Tải bản đầy đủ (.doc) (19 trang)

Bài giảng GA Boi duong Toan 6 (Hay)

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (428.88 KB, 19 trang )

Bài 1 : CHNG MINH MT S KHễNG PHI L S
CHNH PHNG
Trong chng trỡnh Toỏn lp 6, cỏc em ó c hc v cỏc bi toỏn liờn quan ti phộp chia ht
ca mt s t nhiờn cho mt s t nhiờn khỏc 0 v c bit l c gii thiu v s chớnh phng, ú l
s t nhiờn bng bỡnh phng ca mt s t nhiờn (chng hn : 0 ; 1 ; 4 ; 9 ;16 ; 25 ; 121 ; 144 ; ).
Kt hp cỏc kin thc trờn, cỏc em cú th gii quyt bi toỏn : Chng minh mt s khụng phi l
s chớnh phng. õy cng l mt cỏch cng c cỏc kin thc m cỏc em ó c hc. Nhng bi toỏn
ny s lm tng thờm lũng say mờ mụn toỏn cho cỏc em.
1. Nhỡn ch s tn cựng
Vỡ s chớnh phng bng bỡnh phng ca mt s t nhiờn nờn cú th thy ngay s chớnh phng phi
cú ch s tn cựng l mt trong cỏc ch s 0 ; 1 ; 4 ; 5 ; 6 ; 9. T ú cỏc em cú th gii c bi toỏn
kiu sau õy :
Bi toỏn 1 : Chng minh s : n = 2004
2
+ 2003
2
+ 2002
2
- 2001
2
khụng phi l s chớnh phng.
Li gii : D dng thy ch s tn cựng ca cỏc s 20042 ; 20032 ; 20022 ; 20012 ln lt l 6 ;
9 ; 4 ; 1. Do ú s n cú ch s tn cựng l 8 nờn n khụng phi l s chớnh phng.
Chỳ ý : Nhiu khi s ó cho cú ch s tn cựng l mt trong cỏc s 0 ; 1 ; 4 ; 5 ; 6 ; 9 nhng vn
khụng phi l s chớnh phng. Khi ú cỏc bn phi lu ý thờm mt chỳt na :
Nu s chớnh phng chia ht cho s nguyờn t p thỡ phi chia ht cho p
2
.
Bi toỏn 2 : Chng minh s 1234567890 khụng phi l s chớnh phng.
Li gii : Thy ngay s 1234567890 chia ht cho 5 (vỡ ch s tn cựng l 0) nhng khụng chia
ht cho 25 (vỡ hai ch s tn cựng l 90). Do ú s 1234567890 khụng phi l s chớnh phng.


Chỳ ý : Cú th lý lun 1234567890 chia ht cho 2 (vỡ ch s tn cựng l 0), nhng khụng chia
ht cho 4 (vỡ hai ch s tn cựng l 90) nờn 1234567890 khụng l s chớnh phng.
Bi toỏn 3 : Chng minh rng nu mt s cú tng cỏc ch s l 2004 thỡ s ú khụng phi l s
chớnh phng.
Li gii : Ta thy tng cỏc ch s ca s 2004 l 6 nờn 2004 chia ht cho 3 m khụng chia ht 9
nờn s cú tng cỏc ch s l 2004 cng chia ht cho 3 m khụng chia ht cho 9, do ú s ny khụng phi
l s chớnh phng.
2. Dựng tớnh cht ca s d
Chng hn cỏc em gp bi toỏn sau õy :
Bi toỏn 4 : Chng minh mt s cú tng cỏc ch s l 2006 khụng phi l s chớnh phng.
Chc chn cỏc em s d b choỏng. Vy bi toỏn ny ta s phi ngh ti iu gỡ ? Vỡ cho gi
thit v tng cỏc ch s nờn chc chn cỏc em phi ngh ti phộp chia cho 3 hoc cho 9. Nhng li
khụng gp iu kỡ diu nh bi toỏn 3. Th thỡ ta núi c iu gỡ v s ny ? Chc chn s ny chia
cho 3 phi d 2. T ú ta cú li gii.
Li gii : Vỡ s chớnh phng khi chia cho 3 ch cú s d l 0 hoc 1 m thụi (coi nh bi tp
cỏc em t chng minh !). Do tng cỏc ch s ca s ú l 2006 nờn s ú chia cho 3 d 2. Chng t
s ó cho khụng phi l s chớnh phng.
Tng t cỏc em cú th t gii quyt c 2 bi toỏn :
Bi toỏn 5 : Chng minh tng cỏc s t nhiờn liờn tip t 1 n 2005 khụng phi l s chớnh
phng.
Bi toỏn 6 : Chng minh s : n = 2004
4
+ 2004
3
+ 2004
2
+ 23 khụng l s chớnh phng.
Bõy gi cỏc em theo dừi bi toỏn sau ngh ti mt tỡnh hung mi.
Bi toỏn 7 : Chng minh s :
n = 4

4
+ 44
44
+ 444
444
+ 4444
4444
+ 15 khụng l s chớnh phng.
Nhn xột : Nu xột n chia cho 3, cỏc em s thy s d ca phộp chia s l 1, th l khụng bt
chc c cỏch gii ca cỏc bi toỏn 3 ; 4 ; 5 ; 6. Nu xột ch s tn cựng cỏc em s thy ch s tn
cựng ca n l 9 nờn khụng lm tng t c nh cỏc bi toỏn 1 ; 2. S d ca phộp chia n cho 4 l d
thy nht, ú chớnh l 3. Mt s chớnh phng khi chia cho 4 s cho s d nh th no nh ? Cỏc em
cú th t chng minh v c kt qu : s d ú ch cú th l 0 hoc 1. Nh vy l cỏc em ó gii xong
bi toỏn 7.
BDHSG-chuyeõn ủe 1 soỏ hoùc
1
3. Kp s gia hai s chớnh phng liờn tip
Cỏc em cú th thy rng : Nu n l s t nhiờn v s t nhiờn k tha món n
2
< k < (n + 1)
2
thỡ k
khụng l s chớnh phng. T ú cỏc em cú th xột c cỏc bi toỏn sau :
Bi toỏn 8 : Chng minh s 4014025 khụng l s chớnh phng.
Nhn xột : S ny cú hai ch s tn cựng l 25, chia cho 3 d 1, chia cho 4 cng d 1. Th l tt
c cỏc cỏch lm trc u khụng vn dng c. Cỏc em cú th thy li gii theo mt hng khỏc.
Li gii : Ta cú 2003
2
= 4012009 ; 2004
2

= 4016016 nờn 2003
2
< 4014025 < 2004
2
. Chng t
4014025 khụng l s chớnh phng.
Bi toỏn 9 : Chng minh A = n(n + 1)(n + 2)(n + 3) khụng l s chớnh phng vi mi s t
nhiờn n khỏc 0.
Nhn xột : i vi cỏc em ó lm quen vi dng biu thc ny thỡ cú th nhn ra A + 1 l s
chớnh phng (õy l bi toỏn quen thuc vi lp 8). Cỏc em lp 6, lp 7 cng cú th chu khú c li
gii.
Li gii : Ta cú :
A + 1 = n(n + 1)(n + 2)(n + 3) + 1 = (n
2
+ 3n)(n
2
+ 3n + 2) + 1 = (n
2
+ 3n)
2
+ 2(n2 + 3n) +1 = (n
2

+ 3n +1)
2
.
Mt khỏc :
(n
2
+ 3n)

2
< (n
2
+ 3n)
2
+ 2(n
2
+ 3n) = A.
iu ny hin nhiờn ỳng vỡ n 1. Chng t : (n
2
+ 3n)
2
< A < A + 1 = (n
2
+ 3n +1)
2
. => A khụng l s
chớnh phng.
Cỏc em cú th rốn luyn bng cỏch th gii bi toỏn sau :
Bi toỏn 10 : Hóy tỡm s t nhiờn n sao cho A = n
4
- 2n
3
+ 3n
2
- 2n l s chớnh phng.
Gi ý : Ngh n (n
2
- n + 1)
2

.
Bi toỏn 11 : Chng minh s 23
5
+ 23
12
+ 23
2003
khụng l s chớnh phng.
Gi ý : Ngh n phộp chia cho 3 hoc phộp chia cho 4.
Bi toỏn 12 : Cú 1000 mnh bỡa hỡnh ch nht, trờn mi mnh bỡa c ghi mt s trong cỏc s
t 2 n 1001 sao cho khụng cú hai mnh no ghi s ging nhau. Chng minh rng : Khụng th ghộp tt
c cỏc mnh bỡa ny lin nhau c mt s chớnh phng.
Bi toỏn 13 : Chng minh rng : Tng cỏc bỡnh phng ca bn s t nhiờn liờn tip khụng th
l s chớnh phng.
Gi ý : Ngh ti phộp chia cho 4.
Bi toỏn 14 : Chng minh rng s 333
333
+ 555
555
+ 777
777
khụng l s chớnh phng.
Gi ý : Ngh n phộp chia cho mt chc (?)
Bi toỏn 15 : Lỳc u cú hai mnh bỡa, mt cu bộ tinh nghch c cm mt mnh bỡa lờn li xộ
ra lm bn mnh. Cu ta mong rng c lm nh vy n mt lỳc no ú s c s mnh bỡa l mt s
chớnh phng. Cu ta cú thc hin c mong mun ú khụng ?
kt thỳc bi vit ny, tụi mun chỳc cỏc em hc tht gii mụn toỏn ngay t u bc THCS v cho tụi
c núi riờng vi cỏc quý thy cụ : nguyờn tc chung chng minh mt s t nhiờn khụng l s chớnh
phng, ú l da vo mt trong cỏc iu kin cn mt s l s chớnh phng (m nh cỏc quý thy
cụ ó bit : mi iu kin cn trờn i l dựng ph nh !). T ú cỏc quý thy cụ cú th sỏng to

thờm nhiu bi toỏn thỳ v khỏc.
Bài 2 : CHNG MINH MT S L S CHNH PHNG
BDHSG-chuyeõn ủe 1 soỏ hoùc
2
Các bạn đã được giới thiệu các phương pháp chứng minh một số không phải là số chính phương
trong TTT2 số 9. Bài viết này, tôi muốn giới thiệu với các bạn bài toán chứng minh một số là số chính
phương.
Phương pháp 1 : Dựa vào định nghĩa.
Ta biết rằng, số chính phương là bình phương của một số tự nhiên. Dựa vào định nghĩa này, ta có
thể định hướng giải quyết các bài toán.
Bài toán 1 : Chứng minh : Với mọi số tự nhiên n thì a
n
= n(n + 1)(n + 2)(n + 3) + 1 là số chính
phương.
Lời giải : Ta có :
a
n
= n(n + 1) (n + 2) (n + 3) + 1
= (n
2
+ 3n) (n
2
+ 3n + 2) + 1
= (n
2
+ 3n)
2
+ 2(n
2
+ 3n) + 1

= (n
2
+ 3n + 1)
2
Với n là số tự nhiên thì n
2
+ 3n + 1 cũng là số tự nhiên, theo định nghĩa, a
n
là số chính phương.
Bài toán 2 : Chứng minh số : là số chính phương.
Lời giải :
Ta có :
Vậy : là số chính phương.
Phương pháp 2 : Dựa vào tính chất đặc biệt.
Ta có thể chứng minh một tính chất rất đặc biệt : “Nếu a, b là hai số tự nhiên nguyên tố cùng
nhau và a.b là một số chính phương thì a và b đều là các số chính phương”.
Bài toán 3 : Chứng minh rằng : Nếu m, n là các số tự nhiên thỏa mãn 3m
2
+ m = 4n
2
+ n thì m -
n và 4m + 4n + 1 đều là số chính phương.
Lời giải :
Ta có : 3m
2
+ m = 4n2 + n
tương đương với 4(m
2
- n2) + (m - n) = m
2


hay là (m - n)(4m + 4n + 1) = m
2
(*)
BDHSG-chuyeân ñeà 1 soá hoïc
3
Gi d l c chung ln nht ca m - n v 4m + 4n + 1 thỡ (4m + 4n + 1) + 4(m - n) chia ht cho d => 8m
+ 1 chớ ht cho d.
Mt khỏc, t (*) ta cú : m
2
chia ht cho d
2
=> m chia ht cho d.
T 8m + 1 chia ht cho d v m chia ht cho d ta cú 1 chia ht cho d => d = 1.
Vy m - n v 4m + 4n + 1 l cỏc s t nhiờn nguyờn t cựng nhau, tha món (*) nờn chỳng u l cỏc s
chớnh phng. Cui cựng xin gi ti cỏc bn mt s bi toỏn thỳ v v s chớnh phng :
1) Chng minh cỏc s sau õy l s chớnh phng :
2) Cho cỏc s nguyờn dng a, b, c ụi mt nguyờn t cựng nhau, tha món : 1/a + 1/b = 1/c. Hóy cho
bit a + b cú l s chớnh phng hay khụng ?
3) Chng minh rng, vi mi s t nhiờn n thỡ 3
n
+ 4 khụng l s chớnh phng.
4) Tỡm s t nhiờn n n
2
+ 2n + 2004 l s chớnh phng.
5) Chng minh : Nu : v n l hai s t nhiờn thỡ a l s chớnh phng.
Bài 3 : TèM CH S TN CNG
BDHSG-chuyeõn ủe 1 soỏ hoùc
4
Tìm chữ số tận cùng của một số tự nhiên là dạng toán hay. Đa số các tài liệu về dạng toán này

đều sử dụng khái niệm đồng dư, một khái niệm trừu tượng và không có trong chương trình. Vì thế có
không ít học sinh, đặc biệt là các bạn lớp 6 và lớp 7 khó có thể hiểu và tiếp thu được.
Qua bài viết này, tôi xin trình bày với các bạn một số tính chất và phương pháp giải bài toán “tìm chữ số
tận cùng”, chỉ sử dụng kiến thức THCS.
Chúng ta xuất phát từ tính chất sau :
Tính chất 1 :
a) Các số có chữ số tận cùng là 0, 1, 5, 6 khi nâng lên lũy thừa bậc bất kì thì chữ số tận cùng
vẫn không thay đổi.
b) Các số có chữ số tận cùng là 4, 9 khi nâng lên lũy thừa bậc lẻ thì chữ số tận cùng vẫn không
thay đổi.
c) Các số có chữ số tận cùng là 3, 7, 9 khi nâng lên lũy thừa bậc 4n (n thuộc N) thì chữ số tận
cùng là 1.
d) Các số có chữ số tận cùng là 2, 4, 8 khi nâng lên lũy thừa bậc 4n (n thuộc N) thì chữ số tận
cùng là 6.
Việc chứng minh tính chất trên không khó, xin dành cho bạn đọc. Như vậy, muốn tìm chữ số tận cùng
của số tự nhiên x = a
m
, trước hết ta xác định chữ số tận cùng của a.
- Nếu chữ số tận cùng của a là 0, 1, 5, 6 thì x cũng có chữ số tận cùng là 0, 1, 5, 6.
- Nếu chữ số tận cùng của a là 3, 7, 9, vì a
m
= a
4n + r
= a
4n
.a
r
với r = 0, 1, 2, 3 nên từ tính chất 1c => chữ số
tận cùng của x chính là chữ số tận cùng của a
r

.
- Nếu chữ số tận cùng của a là 2, 4, 8, cũng như trường hợp trên, từ tính chất 1d => chữ số tận cùng của
x chính là chữ số tận cùng của 6.a
r
.
Bài toán 1 : Tìm chữ số tận cùng của các số :
a) 7
99
b) 14
1414
c) 4
567
Lời giải :
a) Trước hết, ta tìm số dư của phép chia 99 cho 4 :
9
9
- 1 = (9 - 1)(9
8
+ 9
7
+ … + 9 + 1) chia hết cho 4
=> 99 = 4k + 1 (k thuộc N) => 7
99
= 7
4k + 1
= 7
4k
.7
Do 7
4k

có chữ số tận cùng là 1 (theo tính chất 1c) => 7
99
có chữ số tận cùng là 7.
b) Dễ thấy 14
14
= 4k (k thuộc N) => theo tính chất 1d thì 14
1414
= 14
4k
có chữ số tận cùng là 6.
c) Ta có 5
67
- 1 chia hết cho 4 => 5
67
= 4k + 1 (k thuộc N)
=> 4
567
= 4
4k + 1
= 4
4k
.4, theo tính chất 1d, 4
4k
có chữ số tận cùng là 6 nên 4
567
có chữ số tận cùng là 4.
Tính chất sau được => từ tính chất 1.
Tính chất 2 : Một số tự nhiên bất kì, khi nâng lên lũy thừa bậc 4n + 1 (n thuộc N) thì chữ số tận
cùng vẫn không thay đổi.
Chữ số tận cùng của một tổng các lũy thừa được xác định bằng cách tính tổng các chữ số tận cùng của

từng lũy thừa trong tổng.
Bài toán 2 : Tìm chữ số tận cùng của tổng S = 2
1
+ 3
5
+ 4
9
+ … + 2004
8009
.
Lời giải :
Nhận xét : Mọi lũy thừa trong S đều có số mũ khi chia cho 4 thì dư 1 (các lũy thừa đều có dạng n
4(n - 2) + 1
,
n thuộc {2, 3, …, 2004}).
Theo tính chất 2, mọi lũy thừa trong S và các cơ số tương ứng đều có chữ số tận cùng giống nhau, bằng
chữ số tận cùng của tổng :
(2 + 3 + … + 9) + 199.(1 + 2 + … + 9) + 1 + 2 + 3 + 4 = 200(1 + 2 + … + 9) + 9 = 9009.
Vậy chữ số tận cùng của tổng S là 9.
Từ tính chất 1 tiếp tục => tính chất 3.
Tính chất 3 :
a) Số có chữ số tận cùng là 3 khi nâng lên lũy thừa bậc 4n + 3 sẽ có chữ số tận cùng là 7 ; số có
chữ số tận cùng là 7 khi nâng lên lũy thừa bậc 4n + 3 sẽ có chữ số tận cùng là 3.
b) Số có chữ số tận cùng là 2 khi nâng lên lũy thừa bậc 4n + 3 sẽ có chữ số tận cùng là 8 ; số có
chữ số tận cùng là 8 khi nâng lên lũy thừa bậc 4n + 3 sẽ có chữ số tận cùng là 2.
c) Các số có chữ số tận cùng là 0, 1, 4, 5, 6, 9, khi nâng lên lũy thừa bậc 4n + 3 sẽ không thay
đổi chữ số tận cùng.
BDHSG-chuyeân ñeà 1 soá hoïc
5
Bài toán 3 : Tìm chữ số tận cùng của tổng T = 2

3
+ 3
7
+ 4
11
+ … + 2004
8011
.
Lời giải :
Nhận xét : Mọi lũy thừa trong T đều có số mũ khi chia cho 4 thì dư 3 (các lũy thừa đều có dạng n
4(n - 2) + 3
,
n thuộc {2, 3, …, 2004}).
Theo tính chất 3 thì 2
3
có chữ số tận cùng là 8 ; 3
7
có chữ số tận cùng là 7 ; 4
11
có chữ số tận cùng là 4 ;

Như vậy, tổng T có chữ số tận cùng bằng chữ số tận cùng của tổng : (8 + 7 + 4 + 5 + 6 + 3 + 2 + 9) +
199.(1 + 8 + 7 + 4 + 5 + 6 + 3 + 2 + 9) + 1 + 8 + 7 + 4 = 200(1 + 8 + 7 + 4 + 5 + 6 + 3 + 2 + 9) + 8 + 7 +
4 = 9019.
Vậy chữ số tận cùng của tổng T là 9.
* Trong một số bài toán khác, việc tìm chữ số tận cùng dẫn đến lời giải khá độc đáo.
Bài toán 4 : Tồn tại hay không số tự nhiên n sao cho n
2
+ n + 1 chia hết cho 1995
2000

.
Lời giải : 1995
2000
tận cùng bởi chữ số 5 nên chia hết cho 5. Vì vậy, ta đặt vấn đề là liệu n
2
+ n +
1 có chia hết cho 5 không ?
Ta có n
2
+ n = n(n + 1), là tích của hai số tự nhiên liên tiếp nên chữ số tận cùng của n
2
+ n chỉ có thể là
0 ; 2 ; 6 => n
2
+ n + 1 chỉ có thể tận cùng là 1 ; 3 ; 7 => n
2
+ n + 1 không chia hết cho 5.
Vậy không tồn tại số tự nhiên n sao cho n
2
+ n + 1 chia hết cho 1995
2000
.
Sử dụng tính chất “một số chính phương chỉ có thể tận cùng bởi các chữ số 0 ; 1 ; 4 ; 5 ; 6 ; 9”, ta có
thể giải được bài toán sau :
Bài toán 5 : Chứng minh rằng các tổng sau không thể là số chính phương :
a) M = 19
k
+ 5
k
+ 1995

k
+ 1996
k
(với k chẵn)
b) N = 2004
2004k
+ 2003
Sử dụng tính chất “một số nguyên tố lớn hơn 5 chỉ có thể tận cùng bởi các chữ số 1 ; 3 ; 7 ; 9”, ta tiếp
tục giải quyết được bài toán :
Bài toán 6 : Cho p là số nguyên tố lớn hơn 5. Chứng minh rằng : p
8n
+3.p
4n
- 4 chia hết cho 5.
* Các bạn hãy giải các bài tập sau :
Bài 1 : Tìm số dư của các phép chia :
a) 2
1
+ 3
5
+ 4
9
+ … + 2003
8005
cho 5
b) 2
3
+ 3
7
+ 4

11
+ … + 2003
8007
cho 5
Bài 2 : Tìm chữ số tận cùng của X, Y :
X = 2
2
+ 3
6
+ 4
10
+ … + 2004
8010

Y = 2
8
+ 3
12
+ 4
16
+ … + 2004
8016

Bài 3 : Chứng minh rằng chữ số tận cùng của hai tổng sau giống nhau :
U = 2
1
+ 3
5
+ 4
9

+ … + 2005
8013

V = 2
3
+ 3
7
+ 4
11
+ … + 2005
8015

Bài 4 : Chứng minh rằng không tồn tại các số tự nhiên x, y, z thỏa mãn :
19
x
+ 5
y
+ 1980z = 1975
430
+ 2004.
* Các bạn thử nghiên cứu các tính chất và phương pháp tìm nhiều hơn một chữ số tận cùng của một số
tự nhiên, chúng ta sẽ tiếp tục trao đổi về vấn đề này.
* Tìm hai chữ số tận cùng
Nhận xét : Nếu x Є N và x = 100k + y, trong đó k ; y Є N thì hai chữ số tận cùng của x cũng
chính là hai chữ số tận cùng của y.
Hiển nhiên là y ≤ x. Như vậy, để đơn giản việc tìm hai chữ số tận cùng của số tự nhiên x thì thay vào đó
ta đi tìm hai chữ số tận cùng của số tự nhiên y (nhỏ hơn).
Rõ ràng số y càng nhỏ thì việc tìm các chữ số tận cùng của y càng đơn giản hơn.
Từ nhận xét trên, ta đề xuất phương pháp tìm hai chữ số tận cùng của số tự nhiên x = a
m

như sau :
Trường hợp 1 : Nếu a chẵn thì x = a
m
∶ 2
m
. Gọi n là số tự nhiên sao cho a
n - 1
∶ 25.
Viết m = p
n
+ q (p ; q Є N), trong đó q là số nhỏ nhất để a
q
∶ 4 ta có :
x = a
m
= a
q
(a
pn
- 1) + a
q
.
Vì a
n - 1
∶ 25 => a
pn
- 1 ∶ 25. Mặt khác, do (4, 25) = 1 nên a
q
(a
pn

- 1) ∶ 100.
Vậy hai chữ số tận cùng của am cũng chính là hai chữ số tận cùng của aq. Tiếp theo, ta tìm hai
chữ số tận cùng của aq.
Trường hợp 2 : Nếu a lẻ , gọi n là số tự nhiên sao cho a
n - 1
∶ 100.
BDHSG-chuyeân ñeà 1 soá hoïc
6
Vit m = u
n
+ v (u ; v N, 0 v < n) ta cú :
x = a
m
= a
v
(a
un
- 1) + a
v
.
Vỡ a
n
- 1 100 => a
un
- 1 100.
Vy hai ch s tn cựng ca a
m
cng chớnh l hai ch s tn cựng ca a
v
. Tip theo, ta tỡm hai

ch s tn cựng ca a
v
.
Trong c hai trng hp trờn, chỡa khúa gii c bi toỏn l chỳng ta phi tỡm c s t
nhiờn n. Nu n cng nh thỡ q v v cng nh nờn s d dng tỡm hai ch s tn cựng ca a
q
v a
v
.
Bi toỏn 7 :
Tỡm hai ch s tn cựng ca cỏc s :
a) a
2003
b) 7
99

Li gii : a) Do 2
2003
l s chn, theo trng hp 1, ta tỡm s t nhiờn n nh nht sao cho 2
n
- 1
25.
Ta cú 2
10
= 1024 => 2
10
+ 1 = 1025 25 => 2
20
- 1 = (2
10

+ 1)(2
10
- 1) 25 => 2
3
(2
20
- 1) 100. Mt
khỏc :
2
2003
= 2
3
(2
2000
- 1) + 2
3
= 2
3
((2
20
)
100
- 1) + 2
3
= 100k + 8 (k N).
Vy hai ch s tn cựng ca 2
2003
l 08.
b) Do 7
99

l s l, theo trng hp 2, ta tỡm s t nhiờn n bộ nht sao cho 7
n
- 1 100.
Ta cú 7
4
= 2401 => 74 - 1 100.
Mt khỏc : 9
9
- 1 4 => 9
9
= 4k + 1 (k N)
Vy 7
99
= 7
4k + 1
= 7(7
4k
- 1) + 7 = 100q + 7 (q N) tn cựng bi hai ch s 07.
Bi toỏn 8 : Tỡm s d ca phộp chia 3
517
cho 25.
Li gii : Trc ht ta tỡm hai ch s tn cựng ca 3
517
. Do s ny l nờn theo trng hp 2, ta
phi tỡm s t nhiờn n nh nht sao cho 3
n
- 1 100.
Ta cú 3
10
= 9

5
= 59049 => 3
10
+ 1 50 => 3
20
- 1 = (3
10
+ 1) (3
10
- 1) 100.
Mt khỏc : 5
16
- 1 4 => 5(5
16
- 1) 20
=> 5
17
= 5(5
16
- 1) + 5 = 20k + 5 =>3
517
= 3
20k + 5
= 3
5
(3
20k
- 1) + 3
5
= 3

5
(3
20k
- 1) + 243, cú hai ch s tn
cựng l 43.
Vy s d ca phộp chia 3
517
cho 25 l 18.
Trong trng hp s ó cho chia ht cho 4 thỡ ta cú th tỡm theo cỏch giỏn tip.
Trc tiờn, ta tỡm s d ca phộp chia s ú cho 25, t ú suy ra cỏc kh nng ca hai ch s tn cựng.
Cui cựng, da vo gi thit chia ht cho 4 chn giỏ tr ỳng.
Cỏc thớ d trờn cho thy rng, nu a = 2 hoc a = 3 thỡ n = 20 ; nu a = 7 thỡ n = 4.
Mt cõu hi t ra l : Nu a bt kỡ thỡ n nh nht l bao nhiờu ? Ta cú tớnh cht sau õy (bn c t
chng minh).
Tớnh cht 4 : Nu a N v (a, 5) = 1 thỡ a
20
- 1 25.
Bi toỏn 9 : Tỡm hai ch s tn cựng ca cỏc tng :
a) S
1
= 1
2002
+ 2
2002
+ 3
2002
+ ... + 2004
2002

b) S

2
= 1
2003
+ 2
2003
+ 3
2003
+ ... + 2004
2003

Li gii :
a) D thy, nu a chn thỡ a
2
chia ht cho 4 ; nu a l thỡ a
100
- 1 chia ht cho 4 ; nu a chia ht cho 5 thỡ a
2
chia ht cho 25.
Mt khỏc, t tớnh cht 4 ta suy ra vi mi a N v (a, 5) = 1 ta cú a100 - 1 25.
Vy vi mi a N ta cú a
2
(a
100
- 1) 100.
Do ú S
1
= 1
2002
+ 2
2

(2
2000
- 1) + ... + 2004
2
(2004
2000
- 1) + 2
2
+ 3
2
+ ... + 2004
2
.
Vỡ th hai ch s tn cựng ca tng S
1
cng chớnh l hai ch s tn cựng ca tng 1
2
+ 2
2
+ 3
2
+ ... +
2004
2
. ỏp dng cụng thc :
1
2
+ 2
2
+ 3

2
+ ... + n
2
= n(n + 1)(2n + 1)/6
=>1
2
+ 2
2
+ ... + 2004
2
= 2005 x 4009 x 334 = 2684707030, tn cựng l 30.
Vy hai ch s tn cựng ca tng S
1
l 30.
b) Hon ton tng t nh cõu a, S
2
= 1
2003
+ 2
3
(2
2000
- 1) + ... + 2004
3
(2004
2000
- 1) + 2
3
+ 3
3

+ 2004
3
. Vỡ
th, hai ch s tn cựng ca tng S
2
cng chớnh l hai ch s tn cựng ca 1
3
+ 2
3
+ 3
3
+ ... + 2004
3
.
ỏp dng cụng thc :
BDHSG-chuyeõn ủe 1 soỏ hoùc
7

×