Tải bản đầy đủ (.pdf) (5 trang)

Cảnh giác bệnh lỵ trực khuẩn dễ gây dịch pdf

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (117.96 KB, 5 trang )

Cảnh giác bệnh lỵ trực khuẩn dễ gây
dịch
Lỵ trực khuẩn là bệnh truyền nhiễm lây qua đường
tiêu hóa do trực khuẩn lỵ (Shigella) gây nên. Lâm sàng
biểu hiện với tình trạng nhiễm độc toàn thân, nhiễm
độc thần kinh và viêm đại tràng ở các mức độ khác
nhau.
Bệnh dễ phát thành dịch, diễn biến thường lành tính, tuy
nhiên với thể nặng và thể tối độc, nếu điều trị không đúng
và không kịp thời dễ dẫn tới tử vong hoặc để lại những di
chứng nặng nề.

Lỵ trực khuẩn dễ lây truyền qua đường tiêu hóa
Đặc điểm của mầm bệnh
Trực khuẩn lỵ có tên khoa học là Shigella, đây là vi khuẩn
hình que, bắt màu Gr, không có vỏ, không sinh nha bào,
có nội độc tố. Shigella được chia thành 4 nhóm được ký
hiệu A, B,C,D với nhiều type huyết thanh. Trực khuẩn lỵ
có sức đề kháng tương đối cao ở môi trường thông
thường, đặc biệt nó có thể tồn tại trong nước đá nhiều
tuần. Tuy nhiên nó bị diệt nhanh trong nước sôi, ánh sáng
mặt trời, thuốc sát khuẩn thông thường như Cloramin
B…, xà phòng.
Bệnh xảy ra khắp nơi trên thế giới nhưng xuất hiện nhiều
ở các nước có khí hậu nhiệt đới và các nước kém phát
triển. Hằng năm có khoảng 140 triệu người mắc, tử vong
600.000. Bệnh xảy ra quanh năm nhưng nhiều nhất vào
mùa hè. Nguồn bệnh là các bệnh nhân mắc bệnh lỵ trực
khuẩn hoặc người mang mầm bệnh không triệu chứng.
Bệnh lây qua đường tiêu hóa thông qua nguồn thực phẩm
nhiễm mầm bệnh hoặc qua tay, chân. Ruồi, nhặng là các


trung gian truyền bệnh đóng vai trò quan trọng. Mọi
người, mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh, bệnh hay gặp ở
trẻ em dưới 3 tuổi, người già, người suy giảm miễn dịch.
Biểu hiện của bệnh
Biểu hiện lâm sàng đa dạng tùy theo sức đề kháng của
bệnh nhân, type huyết thanh, các bệnh mạn tính khác kèm
theo. Có thể là người mang mầm bệnh không triệu chứng,
lỵ trực khuẩn mạn tính nhưng cũng có thể là lỵ trực khuẩn
cấp tính. Trong lỵ trực khuẩn cấp tính lại có thể điển hình
với các mức độ nhẹ, vừa, nặng; nhưng có thể bệnh nhân ở
thể không điển hình; cũng có bệnh nhân ở thể tối độc. Thể
thông thường điển hình, mức độ vừa. Sau khi mắc bệnh 1
– 3 ngày, bệnh nhân đột ngột xuất hiện sốt cao, sốt nóng
có gai rét, đôi khi có rét run. Kèm theo sốt là đau đầu
nhiều, đau toàn bộ đầu, mệt mỏi, bơ phờ, thờ thẫn, mất
ngủ, da xanh tái, chán ăn, khát nước, môi khô, đái ít…
Đau bụng âm ỉ dọc theo khung đại tràng, nhất là vùng hố
chậu trái, đôi lúc đau quặn thành cơn làm bệnh nhân xuất
hiện cảm giác buồn đi đại tiện. Sau mỗi lần đi đại tiện,
cảm giác đau xu hướng giảm sau đó lại xuất hiện trở lại.
Đi đại tiện xuất hiện sau mỗi lần đau quặn bụng, đi ngày
nhiều lần, từ vài lần đến vài chục lần, khi đại tiện luôn có
cảm giác mót rặn. Phân lỏng, sệt lúc đầu, sau đó phân
toàn nhầy máu lẫn lộn, nhầy mủ, nước phân như nước rửa
thịt, tanh và thối. Nếu bệnh nhân không được điều trị hoặc
điều trị không đúng, bệnh sẽ có những diễn biến nặng nề
hơn.
Thể thông thường điển hình, mức độ nặng
Hay xảy ra ở trẻ em, người trên 50 tuổi, người suy giảm
miễn dịch, mắc bệnh mạn tính. Sốt cao 39-40

o
C, kèm theo
đau đầu, rất mệt mỏi, nét mặt phờ phạc, thờ thẫn, li bì, u
ám, gọi hỏi đáp ứng chậm, có khi lú lẫn, thậm chí có thể
hôn mê, da xanh tái hoặc da vân đá. Bệnh nhân có nôn,
buồn nôn, nấc, đi đại tiện rất nhiều lần, thậm chí phân tự
chảy ra khỏi hậu môn, phân toàn máu, mủ. Bệnh nhân suy
kiệt, gầy sút nhanh, mất nước, điện giải nặng nề, luôn
khát nước, môi khô, má tóp, mắt trũng sâu, đái ít, da khô
lạnh. Nếu không điều trị hoặc điều trị không đúng, người
bệnh có thể tử vong.
Thể tối độc
Hay xảy ra ở trẻ em, người trên 50 tuổi, người suy giảm
miễn dịch, mắc bệnh mạn tính. Đây là bệnh cảnh của sốc
nhiễm khuẩn – nhiễm độc, người bệnh thường tử vong
sau 24-48 giờ, người bệnh tử vong do hôn mê sâu, rối
loạn, suy sụp chức năng đa phủ tạng.
Điều trị thế nào?
Bù nước, điện giải là vấn đề quan trọng nhất, đặc biệt nếu
lỵ trực khuẩn cấp xảy ra ở trẻ em, phải cho trẻ uống bù
nước ngay vì ở trẻ em thể trọng cơ thể nhỏ, khi tiêu chảy,
sốt cao rất dễ bị mất nước, điện giải, sẽ nhanh chóng gây
giảm khối lượng tuần hoàn và rối loạn nước điện giải.
Ngay tại nhà, cần bù nước bằng dung dịch oresol hoặc
viên hydrite. Cần chú ý pha dung dịch bù nước phải theo
đúng hướng dẫn sử dụng, không được chia nhỏ gói oresol
hoặc viên hydrite để pha làm nhiều lần. Dung dịch bù
nước đã pha nếu quá 12 giờ không uống hết phải bỏ đi.
Kháng sinh: có nhiều loại kháng sinh có thể sử dụng
trong điều trị lỵ trực khuẩn như nhóm imidazole, nhóm

beta lactam, quinolon… tùy theo tình hình thực tế. Hiện
nay hay sử dụng và hiệu quả nhất là nhóm quinolon. Tuy
nhiên, theo khuyến cáo, chỉ sử dụng kháng sinh với các
trường hợp ở thể vừa trở lên, không dùng cho thể nhẹ.
Dùng thuốc gì, liều dùng bao nhiêu và dùng như thế nào
cần có ý kiến của bác sĩ, bệnh nhân không được tự ý sử
dụng.
Chú ý : Bên cạnh bồi phụ nước điện giải và dùng kháng
sinh, cần cho bệnh nhân sử dụng thêm các thuốc sinh tố,
an thần, trợ tim mạch và điều trị các triệu chứng khác nếu


×