Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (2.74 MB, 46 trang )
<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1></div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>
<i>a. Cuộc đời:</i>
Lưu Quang Vũ (1948 - 1988)
- Là một nghệ sĩ <b>đa tài</b>: vẽ tranh, làm thơ,
viết truyện, kịch ...
- Nhà <b>soạn kịch tài năng</b> của văn học Việt
Nam hiện đại.
- Được tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn
học nghệ thuật năm 2000.
<b>Lưu Quang Vũ – Xuân Quỳnh</b>
<b>LƯU QUANG VŨ (17 TUỔI)</b>
- <b>Từ 1965 đến 1970:</b>
vào bộ đội, phục vụ trong
qn chủng Phịng
khơng - Không quân.
<b>- 1970 – 1978: </b>xuất ngũ
<i>“Biết ơn em, em từ miền gió cát</i>
<i>Về với anh, bơng cúc nở hoa vàng”</i>
- LQV có những vở kịch gây
chấn động dư luận :
<i>+ Lời nói dối cuối cùng,</i>
<i>+ Nàng Xi - ta, </i>
<i>+ Chết cho điều chưa có, </i>
<i>+ Nếu anh khơng đốt lửa,</i>
<i>+ Lời thề thứ 9,</i>
<i>+ Khoảnh khắc và vô tận,</i>
<i>+ Bệnh sĩ, </i>
<i>+ Tôi và chúng ta, …</i>
<b>b. Sự nghiệp sáng tác:</b>
- LQV trở thành <b>hiện tượng đặc biệt của sâu khấu kịch </b>
<b>trường</b>, được coi là một trong những <b>nhà soạn kịch tài </b>
<b>năng nhất</b> của văn học nghệ thuật Việt Nam hiện đại.
- Kịch LQV <b>phản ánh nhiều vấn đề </b>
<b>nóng bỏng </b> của đời sống với nghệ
<b>c. Đặc trưng của </b>
<b>kịch</b>:
- Phản ánh cuộc sống bằng cách phát hiện
những mâu thuẫn, xung đột rồi thể hiện
<b>a. Hoàn cảnh sáng </b>
<b>tác: </b>
- Được viết vào năm
1981 và được công
diễn vào năm 1984.
<b>b. Nguồn gốc: </b>
- Từ một cốt truyện
dân gian, LQV đã xây
dựng thành một vở
kịch nói hiện đại, đặt
ra nhiều vấn đề mới
mẻ, có ý nghĩa sâu
sắc.
Trên thiên đình Nam
Tào làm việc cẩu thả,
gạch nhầm tên người
chết là Trương Ba.
Đế Thích kết thân với
Trương Ba – một người
cao cờ ở hạ giới. T.Ba
đột ngột qua đời.
Nam Tào sửa sai bằng
cách cho hồn T.Ba nhập
vào xác anh hàng thịt để
sống lại.
Xác hàng thịt đòi về nhà
T.Ba, mọi người ngỡ
ngàng song đành phải
chấp nhận.
Lí trưởng sách nhiễu,
Trương Ba phải ở nhà
hàng thịt đến đêm mới
được về nhà.
Bị thể xác xui khiến,
Trương Ba định xuôi
theo, ở lại với vợ hàng
thịt.
T.Ba bắt đầu thay đổi tâm tính khiến mọi người trong gia
đình, bạn bè xa lánh, chán ghét. Vơ cùng đau khổ, T.Ba
quyết định giải thốt, chấp nhận cái chết.
<b>1</b>
<b>2</b>
<b>3</b>
<b>5</b>
<b>6</b>
…
Từ sự hiểu biết về
đặc điểm thể loại
kịch, hãy chỉ ra
quá trình vận
động và phát triển
của trích đoạn?
<b>* Quá </b>
<b>* Quá </b>
<b>trình vận </b>
<b>trình vận </b>
<b>động của </b>
<b>động của </b>
<b>màn kịch:</b>
<b>màn kịch:</b>
<b>Thắt nút</b>
Phát triển:
Cao trào:
Mở nút:
Trương Ba bị chết lầm, được
Đế Thích và Nam Tào giúp
nhập hồn vào xác hàng thịt.
Hồn Trương Ba trong xác
hàng thịt sống lại, về nhà
Trương Ba ở, ban ngày phải
ở nhà chị hàng thịt, dần dần
bị tha hóa
Người thân đau khổ vì sự
thay đổi của Trương Ba, bản
thân ông cũng vô cùng đau
đớn, dằn vặt…
<b>3. Đoạn trích:</b>
<b>* Vị trí: (SGK).</b>
Bố cục
Màn đối thoại giữa
hồn Trương Ba và xác hàng thịt
Màn đối thoại giữa
hồn Trương Ba và người thân
Màn đối thoại giữa
hồn Trương Ba và Đế Thích
Màn kết
Đoạn trích gồm
mấy màn đối
thoại? Đó là
những màn đối
thoại của nhân
vật nào?
<b>II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:</b>
<i><b>Sơ lược cảnh trước đoạn trích</b></i>
<i><b>Sơ lược cảnh trước đoạn trích</b></i>
Trương
Ba
Trú nhờ thể
các dung tục
của hàng thịt
Nhân hậu, trong
sạch, ngay thẳng
Thú vui tao nhã, trí
tuệ, chơi cờ với
nước đi khống hoạt
Thơ lỗ, phũ phàng
Uống rượu nhiều,
ham bán thịt, không
mặn mà với chơi cờ
Trương Ba ý thức được điều đó
<b>II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:</b>
<b>1. Cuộc đối thoại giữa hồn và </b>
<b>xác:</b>
Hồn và xác đã đưa
ra những lí lẽ như
thế nào trong màn
<b>Lý lẽ, </b>
<b>cách </b>
<b>xưng hô</b>
Cử chỉ
thái độ
Giọng
điệu Vị thế
Nhận xét cuộc đối thoại giữa hồn
Mục
đích
<b>Hồn Trương Ba</b> <b>Xác hàng thịt</b>
<b>Lí </b>
<b>lẽ</b>
- Cho rằng Xác: “khơng
có tiếng nói”, “chỉ là xác
thịt âm u đui mù”.
- Cho rằng đó là những
lí lẽ <i>"ti tiện", </i>nổi giận,
khinh bỉ, mắng mỏ xác
thịt hèn hạ
<i>- Đưa ra bằng chứng</i>:
<i><b>+</b><b> " khi ông đứng cạnh vợ tơi". "tay </b></i>
chân run rẩy", "hơi thở nóng rực",
"cổ nghẹn lại" và "suýt nữa thì...".
+ "<i><b>xao xuyến"</b></i> trước những món ăn
mà trước đây Hồn cho là "<i><b>phàm“: </b></i>
lịng lợn, tiết canh…
+ tát thằng con ơng "<i><b>t máu </b><b>mồm </b></i>
<i><b>máu mũi”</b></i>
<b>Xưng </b>
<b>hơ</b>
<b>Ơng – tơi</b>
<b> Ngang hàng, thách </b>
<b>thức</b>
<b> Mày – ta</b>
<b>Hồn Trương Ba</b> <b>Xác hàng thịt</b>
<b>Cử </b>
<b>chỉ</b> -Ôm đầu, bịt tai…
Uất ức, tức
<b>giận.</b>
- Lắc đầu…
Tỏ ý thương hại
Thái
độ
- Khinh bỉ, mắng
mỏ xác ti tiện.
- Khiêu khích, chế
<b>Hồn Trương Ba</b> <b>Xác hàng thịt</b>
<b>Giọng </b>
<b>điệu</b> Giận dữ, tuyệt <sub>vọng</sub> - Ngạo nghễ, ranh
mãnh
Mục
đích
-Khẳng định linh hồn
có đời sống riêng
trong sạch, …
- <b>Khẳng định sức mạnh </b>
<b>của thể xác.</b>
Vị
Hồn:
khát vọng
sống thanh
<b>Mâu thuẫn</b>
Xác:
lối sống
dung tục
Mâu thuẫn
chủ yếu của
màn đối
thoại này là
+ Hồn chỉ buông những lời thoại ngắn
kèm theo những tiếng than, tiếng kêu
<b>sự yếu đuối, bất lực của hồn.</b>
+ Xác tuôn ra những lời thoại dài với
giọng khi thì mỉa mai, cười nhạo khi thì lên
mặt dạy đời, chỉ trích, châm chọc <b> sự </b>
-Cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác anh
hàng thịt cho ta biết bi kịch gì của nhân vật
Trương Ba?
Tìm hiểu ba màn cuối của vở kịch để thấy được
quyết định của hồn Trương Ba khi xung đột kịch
lên đến đỉnh điểm.
Thấy được chất triết lý sâu sắc và chất thơ sâu
lắng trong ngòi bút viết kịch của Lưu Quang Vũ
<b>II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:</b>
<b>2. Đối thoại hồn Trương Ba với những </b>
<b>người thân:</b>
<b>- Vợ Trương Ba</b>:
+ Buồn bã, đau khổ vì:
<i>"ơng đâu cịn là ơng, đâu </i>
<i>cịn là ơng Trương Ba </i>
<i>làm vườn ngày xưa". </i>
+ Vốn bản tính vị tha nên
định nhường Trương Ba
cho cô vợ anh hàng thịt.
<b>II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:</b>
<b>- Cô con dâu:</b>
+ Thấu hiểu, cảm thông
trước hoàn cảnh trớ trêu
của bố chồng: <i><b>"thầy khổ </b></i>
<i><b>hơn xưa nhiều lắm".</b></i>
<b>II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:</b>
<b>- Cháu nội:</b>
+ Khước từ tình thân: <b>“</b><i><b>Tơi khơng phải là cháu </b></i>
<i><b>ơng”, “ Ơng nội tơi chết rồi”</b></i><b>. </b>
+ Khơng thể chấp nhận con người có <i><b>"bàn tay </b></i>
<i><b>giết lợn",</b></i> bàn chân <i><b>"to bè như cái xẻng"</b></i><b> đã </b>
<b>làm </b><i><b>"gãy tiệt cái chồi non",</b></i> <i><b>"giẫm lên nát cả </b></i>
<i><b>cây sâm quý mới ươm" </b></i>
+ Hận ơng vì ơng chữa cái diều cho cu Tị mà
làm gãy nát khiến cu Tị trong cơn sốt mê man
cứ khóc, cứ tiếc, cứ bắt đền.
<b>II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:</b>
<b>b. Thái độ và cách giải </b>
<b>quyết của Trương Ba:</b>
<b>- Công nhận sự thắng thế </b>
<b>của xác:</b>
<i>"Mày đã thắng thế rồi đấy, </i>
<i>cái thân xác không phải của </i>
<i>ta ạ…”</i>
<b> Cũng nhận thấy sự thay </b>
<b>II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:</b>
- Trước tình thế rắc rối của
xác, Trương Ba có một thái
độ quyết liệt:
+ Tự vấn:
. <i>“Lẽ nào ta lại chịu thua mày, </i>
<i>khuất phúc mày và tự đánh </i>
<i>mất mình?”</i>
<i>. “Nhưng có thật là khơng cịn </i>
<i>cách nào khác? Có thật </i>
<i>khơng cịn cách nào khác?”</i>
<b>Lời độc thoại có tính chất quyết định dẫn </b>
<b>II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:</b>
<b>3. Đối thoại giữa Trương Ba và Đế Thích:</b>
<b>a. Diễn biến hành động kịch:</b>
<b>- Trương Ba nói với Đế Thích với thái độ </b>
<b>kiên quyết:</b> Không chấp nhận cảnh sống
<i>“bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo </i>
<i>được”. “Tơi muốn được là tơi tồn vẹn…”</i>
- <b>Đế Thích ngạc nhiên,</b> khuyên Trương Ba
<b>II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:</b>
<b>II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:</b>
<b>- Trương Ba bày tỏ thái độ dứt khoát và </b>
<b>đưa ra những đề nghị:</b>
<b> + Từ chối việc nhập hồn vào xác cu Tị </b>
(vì ơng đã thấm thía nhận ra rằng: sống nhờ
thể xác người khác còn “khổ hơn là chết”.
+ Kêu gọi Đế Thích sửa sai bằng việc làm
đúng: <b>trả lại linh hồn cho bé Tị. </b>
<b>II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:</b>
<b>II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:</b>
<b>III. TỔNG KẾT:</b>
<b>1. Chủ đề:</b>
Qua đoạn trích và vở kịch, tác giả muốn gửi đến
người tiếp nhận bức thông điệp:
- Được sống làm người quý giá thật, nhưng được
sống đúng là mình, sống trọn vẹn với những giá trị
mình vốn có và theo đuổi còn quý giá hơn.
- Sự sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người được
sống tự nhiên với sự hài hoà giữa thể xác và tâm
hồn, giữa hình thức bên ngoài và phẩm chất bên
trong.
<b>- </b> Cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác
anh hàng thịt cho ta biết bi kịch gì của nhân vật
Trương Ba?
- Những người thân của Trương Ba có thái độ
như thế nào trước sự thay đổi của Trương Ba?
- Quyết định cuối cùng của Trương Ba khi gặp
Đế Thích là gì? Quyết định này thể hiện nhân
cách gì của nhân vật?
- Cảm nhận về đoạn kết của vở kịch?