Tải bản đầy đủ (.pdf) (7 trang)

Tài liệu Nhu cầu dinh dưỡng ở người cao tuổi pptx

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (193.53 KB, 7 trang )

Nhu cầu dinh dưỡng ở người cao tuổi
1. Trước hết nói về nhu cầu năng lượng.
Người cao tuổi hoạt động ít hơn, khối cơ (bắp thịt) của người cao tuổi cũng
giảm đi khoảng 1/3 so với tuổi trẻ. Với một người 70 tuổi, nhu cầu năng lượng
giảm đi khoảng 30% so với tuổi. Do đó người cao tuổi phải ăn ít hơn lúc còn trẻ.
Nếu thấy vẫn ăn ngon miệng mà ăn quá thừa thì sẽ mắc bệnh BÉO TRỆ. CÓ THỂ
THAM KHẢO công thức Lorentz sau đây để tính trọng lượng nên có:

Trong đó: - P là trọng lượng nên có tính bằng kg
- h là chiều cao tính bằng cm
Ví dụ: Với nam cao 160 cm trọng lượng nên có là:
Với nữ cũng cao 160cm trọng lượng nên có là:
Cũng có thể dùng một công thức đơn giản hơn tính chung cho cả nam nữ.
P : 50 + 0,75 ( h – 150)
VỚI NGƯỜI CAO 160CM TRỌNG LƯỢNG NÊN CÓ:
P = 50 + 0,75 ( 160 - 150 ) = 57,5 kg. .
Ðơn giản hơn nữa lấy chiều cao tính bằng cm trừ đi 100 rồi lấy 9/10 của
trọng lượng đó. Ví dụ một người cao 160 cm. Trừ đi 100 còn 60 lấy 9/10 của 60 là
54 kg.
Vài cách tính nói trên cho thấy khái niệm trọng lượng nên có không có ý
nghĩa tuyệt đối mà chi có giá trị hướng dẫn, tham khảo, nghĩa là một người cao
160 cm có trọng lượng lúc trẻ khoảng 55 kg là tất. Và tất nhiên không nên vượt
quá mức 60 kg (10/10). Nếu lên đến 66 kg (11/10) là béo.
Gần đây tổ chức khuyên dùng chỉ số khối cơ thể (Body mass index) để
đánh giá tình trạng dinh dưỡng:
CÂN NẶNG (KG)
CHỈ SỐ BMI cao hơn giới hạn trên 25 là béo và thấp hơn 18,5 là gấy.
Ví dụ: Một người nặng 57,5 kg cao 1m60
Người đó dù là nam hay nữ đều vào loại bình thường không gầy, không
béo.
- NẾU NGƯỜI ÐÓ NẶNG 66 KG THÌ BMI sẽ bằng:


Thì nam hay nữ đều thuộc loại béo.
Ðối với người nhiều tuổi, trọng lượng nên có tất nhiên phải thấp hơn trọng
lượng đã tính, và trọng lượng đó nên coi là trọng lượng tối đa cho phép.
Ví dụ: Một người cao lm70. Từ nhiều năm vẫn điều chỉnh vấn đề ăn uống
và giữ cân ở mức nên có 63 kg (70kg x 9/10). Nhưng đến lứa tuổi trên 70 mức đó
quá cao vì khối cơ teo đi và thay vào đó là khối mỡ, bụng to ra do đó cân nặng vẫn
giữ nguyên cho nên cần rút bớt xuống khoảng 60kg, bớt đi 3kg mỡ THỪA. Ở
LỨA TUỔI TRUNG NIÊN mỗi bữa 3-4 bát cơm nay chỉ ăn mỗi bữa một bát cũng
vẫn giữ được cân.
2. Về nhu cầu chất ngọt (gluxit).
Tuổi càng cao càng giảm mức chịu đựng đối với chất ngọt: 70% ở NHÓM
TUỔI 60-74 VÀ 85% Ở LỨA TUỔI TRÊN 75 BỊ GIẢM MỨC CHỊU đựng đối
với chất ngọt. Ðây là tiền đề dễ bị mắc bệnh đái tháo ÐƯỜNG. Ở TRÊN 60 TUỔI
TỶ lệ người bị đái tháo đường cao hơn 8-10 lần so với dân cư chung. Chúng ta
đều biết khi ăn nhiều đường, uống nhiều nước ngọt, ăn nhiều kẹo
bánh ngọt, đường hấp thu vào máu rất nhanh tạo ra một đỉnh cao, một thời
điểm đường huyết cao buộc tụy tạng phải hoạt động đột xuất tiết ra insulin để điều
chỉnh đường huyết. Nếu sự kiện này diễn ra nhiều lần trong ngày và diễn ra liên
tục trong thời gian dài, đặc biệt ở NGƯỜI CAO TUỔI THÌ SẼ BẮT TỤY TẠNG
hoạt động quá tải gây ra bệnh đái đường. Cho nên đối với người cao tuổi phải hạn
chế ăn đường, hạn chế uống nhiều nước ngọt và ăn nhiều bánh kẹo. Chất ngọt là
chất cung cấp năng lượng cho cơ thể. Nên dùng chất ngọt (gluxit) từ nguồn chất
bột: cơm, bánh mì Vì các chất ngọt này được tiêu hóa, hấp thu, dự trữ ở cơ thể
và chỉ giải phóng ra từ từ đưa vào máu theo nhu cầu hoạt động của cơ thể cho nên
không làm tăng đường huyết đột ngột lên đỉnh cao.
3. Về chuyển hóa chất béo (lipit).
CƠ THỂ THỪA CHẤT NGỌT (GLUXIT) SẼ CHUYỂN THÀNH MỠ
DỰ TRỮ. Ở người cao tuổi hoạt động của men lipaza phân giải chất mỡ giảm dần
theo tuổi và cơ thể có xu hướng thừa mỡ trong máu, cholesterol trong máu tăng, dễ
có rối loạn trong thành phần cấu tạo các nhóm mỡ.

ĐÓ LÀ TIỀN ÐỀ DẪN ÐẾN vừa xơ động mạch (VXÐM) rồi ảnh hưởng
đến cơ tim với các cơn đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, phồng động mạch vành,
ảnh hưởng đến thiếu máu cục BỘ Ở NÃO GÂY MẤT NGỦ, RỨC đầu, ù tai,
chóng mặt, hay quên, giảm khả năng tư duy, tập trung tư tường. Nặng hơn có thể
bị xuất huyết não, liệt nửa người, hôn mê.
Cần bảo vệ hệ thần kinh trung ương trong phòng và chữa VXÐM. Hạn chế
căng thẳng, luyện tập thân thể đều, sinh hoạt điều độ đảm bảo giấc ngủ. Hạn chế
cao trong khẩu phần ăn, giảm mỡ động vật, tăng ăn dầu thực vật, hạn chế muối,
bớt đường, ăn nhiều rau quả.
4. Về chuyển hóa Protein.
Ở người cao tuổi tiêu hóa hấp thu protein kém, khả năng tổng hợp của cơ
thể cũng giảm do đó dễ xảy ra trạng thái thiếu protein cho nên cần chú ý đảm bảo
chất protein cho người cao tuổi.
Nói tới protein thì người ta nghĩ ngay đến thịt. Chúng ta đều biết tiêu hóa
thịt thường đi đôi với một quá trình phân giải tạo ra các chất có SUNFUA Ở ÐẠI
tràng và là những độc tố ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe. Mùi hôi nặng nề khi
trung và đại tiện phản ảnh một phần hậu quả của hiện tượng có nhiều chất chứa
sunfua khi ăn nhiều thịt. Ðặc biệt nếu lại bị táo bón, các chất độc này không được
thải ra ngoài nhanh lại bị hấp thu vào cơ thể gây ra một loại nhiễm độc trường diễn
rất có hại cho sức khỏe. Cho nên đối với người nhiều tuổi nên hạn chế ăn thịt, nhất
là thịt mỡ mà nên thay vào ăn cá vì cá có nhiều đạm quí, dễ tiêu, ít sinh khí sunfua
hơn thịt lại có nhiều axit béo không no rất cần đối với người có tuổi, có cholesterol
cao
Người có tuổi nên ăn nhiều chất đạm nguồn thực vật vì ít tạo sunfua. Ngoài
ra các thức ăn nguồn gốc thực vật còn có xơ trong thức ăn có tác dụng giữ
cholesterol trong ống tiêu hóa và sau đó thải ra theo phân. Ðã có nhiều nghiên cứu
cho thấy sợi xơ trong thức ăn làm hạ cholesterol tự do trong máu.
Tóm lại người cô tuổi nên ăn giảm thịt nhất là thịt mỡ, ăn thêm nhiều bữa
cá trong tuần và tăng cường sử dụng đậu phụ, sữa đậu nành, sữa chua từ đậu nành,
các loại đậu đỗ và lạc. Các nguồn đạm này ít sinh sunfua, có nhiều chất xơ giúp

thải ra theo phân chất cholesterol.
5. Chuyển hóa nước, vitamin và chất khoáng.
Người có tuổi thường giảm nhạy cảm đối với cảm giác khát nước, vì thế
cần có ý thức đề phòng thiếu nước cho người có tuổi, có chế độ cho người có tuổi
uống nước vào những bữa nhất định, ví dụ uống trà buổi sáng, uống nước vào buổi
trưa, bớt uống nước vào buổi tối. Trong mùa hè cần tăng cường lần cho uống
nước.
Ðối với người có tuổi, cần chú ý tới hoạt động của các gốc tự do trong cơ.
Khái niệm về gốc tự do (FR) được đề xướng lần đầu tiên năm 1954 do nhà khao
học Hoa Kỳ D.Harman trong luận thuyết về cơ chế tích tuổi (Free Radical Theory
of Aging). Gốc tự do là những phân tử hoặc những mảnh vỡ của phân tử có một
điện tử lẻ đôi ở QUĨ ÐẠO VÒNG NGOÀI. DO SỰ CÓ MẶT CỦA điện tử này,
các gốc tự do có một thuộc tính đặc biệt quan trọng là có khả năng oxy hóa rất
cao. Nếu vì một lý do nào đó, thường là do đời sống quá căng thắng, gặp quá
nhiều stress thì số lượng các gốc tự do tăng cao bất thường vượt khỏi sự khống chế
bình thường của hàng rào bảo vệ của các chất AO, thống oxy hóa (antioxydant) thì
chúng sẽ khởi động những phản ứng dây chuyền oxy hóa các chất nền
(substratum) đáng chú ý là các lipit, thành phần cấu tạo của tất cả các màng tế bào.
Các gốc tự do và sản phẩm hoạt động của chúng, các dẫn chất peroxyt hóa sau khi
gây tổn thương màng tế bào sẽ dẫn đến nhiều tổn thương khác như biến đồi cấu
trúc các protẹịn, ức chế hoạt động các men, biến đổi cấu trúc và thuộc tính ác nội
tiết tố.
Tổn thương do các gốc tự do gậy ra là cơ sở bệnh sinh học của những
TRẠNG THÁI BỆNH THƯỜNG GẶP Ở những người có tuổi như VXÐM, bệnh
đái tháo đường, bệnh nha chu, bệnh ung thư
Theo D.Harman, tích tuổi - già hóa - là hậu quả tổng hợp của tất cả các tổn
thương xuất hiện và phát triển trong các tế bào tổ chức cơ quan, hệ thống của cơ
thể do các gốc tự do gây ra.


×