Tải bản đầy đủ (.doc) (4 trang)

Tài liệu bài giảng môn học cung cấp điện - phần 3 docx

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (59.33 KB, 4 trang )

Chơng III
Cơ sở tính toán kinh tế kỹ thuật
trong ccđ-xn
3.1 Mục đích; yêu cầu:
Mục đích: chọn đợc phơng án (PA). tốt nhất vừa đảm bảo yêu cầu kỹ thuật
lại hợp lý về mặt kinh tế.
Yêu cầu: các PA so sánh phải đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật cơ bản (chỉ
cần đạt đợc một số yêu cầu kỹ thuật cơ bản mà thôi, vì chẳng thể có các
PA cùng hoàn toàn giống nhau về kỹ thuật)

sau đó tiến hành so sánh về
kinh tế.
Quyết định chọn PA còn phải dựa trên nhiều yếu tố khác:
- Đờng lối phát triển công nghiệp.
- Tổng vốn đầu t của nhà nớc có thể cung cấp.
- Tốc độ và qui mô phát triển, tình hình cung cấp vật t TB., trình độ
thi công, vận hành của cán bộ và công nhân, cùng một số yêu
cầu đặc biệt khác về chính trị quốc phòng.
3.2 So sánh kinh tế kỹ thuật hai ph ơng án:
(trong phần này không đề cập đến vấn đề kỹ thuật cảu các PA nữa).
1) Tổng vốn đầu t :: K [đồng].
Chỉ kể đễn những thành phần cơ bản:
K = K
tram
+ K
dd
+ K
xd

K
tram


- Vốn đầu về trạm (trạm BA. PP. .. tiền mua tủ PP, máy BA và các
TB .)
K
dd
- Tiền cột, xà, thi công tuyến dây.
K
xd
- Vốn xây dựng (vỏ trạm, hào cáp và các công trình phụ trợ ).
2 Chi phí vận hành năm: Y

Tiền cần để đảm bảo cho HTCCĐ vận hành đợc trong một năm.

phucnkhA
YYYYY
+++=


Trong đó:
Y

A
Chi phí về tổn thất điện năng trong năm.
Y

A
=

A.



A [kWWh/năm] tổn thất điện năng

[đ/kWh] - giá điện năng tổn thất.
Y
kh
Chi phí khấu hao (thờng tính theo % của vốn, phụ thuộc vào tuổi thọ
của TB. và công trình).
Y
kh
= a
kh
. K a
kh
= 0,1 đối với TB.
a
kh
= 0,03 đối với đờng dây.
Y
cn
- Chi phí về lơng công nhân vận hành.
Y
phu
- Chi phí phụ, dầu mỡ (dầu BA); sửa chữa định kỳ.
Hai thành phần này khá nhỏ và ít thay đổi giữa các phơng án nên trong khi
so sánh khi không cần độ chính xác cao có thể bỏ qua.
nên


KaAY
vh

..
+=

a
vh
là hệ số khấu hao + các tỷ lệ khác K.(a
kh
+ %chi phí phụ, lơng ).
3) So sanh khi có hai ph ơng án:
Gọi K
1
; Y
1


PA 1
K
2
; Y
2


PA 2
Tr ờng hợp 1: K
1
< K
2
- Trờng hợp này thơng ít xẩy ra,
Y
1

< Y
1
nếu có thì không cần xét

PA 1
Tr ờng hợp 2: K
1
< K
2
Y
1
> Y
2


chọn PA ?
Nếu dùng PA 2

cần một lợng vốn nhiều hơn
+ Mức chênh vốn là:



K = K
2
K
1
[đồng].
+ Mức tiết kiệm đợc chi phí hàng năm là:



Y = Y
1
Y
2
[đ/năm].
+ Thời gian thu hồi mức chênh vốn (nếu sử dụng PA 2) là:

21
12
YY
KK
Y
K
T


=


=
T Còn gọi là thời gian thu hồi chênh lệch vônd đầu t phụ
Nếu T nhỏ

PA 2 sẽ có lợi.
T lớn

cha biết PA nào có lợi (phân tích tỉ mỉ, theo hoàn cảnh kinh
tế, ) c ng ời ta thiết lập đợc T
tc

= f(nhiều yiêú tố, tốc độ đổi mới kỹ thuật
của ngành, triển vọng phát triển, khả năng cung cấp vốn của nhà nớc .).
T
tc
đợc qui định riêng cho từng ngành kinh tế, từng vùng lãnh thổ (từng n-
ớc) ở các thời đoạn kinh tế nhất định. ở LX cũ T
tc
= 7 năm. ở VN hiện nay
T
tc
= 5 năm.
Căn cứ vào T
tc
thif cách chọn PA sẽ đợc tiết hành nh sau:
+ Nếu T = T
tc
ngời ta nói rằng cả hai phơng án nh nhau về kinh
tế.
+ Nếu T > T
tc
PA có vồn đầu t nhỏ hơn sẽ nên đợc chọn.
+ Nếu T < T
tc
PA có vốn đầu t lớn hơn sẽ nên đợc chọn.
3.3 Hàm mục tiêu chi phí tính toán hàng năm:
trong trơng hợp có nhiều PA cùng tiết hành so sánh

cũng có
thể tiến hành so sành từng hai PA một, để rồi cuối cùng cũng xẽ tìm ra PA
tốt nhất. Tuy vậy làm nh vậy sẽ mất khá nhiều thời gian và vì vậy ở mục

này chung ta xây dựng một công cụ tổng quát hơn cho việc so sánh các
PA.
Nh đã biết ở phần trên:
(2) Nếu
tc
12
21
T
YY
KK
<




chọn PA1
Vì T
tc
>0 nên ta có thể viết (2) nh sau:

2
tc
2
1
tc
1
Y
T
K
Y

T
K
+<+
Gọi
tc
tc
a
T
1
=
- là hệ số thu hồi vốn đầu t phụ tiêu chuẩn.
Đặt Z
1
= a
tc
.K
1
+ Y
1
; Z
2
= a
tc
.K
2
+ Y
2
đợc gọi là hàm chi phí tính toán hàng
năm của phơng án. Từ đấy thấy rằng PA có hàm Z nhỏ hơn sẽ là PA. tối u.
Tổng quát ta có thể viết:

Y
i
= a
vh
.K
i
+ Y

Ai
a
vh
- gọi là hệ số vận hành (bao gồn các chi phí khấu hao, tu sửa, bảo
quản, trả lơng tính theo tỷ lệ vốn).
Y

Ai
- chi phí về tổn thất điện năng của PA thứ i.
Dạng tổng quá của hàm Z:

Aiivhtci
YK).aa(Z

++=
Z
i
- đợc gọi là hàm mục tiêu khi tính toán kinh tế kỹ thuật.
Các tr ờng hợp riêng khi sử dụng hàn Z
i
:
Khi có xét đến độ tin cậy CCĐ của PA thì hàm Z

i
sẽ có dạng:

iAiitcvhi
HYK).aa(Z
+++=


Trong dó:
H
i
Giá trị trung bình của thiệt hại kinh tế hàng năm do mất điện khi dung
PA thứ i. Giá trị này bao gồm các khoản sau:
+ Tiền hao hụt sản phẩm do mất điện.
+ Tiền h hỏng sản phẩm do mất điện.
+ Tiền h hỏng thiết bị sản xuất do mất điện.
+ Thiệt hại do mất điện làm rối loạn quá trình công nghệ.
+ Tiền trả lơng cho công nhân không làm việc trong thời gian mất
điện.
Trong thực tế có những PA CCĐ. khác nhau ứng với tổng sản phẩm khác
nhau. Trong trờng hợp đó chỉ tiêu để lựa chọn PA phải là cực tiểu sấut chi
phí tính toán hàng năm trên một đơn vị sản phẩm:
Gọi N tổng số sản phẩm hàng năm của xí nghiệp trong trạng thái vận
hành bình thờng.


N
Z
z
=

Khi có xét tới yếu tố thời gian: (các PA đợc đầu t trong nhiều
năm, mà không phải trong vong 1 năm). Khi đó chi phí tính toán Z
có thể viết qui đổi về năm đầu tiên nh sau:



=



+++=
1T
0t
T
1t
)1t(
tc1tt
tT
tcttc
)a1)(YY()a1.(K.aZ

a
tc
còn đợc gọi là hệ số qui đổi định mức chi phí ở các thời điểm khác
nhau có tính đến ứ đọng vốn trong công trình cha hoàn thành.
T - toàn bộ thời gian tính toán [năm].
K
t
- vốn đầu t đặt vào năm thứ (t+1).
Y

t
-phí tổn vận hành trong năm thứ t. Với giả thiết rằng Y
0
(năm thứ nhất
cha vận hành nên Y
0
=0).
3.4 Tính toán kinh tế kỹ thuật khi cải tạo:
Bài toán khi cải tạo thờng đặt ra là chung ta đang đứng giữa việc
quyết định chọn xem có nên đại tu cải tạo thiết bị (thiết bị lớn nh máy phát,
động cơ ), hoặc thay thế chúng bằng một thiết bị mới có tính năng gần t -
ơng đơng. Để giải quyết vấn đề này trớc tiên chung ta cần xét các yếu tố
kinh tế liên quan:
+ Vốn đầu t cho thiết bị mới, hoặc sửa chữa phục hồi thiết bị cũ.
+ Tiền bán thiết bị cũ không dùng đến nữa.
+ Phí tổn vận hành của cả hai PA.
Với PA sử dụng thiết bị cũ:
Z
c
= a
ct
.

K
c
+ Y
c
(8)
Tron đó:


K
c
chi phí đầu t sửa chữa thiết bi cũ.
Y
c
- phí tổn vận hành hàng năm khi sử dụng TB cũ (sau phục hồi).
Với PA thay thiết bị mới:
Z
m
= a
tc
.(K
m
K
th
) + Y
m
(9)
K
m
- vốn đầu t mua thiết bị mới để thay thế.
K
th
- Tiền thu hồi do sử dụng thiết bị cũ vào việc khác.
Y
m
- phí tổn vần hành hàng năm đối với PA dùng thiết bị mới.

Từ (8) & (9) ta cũng có thể tính đợc thời gian thu hồi vốn đầu t phụ khi dùng
PA. thay mới thiết bị.


mc
cthm
YY
KKK
T


=

Nếu T < T
tc
nghĩa là Z
m
< Z
c


chọn PA mới. Trờng hợp T > T
tc
việc quyết
định chọn PA mơi còn phụ thuộc vào mức độ khác nhau giữa Z và vào
những u thế kỹ thuạat của thiết bị mới.

×