Tải bản đầy đủ (.doc) (99 trang)

Tài liệu ôn tập tốt nghiệp môn hóa học

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.01 MB, 99 trang )

Ơn tập hóa học 12 2012 – 2013
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 1

SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TÂY NINH
TRƯỜNG THPT LÝ THƯỜNG KIỆT
  
TÀI LIỆU ÔN TẬP TỐT NGHIỆP
THPT – MÔN HÓA HỌC


Hä vµ tªn gi¸o viªn:
Phạm Lê Thanh
N¨m häc: 2012 - 2013 .


Ơn tập hóa học 12 2012 – 2013
MỤC LỤC
**
• PHẦN I . CÁC KHÁI NIỆM CẦN NẮM .
• PHẦN II. ESTE – LIPIT
• PHẦN III. CACBOHIDRAT
• PHẦN IV. AMIN – AMINOAXIT
• PHẦN V. ĐẠI CƯƠNG KIM LOẠI
• PHẦN VI. KIM LOẠI KIỀM THỔ – NHÔM
• PHẦN VII. SẮT , CROM , ĐỒNG
• PHẦN VIII. CÁCH NHẬN BIẾT HP CHẤT VÔ CƠ
• PHẦN IX. CÔNG THỨC GIẢI NHANH CẦN NẮM
• PHẦN X. MỘT SỐ ĐỀ THI THỬ

Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 2
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013


PHẦN 1. CÁC KHÁI NIỆM HÓA HỮU CƠ CẦN NẮM
***
1. Nhóm chức: là nhóm nguyên tử gây ra các phản ứng hóa học đặc trưng cho phân tử hợp chất hữu cơ .
VD: Một số nhóm chức : -OH ( ancol) , CH=O (andehit) , -COOH( axit)
2. Hợp chất đơn chức : là hợp chất hữu cơ trong phân tử chỉ chứa duy nhất 1 nhóm chức.
VD:
- Dãy đồng đẳng ancol no, đơn chức : C
n
H
2n+1
OH .
- Dãy đồng đẳng andehit no, đơn chức : C
n
H
2n+1
CHO .
- Dãy đồng đẳng axit no, đơn chức : C
n
H
2n+1
COOH
3. Hợp chất đa chức : Là hợp chất hữu cơ trong phân tử chứa từ 2 nhóm chức giống nhau trở lên.
VD:
+ Glixêrol : C
3
H
5
(OH)
3
: phân tử chứa 3 nhóm OH gọi là ancol đa chức .

+ Êtylenglicol : C
2
H
4
(OH)
2
: phân tử chứa 2 nhóm OH gọi là ancol đa chức .
4. Hợp chất tạp chức : Là hợp chất mà phân tử chứa từ 2 nhóm chức khác nhau trở lên.
VD:
+ Glucôzơ chứa 2 nhóm chức –OH và –CH=O nên gọi là tạp chức .
+ Aminoaxit chứa 2 nhóm chức –NH
2
và –COOH nên gọi là tạp chức.
• Lưu ý : Tránh nhầm lẫn khái niệm đa chức và tạp chức .
5. Đồng phân : Đồng phân là những chất có cùng công thức phân tử nhưng công thức cấu tạo khác
nhau dẫn đến tính chất hóa học khác nhau .
VD: C
2
H
5
OH và CH
3
OCH
3
là hai đồng phân của nhau vì có cùng công thức là C
2
H
6
O nhưng tính chất
hóa học hoàn toàn khác nhau .

6. Đồng đẳng : Là những chất có công thức phân tử hơn kém nhau một nhóm –CH
2
, nhưng
tính chất hóa học tương tự nhau hoặc giống nhau.
VD: CH
3
OH và C
2
H
5
OH là hai đồng đẳng của ancol , tuy công thức phân tử khác nhau nhưng
tính chất hóa học hoàn toàn giống nhau.
• BÀI TẬP ÁP DỤNG :
1. Phát biểu nào sau đây sai :
A. Mantôzơ là hợp chất hữu cơ đa chức.
B. Gucôzơ có khả năng làm mất màu dung dịch brom.
C. Phản ứng cho glucôzơ tác dụng với Cu(OH)
2
chứng tỏ phân tử glucôzơ có nhiều nhóm OH.
D. Để phân biệt glucôzơ và fructôzơ có thể dùng dung dịch brom.
2. Phát biểu nào sau đây là đúng :
A. Glixêrol là ancol tạp chức có 3 nhóm OH niền kề nên có thể hòa tan Cu(OH)
2
.
B. Etylengicol là ancol đa chức có 2 nhóm OH liền kề nên có khả năng hòa tan Cu(OH)
2

C. Tất cả các aminoaxit đều làm quì tím hóa xanh .
D. Glucôzơ tạo este 5 lần este chứng tỏ trong phân tử có nhóm –CH=O.


Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 3
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
PHẦN II. ESTE – LIPT
***
A-ESTE.
I – KHÁI NIỆM, DANH PHÁP
* Định nghĩa : Khi thay thế nhóm –OH của acid carboxylic bằng nhóm –OR ta sẽ có este.
1. Công thức cấu tạo.
- Este của acid cacboxylic đơn chức và ancol đơn chức có công thức cấu tạo chung :
- Công thức tổng quát cho este đơn chức: R
1
COOR
2
. ( dùng để viết phản ứng thủy phân)
+ Trong đó R
1
có thể là H hoặc các gốc hidrôcacbon.
+ Gốc R
2
không thể là H mà phải là một gốc hidrôcacbon từ 1 C trở lên .
- CT este no đơn chức: C
n
H
2n
O
2
( dùng để viết p.ư cháy) ( n >=2)
2. Danh pháp: Tên gốc hidrocacbon của R + tên gốc acid + at.
VD:
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 4

H - COO - CH
3
Metyl fomiat
CH
3
- COO - CH
3
(C
3
H
6
O
2
)
Metyl axetat
H

- COO - C
2
H
5
(C
3
H
6
O
2
)
Etyl fomat
CH

3
- COO - C
2
H
5
Etyl axetat
Gốc no Tên
CH
3
- Metyl
C
2
H
5
- Etyl
C
3
H
7
- Propyl và isopropyl
C
4
H
9
- Butyl (iso, text, sec)
Gốc không no Tên
CH
2
=CH- (C
2

H
3
-) Vinyl
CH
2
=CH-CH
2
- Alyl
Thơm
C
6
H
5
- Phenyl
C
6
H
5
-CH
2
- Benzyl
Gốc axit:
HCOO- Format
CH
3
-COO- Axetat
C
2
H
5

-COO- Propionat
C
3
H
7
-COO- Butylat
C
4
H
9
-COO- Valeat
7C. C
6
H
13
-COO- Enanthat
Không no Tên
CH
2
=CH-COO- Acrylat
CH
2
=C(CH
3
)-COO- Meta acrylat
Thơm
C
6
H
5

-COO- Benzoat
Đa chức –OOC-COO- Oxalat
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
VD. Gọi tên các chất sau: HCOOC
2
H
5
, C
6
H
5
COOCH
3
, CH
3
COOC
2
H
5
, CH
2
=CHCOOC
2
H
5 ,
C
6
H
5
CH

2
COOCH
3
, C
2
H
5
COOCH
3
.
II – TÍNH CHẤT VẬT LÍ
- Các este là chất lỏng hoặc chất rắn trong điều kiện thường, hầu như không tan trong nước.
- Có nhiệt độ sôi thấp hơn hẳn so với các axit đồng phân hoặc các ancol có cùng khối lượng mol phân tử
hoặc có cùng số nguyên tử cacbon.
Thí dụ:
CH
3
CH
2
CH
2
COOH
(M = 88)
0
s
t
=163,5
0
C
Tan nhiều trong

nước
CH
3
[CH
2
]
3
CH
2
OH
(M = 88),
0
s
t

=
132
0
C
Tan ít trong nước
CH
3
COOC
2
H
5
(M = 88),
0
s
t

=
77
0
C
Không tan
trong nước
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 5
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
Nguyên nhân: Do giữa các phân tử este không tạo được liên kết hiđro với nhau và liên kết hiđro
giữa các phân tử este với nước rất kém.
- Các este thường có mùi đặc trưng: isoamyl axetat có mùi chuối chín, etyl butirat và etyl propionat
có mùi dứa; geranyl axetat có mùi hoa hồng…
III. TÍNH CHẤT HOÁ HỌC
1. Thuỷ phân trong môi trường axit
C
2
H
5
OH + CH
3
COOHCH
3
COOC
2
H
5
+ H
2
O
H

2
SO
4
ñaëc, t
0
* Đặc điểm của phản ứng: phản ứng thuận nghịch và xảy ra chậm.
2. Thuỷ phân trong môi trường bazơ (Phản ứng xà phòng hoá)
CH
3
COOC
2
H
5
+ NaOH CH
3
COONa + C
2
H
5
OH
t
0
• Đặc điểm của phản ứng: Phản ứng chỉ xảy ra 1 chiều.
IV. ĐIỀU CHẾ : Phương pháp chung: Bằng phản ứng este hoá giữa axit cacboxylic và ancol.
RCOOH + R'OH RCOOR' + H
2
O
H
2
SO

4
ñaëc, t
0
V. ỨNG DỤNG
- Dùng làm dung môi để tách, chiết chất hữu cơ (etyl axetat), pha sơn (butyl axetat),
- Một số polime của este được dùng để sản xuất chất dẻo như poli(vinyl axetat), poli (metyl
metacrylat), hoặc dùng làm keo dán.
- Một số este có mùi thơm, không độc, được dùng làm chất tạo hương trong công nghiệp thực phẩm
(benzyl fomat, etyl fomat, ), mĩ phẩm (linalyl axetat, geranyl axetat,…),…
B -LIPIT.
I – KHÁI NIỆM
+ Lipit là những hợp chất hữu cơ có trong tế bào sống, không hoà tan trong nước nhưng tan nhiều
trong các dung môi hữu cơ không cực.
• Cấu tạo: Phần lớn lipit là các este phức tạp, bao gồm chất béo (triglixerit), sáp, steroit và
photpholipit,…
+ Lipit bao gồm cả chất béo .
II – CHẤT BÉO
1. Khái niệm
Chất béo là trieste của glixerol với axit béo, gọi chung là triglixerit hay là triaxylglixerol.
Các axit béo hay gặp:
C
17
H
35
COOH hay CH
3
[CH
2
]
16

COOH: axit stearic
C
17
H
33
COOH hay cis-CH
3
[CH
2
]
7
CH=CH[CH
2
]
7
COOH: axit oleic
C
15
H
31
COOH hay CH
3
[CH
2
]
14
COOH: axit panmitic

Axit béo là những axit đơn chức có mạch cacbon dài, không phân nhánh, có thể no hoặc không
no.

CTCT chung của chất béo:
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 6
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
R
1
COO CH
2
CH
CH
2
R
2
COO
R
3
COO
R
1
, R
2
, R
3
là gốc hiđrocacbon của axit béo, có thể giống hoặc khác nhau.
VD:
(C
17
H
35
COO)
3

C
3
H
5
: tristearoylglixerol (tristearin)
(C
17
H
33
COO)
3
C
3
H
5
: trioleoylglixerol (triolein)
(C
15
H
31
COO)
3
C
3
H
5
: tripanmitoylglixerol (tripanmitin)
2. Tính chất vật lí
- R
1

, R
2
, R
3
: Chủ yếu là gốc hiđrocacbon no thì chất béo là chất rắn.
- R
1
, R
2
, R
3
: Chủ yếu là gốc hiđrocacbon không no thì chất béo là chất lỏng.
Không tan trong nước nhưng tan nhiều trong các dung môi hữu cơ không cực: benzen, clorofom,…
Nhẹ hơn nước, không tan trong nước.
3. Tính chất hoá học :
Cần nhớ : Sản phẩm luôn thu được khi thủy phân chất béo là Glixêrol. ( trong bất kì môi trường
axit hay kiềm) .
a. Phản ứng thuỷ phân :
VD.
(CH
3
[CH
2
]
16
COO)
3
C
3
H

5
+ 3H
2
O 3CH
3
[CH
2
]
16
COOH + C
3
H
5
(OH)
3
H
+
, t
0
tristearin axit stearic glixerol
b. Phản ứng xà phòng hoá :
VD.
(CH
3
[CH
2
]
16
COO)
3

C
3
H
5
+ 3NaOH 3CH
3
[CH
2
]
16
COONa + C
3
H
5
(OH)
3
t
0
tristearin natri stearat glixerol
c. Phản ứng cộng hiđro của chất béo lỏng : các chất béo có công thức phân tử chưa no tham gia
cộng H
2
, Br
2

VD.
(C
17
H
33

COO)
3
C
3
H
5
+ 3H
2
(C
17
H
35
COO)
3
C
3
H
5
(loûng) (raén)
Ni
175 - 190
0
C
4. Ứng dụng
- Thức ăn cho người, là nguồn dinh dưỡng quan trọng và cung cấp phần lớn năng lượng cho cơ thể hoạt
động.
- Là nguyên liệu để tổng hợp một số chất khác cần thiết cho cơ thể. Bảo đảm sự vận chuyển và hấp thụ
được các chất hoà tan được trong chất béo.
- Trong công nghiệp, một lượng lớn chất béo dùng để sản xuất xà phòng và glixerol. Sản xuất một số
thực phẩm khác như mì sợi, đồ hộp,…

C-KHÁI NIỆM VỀ XÀ PHÒNG VÀ CHẤT GIẶT RỬA TỔNG HỢP
I – XÀ PHÒNG
1. Khái niệm
Xà phòng thường dùng là hỗn hợp muối natri hoặc muối kali của axit béo, có thêm một số chất phụ gia.
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 7
Ơn tập hóa học 12 2012 – 2013
Thành phần chủ yếu của xà phòng thường: Là muối natri của axit panmitic hoặc axit stearic. Ngồi ra
trong xà phòng còn có chất độn (làm tăng độ cứng để đúc bánh), chất tẩy màu, chất diệt khuẩn và chất
tạo hương,…
2. Phương pháp sản xuất
(RCOO)
3
C
3
H
5
+ 3NaOH 3RCOONa + C
3
H
5
(OH)
3
t
0
chất béo xà phòng
Xà phòng còn được sản xuất theo sơ đồ sau:
Ankan axit cacboxylic muối natri của axit cacboxylic
Thí dụ:
2CH
3

[CH
2
]
14
CH
2
CH
2
[CH
2
]
14
CH
3
4CH
3
[CH
2
]
14
COOH
O
2
, t
0
, xt
2CH
3
[CH
2

]
14
COOH + Na
2
CO
3
2CH
3
[CH
2
]
14
COONa + CO
2
+ H
2
O
II – CHẤT GIẶT RỬA TỔNG HỢP
1. Khái niệm
Những hợp chất khơng phải là muối natri của axit cacboxylic nhưng có tính năng giặt rửa như xà phòng
được gọi là chất giặt rửa tổng hợp.
2. Phương pháp sản xuất
Được tổng hợp từ các chất lấy từ dầu mỏ.
Dầu mỏ axit đexylbenzensunfonic
natri đexylbenzensunfonat
C
12
H
25
-C

6
H
4
SO
3
H C
12
H
25
-C
6
H
4
SO
3
Na
Na
2
CO
3
axit đexylbenzensunfonic natri đexylbenzensunfonat
3. TÁC DỤNG TẨY RỬA CỦA XÀ PHỊNG VÀ CHẤT GIẶT RỬA TỔNG HỢP
- Muối natri trong xà phòng hay trong chất giặt rửa tổng hợp có khả năng làm giảm sức căng bề mặt của
các chất bẩn bám trên vải, da,… do đó vế bẩn được phân tán thành nhiều phần nhỏ hơn và được phân
tán vào nước.
- Các muối panmitat hay stearat của các kim loại hố trị II thường khó tan trong nước, do đó khơng nên
dùng xà phòng để giặt rửa trong nước cứng (nước có chứa nhiều ion Ca
2+
, Mg
2+

). Các muối của axit
đođexylbenzensunfonic lại tan được trong nước cứng, do đó chất giặt rửa có ưu điểm hơn xà phòng là
có thể giặt rửa cả trong nước cứng.
* BÀI TẬP CHƯƠNG ESTE – LIPT .
1: Cơng thức chung của este tạo bởi một axit cacboxylic no, đơn chức và một ancol no, đơn chức (cả axit và
ancol đều mạch hở) là
A. C
n
H
2n+2
O
2
. B. C
n
H
2n-2
)O
2
. C. C
n
H
2n
O
3
. D. C
n
H
2n+1
COOC
m

H
2m+1
.
2: Metyl propionat là tên gọi của hợp chất có cơng thức cấu tạo :
A. HCOOC
3
H
7
. B. C
2
H
5
COOCH
3
. C. C
3
H
7
COOH. D. C
2
H
5
COOH.
3: Dãy các chất nào sau đây được sắp xếp theo chiều nhiệt độ sơi tăng dần ?
A. CH
3
COOH, CH
3
COOC
2

H
5
, CH
3
CH
2
CH
2
OH B. CH
3
COOH, CH
3
CH
2
CH
2
OH, CH
3
COOC
2
H
5
C. CH
3
CH
2
CH
2
OH, CH
3

COOH, CH
3
COOC
2
H
5
D. CH
3
COOC
2
H
5
, CH
3
CH
2
CH
2
OH, CH
3
COOH
4: Khi thủy phân vinyl axetat trong mơi trường axit thu được
A. axit axetic và ancol vinylic B. axit axetic và anđehit axetic
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 8
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
C. axit axetic và ancol etylic D. axit axetic và axetilen
5: Cho este X (C
8
H
8

O
2
) tác dụng với lượng dư dung dịch KOH thu được 2 muối hữu cơ và H
2
O. X có tên
gọi là
A. metyl benzoat B. Benzyl fomat C. phenyl fomat D. phenyl axetat
6: Chất X có công thức phân tử C
4
H
8
O
2
. Khi cho X tác dụng với dung dịch NaOH sinh ra chất Y có công
thức C
2
H
3
O
2
Na . Công thức cấu tạo của X là
A. HCOOC
3
H
7
. B. C
2
H
5
COOCH

3
. C. CH
3
COOC
2
H
5
. D. HCOOC
3
H
5
.
7: Cho axit cacboxylic tác dụng với ancol có xúc tác H
2
SO
4
đặc, đun nóng tạo ra este có công thức phân tử
C
4
H
6
O
2
. Tên gọi của ete đó là
A. metyl acrylat B. metyl metacrylat C. metyl propiolat D. vinyl axetat
8: Một este X có công thức phân tử là C
4
H
6
O

2
, khi thủy phân trong môi trường axit thu được đimetyl xeton.
Công thức cấu tạo thu gọn của X là
A. HCOO – CH = CH – CH
3
. B. CH
3
COO – CH = CH
2
.
C. HCOO – C(CH
3
) = CH
2
. D. CH = CH
2
– COOCH
3
.
9: Thủy phân vinyl axetat trong dung dịch NaOH thu được :
A. axit axetic và ancol vinylic B. natri axetat và ancol vinylic
C. natri axetat và anđehit axetic D. axit axetic và anđehit axetic
10: Hỗn hợp X gồm 2 este mạch hở E (C
5
H
6
O
4
) và F (C
4

H
6
O
2
). Đun nóng hỗn hợp X với dung dịch NaOH
dư, sau đó cô cạn dung dịch, thu được chất rắn Y. Nung Y với NaOH (có mặt CaO) thì thu được một chất
khí là CH
4
. Vậy công thức cấu tạo của E và F là
A. HOOC – CH = CH – COO – CH
3
và CH
3
– OOC – CH = CH
2
B. HOOC – COO – CH
2
– CH = CH
2
và H – COO – CH
2
– CH = CH
2
C. HOOC – CH = CH – COO – CH
3
và CH
2
= CH – COO – CH
3
D. HOOC – CH

2
– COO – CH = CH
2
và CH
3
– COO – CH = CH
2
11: Thủy phân este E có CTPT C
4
H
8
O
2
với xúc tác axit vô cơ loãng, thu được 2 sản phẩm vô cơ X, Y (chứa
các nguyên tố C, H, O). Từ X ta có thể điều chế trực tiếp ra Y bằng một phản ứng duy nhất. Chất E là
A. etyl axetat B. propyl fomat C. isopropyl fomat D. metyl propiolat
12: Đặc điểm của phản ứng thủy phân lipit trong môi trường axit là :
A. phản ứng thuận nghịch B. phản ứng xà phòng hóa
C. phản ứng không thuận nghịch D. phản ứng cho – nhận electron
13: Để biến một số loại dầu thành mỡ rắn, hoặc bơ nhân tạo người ta thực hiện quá trình
A. hiđro hóa (có xuc tác Ni). B. cô cạn ở nhiệt độ cao.
C. làm lạnh. D. xà phòng hóa .
14: Phản ứng este hóa giữa ancol etylic và axit axetic tạo thành
A. metyl axetat B. axyl etylat C. etyl axetat D. axetyl etylat
15. Có các nhận định sau : (1) Este là sản phẩm của phản ứng giữa axit và ancol; (2) Este là hợp chất hữu cơ
trong phân tử có nhóm - COO - ; (3) Este no, đơn chức, mạch hở có công thức phân tử C
n
H
2n
O

2
, với n ≥ 2 ;
(4) Hợp chất CH
3
COOC
2
H
5
thuộc loại este; (5) Sản phẩm của phản ứng giữa axit và ancol là este. Các nhận
định đúng là :
A. (1), (2), (3), (4), (5). B. (1), (3), (4), (5). C. (1), (2), (3), (4). D. (2), (3), (4), (5).
16: Xét các nhận định sau:
(1)Trong phản ứng este hoá, axit sunfuric vừa làm xúc tác vừa có tác dụng hút nước, do đó làm tăng hiệu
suất tạo este;
(2) Không thể điều chế được vinyl axetat bằng cách đun sôi hỗn hợp ancol và axit có axit H
2
SO
4
đặc làm
xúc tác; (3) Để điều chế este của phenol không dùng axit cacboxylic để thực hiện phản ứng với phenol; (4)
Phản ứng este hoá là phản ứng thuận - nghịch.
Các nhận định đúng gồm :
A. chỉ (4). B. (1) và (4). C. (1), (3), và (4). D. (1), (2), (3), (4).
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 9
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
17: Cho 4,4 gam este no, đơn chức, mạch hở X tác dụng hết với dung dịch NaOH sinh ra 4,8 gam muối
natri. Xác định công thức cấu tạo của X :
A. CH
3
COOCH

3
B. C
2
H
5
COOCH
3
C. CH
3
COOC
2
H
5
D. HCOOC
2
H
5

18: Thủy phân este trong môi trường kiềm, khi đun nóng gọi là:
A. xà phòng hóa B. hiđrat hoá C. crackinh D. sự lên men
19: Phenyl axetat được điều chế trực tiếp từ:
A. axit axetic và phenol. B. anhiđrit axetic và phenol.
C. axit axetic và ancol benzylic . D. anhiđrit axetic và ancol benzylic .
20: Chọn đáp án đúng nhất :
A. Chất béo là trieste của glixerol với axit. B. Chất béo là trieste của ancol với axxit béo.
C. Chất béo là trieste của glixerol với axit vô cơ. D. Chất béo là trieste của glixerol với axit béo.
21: Tính chất đặc trưng của lipit là:
1. chất lỏng 2. chất rắn
3. nhẹ hơn nước 4. không tan trong nước
5. tan trong xăng 6. dễ bị thủy phân

7. Tác dụng với kim loại kiềm. 8. cộng H
2
vào gốc ancol.
Các tính chất không đúng là:
A. 1, 6, 8. B. 2, 5, 7. C. 1, 2, 7, 8. D. 3, 6, 8.
22: Khi thủy phân chất nào sau đây sẽ thu được glyxerol :
A. Muối B. Este đơn chức C. Chất béo D. Etylaxetat
23. Đốt cháy hoàn toàn m g hỗn hợp các este no, đơn chức, mạch hở. Sản phẩm cháy được dẫn vào bình
đựng dung dịch nước vôi trong dư thấy khối lượng bình tăng 6,2g. Số mol H
2
O sinh ra và khối lượng kết tủa
tạo ra là:
A. 0,1 mol; 12g. B. 0,1 mol; 10g. C. 0,01mol; 10g. D. 0,01 mol; 1,2g.
24. Cho ancol X tác dụng với axit Y thu được este Z. làm bay hơi 8,6g Z thu được thể tích bằng thể tích của
3,2g O
2
ở cùng điều kiện nhiệt độ và áp suất. Biết M
Y
> M
X
. Tên gọi của Y là
A. axit fomic. B. axit metacrylic. C. axit acrylic. D. axit axetic.
25. Cho hỗn hợp E gồm 2 este có công thức phân tử C
4
H
8
O
2
và C
3

H
6
O
2
tác dụng hoàn toàn với NaOH dư
thu được 6,14g hỗn hợp 2 muối và 3,68g một ancol Y duy nhất có tỉ khối so với oxi là 1,4375. Công thức
cấu tạo mỗi este và số gam tương ứng là
A. C
2
H
5
COOCH
3
(6,6g); CH
3
COOCH
3
(1,48g). B. CH
3
COOC
2
H
5
(4,4g); HCOOC
2
H
5
(2,22g).
C. C
2

H
5
COOCH
3
(4,4g); CH
3
COOCH
3
(2,22g). D. CH
3
COOC
2
H
5
(6,6g); HCOOC
2
H
5
(1,48g).
26. Đốt cháy 6g este E thu được 4,48 lít CO
2
(đktc) và 3,6g H
2
O. Biết E có phản ứng tráng gương với dung
dịch AgNO
3
/NH
3
. Vậy công thức cấu tạo của E là
A. CH

3
COO – CH
2
CH
2
CH
3
. B. HCOO – CH
2
CH
2
CH
3
. C. HCOO – C
2
H
5
. D. HCOOCH
3
.
27. Thuỷ phân hoàn toàn 8,8g este đơn chức, mạch hở X với 100ml dung dịch KOH 1M (vừa đủ) thu được
4,6g một ancol Y. Tên gọi của X là: A. Etyl fomiat. B. Etyl propionat. C. Etyl axetat. D. Propyl
axetat.
28. Làm bay hơi 7,4g một este X thu được một thể tích hơi bằng thể tích của 3,2g khí oxi ở cùng điều kiện
nhiệt độ, áp suất. Khi thực hiện phản ứng xà phòng hoá 7,4g X với dung dịch NaOH (phản ứng hoàn toàn)
thu được sản phẩm có 6,8g muối. Tên gọi của X là: A. etyl fomiat. B. vinyl fomiat. C. metyl axetat. D.
isopropyl fomiat.
29. Đốt cháy hoàn toàn 2,28g X cần 3,36 lít oxi (đktc) thu hỗn hợp CO
2
và H

2
O có tỉ lệ thể tích tương ứng
6 : 5. Nếu đun X trong dung dịch H
2
SO
4
loãng thu được axit Y có
=
2
Y / H
d 36
và ancol đơn chức Z. Công
thức của X là
A. C
2
H
5
COOC
2
H
5
. B. CH
3
COOCH
3
. C. C
2
H
3
COOC

2
H
5
. D. C
2
H
3
COOC
3
H
7
.
30. Đốt hoàn toàn 4,2g một este E thu được 6,16g CO
2
và 2,52g H
2
O. Công thức cấu tạo của E là :
A. HCOOC
2
H
5
. B. CH
3
COOC
2
H
5
. C. CH
3
COOCH

3
. D. HCOOCH
3
.
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 10
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
31. Đun nóng 0,1 mol X với dung dịch NaOH (đủ), thu 13,4g muối của axit đa chức và 9,2g ancol đơn
chức, có thể tích 8,32 lít (ở 127
0
C, 600 mmHg). X có công thức
A. CH(COOCH
3
)
3
. B. C
2
H
4
(COOC
2
H
5
)
2
. C. (COOC
2
H
5
)
2

. D. (COOC
3
H
5
)
2
.
32. Xà phòng hoá hoàn toàn 0,1 mol este X (chỉ chứa 1 loại nhóm chức) cần 0,3 mol NaOH, thu 9,2g ancol
Y và 20,4g một muối Z (cho biết 1 trong 2 chất Y hoặc Z là đơn chức). Công thức của X là
A. CH
3
CH
2
OOC-COOCH
2
CH
3
. B. C
3
H
5
(OOCH)
3
. C. C
3
H
5
(COOCH
3
)

3
. D. C
3
H
5
(COOCH
3
)
3
.
33. Để xà phòng hoá hoàn toàn 19,4g hỗn hợp 2 este đơn chức X, Y cần 200ml dung dịch NaOH 1,5M. Sau
khi phản ứng hoàn toàn, cô cạn dung dịch thu được hỗn hợp 2 ancol đồng đẳng kế tiếp nhau và m g một
muối khan duy nhất Z. CTCT, % khối lượng của X trong hỗn hợp ban đầu và giá trị m là
A. HCOOCH
3
66,67%; 20,4g. B. HCOOC
2
H
5
16,18%; 20,4g.
C. CH
3
COOCH
3
19,20%; 18,6g. D. CH
3
CH
2
COOCH
3

; 19,0g.
34. Cho 21,8g chất hữu cơ X chỉ chứa một loại nhóm chức tác dụng với 1 lít dung dịch NaOH 0,5M thu
được 24,6g muối và 0,1 mol một ancol Y. Lượng NaOH dư được trung hoà hết bởi 0,2 mol HCl. Công thức
cấu tạo thu gọn của X là:
A. CH
3
C(COOCH
3
)
3
. B. (C
2
H
5
COO)
3
C
2
H
5
. C. (HCOO)
3
C
3
H
5
. D. (CH
3
COO)
3

C
3
H
5
.
35. Khi thuỷ phân a g một este X thu được 0,92g glixerol, 3,02g natri linoleat (C
17
H
31
COONa) và m g muối
natri oleat (C
17
H
33
COONa). Giá trị của a, m lần lượt là
A. 8,82g ; 6,08g. B. 7,2g ; 6,08g. C. 8,82g ; 7,2g. D. 7,2g ; 8,82g.
36. Trong chất béo luôn có một lượng axit béo tự do. Số miligam KOH dùng để trung hoà lượng axit béo tự
do trong một gam chất béo gọi là chỉ số axit của chất béo. Để trung hoà 2,8g chất béo cần 3ml dung dịch
KOH 0,1M. Chỉ số axit của mẫu chất béo trên là:
A. 8. B. 15. C. 6. D. 16.
37. Tổng số miligam KOH để trung hoà hết lượng axit tự do và xà phòng hoá hết lượng este trong một gam
chất béo gọi là chỉ số xà phòng hoá của chất béo. Vậy chỉ số xà phòng hoá của mẫu chất béo có chỉ số axit
bằng 7 chứa 89% tristearin là A. 185.B. 175. C. 165. D. 155.
38. Khi thuỷ phân (xúc tác axit) một este thu được glixerol và hỗn hợp các axit stearic và axit panmitic theo
tỉ lệ mol tương ứng bằng 2 : 1. Este có thể có công thức cấu tạo nào sau đây?
A.
17 35 2
|
17 35
|

17 35 2
C H COOC H
C H COOC H
C H COOCH
B.
17 35 2
|
15 31
|
17 35 2
C H COOCH
C H COOCH
C H COOCH
C.
17 35 2
|
17 33
|
15 31 2
C H COOC H
C H COOCH
C H COOCH
D.
17 35 2
|
15 31
|
15 31 2
C H COOC H
C H COOC H

C H COOCH
39.Trong chất béo luôn có một lượng axit béo tự do. Khi thuỷ phân hoàn toàn 2,145kg chất béo, cần dùng
0,3kg NaOH, thu 0,092kg glixerol, và mg hỗn hợp muối Na. Khối lượng xà phòng 60% (về khối lượng) thu
được là:
A. 7,84kg. B. 3,92kg. C. 2,61kg. D. 3,787kg.
40. Trong thành phần của một loại sơn có các triglixerit là trieste của glixerol với axit linoleic C
17
H
31
COOH
và axit linolenic C
17
H
29
COOH. Công thức cấu tạo có thể có của các trieste đó là : (1)
(C
17
H
31
COO)
2
C
3
H
5
OOCC
17
H
29
; (2) C

17
H
31
COOC
3
H
5
(OOCC
17
H
29
)
2
; (3) (C
17
H
31
OOC)
2
C
3
H
5
OOCC
17
H
29
; (4)
(C
17

H
31
OCO)
2
C
3
H
5
COOC
17
H
29
. Những công thức đúng là:
A. (1), (2), (3), (4). B. (1), (2). C. (1), (2), (4). D. (2), (3), (4).
41.Đun sôi a g một triglixerit X với dung dịch KOH cho đến khi phản ứng hoàn toàn, thu được 0,92g
glixerol và 9,58g hỗn hợp Y gồm muối của axit linoleic và axit oleic. Giá trị của a là
A. 8,82g. B. 9,91g. C. 10,90g. D. 8,92g.
42. Khối lượng xà phòng thu được từ 1 tấn mỡ động vật (chứa 50% trioleoyl glixerol, 30% tripanmitoyl
glixerol (panmitin) và 20% tristearoyl glixerol (stearin) về khối lượng) khi xà phòng hoá bằng natri
hiđroxit, giả sử hiệu suất quá trình đạt 90% là : A. 988kg. B. 889,2kg. C. 929,3kg. D.
917kg.
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 11
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
43. Thuỷ phân hoàn toàn chất béo E bằng dung dịch NaOH thu được 1,84g glixerol và 18,24g muối của axit
béo duy nhất. Chất béo đó là
A. (C
17
H
33
COO)

3
C
3
H
5
. B. (C
17
H
35
COO)
3
C
3
H
5
. C. (C
15
H
31
COO)
3
C
3
H
5
. D. (C
15
H
29
COO)

3
C
3
H
5
.
44. Đốt cháy 3,7g chất hữu cơ X cần dùng 3,92 lít O
2
(đktc) thu được CO
2
và H
2
O có tỉ lệ mol 1:1. Biết X
tác dụng với KOH tạo ra 2 chất hữu cơ. Vậy công thức phân tử của X là
A. C
3
H
6
O
2
. B. C
4
H
8
O
2
. C. C
2
H
4

O
2
. D. C
3
H
4
O
2
.
45. Đun nóng 215g axit metacrylic với 100g metanol (với H
pứ
= 60%). Khối lượng este metyl metacrylat thu
được là: A. 100g. B. 125g. C. 150g. D. 175g.
46. Một chất hữu cơ X có
2
2
X CO
d
=
. Khi đun nóng X với dung dịch NaOH tạo ra muối có khối lượng lớn
hơn khối lượng X đã phản ứng. Tên X là
A. iso propyl fomiat. B. metyl axetat. C. etyl axetat. D. metyl
propionat.
47. Este X có
2
/
44
X H
d
=

. Thuỷ phân X tạo nên 2 hợp chất hữu cơ X
1
, X
2
. Nếu đốt cháy cùng một lượng X
1

hay X
2
sẽ thu được cùng một thể tích CO
2
(ở cùng nhiệt độ và áp suất). Tên gọi của X là:
A. etyl fomiat. B. isopropyl fomiat. C. metyl propionat. D. etyl axetat.
48. Xà phòng hoá 22,2g hỗn hợp gồm 2 este đồng phân, cần dùng 12g NaOH, thu 20,492g muối khan (hao
hụt 6%). Trong X chắc chắn có một este với công thức và số mol tương ứng là
A. H COOC
2
H
5
0,2 mol. B. CH
3
COOCH
3
0,2 mol.
C. H COOC
2
H
5
0,15 mol D. CH
3

COOC
2
H
3
0,15 mol.
49. Đun nóng 3,21g hỗn hợp X gồm hai chất hữu cơ Y và Z cùng nhóm chức với dung dịch NaOH dư, thu
được hỗn hợp muối natri của hai axit ankanoic kế tiếp nhau trong dãy đồng đẳng và một chất lỏng L (tỉ khối
hơi
4
/
3,625
L CH
d
=
). Chất L phản ứng với CuO đun nóng cho sản phẩm có phản ứng tráng gương. Cho
1
10

lượng chất L phản ứng với Na được 0,015 mol H
2
. Nhận định nào sau đây là sai ?
A. Nung một trong hai muối thu được với NaOH (vôi tôi – xút) sẽ tạo metan.
B. Tên gọi của L là ancol anlylic.
C. Trong hỗn hợp X, hai chất Y và Z có số mol bằng nhau.
D. Đốt cháy hỗn hợp X sẽ thu được
2 2
0,02
CO H O
n n
− =

.

Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 12
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
PHẦN III. CACBONHIĐRAT
***
A. KHÁI NIỆM VỀ CACBONHIĐRAT
Cacbonhiđrat là những hợp chất hữu cơ tạp chức, có chứa nhiều nhóm hyđroxyl (-OH) và có
nhóm cacbonyl ( -CO- ) trong phân tử, thường có công thức chung là C
n
(H
2
O)
m
.
B. MONOSACCARIT
Monosaccarit là những cacbonhiđrat đơn giản nhất không bị thuỷ phân.
Ví dụ : Glucozơ và fructozơ có công thức phân tử C
6
H
12
O
6
.
* GLUCOZƠ.
I. Tính chất vật lí và trạng thái thiên nhiên:
Chất rắn kết tinh, không màu, nóng chảy ở nhiệt độ 146
o
C và có độ ngọt kém đường mía, có
nhiều trong các bộ phận của cây và nhất là trong quả chín. Glucozơ có trong cơ thể người và động vật

(chiếm 0,1% trong máu người).
II. Cấu trúc phân tử.
+ Glucozơ có công thức phân tử là C
6
H
12
O
6
, tồn tại ở dạng mạch hở và mạch vòng.
+ Trong dung dịch glucôzơ chủ yếu tồn tại ở dạng mạch vòng .
1. Dạng mạch hở.
Glucozơ có cấu tạo của anđehit đơn chức và ancol 5 chức, có công thức cấu tạo thu gọn là
CH
2
OH-CHOH-CHOH-CHOH-CHOH-CH=O Hoặc viết gọn: CH
2
OH[CHOH]
4
CHO
2. Dạng mạch vòng.
-Nhóm-OH ë C
5
céng vµo nhãm C=O t¹o ra 2 d¹ng vßng 6 c¹nh α vµ β.
-Trong dung dịch, hai dạng này chiếm ưu thế hơn và luôn chuyển hoá lẫn nhau theo một cân
bằng qua dạng mạch hở.

CH OH




2
H
H
H
H
H
HO
OH
OH
OH
CH OH



2
H
H
H
H
HO
OH
OH
O
C
1
2
3
4
5
6

1
2
3
4
5
6
CH OH



2
H
H
H
H
H
HO
OH
OH
OH
1
2
3
4
5
6
α-Glucozơ Glucozơ β-Glucozơ
- Nhóm OH ở vị trí số 1 được gọi là OH hemiaxetal .
III. Tính chất hoá học.
Glucozơ có các tính chất của nhóm anđehit và ancol đa chức.

1. Tính chất của ancol đa chức (poliancol)
a. Tác dụng với Cu(OH)
2
:
dd glucozo hoà tan Cu(OH)2 ở t
0
thường tạo dd phức có màu xanh
2C
6
H
12
O
6
+ Cu(OH)
2
→(C
6
H
11
O
6
)
2
Cu + 2H
2
O
b. Phản ứng tạo este
Khi Glucozơ tác dụng với anhidrit axetic có thể tạo ra este chứa 5 gốc axit :C
6
H

7
O(OCOCH
3
)
5
2. Tính chất của nhóm anđehit
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 13
O
O
H
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
a. Tính khử.
- Oxi hóa Glucozơ bằng phức bạc amoniac (AgNO
3
trong dung dịch NH
3
)
AgNO
3
+ 3NH
3
+H
2
O→[Ag(NH
3
)
2
]OH+ NH
4
NO

3
CH
2
OH[CHOH]
4
CHO+2[Ag(NH
3
)
2
]OH→CH
2
OH[CHOH]
4
COONH
4
+ 2Ag+3NH
3
+ H
2
O.
Hoặc :
CH
2
OH[CHOH]
4
CHO+2AgNO
3
+3NH
3
+H

2
O→CH
2
OH[CHOH]
4
COONH
4
+ 2Ag+2NH
4
NO
3
.
- Oxi hoá Glucozơ bằng Cu(OH)
2
/NaOH khi đun nóng
CH
2
OH[CHOH]
4
CHO+2Cu(OH)
2
+NaOH
→
0
t
CH
2
OH[CHOH]
4
COONa+Cu

2
O+3H
2
O.
natri gluconat
- Glucozo làm mất màu dd nước brom:
CH
2
OH[CHOH]
4
CHO + Br
2
+H
2
O → CH
2
OH[CHOH]
4
COOH + HBr
b. Tính oxihoá
CH
2
OH[CHOH]
4
CHO+H
2
 →
0
,tNi
CH

2
OH[CHOH]
4
CH
2
OH

( Sobitol )
3. Tính chất riêng của dạng mạch vòng
CH OH



2
H
H
H
H
H
HO
OH
OH
OH
1
2
3
4
5
6
+ HOCH

3
HCl
CH OH



2
H
H
H
H
H
HO
OCH
OH
OH
1
2
3
4
5
6
3
+ H O
2
Metyl α-glucozit
Khi nhóm -OH ở C
1
đã chuyển thành nhóm -OCH
3

, thì dạng vòng không thể chuyển sang dạng
mạch hở được nữa.
4. Phản ứng lên men
C
6
H
12
O
6

C
enzim
0
35
0
30

 →
2C
2
H
5
OH + 2CO
2
5. Điều chế và ứng dụng
a. Điều chế
(C
6
H
10

O
5
)
n
+ nH
2
O
 →
0
0
40HCl
nC
6
H
12
O
6
* FRUCTÔZƠ (Đồng phân của GLUCÔZƠ).
- Công thức phân tử C
6
H
12
O
6
- Công thức câu tạo : CH
2
OH-CHOH-CHOH-CHOH-C-CH
2
OH
||

O
* Hoặc viết gọn: CH
2
OH[CHOH]
3
COCH
2
OH
-Trong dd fructozơ có thể tồn tại ở dạng
β
mạch vòng 5 cạnh hoặc 6 cạnh.
-Ở dạng tinh thể: Fructozo ở dạng
β
vòng 5 cạnh
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 14
O
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
CH OH
2
1
2
4
5
6
OH
OH
HOCH
OH
3
OH

H
H
2
HOCH
2
6
5
H
4
H
H
CH OH
2
OH
OH
OH
1
2
3
α-Fructozơ β-Fructozơ
Trong môi trường kiềm có sự chuyển hoá: Glucozơ
OH

→
¬ 
Fructozơ . Chính vì
nguyên nhân này mà trong môi trường kiềm (NH
3
) fructôzơ cũng có thể tráng bạc .
* Tính chất:

- Tương tự glucozo, fructozo tác dụng Cu(OH)
2
cho dd phức màu xanh, tác dụng H
2
cho
poliancol, tham gia p/ư tráng bạc, p/ư khử Cu(OH)
2
cho kết tủa đỏ gạch
- Khác với glucozo, fructozo không làm mất màu dd nước brom
→
Dùng phản ứng này để
phân biệt Glucozơ với Fructozơ.
C – ĐISACCARIT
Đisaccarit là những cacbonhiđrat khi bị thuỷ phân sinh ra 2 phân tử monosaccarit.
Ví dụ : Saccarozơ công thức phân tử C
12
H
22
O
11
.
I. Tính chất vật lí, trạng thái thiên nhiên:
Chất rắn kết tinh, không màu, tan tốt trong nước, nóng chảy ở nhiệt độ 185
o
C, có nhiều trong
mía, củ cải đường.
II. Cấu trúc phân tử.
CH OH




2
H
H
H
H
H
HO
OH
OH
1
2
3
4
5
6
CH OH
2
1
2
4
5
6
OH
OH
HOCH
3
OH
H
H

2
O
Saccarozơ hợp bởi α- Glucozơ và β- Fructơzơ.
III. Tính chất hoá học.
Saccarozơ không còn tính khử vì không còn -OH hemixetal tự do nên không thể chuyển sang
dạng mạch hở. Vì vậy saccarozơ chỉ còn tính chất của ancol đa chức và đặc biệt có phản ứng thuỷ phân
của đisaccarit.
1. Phản ứng của ancol đa chức
a. Phản ứng với Cu(OH)
2
2C
12
H
22
O
11
+ Cu(OH)
2
→ (C
12
H
21
O
11
)
2
Cu+ 2H
2
O
b. Phản ứng thuỷ phân

C
12
H
22
O
11
+ H
2
O
0
,H t
+
→
C
6
H
12
O
6
+ C
6
H
12
O
6
Glucozơ Fructozơ
c. Phản ứng với sữa vôi Ca(OH)2 cho dung dịch trong suốt (canxi saccarat).
C
12
H

22
O
11
+ Ca(OH)
2
+ H
2
O → C
12
H
22
O
11
.CaO.2H
2
O
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 15
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
V. Đồng phân của saccarozơ: mantozơ
1. Cấu tạo.
- Phân tử mantozơ do 2 gốc Glucozơ liên kết với nhau ở C
1
gốc
α
- glucozo này với C
4
của gốc
α
- glucozo kia qua nguyờn tử oxi. Liờn kết
α

-C
1
-O-C
4
gọi là l/k
α
-1,4-glicozit
CH OH



2
H
H
H
H
H
HO
OH
OH
1
2
3
4
5
6
CH OH




2
H
H
H
H
H
OH
OH
OH
1
2
3
4
5
6
O
- Nhóm -OH hemiaxetal ở gốc Glucozơ thứ hai còn tự do nên trong dung dịch gốc này có thể mở
vòng tạo ra nhóm -CHO.
2. Tính chất.
a. Thể hiện tính chất của poliol giống saccarozơ, tác dụng với Cu(OH)
2
cho phức đồng -
mantozơ.
b. Có tính khử tương tự Glucozơ , có khả năng tráng bạc, làm mất màu dung dịch brom.
c. Bị thuỷ phân sinh ra 2 phân tử Glucozơ.
D. POLISACCARIT
Là những cacbonhiđrat phức tạp khi bih thửy phân sinh ra nhiều phân tử monosaccarit.
Ví dụ: Tinh bột và xenlulozơ đều có công thức phân tử (C
6
H

10
O
5
)
n
I - TINH BỘT
1- Tính chất vật lí, trạng thái thiên nhiên.
Tinh bọt là chất rắn vô định hình, màu trắng, không tan trong nước lạnh, tan trong nước nóng tạo
dung dịch keo (hồ tinh bột), là hợp chất cao phân tử có trong các loại ngũ cốc, các loại quả củ
2. Cấu trúc phân tử
+ Tinh bột là hỗn hợp của 2 loại polisaccarit là amilozơ và amilopectin. Cả 2 đều có công thức
(C
6
H
10
O
5
)
n
là những gốc α-glucozơ.
- Cấu trúc phân tử Amilozơ: gốc α-glucozơ liên kết với nhau bởi liên kết α-1,4-glucozit tạo
thành chuỗi dài không phân nhánh, xoắn lại thành hình lò xo.
- Cấu trúc phân tử Amilopectin: gốc α-glucozơ liên kết với nhau bởi liên kết α-1,4-glucozit tạo
và liên kết α-1,6-glucozit tạo thành chuỗi phân nhánh.
3. Tính chất hoá học
Là một polisaccarit có cấu trúc vòng xoắn, tinh bột biểu hiệu rất yếu tính chất của một poliancol,
chỉ biểu hiện rõ tính chất thuỷ phân và phản ứng màu với iot.
a. Phản ứng thuỷ phân
+ Thuỷ phân nhờ xúc tác axit
(C

6
H
10
O
5
)
n
+ nH
2
O
 →
= 0
,tH
n C
6
H
12
O
6
+ Thuỷ phân nhờ enzim

glucozoMantozoextrin§bét Tinh
mantaza
OH
amilaza-β
OH
amilaza-α
OH
222
 → → →

b. Phản ứng màu với dung dịch iot:
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 16
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
Nhỏ dung dịch iot vào ống nghiệm đựng dung dịch hồ tinh bột hoặc vào mặt cắt của củ khoai
lang.
+ Hiện tượng : Dung dịch hồ tinh bột trong ống nghiệm cũng như mặt cắt của củ khoai lang đều
nhuốm màu xanh tím. Khi đun nóng, màu xanh tím biến mất, khi để nguội màu xanh tím lại xuất hiện.
+ Giải thích: Nhờ liên kết hiđro phân tử amilozơ tạo thành các vòng xoắn bao bọc các phân tử iot
tạo ra hợp chất màu xanh tím đặc trưng. Khi đun nóng các phân tử amilozơ duỗi ra, iot bị giải phóng ra
khỏi phân tử tinh bột làm mất màu xanh tím đó. Khi để nguội, iot bị hấp phụ trở lại làm dung dịch có
màu xanh tím. Phản ứng này được dùng đề nhận ra tinh bột bằng iot và ngược lại.
4. Sự chuyển hóa tinh bột trong cơ thể
glucozoMantozoextrin§bét Tinh
mantaza
OH
amilaza-β
OH
amilaza-α
OH
222
 → → →
glicogen
enzimenzim
OHCOGlucozo
22
enzim
[O]

+→
5. Sự tạo thành tinh bột trong cây xanh

6nCO
2
+ 5n H
2
O
clorophin
trêimÆt s¸ng ¸nh
 →
(C
6
H
10
O
5
)
n
+ 6nCO
2
II. XENLULOZƠ
1. Tính chất vật lí. Trạng thái tự nhiên.
Xenlulozơ là chất rắn, dạng sợi, màu trắng, không tan trong nước, tan được trong dung dịch
svayde ( dugn dịch Cu(OH)2 trong NH3 ), có trong gỗ , bông
2. Cấu trúc phân tử
Xenlulozơ là một polime hợp thành từ các mắt xích β-glucozo nối với nhau bởi cỏc liờn kết β-
1,4-glicozit có công thức (C
6
H
10
O
5

)
n
, phân tử xenlulozo không phân nhánh, vòng xoắn
CH OH



2
H
H
H
H
H
OH
OH
O
n
Mỗi mắt xích C
6
H
10
O
5
có 3 nhóm -OH tự do, nên có thể viết công thức của xenlulozơ là [C
6
H
7
O
2
(OH)

3
]
n
* Lưu ý : Không được nói tinh bột và xenlulôzơ là đồng phân của nhau. Điều này sai !
3. Tính chất hoá học
Xenlulozơ là polisaccarit và mỗi mắt xích có 3 nhóm -OH tự do nên xenlulozơ có phản ứng thuỷ phân
và phản ứng của ancol đa chức.
a. Phản ứng của polisaccarit
(C
6
H
10
O
5
)
n
+ nH
2
O
 →
o
tSOH ,
42
nC
6
H
12
O
6
b. Phản ứng của ancol đa chức

+Xenlulozơ phản ứng với HNO
3
có H
2
SO
4
đặc xúc tác
[C
6
H
7
O
2
(OH)
3
]
n
+3nHNO
3

 →
o
tSOH ,
42
[C
6
H
7
O
2

(ONO
2
)
3
]
n
+ 3nH
2
O.
(Xenlulozo trinitrat)
+ Xenlulozơ phản ứng với anhidrit axetic
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 17
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
[C
6
H
7
O
2
(OH)
3
]
n
+2n(CH
3
CO)
2
O → [C
6
H

7
O
2
(OCOCH
3
)
2
(OH)]
n
+ 2n CH
3
COOH
[C
6
H
7
O
2
(OH)
3
]
n
+3n(CH
3
CO)
2
O → [C
6
H
7

O
2
(OCOCH
3
)
3
]
n
+ 3n CH
3
COOH
+Phản ứng với nước Svayde: [Cu(NH
3
)
4
](OH)
2
Xenlulozơ phản ứng với nước Svayde cho dung dịch phức đồng- xenlulozơ dùng để sản xuất tơ
đồng-amoniac
Bảng tóm tắt tính chất của cacbonhiđrat.
Glucozơ Fructozơ Saccarozơ Mantozơ Tinh
bột
Xenlulozơ
+[Ag(NH
3
)
2
]OH
Ag ↓
+ -

Ag ↓
-
-
+ CH
3
OH/HCl
Metyl
glicozit
+ -
Metyl
glicozit
-
-
+ Cu(OH)
2
Dd xanh
lam
Dd xanh
lam
Dd xanh
lam
Dd xanh
lam
-
-
(CH
3
CO)
2
O + + + + +

Xenlulozơ
triaxetat
HNO
3
/H
2
SO
4
+ + + + +
Xenlulozơ
triaxetat
H
2
O/H
+
- -
glucozơ +
fructozơ
glucozơ glucozơ glucozơ
(+) có phản ứng ; (-) không có phản ứng
• BÀI TẬP CHƯƠNG CACBOHIDART.
1: Cacbohiđrat (gluxit, saccarit) là:
A. hợp chất đa chức, có công thức chung là C
n
(H
2
O)
m
.
B. hợp chất tạp chức, đa số có công thức chung là C

n
(H
2
O)
m
.
C. hợp chất chứa nhiều nhóm hidroxyl và nhóm cacboxyl.
D. hợp chất chỉ có nguồn gốc từ thực vật.
2: Có mấy loại cacbohiđrat quan trọng?
A. 1 loại. B. 2 loại. C. 3 loại. D. 4 loại.
2: Những thí nghiệm nào chứng minh được cấu tạo phân tử của glucozơ?
A. phản ứng với Na và với dung dịch AgNO
3
trong amoniac .
B. phản ứng với NaOH và với dung dịch AgNO
3
trong amoniac .
C. phản ứng với CuO và với dung dịch AgNO
3
trong amoniac .
D. phản ứng với Cu(OH)
2
và với dung dịch AgNO
3
trong amoniac .
4: Các chất Glucozơ (C
6
H
12
O

6
), fomandehit (HCHO), axetandehit CH
3
CHO, metyl fomat (H-COOCH
3
), phân
tử đều có nhóm – CHO nhưng trong thực tế để tráng gương người ta chỉ dùng:
A. CH
3
CHO B. HCOOCH
3
C. C
6
H
12
O
6
D. HCHO
5: Dữ kiện thực nghiệm nào sau đây không dùng để chứng minh được cấu tạo của glucozơ ở dạng mạch hở:
A. Khử hoàn toàn glucozơ cho n - hexan.
B. Glucozơ có phản ứng tráng bạc .
C. Glucozơ tạo este chứa 5 gốc axit CH
3
COO-
D. Khi có xúc tác enzim, dung dịch glucozơ lên men tạo ancol etylic …
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 18
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
6: Đồng phân của glucozơ là
A. saccarozơ B. mantozơ C. xenlulozơ D. Fructozơ
7: Mô tả nào dưới đây không đúng với glucozơ?

A. Chất rắn, màu trắng, tan trong nước và có vị ngọt.
B. Có mặt trong hầu hết các bộ phận của cây, nhất là trong quả chín.
C. Còn có tên gọi là đường nho.
D. Có 0,1% trong máu người.
8: Khi nào bệnh nhân được truyền trực tiếp dung dịch glucozơ (còn được gọi với biệt danh “huyết thanh
ngọt”).
A. Khi bệnh nhân có lượng glucozơ trong máu > 0,1%.
B. Khi bệnh nhân có lượng glucozơ trong máu < 0,1%.
C. Khi bệnh nhân có lượng glucozơ trong máu = 0,1%.
D. Khi bệnh nhân có lượng glucozơ trong máu từ 0,1% → 0,2%.
9: Để xác định glucozơ trong nước tiểu của người bị bệnh đái tháo đường người ta dùng
A. axit axetic B. đồng (II) oxit C. natri hiđroxit D. đồng (II)
hiđroxit
10: Glucozơ tác dụng được với tất cả chất trong nhóm chất nào sau đây?
A. H
2
/Ni , nhiệt độ; Cu(OH)
2
; [Ag(NH
3
)
2
]OH; H
2
O/H
+
, nhiệt độ.
B. [Ag(NH
3
)

2
]OH; Cu(OH)
2
; H
2
/Ni, đun nóng; CH
3
COOH/H
2
SO
4
đặc, đun nóng.
C. H
2
/Ni , nhiệt độ; [Ag(NH
3
)
2
]OH; NaOH; Cu(OH)
2
.
D. H
2
/Ni , nhiệt độ; [Ag(NH
3
)
2
]OH; Na
2
CO

3
; Cu(OH)
2
.
11: Phản ứng khử glucozơ là phản ứng nào sau đây ?
A. Glucozơ + H
2
/Ni , t
o
. B. Glucozơ + Cu(OH)
2
.
C. Glucozơ + [Ag(NH
3
)
2
]OH. D. Glucozơ
men
→
etanol.
12: Phản ứng chuyển glucozơ, fructozơ thành những sản phẩm giống nhau là
A. phản ứng với Cu(OH)
2
. B. phản ứng tráng gương .
C. phản ứng với H
2
/Ni. t
o
. D. phản ứng với kim loại Na .
13: Thuốc thử phân biệt glucozơ với fructozơ là

A. [Ag(NH
3
)
2
]OH. B. Cu(OH)
2
. C. dung dịch Br
2
. D. H
2
.
14: Sobit (sobitol) là sản phẩm của phản ứng
A. khử glucozơ bằng H
2
/Ni, t
o
. B. oxi hóa glucozơ bằng [Ag(NH
3
)
2
]OH.
C. lên men ancol etylic. D. glucozơ tác dụng với Cu(OH)
2
.
15: Fructozơ không phản ứng với chất nào sau đây?
A. H
2
/Ni, t
o
. B. Cu(OH)

2
. C. dung dịch brom. D. AgNO
3
/NH
3
.
16: Glucozơ không có được tính chất nào dưới đây?
A. Tính chất của nhóm andehit B. Tính chất poliol
C. Tham gia phản ứng thủy phân D. Lên men tạo ancol etylic
17: Để chứng minh glucozơ có nhóm chức andehit, có thể dùng một trong ba phản ứng hoá học. Trong các
phản ứng sau, phản ứng nào không chứng minh được nhóm chức andehit của glucozơ?
A. Oxi hoá glucozơ bằng AgNO
3
/NH
3
. B. Oxi hoá glucozơ bằng Cu(OH)
2
đun nóng.
C. Lên men glucozơ bằng xúc tác enzim. D. Khử glucozơ bằng H
2
/Ni, t
0
.
18: Có bốn lọ mất nhãn chứa: Glixerol, ancol etylic, glucozơ và axit axetic. Thuốc thử nào sau đây có thể
dùng để phân biệt các dung dịch trong từng lọ trên ?
A. [Ag(NH
3
)
2
]OH. B. Na kim loại.

C. Cu(OH)
2
trong môi trường kiềm. D. Nước brom.
19: Ứng dụng nào dưới đây không phải là ứng dụng của glucozơ?
A. Làm thực phẩm dinh dưỡng và thuốc tăng lực B. Tráng gương, tráng phích
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 19
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
C. Nguyên liệu sản xuất ancol etylic D. Nguyên liệu sản xuất PVC
20: Đặc điểm giống nhau giữa glucozơ và saccarozơ là
A. Đều có trong củ cải đường
B. Đều tham gia phản ứng tráng gương
C. Đều hoà tan Cu(OH)
2
ở nhiệt độ thường cho dung dịch màu xanh
D. Đều được sử dụng trong y học làm “huyết thanh ngọt”
21: Dựa vào tính chất nào sau đây, ta có thể kết luận tinh bột và xenlulozơ là những polime thiên nhiên có
công thức (C
6
H
10
O
5
)
n
.
A. Tinh bột và xen lulozơ khi bị đốt cháy đều cho tỉ lệ mol
5
6
2
2

=
OH
CO
B. Tinh bột và xen lulozơ đều có thể làm thức ăn cho người và gia súc.
C. Tinh bột và xen lulozơ đều không tan trong nước.
D. Thuỷ phân tinh bột và xen lulozơ đến tận cùng trong môi trường axit đều thu được glucozơ C
6
H
12
O
6
.
22: Qua nghiên cứu phản ứng este hoá xenlulozơ người ta thấy mỗi gốc glucozơ (C
6
H
10
O
5
) có
A. 5 nhóm hiđroxyl B. 3 nhóm hiđroxyl C. 4 nhóm hiđroxyl D. 2 nhóm hiđroxyl
23: Câu nào đúng trong các câu sau: Tinh bột và xenlulozơ khác nhau về
A. Công thức phân tử B. tính tan trong nước lạnh
C. Cấu trúc phân tử D. phản ứng thuỷ phân
24: Khi thuỷ phân tinh bột ta thu được sản phẩm cuối cùng là
A. fructozơ B. glucozơ C. saccarozơ D. Mantozơ
25: Chất nào sau đây có phản ứng tráng gương?
A. Saccarozơ B. Tinh bột C. Glucozơ D. Xenlulozơ
26: Saccarozơ có thể tác dụng với các chất
A. H
2

/Ni, t
0
; Cu(OH)
2
, đun nóng . B. Cu(OH)
2
, đun nóng ; CH
3
COOH /H
2
SO
4
đặc, t
0
.
C. Cu(OH)
2
, đun nóng ; dung dịch AgNO
3
/NH
3
. D. H
2
/Ni, t
0
; CH
3
COOH /H
2
SO

4
đặc, t
0
.
27: Fructozơ không phản ứng với chất nào sau đây?
A. H
2
/Ni, t
o
. B. Cu(OH)
2
. C. dung dịch brom. D. AgNO
3
/NH
3
.
28: Saccarozơ được gọi là đisaccarit vì lí do nào sau đây?
A. Khi thủy phân saccarozơ thu được 2 đơn vị monosaccarit
B. Saccarozơ được tổng hợp từ hai đơn vị monosaccarit
C. Phân tử khối của saccarozơ gấp 2 lần phân tử khối của monosaccarit
D. Kích thước phân tử saccarozơ lớn gấp 2 lần kích thước phân tử của monosaccarit
29: Quá trình thủy phân tinh bột bằng enzim không xuất hiện chất nào dưới đây?
A. Dextrin B. Saccarozơ C. Mantozơ D. Glucozơ
30: Cacbohidrat Z tham gia chuyển hóa:
Z
 →

OH/)OH(Cu
2
dung dịch xanh lam

→
o
t
kết tủa đỏ gạch.
Vậy Z không thể là chất nào trong các chất cho dưới đây?
A. Glucozơ B. Fructozơ C. Saccarozơ D. Mantozơ
31.Đốt cháy hoàn toàn 0,01 mol một cacbohiđrat (X), thu được 5,28g CO
2
và 1,98g H
2
O. Biết rằng, tỉ lệ khối lượng H
và O trong X là 0,125:1. Công thức phân tử của X là
A. C
6
H
12
O
6
. B. C
12
H
24
O
12
. C. C
12
H
22
O
11

. D. (C
6
H
10
O
5
)
n
.
32. Cho m g tinh bột lên men để sản xuất ancol etylic, toàn bộ lượng CO
2
sinh ra cho qua dung dịch Ca(OH)
2
dư, thu
được 750,0g kết tủa. Biết hiệu suất mỗi giai đoạn lên men là 80%. Giá trị m cần dùng là bao nhiêu ?
A. 940,0. B. 949,2. C. 950,5. D. 1000,0.
33 Cho sơ đồ chuyển đổi sau (E, Q, X, Y, Z là hợp chất hữu cơ, mỗi mũi tên biểu thị một phản ứng hoá học). Công
thức của E, Q, X, Y, Z phù hợp với sơ đồ sau là :
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 20
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
E
Q
CO
2
C
2
H
5
OH
X

Z
Y
E Q X Y Z
A. C
12
H
22
O
11
C
6
H
12
O
6
CH
3
COOH CH
3
COOC
2
H
5
CH
3
COONa
B. (C
6
H
10

O
5
)
n
C
6
H
12
O
6
CH
3
CHO CH
3
COOH CH
3
COOC
2
H
5
C. (C
6
H
10
O
5
)
n
C
6

H
12
O
6
CH
3
CHO CH
3
COONH
4
CH
3
COOH
D. A, B, C đều sai.
34. Xenlulozơ trinitrat là chất dễ cháy và nổ mạnh, được đều chế từ xenlulozơ và axit nitric. Muốn điều chế 29,70kg
xenlulozơ trinitrat (hiệu suất 90%) thì thể tích axit nitric 96% (D=1,52 g/ml) cần dùng là bao nhiêu ?
A. 14,39 lít. B. 15,00 lít. C. 15,39 lít. D. 24,39 lít.
35. Chọn câu đúng trong các câu sau:
A. Xenlulozơ và tinh bột có phân tử khối nhỏ.
B. Xenlulozơ có phân tử khối nhỏ hơn tinh bột.
C. Xenlulozơ và tinh bột có phân tử khối gần bằng nhau.
D. Xenlulozơ và tinh bột đều có phân tử khối rất lớn, nhưng phân tử khối của xenlulozơ lớn hơn nhiều so với tinh bột.
36. Để sản xuất ancol etylic người ta dùng nguyên liệu là mùn cưa và vỏ bào từ gỗ chứa 50% xenlulozơ. Nếu muốn
điều chế một tấn ancol etylic, hiệu suất quá trình là 70% thì khối lượng nguyên liệu xấp xỉ:
A. 5031kg. B. 5000kg. C. 5100kg. D. 6200kg.
37. Chọn phát biểu sai:
A. Có thể phân biệt mantozơ và đường nho bằng vị giác.
B. Tinh bột và xenlulozơ không thể hiện tính khử vì trong phân tử không có nhóm chức anđehit (–CH=O).
C. Tinh bột có phản ứng màu với iot do tinh bột có cấu tạo mạch ở dạng xoắn có lỗ rỗng.
D. Có thể phân biệt glucozơ và saccarozơ bằng phản ứng với Cu(OH)

2
/OH
-
, t
o
.
38. Cho xenlulozơ phản ứng với anhiđrit axetic (xúc tác H
2
SO
4
đặc), thu được 11,1g hỗn hợp X gồm xenlulozơ
triaxetat, xenlulozơ điaxetat và 6,6g CH
3
COOH. Thành phần % theo khối lượng của xenlulozơ triaxetat và xenlulozơ
điaxetat trong X lần lượt là:
A. 77% và 23%. B. 77,84% và 22,16%. C. 76,84% và 23,16%. D. 70% và 30%.
39. Lên men 1 tấn tinh bột chứa 5% tạp chất trơ thành ancol etylic, hiệu suất của mỗi quá trình lên men là 85%. Khối
lượng ancol thu được là: A. 400kg. B. 398,8kg. C. 389,8kg. D. 390kg.
40. Đốt cháy hoàn toàn 0,0855g một cacbohiđrat X. Sản phẩm được dẫn vào nước vôi trong thu được 0,1g kết tủa và
dung dịch A, đồng thời khối lượng dung dịch tăng 0,0815g. Đun nóng dung dịch A lại được 0,1g kết tủa nữa. Biết khi
làm bay hơi 0,4104g X thu được thể tích khí đúng bằng thể tích 0,0552g hỗn hợp hơi ancol etylic và axit fomic đo
trong cùng điều kiện. Công thức phân tử của X là
A. C
12
H
22
O
11
. B. C
6

H
12
O
6.
C. (C
6
H
10
O
5
)
n
. D. C
18
H
36
O
18
.


PHẦN IV. AMIN, AMINOAXIT VÀ PROTEIN
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 21
Ơn tập hóa học 12 2012 – 2013
***
A. AMIN.
I – Khái niệm, phân loại, danh pháp.
1. Khái niệm, phân loại
a. Khái niệm: Khi thay thế ngun tử H trong phân tử NH
3

bằng gốc hiđrocacbon ta thu được hợp chất
amin.
Thí dụ
NH
3
CH
3
NH
2
C
6
H
5
-NH
2
CH
3
-NH-CH
3
NH
2
amoniac metylamin phenylamin đimetylamin xiclohexylamin
B I B I B II B I
- Bậc của amin: Bằng số ngun tử hiđro trong phân tử NH
3
bị thay thế bởi gốc hiđrocacbon.
b. Cấu tạo :
- Nhóm định chức : Ngun tử N còn một cặp electron chưa liên kết nên có khả năng nhận proton (tính
bazơ) và có thể tạo liên kết hiđrơ.
- Đồng phân : Amin thường có đồng phân về mạch cacbon, về vị trí nhóm chức và về bậc của amin.

Thí dụ:
CH
3
CH
2
CH
2
CH
2
NH
2
CH
3
CH
CH
3
CH
2
NH
2
Đồng phân về mạch cacbon
CH
3
CH
2
CH
2
NH
2
CH

3
CH
NH
2
CH
3
Đồng phân về vò trí nhóm chức
CH
3
CH
2
NH
2
CH
3
NH CH
3
Đồng phân về bậc của amin
c. Phân loại
- Theo gốc hiđrocacbon: Amin béo như CH
3
NH
2
, C
2
H
5
NH
2
,…,

amin thơm như C
6
H
5
NH
2
, CH
3
C
6
H
4
NH
2
,…
- Theo bậc của amin: Amin bậc I, amin bậc II, amin bậc
2. Danh pháp: Gọi tên theo tên gốc chức (tên gốc hiđrocacbon + amin) và tên thay thế.
Thí dụ:
CTCT Tên gốc – chức Tên thay thế
CH
3
NH
2
Metylamin Metanamin
CH
3
CH
2
NH
2

Etylamin Etanamin
CH
3
CH
2
CH
2
NH
2
Propylamin propan-1-amin
(CH
3
)
3
N Trimetylamin N,N-
đimetylmetanmin
CH
3
[CH
2
]
3
NH
2
Butylamin butan-1-amin
C
2
H
5
NHC

2
H
5
Đietylamin N-etyletanmin
C
6
H
5
NH
2
Phenylamin Benzenamin
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 22
Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
H
2
N[CH
2
]
6
NH
2
Hexametylenđiamin Hexan-1,6-điamin
II – Tính chất vật lí.
- Metylamin, đimetylamin, trimetylamin, etylamin là những chất khí, mùi khai, khó chịu, tan nhiều
trong nước. Các amin có phân tử khối cao hơn là những chất lỏng hoặc rắn, độ tan trong nước giảm dần
theo chiều tăng của phân tử khối
- Nhiệt độ sôi : Hiđrocacbon < amin ancol. (có khối lượng phân tử tương đương ).
- Anilin là chất lỏng, không màu, ít tan trong nước và nặng hơn nước.
- Các amin đều rất độc.
III – Cấu tạo phân tử và tính chất hoá học.

1. Cấu tạo phân tử
- Tuỳ thuộc vào số liên kết và nguyên tử N tạo ra với nguyên tử cacbon mà ta có amin bậc I, bậc II, bậc
III.
R-NH
2
R NH R
1
R N
R
2
R
1
Baäc I Baäc II Baäc III
- Phân tử amin có nguyên tử nitơ tương tự trong phân tử NH
3
nên các amin có tinh bazơ. Ngoài ra amin
còn có tính chất của gốc hiđrocacbon.
2. Tính chất hoá học
a. Tính bazơ
- Tác dụng với nước: Dung dịch các amin mạch hở trong nước làm quỳ tím hoá xanh, phenolphtalein
hoá hồng.
CH
3
NH
2
+ H
2
O [CH
3
NH

3
]
+
+ OH
-
Anilin và các amin thơm phản ứng rất kém với nước.
- Tác dụng với axit
C
6
H
5
NH
2
+ HCl → [C
6
H
5
NH
3
]
+
Cl

anilin phenylamoni clorua
Nhận xét:
- Các amin tan nhiều trong nước như metylamin, etylamin,…có khả năng làm xanh giấy quỳ tím hoặc
làm hồng phenolphtalein, có tính bazơ mạnh hơn amoniac nhờ ảnh hưởng của nhóm ankyl.
- Anilin có tính bazơ, nhưng dung dịch của nó không làm xanh giấy quỳ tím, cũng không làm hồng
phenolphtalein vì tính bazơ của nó rất yếu và yếu hơn amoniac. Đó là ảnh hưởng của gốc phenyl (tương
tự phenol).

Tính bazơ: CH
3
NH
2
> NH
3
> C
6
H
5
NH
2
b. Phản ứng với axit nitrơ ( HNO
2
)
Amin béo tạo ancol và giải phóng N
2
( phản ứng trong môi trường axit )
C
2
H
5
NH
2
+ HO-N=O
HCl
→
C
2
H

5
OH + N
2
+ H
2
O
Amin thơm tạo muối điazoni
bền :
C
6
H
5
NH
2
+ HO-N=O + HCl
0 5
o
C−
→
C
6
H
5
N
2
+Cl- + H
2
O.
c. Phản ứng thế ở nhân thơm của anilin
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 23

Ôn tập hóa học 12 2012 – 2013
Viết gọn : C
6
H
5
NH
2
+ 3Br
2
→ C
6
H
5
Br
3
NH
2
↓ + 3HBr.
kết tủa màu trắng
 Nhận biết anilin
NH
2
:
+ 3Br
2
NH
2
Br
Br
Br

+ 3HBr
(2,4,6-tribromanilin)
H
2
O
IV. Điều chế :
- Từ NH
3
và ankyl halogenua.
NH
3

3
CH I
HI
+

→
CH
3
NH
2

3
CH I
HI
+

→
(CH

3
)
2
NH
3
CH I
HI
+

→
(CH
3
)
3
N.
- Điều chế anilin từ benzen.
C
6
H
6
→ C
6
H
5
NO
2
→ C
6
H
5

NH
2
Phương trình : C
6
H
5
NO
2
+ 6H
o
Fe HCl
t
+
→
C
6
H
5
NH
2
+ 2H
2
O.
B - AMINOAXIT
I – Khái niệm.
1. Khái niệm
Thí dụ:
CH
3
CH

NH
2
COOH H
2
N CH
2
[CH
2
]
3
CH
NH
2
COOH
alanin lysin
Aminoaxit là những hợp chất hữu cơ tạp chức, phân tử chứa đồng thời nhóm amino (NH
2
) và nhóm
cacboxyl (COOH). Aminoaixt có tính lưỡng tính .
CTTQ: (H
2
N)
x
−R−(COOH)
y
(x ≥ 1, y ≥ 1)
2. Danh pháp
- Xuất phát từ tên axit tương ứng (tên hệ thống, tên thường) có thêm tiếp đầu ngữ amino và số hoặc chữ
cái Hi Lạp (α, β…) chỉ vị trí của nhóm NH
2

trong mạch là tên thay thế, tên bán hệ thống
- Các α-amino axit có trong thiên nhiên thường được gọi bằng tên riêng.
• Tên gọi của một số amino axit.
Công thức Tên thay thế Tên bán hệ thống Tên
thường

hiệu
H
2
N-CH
2
-COOH Axit
aminoetanoic
Axit aminoaxetic Glyxin Gly
CH
3
-CH(NH
2
)-COOH Axit 2-
aminopropanoic
Axit α –
aminopropionic
Alanin Ala
(CH
3
)
2
CH-CH(NH
2
)-COOH Axit 2-amino-3-

metylbutanoic
Axit α –
aminoisovaleric
Valin Val
H
2
N- (CH
2
)
4
-CH(NH
2
)-COOH Axit 2,6-
điaminohexanoic
Axit α,ε –
điaminocaproic
Lysin Lys
HOOC-CH(NH
2
)-CH
2
-CH
2
-COOH Axit 2-
aminopentanđioic
Axit α -
aminoglutaric
Axit
glutamic
Glu

Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 24
Ơn tập hóa học 12 2012 – 2013
( các amino axit có trong cơ thể sinh vật là α – amino axit ).
II – Cấu tạo phân tử và tính chất hố học.
1. Cấu tạo phân tử: Tồn tại dưới hai dạng: Phân tử và ion lưỡng cực.
H
2
N-CH
2
-COOH H
3
N-CH
2
-COO
-
+
dạng phân tử ion lưỡng cực
 Các amino axit là những hợp chất ion nên ở điều kiện thường là chất rắn kết tinh, tương đối dễ tan
trong nước và có nhiệt độ nóng chảy cao (phân huỷ khi đun nóng).
2. Tính chất hố học
Các amino axit là những hợp chất lưỡng tính, tính chất riêng của mỗi nhóm chức và có phản ứng trùng
ngưng.
a. Tính chất lưỡng tính
HOOC-CH
2
-NH
2
+ HCl HOOC-CH
2
-NH

3
Cl
-
+
H
2
N-CH
2
-COOH + NaOH H
2
N-CH
2
-COONa + H
2
O
b. Tính axit – bazơ của dung dịch amino axit
- Dung dịch glyxin khơng làm đổi màu quỳ tím.
H
2
N CH
2
COOH H
3
N-CH
2
-COO
-
+
- Dung dịch axit glutamic làm quỳ tím hố hồng
HOOC-CH

2
CH
2
CHCOOH
NH
2
-
OOC-CH
2
CH
2
CHCOO
-
NH
3
+
- Dung dịch lysin làm quỳ tím hố xanh.
H
2
N[CH
2
]
4
CH
NH
2
COOH + H
2
O H
3

N[CH
2
]
4
CH
NH
3
COO
+
+ OH
-
-
c. Phản ứng riêng của nhóm –COOH: phản ứng este hố
H
2
N-CH
2
-COOH + C
2
H
5
OH H
2
N-CH
2
-COOC
2
H
5
+ H

2
O
HCl khí
Thực ra este hình thành dưới dạng muối.
H
2
N-CH
2
-COOC
2
H
5
+ HCl →
5223
HCOOCCHNHCl


d. Phản ứng trùng ngưng
+ H NH [CH
2
]
5
CO OH + H NH [CH
2
]
5
CO OH H NH [CH
2
]
5

CO OH +
+
t
0
NH [CH
2
]
5
CO NH [CH
2
]
5
CO NH [CH
2
]
5
CO + nH
2
O
nH
2
N-[CH
2
]
5
COOH NH [CH
2
]
5
CO + nH

2
O
t
0
( )
n
hay
axit ε-aminocaproic policaproamit
III – Ứng dụng
- Các amino axit thiên nhiên (hầu hết là các α-amino axit) là những hợp chất cơ sở để kiến tạo nên các
loại protein của cơ thể sống.
Phạm Lê Thanh ………………………… ĐH. KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM . Trang 25

×