Tải bản đầy đủ (.pdf) (10 trang)

NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH CADMI, CHÌ VÀ ĐỒNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP VON-AMPE HÒA TAN ANOT SỬ DỤNG ĐIỆN CỰC MÀNG THỦY NGÂN TRÊN NỀN PASTE CARBON docx

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.15 MB, 10 trang )

TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Tập 74B, Số 5, (2012), 65-74

65



NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH CADMI, CHÌ VÀ ĐỒNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP
VON-AMPE HÒA TAN ANOT SỬ DỤNG ĐIỆN CỰC MÀNG THỦY NGÂN
TRÊN NỀN PASTE CARBON
Nguyễn Văn Hợp, Bùi Thị Ngọc Bích, Nguyễn Hải Phong, Võ Thị Bích Vân

Khoa Hóa, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế

Tóm tắt. Điện cực màng thủy ngân tạo ra theo kiểu in situ trên nền đĩa rắn paste carbon
(hay điện cực MFE/PC) được dùng cho phương pháp von-ampe hòa tan anot sóng vuông
(SqW-ASV) để xác định cadmi (Cd), chì (Pb) và đồng (Cu) trong nền đệm axetat. Các yếu
tố ảnh hưởng đến dòng đỉnh hòa tan (I
p
) của Cd, Pb và Cu như: nồng độ Hg
II
, thế và thời
gian điện phân làm giàu, các thông số kỹ thuật von-ampe sóng vuông, các chất cản trở…
cũng được khảo sát. Ở thế điện phân làm giàu -1100 mV, thời gian điện phân làm giàu 120 s
và các điều kiện thí nghiệm khác thích hợp, phương pháp đạt được độ nhạy cao (tương ứng
đối với Cd, Pb và Cu là 1,7 ± 0,1; 1,4 ± 0,3 và 1,0 ± 0,1 µA/ppb), độ lặp lại tốt của I
p
(RSD
 3%, n = 8 đối với cả Cd, Pb và Cu), giới hạn phát hiện (3) thấp (tương ứng đối với Cd,
Pb và Cu là 0,3; 1,1 và 0,3 ppb); giữa I
p
và nồng độ Cd


II
, Pb
II
, Cu
II
có tương quan tuyến tính
tốt trong khoảng 2 – 60 ppb với R > 0,98. So sánh với điện cực màng thủy ngân in situ trên
nền đĩa rắn glassy carbon (MFE/GC), điện cực MFE/PC đạt được độ lặp lại cao hơn và độ
nhạy không thua kém điện cực MFE/GC. Kết quả kiểm tra chất lượng của phương pháp
trên mẫu thực tế cho thấy: phương pháp đạt được độ lặp lại tốt đối với Pb và Cu (RSD <
10%, n = 3), đạt được độ đúng tốt với độ thu hồi tương ứng đối với Cd, Pb và Cu là 84 –
96%, 86 – 98% và 84 – 95%.

1. Mở đầu
Phương pháp von-ampe hòa tan đã và đang được thừa nhận là một trong những
phương pháp đạt được độ nhạy cao khi phân tích các kim loại nặng, trong đó có Cd, Pb
và Cu – một trong những kim loại có độc tính cao và thường có mặt ở mức vết và siêu
vết trong các đối tượng sinh hóa và môi trường [2]. Hiện nay, đa số các nghiên cứu về
phương pháp von-ampe hòa tan trên thế giới cũng như ở nước ta hầu hết đều sử dụng
điện cực làm việc là điện cực giọt thủy ngân treo (HMDE) hoặc điện cực giọt thủy ngân
tĩnh (SMDE). Loại điện cực đó cho độ lặp lại tốt, nhưng khó chế tạo và đòi hỏi phải
thao tác, bảo quản cẩn thận, nếu không dễ bị tắc mao quản. Trong nhiều năm qua, người
ta đã nghiên cứu phát triển nhiều điện cực màng kim loại (Hg, Bi, Ag…) trên nền vật
liệu rắn trơ như graphite carbon (than graphit), glassy carbon (than thủy tinh), paste
carbon (than nhão), nano carbon (than nano)… [4, 5, 6]. Ở Việt Nam đã có nhiều nghiên
66 Nghiên cứu xác định Cadmi, chì và đồng bằng phương pháp…
cứu phân tích các kim loại độc bằng phương pháp von–ampe hòa tan sử dụng các điện
cực làm việc khác nhau: HMDE, điện cực màng thủy ngân (MFE), điện cực màng
bismut (BiFE) trên nền than thủy tinh [1]… Nhưng những nghiên cứu sử dụng điện cực
màng kim loại trên nền paste carbon còn rất hạn chế. Bài báo này đề cập đến các kết quả

nghiên cứu phát triển điện cực MFE/PC để xác định đồng thời Cd, Pb và Cu bằng
phương pháp von-ampe hòa tan anot sóng vuông (SqW-ASV) trong nền đệm axetat (pH
= 4,5).
2. Phương pháp nghiên cứu
2.1. Thiết bị và hóa chất
Thiết bị VA 693 Processor và hệ điện cực 694 VA-Stand của hãng Metrohm,
Switzeland gồm 3 điện cực (điện cực đĩa rắn paste carbon đường kính 3,0 ± 0,1 mm tự chế
tạo, điện cực so sánh Ag/AgCl/KCl 3M và điện cực đối Pt) được sử dụng cho nghiên cứu.
Các hóa chất được sử dụng là hóa chất tinh khiết phân tích của hãng Merck,
gồm: CH
3
COONa, CH
3
COOH, HNO
3
, HCl, HF, Hg
II
, Pb
II
, Cd
II
, Cu
II
, Zn
II
, Triton X-100.
Nước cất hai lần (Fistream Cyclon, England) được sử dụng để pha chế hóa chất và tráng,
rửa các dụng cụ thủy tinh.
2.2. Chuẩn bị điện cực làm việc - điện cực MFE/PC
Chuẩn bị điện cực nền: cân 0,2 g paste carbon (Metrohm, Swirtzeland), sau đó

nhồi bột paste carbon đó vào ống Teflon dài 52 mm, đường kính trong 3,0 ± 0,1 mm, đã
được bịt một đầu bằng chốt kim loại để tạo tiếp xúc giữa paste carbon và thiết bị ghi đo.
Tiếp theo, dùng một thanh inox có đường kính d

2,95 mm để nén paste carbon vào
một đầu của ống Teflon và dùng búa gõ nhẹ lên đầu phía trên của thanh inox để nén chặt
bột carbon paste vào ống Teflon. Cuối cùng, cho điện cực nền quay và dùng giấy mềm
để mài và đánh bóng bề mặt điện cực cho đến khi bề mặt điện cực phẳng đều. Sau đó,
tia rửa điện cực bằng nước sạch (nước cất hai lần).
Điện cực nền được nhúng vào dung dịch nghiên cứu chứa ion Hg(II), đệm axetat
(pH = 4,5) và các kim loại cần khảo sát. Màng thủy ngân in situ được hình thành trên bề
mặt điện cực paste carbon (PC) trong giai đoạn làm giàu ở thế và thời gian xác định, tạo
ra điện cực làm việc MFE/PC.
2.3. Tiến trình ghi đường von-ampe hòa tan
Tiến hành điện phân dung dịch nghiên cứu (chứa Cd
II
, Pb
II
, Cu
II
, Hg
II
và đệm
axetat 0,2 M, pH = 4,5) để kết tủa đồng thời Cd, Pb, Cu và Hg lên bề mặt điện cực PC ở
thế -1100 mV (E
đp
) trong thời gian 120 s (t
đp
). Trong giai đoạn điện phân, điện cực quay
với tốc độ không đổi (ω) và lúc này, Hg kim loại bám trên bề mặt điện cực PC tạo ra

điện cực MFE/PC và đồng thời Cd, Pb và Cu được làm giàu trên bề mặt điện cực (do
nồng độ Cd và Pb trên bề mặt điện cực lớn hơn nhiều so với nồng độ của chúng trong
dung dịch). Kết thúc giai đoạn làm giàu, ngừng quay điện cực 10 – 15 s (t
rest
) và tiến
NGUYỄN VĂN HỢP VÀ CS 67
hành quét thế biến thiên tuyến tính theo thời gian với tốc độ không đổi theo chiều anot
(từ -1100 đến +500 mV) và đồng thời ghi tín hiệu hòa tan bằng kỹ thuật von-ampe sóng
vuông với các thông số kỹ thuật thích hợp, thu được đường von-ampe hòa tan có dạng
đỉnh. Kết thúc giai đoạn hòa tan, tiến hành làm sạch bề mặt điện cực bằng cách giữ thế
trên điện cực ở +500 mV (E
clean
) trong thời gian 30 s (t
clean
) để hòa tan hoàn toàn Hg và
các kim loại khác (có thể có) khỏi bề mặt điện cực.
Cuối cùng, xác định thế đỉnh (E
p
) và dòng đỉnh hòa tan (I
p
) của Cd, Pb và Cu từ
đường von-ampe thu được. Đường von-ampe hòa tan đối với mẫu trắng – mẫu được
chuẩn bị từ nước cất, có thành phần tương tự như dung dịch nghiên cứu, nhưng không
chứa Cd
II
, Pb
II
và Cu
II
– cũng được ghi tương tự như trên. Tiến hành định lượng Cd, Pb

và Cu bằng phương pháp thêm chuẩn (3 – 4 lần thêm). Trong mọi trường hợp, luôn bỏ
kết quả của phép ghi đầu tiên, vì nó thường không ổn định. Toàn bộ tiến trình ghi đường
von-ampe hòa tan được điều khiển tự động theo một chương trình được đưa vào từ bàn
phím.
3. Kết quả và thảo luận
3.1. Ảnh hưởng của nồng độ Hg
II
Tiến hành thí nghiệm với các nồng độ Hg
II
khác nhau trong khoảng 2 ppm – 12
ppm, thu được các kết quả ở bảng 1 và hình 1.
Bảng 1. Ảnh hưởng của nồng độ Hg(II) đến I
p
của Cd, Pb và Cu
(*)

C
Hg(II)
, ppm

2 4 5 6 8 10 12
I
p
(Cd), µA

2,63 4,08 4,60 5,00 5,36 5,43 5,45
I
p
(Pb), µA 2,50 3,71 4,31 4,82 5,17 5,25 5,33
I

p
(Cu), µA 1,84 2,82 3,09 2,69 2,18 1,74 1,48
(*)
Điều kiện thí nghiệm (ĐKTN): mỗi kim loại 5 ppb; đệm axetat (Ax) pH = 4,5 (HAx
0,1M + NaAx 0.1 M); Hg
II
5 ppm; E
đp
= -1200 mV; t
đp
= 60 s;

= 1600 vòng/phút; t
rest
= 15 s;
khoảng quét thế (E
range
) = -1200 mV

+500 mV; E
clean
=

500 mV, t
clean
= 30 s; SqW mode: biên
độ sóng vuông ΔE = 50 mV, tần số sóng vuông f = 50 Hz, thời gian mỗi bước thế t
step
= 0,3 s,
thời gian ghi dòng t

meas
= 2 ms, tốc độ quét thế v = 40 mV/s.
0 2 4 6 8 10 12 14
0
1
2
3
4
5
6
C
Hg(II)
, ppm
I
p
, A
Cd
Pb
Cu

Hình 1. Ảnh hưởng của nồng độ Hg
II
đến I
p
của Cd, Pb và Cu.
ĐKTN: mỗi kim loại 5 ppb; các ĐKTN khác như ở bảng 1.
68 Nghiên cứu xác định Cadmi, chì và đồng bằng phương pháp…
Khi nồng độ Hg
II
lớn hơn 5 ppm, I

p
của Cd và Pb có xu hướng tăng nhẹ, I
p
của
Cu giảm mạnh. Theo chúng tôi, do thế đỉnh hòa tan của Cu gần với thế đỉnh hòa tan của
Hg hơn so với Cd và Pb, nên khi tăng nồng độ Hg
II
nhánh phải đỉnh hòa tan của Cu bị
dâng lên. Hay nói cách khác, đỉnh hòa tan của Hg xen phủ một phần đỉnh hòa tan của
Cu dẫn đến I
p
của Cu giảm. Nồng độ Hg
II
5 ppm là thích hợp, vì tại đó I
p
của Cu đạt giá
trị lớn nhất.
3.2. Ảnh hưởng của thế điện phân làm giàu
-1400 -1200 -1000 -800
0
2
4
6
8
10
E
®p
, mV
I
p

, A
Cd
Pb
Cu

Hình 2. Ảnh hưởng của E
đp
đến I
p
của Cd, Pb và Cu
ĐKTN: mỗi kim loại 5 ppb; Hg
II
5 ppm; các ĐKTN khác như ở bảng 1.
Ở những thế điện phân làm giàu (E
đp
) âm hơn -1100 mV, là những thế thích hợp
cho sự tích lũy cả Zn, Co, Ni (nếu có trong dung dịch) trên bề mặt điện cực MFE/PC,
nên có thể ảnh hưởng đến sự làm giàu Cd, Pb và đặc biệt là Cu, dẫn đến làm giảm I
p
của
Cu (hình 2). Ở những thế dương hơn -1100 mV, là những thế gần với thế đỉnh hòa tan
của Cd và Pb, nên sự làm giàu Cd và Pb trên bề mặt điện cực cũng kém hiệu quả, dẫn
đến làm giảm I
p
. E
đp
thích hợp là -1100 mV.
3.3. Ảnh hưởng của thời gian điện phân làm giàu
0 50 100 150 200 250 300 350
0

5
10
15
20
25
30
35
R = 0,996
R = 0,994
R = 0,991

I
p
, A
t
®p
, s
Cd
Pb
Cu

Hình 3. Sự phụ thuộc của I
p
vào t
đp
ĐKTN: mỗi kim loại 5 ppb; Hg
II
5 ppm; E
đp
= -1200 mV;

các ĐKTN khác như ở bảng 1.
Trong khoảng thời gian điện phân làm giàu (t
đp
) 30 - 300 s, giữa I
p
và t
đp

tương quan tuyến tính tốt với R  0,99 đối với cả Cd, Pb và Cu (hình 3). Khi tăng t
đp
,
NGUYỄN VĂN HỢP VÀ CS 69
hiệu quả làm giàu tăng và do đó làm tăng I
p
của Cd, Pb và Cu. Tuy nhiên, khi t
đp
tăng,
sẽ làm tăng thời gian phân tích và đồng thời, có thể tích lũy thêm các kim loại cản trở
như Zn, In trên bề mặt điện cực. t
đp
thích hợp là 120 s (đối với những nồng độ mỗi
kim loại khoảng n ppb (n = 2 – 10).
3.4. Ảnh hưởng của tốc độ quay điện cực
Tốc độ quay cực () là điều kiện thủy động học quan trọng ảnh hưởng đến sự
chuyển khối và do đó tác động đến quá trình điện phân làm giàu. Kết quả khảo sát ảnh
hưởng của  trong khoảng 1000 – 2400 vòng/phút (ở ĐKTN: mỗi kim loại 5 ppb; Hg
II
5
ppm; E
đp

= -1200 mV; t
đp
= 120 s và các ĐKTN khác như ở bảng 1) cho thấy, trên điện
cực MFE/PC, giữa I
p
của kim loại và 
1/2
có tương quan tuyến tính trong khoảng ω
khảo sát:
Đối với Cd: I
p
= (-3,62 ± 2,88) + (0,33 ± 0,07)
1/2
với R =0,993;
Đối với Pb: I
p
= (-7,77 ± 3,65) + (0,32 ± 0,09)
1/2
với R =0,988;
Đối với Cu: I
p
= (-2,93 ± 1,75) + (0,14 ± 0,04)
1/2
với R =0,985.
Ciceri. E. [5] khi khảo sát trên điện cực HMDE, cũng cho rằng, có tương quan
tuyến tính giữa I
p
của kim loại và 
1/2
. Giá trị  = 1800 vòng/phút được chọn cho các

nghiên cứu tiếp theo.
3.5. Ảnh hưởng của các thông số kỹ thuật von-ampe sóng vuông
- Ảnh hưởng của tần số sóng vuông (f): Kết quả khảo sát (f) trong khoảng 30 ÷
70 Hz cho thấy; giữa f và I
p
của Cd, Pb và Cu có tương quan tuyến tính tốt với R > 0,98
đối với cả 3 kim loại. N.H.Phong [1] khi nghiên cứu ảnh hưởng của f đến I
p
trong
phương pháp SqW–ASV xác định Pb trên điện cực BiFE/GC, cũng cho rằng giữa I
p
và f
cũng có mối quan hệ tuyến tính. Kết quả này cũng phù hợp với thông báo ở [8]. Khi f >
50 Hz, độ lặp lại của I
p
đối với Cd và Cu có xu thế giảm. Giá trị f = 50 Hz được chọn cho
các nghiên cứu tiếp theo.
- Ảnh hưởng của biên độ sóng vuông (ΔE): Kết quả khảo sát ΔE trong khoảng
10 ÷ 50 mV cho thấy, có tương quan tuyến tính tốt giữa ΔE và I
p
của Cd, Pb và Cu với
R > 0,98. Kết quả này cũng phù hợp với thông báo ở [2]. Với giá trị ΔE = 45 mV, I
p

độ lặp lại khá tốt và do vậy, ΔE = 45 mV được chọn cho các thí nghiệm tiếp theo
- Ảnh hưởng của bước thế (U
step
): giữa v và

U

step
, f có quan hệ với nhau, nên khi
cố định f, v sẽ thay đổi khi U
step
thay đổi. Kết quả khảo sát U
step
trong khoảng 2

12
mV cho thấy, khi tăng U
step,
I
p
của Cd, Pb và Cu cũng tăng; nhưng khi U
step
> 8 mV, I
p

của Cd và Pb tăng chậm. Giá trị U
step
= 8 mV (hay v = 26,67 mV/s) là thích hợp vì ở
U
step
đó độ lặp lại của I
p
khá tốt (RSD < 5%, n = 4).
3.6. Ảnh hưởng của các chất cản trở
- Kẽm (Zn) là kim loại thường đi kèm với Cd, Pb, Cu trong các mẫu môi trường và
70 Nghiên cứu xác định Cadmi, chì và đồng bằng phương pháp…
Zn có đỉnh hòa tan gần đỉnh hòa tan của Cd, nên nó thường ảnh hưởng mạnh đến phép xác

định Cd, Pb và Cu. Kết quả thí nghiệm ở những nồng độ của Cd
II
, Pb
II
và Cu
II
cỡ 5 ppb
(ĐKTN: 5 ppm Hg
II
, E
đp
= -1200 mV; t
đp
= 120 s,  = 1800 vòng/phút , ΔE = 50 mV, f
= 50 Hz, U
step
= 8 mV và các ĐKTN khác như ở bảng 1) cho thấy: khi tỉ lệ C
Zn(II)
/C
Cd(II)
và C
Zn(II)
/C
Pb(II)
(ppb/ppb) ≤ 40, Zn vẫn không ảnh hưởng đến phép xác định Cd và Pb.
Tuy vậy, sự có mặt lượng lớn Zn đã làm giảm I
p
của Cu rất nhiều: khi C
Zn(II)
/C

Cu(II)

(ppb/ppb) ≥ 1,6; Zn đã ảnh hưởng mạnh đến phép xác định Cu. Ảnh hưởng này được giải
thích là do sự hình thành hợp chất “gian kim loại” Cu-Zn trên bề mặt điện cực MFE/PC.
Hợp chất “gian kim loại” thường xuất hiện khi phân tích hỗn hợp các kim loại trên các điện
cực rắn hoặc điện cực màng kim loại [9].
Tuy vậy, trong khoảng nồng độ xác định của cả 4 kim loại (Cd, Pb, Cu và Zn), vẫn
có thể xác định đồng thời chúng trên điện cực MFE/PC. Tiến hành khảo sát trong trường
hợp dung dịch có mặt đồng thời 4 kim loại Cd, Pb, Cu và Zn ở mức nồng độ tương
đương nhau (5 ppb) cho thấy: có thể xác định đồng thời cả 4 kim loại trên điện cực
MFE/PC bằng phương pháp SqW–ASV; giữa I
p
và C
Me(II)
(Me = Zn, Cd, Pb, Cu) có
tương quan tuyến tính tốt với R > 0,99. Song, khi phân tích đồng thời cả 4 kim loại
trong các mẫu thực tế, trước hết cần kiểm tra độ đúng và độ lặp lại của phương pháp
SqW–ASV dùng điện MFE/PC.
- Chất hoạt động bề mặt: Triton X-100 - chất hoạt động bề mặt tổng hợp không
ion điển hình - ảnh hưởng mạnh đến phép xác định Cd, Pb và Cu khi nồng độ của nó
lớn hơn 4 ppm. Như vậy, nhất thiết phải loại trừ các chất hoạt động bề mặt và các chất
hữu cơ khác có mặt trong mẫu, trước khi tiến hành định lượng bằng cách phân hủy mẫu
với hỗn hợp axit hoặc chiếu xạ bằng bức xạ UV hoặc bằng vi sóng.
3.7. Độ lặp lại, độ nhạy, giới hạn phát hiện và khoảng tuyến tính
 Độ lặp lại: Phương pháp SqW-ASV với điện cực MFE/PC ở các ĐKTN thích
hợp (mỗi kim loại 5 ppb, Hg
II
5 ppm, E
đp
= -1100 mV; t

đp
= 120 s,  = 1800 vòng/phút ,
ΔE = 50 mV, f = 50 Hz, U
step
= 8 mV), I
p
của cả Cd, Pb và Cu đều đạt được độ lặp lại tốt
với RSD  3% (n = 8). So sánh với điện cực MFE/GC (ở cùng điều kiện thí nghiệm như
đối với điện cực MFE/PC), I
p
trên điện cực MFE/PC có độ lặp lại tốt hơn so với trên
điện cực MFE/GC (RSD của I
p
trên điện cực MFE/GC đối với Cd, Pb và Cu tương ứng là
5,2%, 5,8% và 8,7%).
 Độ nhạy: Độ nhạy của phương pháp được đánh giá qua độ dốc (b) của đường
hồi quy tuyến tính. Ở các ĐKTN thích hợp, phương pháp SqW – ASV dùng điện cực
MFE/PC đạt được độ nhạy khá cao, tương ứng đối với Cd, Pb và Cu là 1,7 ± 0,1; 1,4 ±
0,3 và 1,0 ± 0,1 µA/ppb. Độ nhạy này cũng không thua kém khi sử dụng điện cực
MFE/GC (chỉ đạt được độ nhạy đối với Cd, Pb và Cu tương ứng là 2,56 ± 0,13; 1,02 ±
0,55 và 0,50 ± 0,08 µA/ppb).
 Giới hạn phát hiện (LOD): Kết quả xác định LOD theo quy tắc 3 cho thấy,
NGUYỄN VĂN HỢP VÀ CS 71
phương pháp SqW-ASV dùng điện cực MFE/PC đạt được LOD thấp đối với Cd, Pb và
Cu tương ứng là 0,3, 1,1 ppb và 0,3 ppb (với E
đp
= -1200 mV và t
đp
= 120 s).
 Khoảng tuyến tính: trong khoảng nồng độ mỗi kim loại 2  60 ppb, giữa I

p

nồng độ kim loại có tương quan tuyến tính tốt với R > 0,98 (hình 4A và 4B).

0 10 20 30 40 50 60
0
10
20
30
40
50
60
70


C
Me(II)
, ppb
I
p
, A
Cd
Pb
Cu

Hình 4A. Các đường von-ampe hòa tan của Cd,
Pb và Cu khi xác định độ nhạy và LOD: a. nền,
b, c, d, e, f. 5 lần thêm, mỗi lần thêm 2 ppb mỗi
kim loại
Hình 4B. Đường hồi quy tuyến tính giữa I

p

và nồng độ kim loại (trong khoảng nồng độ
mỗi kim loại 2

60 ppb).
ĐKTN (chung cho hình 4A và 4B): đệm Ax pH = 4,5 (Hax 0,1 M + NaAx 0,1 M); Hg
II
5
ppm; E
đp
= -1100 mV; t
đp
= 120 s;

= 1800 vòng/phút; t
rest
= 15 s; E
range
= -1100 mV

+500
mV; SqW mode: ΔE = 50 mV, f = 50 Hz, t
step
= 0,3 s, t
meas
= 2 ms, v = 26,67 mV/s; E
clean
= +500
mV; t

clean
= 30 s.
3.8. Kiểm soát chất lượng của phương pháp khi phân tích mẫu thực tế
Để khẳng định khả năng áp dụng phương pháp SqW – ASV với điện cực
MFE/PC vào thực tế, cần kiểm tra chất lượng của phương pháp qua độ lặp lại và độ
đúng.
Bảng 2. Kết quả kiểm tra độ lặp lại của phương pháp xác định Cd, Pb và Cu
(*)

Mẫu
Cd Pb Cu
Nồng độ
xác
định được,
ppb
RSD(%)
Nồng độ xác
định được,
ppb
RSD(%)
(n = 3)
Nồng độ
xác định
được, ppb

RSD(%)
(n = 3)
TT1 < LOD kxđ 1,7 9 11,7 3
TT2 < LOD kxđ 6,3 5 2,2 4
(*)

ĐKTN: như ở hình 4A và 4B; giá trị RSD trong bảng là đối với nồng độ kim loại;
- TT1 và TT2 là 2 mẫu trầm tích được lấy ở phá Tam Giang vào ngày 28/4/2012 tại 2 vị
P
(A)

a
b
d

e

f
c
A

Cd

Cu

Pb
B
72 Nghiên cứu xác định Cadmi, chì và đồng bằng phương pháp…
trí khác nhau có tọa độ tương ứng là: 16
0
37

07 vĩ độ Bắc và 107
0
30


37 kinh độ Đông, 16
0
36

54
và 107
0
30

35; xử lý mẫu và phân hủy mẫu theo quy trình được thông báo ở [3] (phân hủy mẫu
bằng hỗn hợp axit HNO
3
, HCl, HF theo tỉ lệ thể tích là 1: 3: 1 (mL) trong bom Teflon đặt trong
tủ sấy 100 – 105
0
C trong 12 giờ);
- LOD đối với Cd là 0,3 ppb; kxđ: không xác định.
Kết quả ở bảng 3 cho thấy: phương pháp đạt được độ lặp lại tốt đối với Pb và Cu
với RSD  10% (n = 3). Horwitz W. cho rằng, khi xác định những nồng độ C cỡ 10 ppb,
nếu đạt được RSD không vượt quá 16% là đạt yêu cầu [7].
Mặt khác, phương pháp SqW-ASV dùng điện cực MFE/PC cũng đạt được độ
đúng tốt (khi phân tích mẫu thêm chuẩn) với độ thu hồi tương ứng đối với Cd, Pb và Cu
là 84 – 96%, 86 – 98% và 84 – 95% (hình 5, 6 và bảng 3).


Hình 5. Các đường von-ampe hòa tan của Cd,
Pb và Cu đối với mẫu TT1: a. mẫu; b, c, d. 3
lần thêm, mỗi lần thêm 2 ppb Cd
II
, 1 ppb Pb

II

và 2 ppb Cu
II
.
ĐKTN: như ở hình 4A và 4B.
Hình 6. Các đường von-ampe hòa tan của Cd,
Pb và Cu đối với mẫu TT2: a. mẫu; b, c, d. 3
lần thêm, mỗi lần thêm 2 ppb Cd
II
, 1 ppb Pb
II

và 2 ppb Cu
II
.
ĐKTN: như ở hình 4A và 4B.
Bảng 3. Kết quả xác định độ đúng của phương pháp SqW - ASV dùng điện cực MFE/PC
(*)
Mẫu

Nồng độ kim loại
trong mẫu xác định
được (ppb), x
1

Nồng độ kim
loại thêm
chuẩn (ppb), x
0


Nồng độ kim
loại trong mẫu
đã thêm chuẩn
xác định được
(ppb),

x
2


Rev, %


Cd Pb Cu Cd Pb

Cu

Cd Pb

Cu

Cd Pb

Cu

TT1 < LOD 1,7 11,6 4 4 4 3,6 4,9 13,1

84 86 84
TT2 < LOD 6,3 2,2 2 4 2 2,2 10,1 4,0 96 98 95

(*)
Rev (độ thu hồi) = 100*x
2
/(x
1
+x
0
); LOD đối với Cd là 0,3 ppb; để tính Rev đối với
a
b
d

c
d
b
a

c
NGUYỄN VĂN HỢP VÀ CS 73
Cd, chấp nhận x
1
= LOD = 0,3 ppb. ĐKTN: như ở hình 4A và 4B.
4. Kết luận
Điện cực màng thủy ngân trên nền paste carbon (MFE/PC) có thể sử dụng cho
phương pháp SqW – ASV để xác định lượng vết Cd, Pb và Cu. Phương pháp này đạt
được độ nhạy cao (tương ứng đối với Cd, Pb và Cu là 1,7 ± 0,1; 1,4 ± 0,3 và 1,0 ± 0,1
µA/ppb), độ lặp lại tốt (RSD của I
p
 3%, n = 8 đối với cả Cd, Pb và Cu), giới hạn phát
hiện (LOD) thấp (0,3 – 1,1 ppb đối với cả 3 kim loại); giữa Ip và nồng độ Cd

II
, Pb
II
, Cu
II

có tương quan tuyến tính tốt trong khoảng 2 – 60 ppb với R > 0,98. Điện cực MFE/PC
là một trong những kiểu điện cực chưa được nghiên cứu nhiều ở nước ta, nên những vấn
đề về lý thuyết và thực nghiệm đối với nó cần được tiếp tục nghiên cứu chi tiết thêm.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Nguyễn Hải Phong, Nghiên cứu xác định cadmi trong một số mẫu môi trường bằng
phương pháp von-ampe hòa tan hấp phụ, Luận án Tiến sĩ Hóa học, Trường Đại học
Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội, 2011.
[2]. Bard A. J., Farlkner L. R., Electrochemical Methods, 2
th
Edition, John Wiley & Sons
Inc., USA, 2001.
[3]. Bettinelli M., Beone G.M., Spezia S., Baffi C., Determination of heavy metals in soils
and sediments by microwave-assisted digestion and inductively coupled plasma optical
emission spectrometry analysis, Analytica Chimica Acta, Vol. 424, (2000), 289 – 296.
[4]. Carvalho L. M., Nascimento P. C., Koschinsky A., Bau M., Stefanello R. F., Spengler
C., Bohrer D., Jost C., Simultaneous determination of cadmium, lead, copper, and
thallium in highly saline sample by anodic stripping voltammetry (ASV) using mercury-
film and bismuth-film electrodes, Electroanalysis 19 (16), (2007),1719 – 1726.
[5]. Ciceri. E., Dossi. C., Monticelli. D., Optimization and validation of an automated
voltammetric stripping technique for ultratrace metal analysis, Analytica Chimica Acta
594, (2007), 192–198.
[6]. Hocevar S., Svancara I., Vytras K., Ogorevc B., Novel eleclectrode for eletrochemical
stripping analysis based on carbon paste modified with bismuth powder,
Electrochimica Acta, 51, (2005), 706 – 710.

[7]. Horwitz W., Albert R., The Concept of Uncertainty as Applied to Chemical
Measurement, Analyst, 122, (1997), 615-617.
[8]. Mirceski V., Lovric S. K., Lovric M., Square-Wave Voltammetry, Springer-Verlag
Berlin Heidelberg, Germany, 2007.
[9]. Piccardi. G., Udisti. R., Intermetallic compounds and the determination of copper and
zinc by anodic stripping voltammetry, Analytica Chimica Acta, 202, (1987), 151-157.
74 Nghiên cứu xác định Cadmi, chì và đồng bằng phương pháp…

DETERMINATION OF CADMIUM, LEAD AND COPPER BY ANODIC
STRIPPING VOLTAMMETRY USING MERCURY FILM ELECTRODE ON
PASTE CARBON SUPPORT
Nguyen Van Hop, Bui Thi Ngoc Bich, Nguyen Hai Phong, Vo Thi Bich Van
Chemistry

Department, College of Sciences, Hue University

Abstract. Mercury film electrode prepared in situ on paste carbon disk surface (MFE/PC)
was used for square-wave anodic stripping voltammetry (SqW-ASV) for the determination
of cadmium (Cd), lead (Pb) and copper (Cu) in acetate buffer as supporting electrolyte.
Influences of the factors on Cd, Pb and Cu stripping peak curents (I
p
) such as: Hg
II

concentration, deposition potential and deposition time, square-wave voltammetric
parameters, interferents… were investigated. At the deposition potential of -1100 mV, the
deposition time of 120 s and other suitable conditions, the method gained high sensitivity
(1,7 ± 0,1; 1,4 ± 0,3 and 1,0 ± 0,1 µA/ppb for Cd, Pb and Cu, respectively), good
reproducibility of the I
p

(RSD 3%, n = 8 for the three metals), low detection limit (3) (0,3,
1,1 and 0,3 ppb for Cd, Pb and Cu, respectively); linear correlation between the I
p
and
metal concentration was good in the range of 2 – 60 ppb (R > 0,98). In comparison with
mercury film electrode prepared in situ on glassy carbon disk surface (MFE/GC), the
MFE/PC had better repeatability and sensitivity. The results obtained from the analysis of
the two Tam Giang Lagoon sediment samples showed that the method gained good
precisions for Cd, Pb and Cu (RSD < 10%, n = 3) and good accuracy with the recovery of
84 – 96%, 86 – 98% and 84 – 95% for Cd, Pb and Cu, respectively.

×