Tải bản đầy đủ (.doc) (33 trang)

Thị trường lao động và thị trường việc làm ở Việt Nam

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (174.85 KB, 33 trang )


Lời mở đầu
Bớc vào những năm đầu thập kỉ 90 của thế kỉ XX, tình hình kinh tế
xã hội nớc ta rất khó khăn. Đất nớc vẫn còn cha thóat khỏi cuộc khủng
hoảng kinh tế xã hội; tình hình lao động việc làm trở thành vấn đề xã hội găy
gắt và bức xúc, là mối quan tâm lớn của Đảng và Nhà nớc, của toàn xã hội và
mọi ngời dân. Lao động việc làm là một trong những nhiệm vụ trọng yếu của
Đảng và Nhà nớc. Nghị quyết đại hội lần thứ IX của Đảng đã xác định phải đẩy
mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động theo hớng tăng tỉ trọng công
ngiệp và dịch vụ tăng nhanh hàm lợng công nghệ trong sản phẩm
Trớc yêu cầu của giai đoạn CNH-HĐH đất nớc, việc hình thành, phát
triển thị trờng việc làm và ổn định, phát triển thị trờng lao động là nhiệm vụ
quan trọng. Kết hợp tăng trởng việc làm với không ngừng nâng chất lợng lao
động việc làm .Để giải quyết vấn đề việc làm và hoàn thiện thị trờng lao động,
Đảng và Nhà nớc đã ban hành các nghị quyết, văn kiện (nó không chỉ dừg lại ở
nhận thức mà đợc cụ thể hóa bằng Pháp luật) nhằm hoàn thiiện, phát triển thị tr-
ờng việc làm và thị trờng lao động ở nớc ta, tạo việc làm cho lực lợng lao động
dồi dào. giảm tỉ lệ thất nghiệp, phát triển kinhtế xã hội theokịp với xu hớng
CNH- HĐH và hội nhập nền kinh tế thế giới.
Do khả năng phân tích và tổng hợp còn cha tốt nên bài viết của em
còn thiếu sót , em mong thầy hớng dẫn, sửa chữa cho bài viết của em đợc hoàn
chỉnh. Em xin chân thành cảm ơn.
1
Ch ơngI : Thị trờng việc làm và thị trờng lao động
I.Những vấn đề chung về việc làm
1. Khái niệm về việc làm
Con ngời là một nhân tố quan trọng, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của
sự phát triển kinh tế xã hội. Họ trở thành động lực cho sự phát triển khi họ
có nhiều điều kiện sử dụng sức lao động để tạo ra của cải vật chất và tinh thần
cho bản thân họ và cho xã hội.Để sử dụng sức lao động thì ngời lao động phải
có việc làm.


1.1) Việc làm là phạm trù để chỉ trạng thái phù hợp giữa sức lao động và
những điều kiện cần thiết( vốn, t liệu sản xuất, công nghệ....) để sử
dụng sức lao động đó.
1.2) Theo điều 13, chơng II Bộ luật lao động của nớc Cộng Hòa Xã Hội
Chủ Nghĩa Việt Nam mọi hoạt động lao động tạo ra nguồn thu nhập,
không bị pháp luật cấm đều đợc thừa nhận là việc làm.
1.3) Theo tổ chức lao động quốc tế(ILO): Việc làm là những hoạt động lao
động đợc trả công bằng tiền và bằng hiện vật.
2.Hàng hóa việc làm
Việc làm đợc hiểu là lao động cụ thể và lao động sản xuất. Ngày nay,
việc làm cũng đợc coi là hàng hóa, nó có đầy đủ hai thuộc tính của hàng hóa là
giá trị và giá trị sử dụng.Nhng hàng hóa việc làm khác với các hàng hóa khác là
khi sử dụng hàng hóa việc làm thì ngời lao động có điều kiện sử dụng sức lao
động và các điều kiện vốn, t liệu sản xuất, công nghệ phù hợp để tạo ra của cải
vật chất( số lợng, chất lợng sức lao động) và giá trị tinh thần, điều kiện kinh tế
xã hội khác để tái sản xuất sức lao động và phát triển kinh tế xã hội.Trạng thái
phù hợp đợc thể hiện thông qua quan hệ tỉ lệ giữa chi phí ban đầu (C) nh nhà x-
ởng, máy móc thiết bị, nguyên vật liệu và các chi phí về sức lao động Quan hệ
tỷ lệ biểu hiện sự kết hợp giữa C và Vphải phù hợp với trình độ cộng nghệ của
sản xuất, khi trình độ công nghệ thay đổi thì sự kết hợp đó cũng thay đổi theo.
Hàng hóa việc làm khác hàng hóa thông thờng là việc tạo việc làm phải thông
2
qua những điều kiện kinh tế xã hội nhất định, những chính sách phát triển kinh
tế của một quốc gia.
Giá trị hàng hóa việc làm đợc biểu hiện bằng tiền gọi là giá cả hàng hóa
việc làm hay đó chính là tiên công, tiền lơng của ngời lao động.
Giá trị sử dụng hàng hóa việc làm là vai trò, tác dụng của nó một là
nhằm đáp ứng nhu cầu tìm việc làm của ngời lao động để tạo ra thu nhập ổn
định cuộc sống cho bản thân họ và gia đình họ, hai là đáp ứng số lao động mà
các doanh nghiệp, tổ chức cần để tiến hành sản xuất.

- Quá trình tạo việc làm( sản xuất việc làm) là quá trình kết hợp sức lao
động
và các điều kiện vốn, t liệu sản xuất, công nghệ.
việc làm đợc trao đổi khi ngời lao động có nhu cầu tìm việc làm và ngời cung
cấp việc làm thỏa thuận một mức tiền công hợp lý với sức lao động mà ngời lao
động bỏ ra.
3. Tiêu chuẩn đánh giá việc làm
Việc làm đợc đánh giá theo các tiêu chuẩn sau đây:
- Tính chất địa lý của việc làm: Trong khu vực nông thôn, thành thị.
- Tính chất kỹ thuật của việc làm: Dựa trên các đặc thù về kỹ thuật và
công nghệ, ta có việc làm theo các nghành, nghề, khu vực kinh tế khác nhau.
- Tính chất thành thạo của việc làm: Các yêu cầu về năng lực và phẩm
chất của ngời lao động nh trình độ tay nghề, kinh nghiệm.
- Tính chất kinh tế của việc làm: Vị trí của việc làm trong hệ thống quan
hệ lao động nh quản lý, công nhân viên
- Điều kiện làm việc: Tính an toàn lao động và môi trờng lao động và
môi trờng làm việc.
- Tính chất cơ động của việc làm: Khả năng thay đổi nghề nghiệp, khả
năng làm nhiều hay ít nghề
4. Phân loại việc làm :
4.1. Theo tính chất của việc làm
3
Phân thành hai loại một loại là việc làm theo hởng tiền lơng hoặc tiền
công và hai là việc làm tự thân có thể là cá nhân hoặc gia đình, có thể là chủ
doanh nghiệp
4.2 Theo thời gian
- Việc làm thời gian đầy đủ hoặc không đầy đủ.
- Việc làm tạm thời và cố định
- Việc làm không thờng xuyên
- Việc làm theo thời vụ

II. Thị trờng Việc làm (TTVL)
1. Khái niệm về TTVL
- Thị trờng việc làm là một loại thị trờng mới hiện nay vẫn cha có nhiều
nghiên cứu về loại thị trờng này. Vì vậy cha có một khái niệm cụ thể về TTVL.
Theo em hiểu TTVL là gặp gỡ, trao đổi mua bán hàng hóa việc làm giữa ngời
lao động tìm việc làm và các tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở tạo việc làm
2. Các yếu tố của thị trờng việc làm.
Nh các thị trờng khác TTVL cùng bao gồm cung cầu việc làm và giá cả việc
làm.
2.1) Cung việc làm
Cung việc làm biểu hiện số lợng việc làm mà ngời sử dụng lao động (các doang
nghiệp, tổ chức, các cơ sở ) cung cấp ra thi tr ờng việc làm ở mỗi
mức giá nhất định.
Cung việc làm là tổng hợp những doanh nghiệp tổ chức, cơ sở có khả
năng tạo ra việc làm để đáp ứng nhu cầu của những ngời lao động đang tìm việc
làm và có nhu cầu làm việc.
Cung việc làm phụ thuộc vào cơ cấu ngành nghề của nền kinh tế, quy mô
việc làm, trình độ công nghệ, chích sách phát triển kinh tế, pháp luật của một n-
ớc(luật đầu t nớc ngoài, luật doanh nghiệp ).
2.2) Cầu việc làm.
Cầu việc làm là số lợng việc làm mà ngời lao động đang tích cực tìm
kiếm trên thị trờng việc làm.
4
Cầu việc làm phụ thuộc vào quy mô, cơ cấu dân số của một nớc, chính
sách tạo việc làm của quốc gia, chất lợng của nguồn lao động (trình độ văn hóa,
chuyên môn, sức khỏe )
2.3) Giá cả việc làm.
Cũng giống nh TTLĐ sự tác động của cung cầu việc làm hình thành nên giá cả
sức việc làm. Theo em hiểu giá cả việc làm cũng chính là giá cả sức lao động,
nó đợc thể hiện ở khoản thu nhập mà ngời sử dung lao động trả cho ngời lao

động.Thu nhập là tổng số tiền mà ngời lao động nhận đợc trong một thời gian
nhất định, từ các nguồn khác nhau.Các nguồn thu nhập đó có thể là từ cơ sở sản
xuất (tiền lơng, từ thởng, các khoản phụ cấp, trợ cấp) trong đó tiền lơng là
khoản chính mà ngời lao động nhận đợc từ ngời lao động sau khi hoàn thành
một công việc nhất định hoặc sau một thời lao động nhất định.
Giá cả việc làm phụ thuộc vào tính chất của việc làm , mức độ giản đơn
hay phức tạp của công việc đòi hỏi trình độ cao hay thấp, điều kiện làm việc
2. Vai trò của TTVL.
Cung cấp thông tin về việc làm để ngời cung cấp việc làm và ngời cần việc
làm có thể gặp gỡ, trao đổi thỏa thuận với nhau. Ng ời đi tìm việc làm sẽ có
những thông tin cần thiết cụ thể về việc làm đó để xác định xem có phù hợp với
họ không.
Tạo điều kiện cho ngời lao động phát huy đúng khả năng, năng lực của bản
thân từ đó nâng cao năng suất lao động xã hội.
Giúp ổn định, nâng cao đời sống cho ngời lao động, phát triển kinh tế đất n-
ớc.
Giải quyết vấn đề bức xúc của xã hội đó là tình trạng thất nghiệp, giảm
những tệ nạn của xã hội.
II. Thị trờng lao động (TTLĐ)
1. Khái niệm về TTLĐ
Thị trờng lao động là sự trao đổi hàng hóa sức lao động giữa một bên là
những ngời sở hữu sức lao động và một bên là những ngời cần thuê sức lao
động đó.
5
Thị trờng lao động là thị trờng lớn nhất và quan trọng nhất trong hệ thống
thị trờng vì lao động là hoạt động chiếm nhiều thời gian nhất và kết quả của quá
trình trao đổi trên TTLĐ là việc làm đợc trả công.Thị trờng lao động biểu hiện
mối quan hệ giữa một bên là ngời có sức lao động và một bên là ngời sử dụng
sức lao động nhằm xác định số lợng và chất lợng lao động sẽ đem ra trao đổi và
mức thù lao tơng ứng.

Về cơ bản TTLĐ cũng chịu sự tác động của quy luật cung cầu, quy luật
cạnh tranh, quy luật độc quyền
2. Các yếu tố của TTLĐ và nhân tố tác động
Về cơ bản, TTLĐ đợc tạo thành từ ba bộ phận chính đó là cung, cầu của
TTLĐ và giá cả sức lao động hay mức tiền công, tiền lơng mà tại đó ngời sở
hữu sức lao động đồng ý làm việc.
2.1 Cung lao động
Theo Samuelson, cung lao động biểu hiện số lợng lao động mà các hộ gia
đình sẵn sàng đem bán trên thị trờng.
Cung lao động là tập hợp những ngời có khả năng và có nhu cầu làm
việc. Họ có thể đang có việc làm hay tạm thời không có việc làm song đamg đi
tìm việc.
Nguồn cung lao động đợc hình thành từ các cơ sở đào tạo nh các thị tr-
ờng đại học, cao đẳng, dạy nghề và các cơ sở đào tạo khác. Nguồn cung này có
thể từ những ngời đang tìm việc làm, từ các doanh nghiệp, cơ quan tổ chức
và, nó đợc bổ sung thờng xuyên từ đội ngũ những ngời đến độ tuổi lao động. ở
Việt Nam tổng cục thống kê quy định nguồn lao động là những ngời trong độ
tuổi lao động (nam từ 15-60 tuổi nữ từ 15-55 tuổi) và ngời trên tuổi lao động
đang làm việc. Cung về lao động phụ thuộc vào qui mô. Cơ cấu dân số của một
nớc, chất lợng của nguồn lao động (Trình độ văn hóa, cơ cấu ngành nghề, sức
khỏe phong tục, tập quán xã hội của một n ớc và chính sách phát triển nguồn
nhân lực của nớc đó.
2.2 Cầu lao động
6
Cầu lao động là lợng lao động mà ngời sử dụng lao động có thể thuê ở
mỗi mức giá, có thể chấp nhận đợc.
Trong nền kinh tế thị trờng cầu lao động là cầu dẫn xuất. Lao động là yếu
tố đầu vào cần thiết để sản xuất ra một khối lợng hàng hóa vật phẩm nhất định,
do vậy quy mô của nó phụ thuộc vào mức nhu cầu của hàng hóa do lao động
sản xuất ra cũng nh giá cả của hàng hóa đó trên thị trờng.

Cầu về lao động đợc hình thành từ các doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức
hoặc từ nhu cầu lao động nhập khẩu của nớc ngoài.
Cầu lao động phụ thuộc vào nhiều yếu tố nh nguồn tài nguyên của một n-
ớc, qui mô, trình độ công nghệ, cơ cấu ngành nghề của nền kinh tế, mức tiền
công, phong tục tập quán, tôn giáo và chính sách phát triển kinh tế.
2.3 Giá cả sức lao động
Sự tác động qua lại giữa cung và cầu về lao động hình thành giá cả sức
lao động đợc thể hiện trực tiếp ở khoản thù lao mà ngời lao động nhận đợc
Giá cả hay tiền công lao động(W
0
) và số lợng lao động(L
0
) sẽ đợc xác
định tại điểm giao nhau của hai đờng cung và cầu về lao động. E
0
gọi là điểm
cân bằng cung cầu lao động, tại điểm E
0
không có thất nghiệp . Thất nghiệp
không xảy ra nếu cung cầu co giãn linh hoạt theo độ tăng của giá cả sức lao
động
Mức tiền công
S
E
0
W
0
D
L
0

Đơnvị LĐ
3. Những đặc trng chủ yếu của thị trờng lao động
7
Một là lao động không thể tách rời khỏi ngời cung cấp, ngời lao động.
Đối với các loại hàng hóa thông thờng, mối quan hệ giữa ngời bán và ngời mua
sẽ kết thúc khi thỏa thuận xong việc mua bán, ngời mua sẽ kết thúc khi thỏa
thuận xong việc mua bán, và quyền của ngời bán đối với hàng hóa của mình
chấm dứt sau khi nhận đợc thanh toán sòng phẳng. Nhng đối với hàng hóa sức
lao động của mình mà ngời làm thuê phải tham gia tích cực, và chủ động trong
quá trình khai thác và sử dụng sức lao động của mình, để tạo ra sản phẩm hàng
hóa- dịch vụ với số lợng và chất lợng ngày càng tốt hơn. Đây là nét đặc trng cơ
bản, khác với thị trờng khác của kinh tế thị trờng
Hai là ngời lao động là ngời giữ quyền kiểm soát số lợng và chất lợng
sức lao động, cho nên mối quan hệ lao động là mối quan hệ khá lâu dài. Để
nâng cao năng suất và hiệu quả của quá trình lao động thì việc giữ vững và phát
triển các mối quan hệ lao động là rất cần thiết. Do đó ngời sử dụng lao động
phải xây dựng một cơ chế khuyến khích, tạo động lực đối với ngời lao động một
cách phù hợp. Ngoài khuyến khích về tiền công, tiền thởng, phúc lợi.. thì cần
kích thích ngời lao động cả về mặt tinh thần.
Ba là chất lợng lao động của ngời lao động không đồng nhât. Nó phụ
thuộc vào giới tính, tuổi tác, thể lực, trí thông minh về trình độ chuyên môn,
kinh nghiệm, vv Vì vậy việc đánh giá chất lao động của ng ời lao động trong
quá trình tuyển dụng, trả công phù hợp với từng ngời gặp khó khăn, phức tạp.
Bốn là, lao động vừa là đầu vào của quá trình sản xuất, vừa quy định số l-
ợng và chất lợng sản phẩm hàng hóa và dịch vụ sản xuất ra. Cho nên, các chính
sách, các quy định về tuyển dụng, tiền lơng, bảo hiểmvv vừa ảnh h ởng đến
hiệu quả kinh doanh của các đơn vị, vừa ảnh hởng đến các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô
nh giá cả, việc làm.
Năm là thị trờng lao động luôn có giới hạn về địa lý theo cung về chuyên
môn theo ngành, nghề. Vì vậy phải nghiên cứu sự chuyển dịch và sự liên kết

giữa các thị trờng đợc phân đoạn theo các dấu hiệu (tiêu thức) khác nhau giữa
các vùng, các nghề
8
Sáu là TTLĐ cũng giống nh các loại thị trờng khác trong hệ thống thị tr-
ờng đều chịu sự tác động của pháp luật. Các thể chế, quy chế đợc luật hóa và
các quy định thành văn bản có tác động đến hành vi và điều kiện của 2 chủ thể
ngời lao động và ngời sử dụng lao động trong quá trình thỏa thuận các điều kiện
và giá cả của dịch vụ lao động hay TTLĐ chịu sự điều tiết của Chính Phủ thông
qua quy chế, hình thức luật, mức tiền lơng tối thiểu
4. Các dạng thị trờng lao động
Tùy vào mục đích nghiên cứu, sự tơng tác giữa cung-cầu lao động sự tác
động của Chính Phủ, thị trờng lao động đợc phân loại nh sau:
4.1 Theo khả năng cạnh tranh của thị trờng
4.1.1 Thị trờng lao động cạnh tranh hoàn hảo
Trong thì trờng cung cầu lao động đợc điều chỉnh linh hoạt theo giá cả
của lao động, chỉ tồn tại một thị trờng duy nhất, không bị chia cắt. Đờng cầu
của thị trờng là tập hợp các đờng cầu của cá nhân vận động tơng ứng với đờng
cung của lao động. Đờng cung là tổng hợp các đờng cung của doanh nghiệp,
tuy nhiên tiền lơng có thể hạ thấp tùy ý.
4.1.2 Thị trờng lao động nhiều khu vực.
Trong thị trờng này, cung-cầu lao động bị chia cắt, bị phân mảng thành
các thị trờng riêng (ngành, nghề, trình độ đào tạo, giới tính ) Mỗi thị tr ờng có
đờng cầu và đờng cung riêng biệt với cơ chế vận động khác nhau. Trong thị tr-
ờng này tồn tại đồng thời thất nghiệp hữu hình và thấp nghiệp cơ cấu. Kết quả
tiền lơng có sự phân biệt lớn giữa các vùng, nghành nghề, giới
4.2 Theo mức độ tơng hỗ giữa cung cầu lao động.
Thị trờng d thừa lao động: Khi tốc độ của cung lớn hơn rất nhiều so với
tốc độ tăng của cầu thì sẽ dẫn đến sự d thừa lao động trên TTLĐ. Trong trờng
hợp này, cung lao động gần nh một đờng nằm ngang. Cầu lao động rất yếu và
tiền công là một điểm rât thâp, không có phản ứng với mức cầu và giá lao động

4.3 Theo mức độ can thiệp của Nhà nớc trong hệ thống thị trờng.
- Hệ thống thị trờng tự do: các cá nhân tự chịu trách nhiệm về các quyết
định về tiền lơng, việc làm. Hiệu quả kinh tế trong thị trờng này đợc bảo đảm
9
thông qua việc phân bố và sử dụng nguồn lực rất hợp lý nhng vẫn cha chú ý
đúng mức đến hiệu quả xã hội:
- Hệ thống thị trờng kế hoạnh hóa tập trung: Nhà nớc là ngời giữ vị trí
quan trọng, trực tiếp trong việc điều chỉnh các mối quan hệ lao động xã hội vơi
mục tiêu bảo đảm việc làm đầy đủ cho mội thành viên trong xã hội. Vai trò của
ngời lao động, ngời sử dụng lao động (doanh nghiệp, tổ chức) rất thấp, từ đó
việc sử dụng nguồn lực lao động kém hiệu quả.
- Hệ thống thị trờng hỗn hợp: Đây là thị trờng mà ở đó vừa có sự can
thiệp của Chính Phủ thông qua kế hoạch hóa tập trung, vừa sự điều tiết của hệ
thống thị trờng. Tùy vào đặc trng về kinh tế, chính trị mà hệ thống thị trờng hỗn
hợp ở mỗi nớc không giống nhau.
IV. Mối quan hệ giữa TTVL và TTLĐ.
1. TTVL và TTLĐ không tơng tác
ở đây TTVL và TTLĐ có sự tách biệt, không liên hệ với nhau. Nó là hai
chủ thể độc lập. Lợng lao động trên TTLĐ không tìm thấy hoặc không đáp ứng
cung cầu việc làm trên TTVL. Với mối quan hệ này trên TTLĐ thì thừa lợng lao
động đang có nhu làm việc còn TTVL số việc làm đợc tạo ra vẫn còn trống.
Giữa TTVl và TTLĐ có tình trạng nh vậy có thể là do sự mất cân đối hay chênh
lệch về chất lợng lao động trên TTLĐ và yêu cầu của việc làm trên TTVL,
Nguyên nhân của tình trạng này là do nguồn nhân lực cha đợc đào tạo đúng với
ngành nghề. Một nớc mà giữa TTVL và TTLĐ có mối quan hệ nh trên thì tỷ lệ
thất nghiệp là rất lớn, gây khó khăn cho toàn xã hội, nền kinh tế phát triển chậm
hoặc không phát triển.
2.TTVL và TTLĐ tơng đối đồng nhất.
Nghĩa là giữa TTVL và TTLĐ có sự liwn kết chặt chẽ, có thể xảy ra 2 tr-
ờng hợp.

- TTLĐ lớn hơn TTVL
- TTVL lớn hơn TTLĐ
Mặc dù có sự chêch lệch nhau giữa hai thị trờng nhng sự chênh lệch là
không đáng kể. Giữa hai thị trờng có mối quan hệ nay tức là lực lợng lao động
10
trên TTLĐ đáp ứng hầu nh các yêu câù của công việc trên TTVL ngời lao động
đợc đào tạo đúng với ngành nghề . Có thể nói mối quan hệ này chỉ tồn tại ở
những nóc công nghiệp phát triển với hệ thống giáo dục- đào tạo và hớng
nghiệp khá hoàn chỉnh. Một nớc giữa TTVL và TTLĐ có mối quan hệ này thì tỷ
lệ thất nghiệp là rất nhỏ thì TTLĐ lớn hơn TTVL; và không xảy ra tình trạng
thất nghiệp khi TTVL lớn hơn TTLĐ mà lúc đó xảy ra tình trạng d thừa việc
làm.
3. TTVL và TTLĐ có sự tơng tác nhng cha chặt chẽ.
Đây là mối quan hệ tơng đối phổ biến ở các nớc đang phát triển khi mà
hệ thống giáo dục đào tạo hớng nghiệp còn thấp. Nền kinh tế cha phát triển số
việc làm tạo ra còn thấp.Với mối quan hệ này chỉ một phần lực lợng lao động
đáp ứng đợc một số lợng công việc nhất định, có hiện tợng thừa việc làm và
thừa lao động nhng lợng lao động này lại không đáp ứng đợc yêu cầu của công
việc dẫn đến tình trạng lãng phí nguồn nhân lực xã hội. TYr lệ thất nghiệp của
đất nớc còn khá cao.

Ch ơng II. phân tích mối quan hệ thị trờng việc làm và thị trờng lao
động ở việt nam
I. Thực trạng thị tr ờng việc làm
Đờng lối đổi mới, phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần do Đảng
ta khởi xớng và lãnh đạo đã tạo ra nhiều điều kiện thuậ lợi để ngời lao động có
cơ hội tạo việc làm và có việc làm đáp ứng nhu cầu bức xúc về đời sống, góp
11
phần ổn định đời sống tình hình kinh tế xã hội. Giải quyết vấn đề lao động việc
làm trong 15 năm đổi mới vừa qua đã có những bớc tiên vững chắc, có thể có

đánh giá khái quát nh sau.
Một là, số việc làm mới đợc tạo ra ngày càng lớn, theo số liệu báo cáo
chính thức của tổng cục thống kê: việc làm đã tăng từ 30,2 triệu trong năm 1990
lên 40,6 triệu trong năm 2000, bình quân mỗi năm tăng thêm 1 triệu.Trong thời
gian 5 năm (1996-2000) số ngời có việc làm tăng từ 34,6 triệu lên 40,6 tăng 6
triệu ( 17,6%) bình quân hằng năm tăng khoảng 3,2%. Năm 2001-2003 tạo ra
4,3 triệu việc làm và năm 2004 tạo thêm 1,59 triệu việc làm. Theo số liệu trên
nhận thấy số việc làm ( cung việc làm )đợc tạo ra trong nền kinh tế quốc dân có
xu hớng gia tăng đáp ứng số lao động tăng thêm hàng năm trên TTLĐ.
Với tốc độ phát triển kinh tế của nớc ta trong 5 năm qua (2001-2005) luôn giữ ở
mức trên 7% đã tạo điều kiện thuận lợi để thu hút lao động vào các ngành kinh
tế.Từ đầu năm 2000 đến tháng 9 năm 2003 có 76 601 doanh nghiệp đăng kí với
số vốn kinh doanh qui đổi là 9,5 tỷ USD gấp 1,7 lần về số doanh nghiệp và hơn
4 lần về số vốn đăng kí so với giai đoạn 1991 -1999. Năm 2002 tổng số lao
động làm việc trong các doanh nghiệp đã lên tới 6 triệu ngời chiếm 16% tổng số
lao động. Trong 4 năm (2001-2004) các hoạt động phát triển kinh tế xã hội từ
việc sử dụng các nguồn vốn đầu t theo các ngành , theo các lĩnh vực đã tạo chỗ
việc làm mới cho 4,429 triệu ngời, trong đó đầu t nớc ngoài tạo việc làm cho
1,977 triệu ngời ( thông qua các dự án phát triển trọng điểm thu hút 849 000 lao
động; đầu t của Nhà nớc vào các khu công nghiệp, khu chế xuất thu hút 233
000 lao động; các doanh nghiệp hoạt động theo luật doanh nghiệp thu hút 895
000 lao động), các chơng trình phát triển Nông nghiệp- nông thôn tạo việc làm
cho 2,077 triệu ngời, các dự án đầu t nớc ngoài phát triển và mở rộng sản xuất
tạo đợc 245 000 chỗ việc làm mới.
Hai là tỉ lệ thất nghiệp giảm tỉ lệ sử dung thời gian lao động tăng. Trong
4 năm(2001-2004) cả nớc tạo việc làm cho 5,9 triệu lao động, hạ tỉ lệ thất
nghiệp ở khu vực nông thôn lên 79%( dự kiến kế hoạch năm 2005 là 80%). quỹ
vay vốn quốc gia về việc làm góp phần quan trọng trong việc hỗ trợ lao động
thất nghiệp có việc làm, ngời thiếu việc làm có việc làm đầy đủ, tăng tỉ lệ sử
12

dụng thời gian lao động nông thôn.Tuy nhiên tỉ lệ thất ngiệp ở thành thị giảm
chậm, thời gian lao động ở nông thôn tăng chậm.
Ba là có sự chuyển dịch cơ cấu việc làm giữa ngành công nghiệp nông
nghiệp dịch vụ. Cơ cấu lao động trong các ngành kinh tế chuyển dịch theo h-
ớng tích cực, tỉ lệ lao động làm việc trong nhóm ngành nông lâm ng nghiệp tiếp
tục giảm từ 62,8% năm 2001 còn 57,9%b năm 2004, trong khi đó tỉ lệ này trong
các ngành công nghiệp xây dựng và thơng mạip dịch vụ tăng đáng kể, tơng
ứng là 17.4% và 24,7%. Trong giai đoạn 1996-2000 khu vc nông lâm ng nghiệp
đã ổn định việc làm cho 23,5 triệu lao động và thu hút gần 2 triệu lao động mới.
Khu vực công nghiệp xây dựng và dịch vụ thơng mại thu hút thêm 2,2triệu
lao động. Khu dịch vụ có bớc phát triển mạnh tăng thêm 2,3 -2,4 triệu lao động.
Mặc dù đã có sự chuyển dịch việc làm giữa nông lâm ng nghiệp ,công nghiệp
xây dựng và dịch vụ thơng mại nhng số việc làm ở nông nghiệp vẫn cha
đáp ứng số lao động d thừa , và việc làm cha có tính ổn định cao(chủ yếu là việc
làm theo thời gian ngắn, tạm thời) tỉ lệ thất nghiệp trá hình còn khá cao.
Bốn là các hình thức của TTVL.
Để giải quyết mối quan hệ cung cầu việc làm, TTVL đã có sự vận động
mạnh mẽ với sự ra đời và hoạt động của các hình thức sau
- Các hội chợ việc làm.
Hội chợ việc làm là một hoạt động mới và hữu ích trong việc thông tin
TTVL ở nớc ta. Việc tổ chức hội chợ việc làm trong thời gian vừa qua đợc tiến
hành khá phong phú và đa dạng với những hoạt động chính là
- Hoạt động giới thiệu và quảng cáo về sự phát triển của doanh
ngiệp qua băng hình, biểu đồ, tờ rơi
- Hoạt động trao đổi trực tiếp bằng hình thức diễn đàn giữa ngời
sử dụng lao động, doanh nghiệp, cơ sở dạy nghề và cơ quan nhà
nớc với ngời lao động, học sinh, sinh viên.
- Hoạt động phỏng vấn, tuyển lao động trực tiếp tại hội chợ việc
làm.
13

×