Tải bản đầy đủ (.pdf) (3 trang)

Nhà sàn - Nét độc đáo từ văn hoá Mường pdf

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (96.43 KB, 3 trang )

Nhà sàn - Nét độc đáo từ văn hoá Mường

Mặc dù đã trải qua không ít thăng trầm,
nhưng đến nay nhiều bản làng của người
Mường ở Hoà Bình vẫn còn nguyên những
nét mộc mạc, còn giữ trong mình nhiều nét
văn hoá, sinh hoạt mang đặc trưng riêng của
dân tộc.
Không giống với nhà sàn của nhiều dân tộc khác, nhà sàn của Mường không ngoài
ý nghĩa đối với gia đình còn mang ý nghĩa cộng đồng xã hội, không chỉ là nhu cầu
về vật chất là để trú ngụ nắng mưa, ngủ nghỉ, mà còn đáp ứng nhu cầu tâm linh.
Nhà sàn của người Mường là kiểu kiến trúc cổ truyền. Việc dựng nhà sàn của
đồng bào là kết quả của một quá trình dài đúc rút kinh nghiệm cư trú. Điều đó thể
hiện ở áng mo (Đẻ đất, đẻ nước). Trong áng mo này đã nói về sự ra đời của nhà
sàn người Mường. Trong đó nói, khi người Mường sinh ra chưa có nhà nên phải
sống trong các hang núi, hốc cây, họ phải đối mặt với nhiều thiên tai hiểm hoạ.
Việc dựng nhà của người Mường đòi hỏi nhiều công đoạn, nhiều sức lực nên họ
có phong tục giúp đỡ nhau. Người giúp gỗ, người giúp công, giúp sức trong việc
làm nhà của người Mường như đóng góp nguyên vật liệu, lương thực, thực phẩm
và ngày công đã thể hiện sự quan tâm chung của cả bản làng, tinh thần “tương
thân tương ái”, đoàn kết cộng đồng sâu sắc.
Nhà của người Mường thường có ba đến năm gian. Những gia đình đông con thì
nhà lên đến bảy – mười hai gian. Loại nhà này vậy ngày nay còn rất ít. Nhà dù ít
hay nhiều gian đều có một sàn bên trái để bắc cầu thang và máng nước sinh hoạt.
Nhà sàn người Mường thường được chia làm 2 hoặc nhiều gian. Gian đầu tiên từ
cầu thang lên gọi là “pen ngoài”. Đây là nơi tiếp khách và cũng là nơi để bàn thờ
tổ tiên. Gian tiếp theo còn gọi là “pen tlong” được coi là một gian buồng, có
hướng nhìn ra sân. Đây mới được xem là gian nhà chính. Ở đây người ta làm bếp
và diễn ra mọi sinh hoạt đời sống hàng ngày của chủ nhân. Nhà sàn gồm có 4 mái.
Hai mái trước có hình thang cân, hai mái đầu hồi có hình tam giác cân. Kết cấu
nhà sàn truyền thống của người Mường khá độc đáo; nhà có 2 vì kèo, 4 cột cái, 4


cột con, giữa hai đầu cột nối với nhau gọi là quết (xà ngang). Các đòn tay nối các
vì kèo với nhau, trên các tay có các hàng rui nối từ nóc nhà xuống cuối mái hiên,
trên rui có các hàng mè nằm vuông góc với rui. Trên cùng được đặt một cây gỗ
hoặc cây tre tuỳ theo loại nhà gọi là đòn nóc. Nhà sàn của người Mường được lợp
bằng cỏ tranh đan thành phên có chiều dài từ 1,2 - 1,5 mét. Có nơi lợp bằng lá cọ
hoặc rơm cũng đan thành phên như tấm tranh. Về mùa hè rất mát mẻ, mùa đông
thì kín gió, ấm cúng. Kích thước ngôi nhà sàn còn thể hiện sự giàu có, địa vị xã
hội của chủ nhân. Chủ yếu chia theo 4 cấp vị Lang, Ậu, Tạo, Nõ. Theo đó, các
ngôi nhà này đều có những đặc trưng riêng để phân biệt với các nhà khác trong
làng bản. Nhà lang là nhà dành cho tầng lớp cao nhất, nó thể hiện cho quyền lực,
sự giàu có, ấm no.
Nhà Ậu là nhà dành cho tầng lớp dưới lang, giúp nhà lang các công việc quản lý,
thu thuế Nhà Tạo là nhà dành cho tầng lớp thường dân trong xã hội Mường.
Cuối cùng là nhà Nõ, đây là nhà nhà dành cho tầng lớp bần cùng nhất trong xã hội
như mẹ goá, con côi.
Cuộc sống của đồng bào người Mường ở Hoà Bình hiện nay đã khác xưa rất
nhiều, tuy vậy, những nét văn hoá truyền thống đặc sắc, trong đó có nhà sàn vẫn
còn được lưu giữ. Ta vẫn còn được thấy các bản Mường ở thung lũng đá vôi, thật
bình yên, thật hiền hoà như từ xưa nó vốn có.

×