưởnghưởng nhưnhư sựsự thuậnthuậntiệntiện, , giágiá thànhthành, , tháithái độđộ đốiđốivớivớithầythầythuốcthuốcvàvà sócsóc y y tếtế
 ĐòiĐòi hỏihỏingườingườithàythày thuốcthuốcphảiphảihànhhành độngđộng phùphù hợphợpdựadựatrêntrên kếtkếtqủaqủasàngsàng
ểể
QúQú
ìhìh
hăhă
óó
bệ hbệ h
hâhâ
hảihải
bb
ồồ
ảả
iệiệ
hh

dõidõi
liêliê
tuy

ntuy

n. .

a

atr
ì
n
h
tr
ì
n
h
c
hăm
c
hăm
s
ó
cs
ó
c
bệ
n
hbệ

n
h
n

nn

n
phảiphải
b
ao
b
ao g
ồm
g
ồm
c

c

v
iệ
cv
iệ
ct
h
eot
h
eo
dõidõi
liê

n
liê
ntụctục
bệnhbệnh nhânnhân
 PhảiPhải địnhđịnh kỳkỳđượcđượctheotheo dõidõi, , giámgiám sátsát vàvà chỉnhchỉnh lýlý chocho phùphù hợphợpnếunếuthấythấycầncần
thiếtthiết
2121
Các nguyên lý
NhữngNhững câncân nhắcnhắc khikhi thiếtthiếtlậplậpmộtmộtchươngchương trìnhtrình sàngsàng tuyểntuyển
 Wilson Wilson vàvà JungnerJungner (1968) (1968) đãđãtómtóm tắttắtnhữngnhững yếuyếucầucầuchủchủ yếuyếucủacủamộtmộtchươngchương
trìnhtrình sàngsàng tuyểntuyểnnhưnhư sausau::
 PhảiPhảilàlà mộtmộtvấnvấn đềđề sứcsức khoẻkhoẻ quanquan trọngtrọng vìvì đòiđòi hỏihỏi nhiềunhiềukinhkinh phíphí, , nhânnhân lựclựcvàvà
cáccác nguồnnguồnlựclực kháckhác, , chỉchỉđượcđượctiếntiếnhànhhành sẽsẽ làmlàm giảmgiảm đángđáng kểkể t
ỷtỷ lệlệ tàntàn phếphế vàvà
tửtử vongvong
 PhảiPhảicócó phươngphương pháppháp điềuđiềutrịtrị cócó hiệuhiệuquảquả

CóCó
cáccác
điềuđiều
kiệnkiện
vàvà
phươngphương
tiệntiện
chẩnchẩn
đoánđoán
vàvà
điềuđiều
trịtrị


CóCó
cáccác
điềuđiều
kiệnkiện
vàvà
phươngphương
tiệntiện
chẩnchẩn
đoánđoán
vàvà
điềuđiều
trịtrị

 PhảiPhảicócó thờithờikỳkỳ yênyên lặnglặng rõrõ ràngràng hay hay giaigiai đoạnđoạncócó triệutriệuchứngchứng sớmsớm
 PhảiPhảicócó xétxét nghiệmnghiệmsàngsàng tuyểntuyểnthíchthích hợphợp
 PhảiPhải đượcđượccộngcộng đồngđồng chấpchấpnhậnnhận
2222
Các nguyên lý
NhữngNhững câncân nhắcnhắc khikhi thiếtthiếtlậplậpmộtmộtchươngchương trìnhtrình sàngsàng tuyểntuyển……
 PhảiPhảicócó lịchlịch sửsử tựtự nhiênnhiên củacủabệnhbệnh rõrõ ràngràng, , từtừ khikhi bịbị bệnhbệnh chưachưacócó triệutriệuchứngchứng
đếnđến khikhi cócó triệutriệuchứngchứng rõrõ ràngràng. .
 PhảiPhảicócó chủchủ trươngtrương vàvà đườngđường lốilốirõrõ ràngràng trongtrong việcviệc điềuđiềutrịtrị bệnhbệnh nhânnhân sausau khikhi
đượcđược phátphát hiệnhiện
 GiáGiá thànhthành ((baobao gồmgồmcảcả chẩnchẩn đoánđoán vàvà điềuđiềutrịtrị) ) phảiphải phùphù hợphợpvớivớichi chi phíphí chămchăm
sócsóc vàvà điềuđiềutrịtrị toàntoàn bộbộ. chi . chi phíphí chocho sàngsàng tuyểntuyển. . gánhgánh nặngnặng chocho hệhệ thốngthố
ng y y tếtế. .
chichi
phíphí
điềuđiều
tratra

phátphát
hiệnhiện
ngừơingừơi
dươngdương
tínhtính
theotheo
dõidõi
họhọ
trongtrong
thờithời
giangian
dàidài
chi

chi

phíphí
điềuđiều
tratra
phátphát
hiệnhiện
ngừơingừơi
dươngdương
tínhtính
, ,
theotheo
dõidõi
họhọ
trongtrong
thờithời

giangian
dàidài
. .
phảiphảicócó sựsự theotheo dõidõi giámgiám sátsát thườngthường xuyênxuyên
 PhảiPhải đượcđượctiếntiếnhànhhành câncân nhắcnhắc đếnđếnhiệuhiệuquảquả củacủaviệcviệc phátphát hiệnhiệnsớmsớm((làmlàm giảmgiảm
tỷtỷ lệlệ chếtchết) so ) so vớivới cáccác nguồnnguồnlựclựchiệnhiệncócó, , các
các nguynguy cơcơ vàvà sựsự bấtbấttiệntiệncủacủasàngsàng
tuyểntuyển. . gâygây bấtbấttiệntiệnhay hay khókhó chịuchịuchocho bệnhbệnh nhânnhân
 PhảiPhảilàlà mộtmột quáquá trìnhtrình liênliên tụctụcchứchứ khôngkhông phảiphảichỉchỉđượcđượctiếntiếnhànhhành 1 1 lầnlần. . MộtMột
sốsố bệnhbệnh đòiđòi hỏihỏiphảiphải đượcđượctheotheo dõidõi, , sàngsàng tuyểntuyểnlặplặplạilại trongtrong nhi
ềunhiềunămnăm((nhưnhư
tăngtăng huyếthuyếtápáp).).
2323
Đánh giá chương trình sàng tuyển
 VìVì thườngthường tốntốnkémkém vàvà cócó nhiềunhiều nguynguy cơcơ. . CácCác chỉchỉ sốsốđođolườnglường đánhđánh giágiá hiệuhiệu
quảquả sàngsàng tuyểntuyểnlàlà cáccác biếnbiếnsốsố sinhsinh họchọc liênliên quanquan vớivớibệnhbệnh ((víví dụdụ nồngnồng độđộ
cholesterol
cholesterol máumáu) ) tỷtỷ lệlệ chếtchết do do bệnhbệnh, , tỷtỷ lệlệ chếtchết//mắcmắc. . CácCác chỉchỉ sốsố nàynày phảiphải đượcđược
so so sánhsánh giữagiữa2 2 nhómnhóm đượcđượcsàngsàng tuyểntuyểnvàvà khôngkhông sàngsàng tuyểntuyển
 ThửThử nghiệmnghiệm can can thiệpthiệpngẫungẫu nhiênnhiên cócó kiểmkiểmsoátsoát so so sánhsánh tỷtỷ lệlệ tửtử vongvong ở ở
nhómnhóm đượcđượcsàngsàng tuyểntuyểnvàvà nhómnhóm chứngchứng làlà phươngphương pháppháp đánhđánh giágiá tốitối ưuưuvàvà ítít
saisai sốsố nhấtnhất. .
ếế
ếế
 TrênTrên thựcthựct
ế
t
ế
ngườingườitata đãđãti
ế

nti
ế
nhànhhành đánhđánh giágiá hiệuhiệuquảquả củacủachươngchương trìnhtrình
sàngsàng tuyểntuyểnbằngbằng quanquan sátsát, , baobao gồmgồm: :
 So So sánhsánh tỷtỷ lệlệ mớimớimắcmắcbệnhbệnh ở ở cáccác nhómnhóm đượcđượcsàngsàng tuyểntuyểnvàvà khôngkhông đượcđượcsàngsàng
tuyểntuyển
 TìmTìm mốimối liênliên quanquan giữagiữatỷtỷ lệlệ mớimớimắcmắcbệnhbệnh hay hay tỷtỷ lệlệ chếtchếtvớivớimứcmức độđộ củacủa
sàngsàng tuyểntuyển
 So So sánhsánh tỷtỷ lệlệ mớimớimắcmắcbệnhbệnh hay hay tỷtỷ lệlệ chếtchếttrướctrướcvàvà sausau sàngsàng tuyểntuyểncủacủamộtmột
cộngcộng đồngđồng
2424
8/29/2012
5
Sai số
SaiSai sốsố do do chẩnchẩn đoánđoán sớmsớmvềvề thờithờigiangian (Lead time bias)(Lead time bias)
 LàLà khoảngkhoảng thờithờigiangian từtừ khikhi phátphát hiệnhiệnbệnhbệnh bằngbằng sàngsàng tuyểntuyểnchocho đếnđến khikhi bệnhbệnh
đượcđược phátphát hiệnhiệnbằngbằng triệutriệuchứngchứng lâmlâm sàngsàng. .
 MộtMộtsàngsàng tuyểntuyển, , phátphát hiệnhiệnsớmsớmbệnhbệnh cócó thểthể sẽsẽ kéokéo dàidài thờithờigiangian đượcđượcchẩnchẩn
đoánđoán làlà cócó bệnhbệnh chứchứ khôngkhông kéokéo dàidài thờithờigiangian sốngsống. Do . Do đóđócócó thểthể gâygây rara kếtkết
quảqu
ả giảgiả mạomạorằngrằng nhómnhóm đượcđượcsàngsàng tuyểntuyểncócó tỷtỷ lệlệ sốngsống sótsót caocao hơnhơn nhómnhóm
chứngchứng ở ở bấtbấtkỳkỳ thờithời điểmđiểmnàonào sausau chẩnchẩn đoánđoán. .
SaiSai sốsố vềvề khoảngkhoảng thờithờigiangian tiềntiềnlâmlâm sàngsàng (Length bias)(Length bias)
 NhữngNhững bệnhbệnh nhânnhân đượcđược phátphát hiệnhiệnsớmsớmcócó xuxu hướnghướng cócó giaigiai đoạnđoạntiềntiềnlâmlâm
sàngsàng dàidài hơnhơn. . TrênTrên thựcthựctếtế thìthì ưuưu điểmđiểmnàynày củacủasàngsàng tuyểntuyểnlàlà khôngkhông cócó, , màmà làlà
do do sai
sai sốsố
2525
Sai số
SaiSai sốsố thamtham giagia củacủabệnhbệnh nhânnhân

 NgườiNgười tìnhtình nguyệnnguyệnthamtham giagia cócó thểthể cócó nhữngnhững đặcđặctrưngtrưng kháckhác vớivớinhữngnhững ngườingười
khôngkhông tìnhtình nguyệnnguyệnthamtham giagia cócó liênliên quanquan tớitớitỷtỷ lệlệ sốngsống sótsót. . VíVí dụdụ, , nghiênnghiên cứucứu
ngườingườithamtham giagia có
có thểthể cócó trìnhtrình độđộ vănvăn hoáhoá caocao hơnhơn, , quanquan tâmtâm đếnđếnsứcsức khoẻkhoẻ
nhiềunhiềuhơnhơn, , cócó khảkhả năngnăng thaythay đổiđổiphơiphơi nhiễmnhiễmvớivớiyếuyếutốtố nguynguy cơcơ ((nhưnhư húthút
thuốcthuốclálá),
), cócó nhậnnhậnthứcthứctốttốthơnhơnvềvề cáccác triệutriệuchứngchứng, , vàvà thườngthường tuântuân thủthủ tốttốthơnhơn
cáccác chếchếđộđộ điềuđiềutrịtrị. . NhữngNhững đặcđặctrưngtrưng nàynày cũngcũng cócó thểthểđộcđộ
clậplậpvớivớisựsự sốngsống sótsót
2626
Kết luận
 TómTóm lạilại, , sàngsàng tuyểntuyểnlàlà mộtmộtloạiloại phòngphòng bệnhbệnh cấpcấp2. 2.
 TiêuTiêu chuẩnchuẩn: : làlà cócó tínhtính giágiá trịtrị vàvà độđộ tin tin cậycậy caocao, , cócó tínhtính khảkhả thithi, , giágiá thànhthành hạhạ. .
 TínhTính giágiá trịtrịđượcđượcbiểubiểuhiệnhiện qua qua độđộ nhạynhạyvàvà độđộ đặcđặchiệuhiệu. .
GiáGiá
t ịt ị
dd
đ áđ á
hh
th ộth ộ
àà
tỷtỷ
lệlệ
hiệhiệ
ắắ
àà
àà
độđộ
hh
àà

độđộ
đặđặ
hiệhiệ

GiáGiá
t
r
ịt
r

dựdự
đ
o
á
n
đ
o
á
n
ph

ph

th
u

c
th
u


cv
à
ov
à
o
tỷtỷ
lệlệ
hiệ
n
hiệ
nm

cm

cv
à
v
à
v
à
ov
à
o
độđộ
n
h
ạyn
h
ạyv
à

v
à
độđộ
đặ
c
đặ
c
hiệ
u
hiệ
u. .
 NhưngNhưng khókhó khănkhănlàlà giágiá thànhthành caocao, , ítít đượcđượccộngcộng đồngđồng chấpchấpnhậnnhận, , nghiênnghiên cứucứu
ngườingườicócó phảnphản ứngứng dươngdương tínhtính khôngkhông đượcđượctheotheo dõidõi đầyđầy đủđủ. . NhữngNhững saisai sốsố hay hay
gặpgặp trongtrong sàngsàng tuy
ểntuyểnlàlà saisai sốsố do do chẩnchẩn đoánđoán sớmsớmvềvề thờithờigiangian, , saisai sốsố vềvề
khoảngkhoảng thờithờigiangian tiếntiếnhànhhành lâmlâm sàngsàng vàvà saisai sốsố thamtham giagia củacủabệnhbệnh nhânnhân
2727
Tài liệu tham khảoTài liệu tham khảo
 Dịch tễ học, Bộ môn Dịch tễ học, trường ĐHY Dịch tễ học, Bộ môn Dịch tễ học, trường ĐHY
HN, nhà xuất bản Y học 2005.HN, nhà xuất bản Y học 2005.
 Cập nhật tình hình dịch AIDS, UNAIDS, số 7 Cập nhật tình hình dịch AIDS, UNAIDS, số 7
tháng 12 2007tháng 12 2007
––
tháng

12
,
2007
.
tháng


12
,
2007
.
 Ước tính và dự báo HIV 2007Ước tính và dự báo HIV 2007 2012, Bộ Y tế, 2012, Bộ Y tế,
cục Phòng chống HIV/AIDS.cục Phòng chống HIV/AIDS.
 Methods for estimating HIV incidence, Methods for estimating HIV incidence,
UNAIDS, 2010.UNAIDS, 2010.
2828
Cảm ơn !Cảm ơn !
2929

×