Tải bản đầy đủ (.doc) (5 trang)

ky thuat tien tren thu

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.14 MB, 5 trang )

Kỹ thuật chích và sử dụng kim chích trên heo
Trong thực tiễn sản xuất heo gần đây yêu cầu
việc chích heo ngày càng nhiều. Việc chích heo giúp
cung cấp vào cơ thể heo nh hỗn hợp sắt, kháng sinh,
vaccin, hormon, thuốc chống viêm, vitamin, thuốc gây
mê và những sản phẩm dung dịch tiêm truyền.
Những đ ờng chích thuốc khi điều trị
Mỗi một sản phẩm đều có một đờng đa thuốc
đợc chỉ định và ghi rõ khi điều trị mà giúp đạt đợc hiệu
quả tối đa và gây rủi ro thấp nhất. Việc giới thiệu
những đờng đa thuốc đợc ghi rõ trên nhãn hiệu sản
phẩm. Hãy đọc kỹ nhãn hiệu sản phẩm cẩn thận nếu
nh bạn có bất kì thắc mắc gì về đờng đa thuốc, liều lợng sử dụng, hoặc những sự đề phòng khác.
Có 4 đờng chích thuốc trong điều trị bao gồm:
1. Chích dới da (SQ): Phải thấp hơn hoặc ở duới da
2. Chích bắp thịt (IM): Chích vào trong cơ.
3. Chích xoang bụng (IP): Đa vào trong xoang bụng.
4. Chích tĩnh mạch (IV).
Chích dới da:
Phơng pháp này thờng đợc sử dụng trên heo con cho tới khi tách mẹ. Vị trí có thể chích đợc
một cách dễ dàng là ở trên vùng da lỏng lẻo ở phía trong khuỷu chân dọc theo thành bụng. Giữ cố
định heo dễ dàng. Giữ cố định heo dễ dàng. Khi giữ 2 chân sau của heo ngợc lên, vị trí chích sẽ lộ ra
ở phía trong chân sau. Sử dụng vị trí này tránh gây tổn thơng đến cơ và thần kinh.
Trên heo nái có thể chích dới da ở vùng da lỏng lẻo dới gốc tai phía sau
Để tránh trào thuốc ra ngoài ở vị trí chích, nên trợt kim dới da cách xa vị trí đâm kim vào
da trớc khi bơm thuốc. Một lợi ích lớn của việc chích dới da để điều trị là có thể chích một lợng
lớn thuốc, dung dịch v.v vào dới da mà không phải lo ngại có thể gây
tổn thơng do áp lực thuốc lớn.
Độ dài kim sử dụng khi chích dới da
Giai đoạn Cỡ kim Độ dài kim
Heo con 18 hoặc 20 1/2 inch


Heo cai sữa 18 hoặc 20 1/2 inch
Heo thịt 18 3/4 inch
Nái 18 1 inch
Ghi chú: 1inch = 2.54cm
Chích bắp thịt:
Đây là vị trí chích đợc giới thiệu thờng xuyên nhất. Thuốc đa vào bắp thịt thờng đợc hấp thu
vào trong máu nhanh hơn so với chích dới da. Để tránh trào thuốc ra ngoài từ vị trí chích, nên kéo da
qua một bên trớc khi đâm kim, sau đó đâm kim vào và bơm thuốc vào. Khi rút kim ra thì da sẽ bật trở
lại vào vị trí cũ, bao phủ vết chích trong cơ và giữ thuốc toàn bộ ở trong con vật.
Trên heo choai, nhiều tổn thơng có thể xảy ra nếu không chích đúng kỹ thuật. Việc chích
những thuốc dễ gây kích thích ở gần với dây thần kinh chi phối hoạt động của chân sau có thể
dẫn tới đi cà nhắc và trong một số trờng hợp gây liệt chân. chọn vị trí chích sạch để chích sẽ làm
Hình 1:
Vị trí
phù
hợp để
chích
dưới da
gi¶m nh÷ng nguy c¬ g©y ¸p xe. NÕu g©y ¸p xe khi chÝch vµo vïng c¬ ®ïi hc nh÷ng vïng c¬
kh¸c sÏ lµm ph¸ hủ vïng c¬ ®ã vµ cã thĨ ph¶i c¾t bá.
Do ®ã, vïng cỉ lµ vÞ trÝ thÝch hỵp ®Ĩ chÝch trªn heo mäi løa ti. Nªn chÝch th¼ng vµo vÞ
trÝ phÝa bªn cỉ vµ phÝa sau tai. Ph¶i chó ý kh«ng ®ỵc chÝch thc vµo mì v× sau ®ã thc sÏ ®ỵc
hÊp thu vµo m¸u rÊt kÐm.
Khi chÝch b¾p thÞt ph¶i sư dơng ®óng cì kim ®Ĩ ®¶m b¶o thc ®ỵc ®a vµo trong c¬. §é
dµi kim ®ỵc qut ®Þnh bëi ®é ti cđa heo. Kim 0.5 inch ®ỵc chØ ®Þnh ®Ĩ chÝch b¾p cho heo con
tuy nhiªn nã kh«ng phï hỵp chót nµo khi chÝch cho heo n¸i.
Cì kim sư dơng khi chÝch b¾p thÞt
Giai ®o¹n Cì kim §é dµi kim
Heo con 18 hc 20 5/8 inch hc 1/2 inch
Heo cai s÷a 16 hc 18 3/4 inch hc 5/8 inch

Heo thÞt 16 1 inch
Heo n¸i vµ näc 14 hc 16 1 inch hc 1-1/2 inch
Ghi chó: 1inch = 2.54 cm
Lỵng thc mµ cã thĨ an toµn khi chÝch vµo c¬ còng ®ỵc qut ®Þnh theo kÝch cì heo. Trªn
heo con, 1 - 2ml/ 1 vÞ trÝ chÝch lµ võa ®đ. Trªn n¸i, lỵng thc lµ 5 - 10ml/ 1 vÞ trÝ chÝch. NÕu ph¶i
chÝch mét lỵng thc lín h¬n quy ®Þnh, ph¶i chia liỊu ®Ĩ chÝch v¶o nhiỊu vÞ trÝ. LiỊu thc lín khi
chÝch vµo mét vÞ trÝ cã thĨ g©y tỉn th¬ng cho c¬ do sù chÌn Ðp vµ lµm thc hÊp thu chËm.
Khi chÝch b¾p, cã mét mĐo nhá lµ h·y kÐo ngỵc pitong l¹i sau khi ®©m kim vµo con vËt
Kim phải được chích thẳng
vào cơ.
Kim được chích nghiêng một
góc để tránh đâm vào cơ.
Tiªm mét liỊu nhá vµo mét vÞ trÝ: - Kh«ng ®­ỵc qu¸ tèi ®a 10
cc
/ 1 vÞ trÝ ë heo lín.
- Kh«ng qu¸ 2
cc
/ 1 vÞ trÝ ë heo nhá.
VÞ trÝ 2. VÞ trÝ phï hỵp ®Ĩ chÝch b¾p thÞt
để chắc chắn rằng kim không đi vào mạch máu. Đối với một số thuốc nh là Procaine Penicillin G
có thể gây chết nếu chích trực tiếp vào mạch máu thay vì chích vào cơ.
Chích xoang bụng:
Đờng đa thuốc này trong điều trị thờng đợc tránh bởi vì nhiều biến chứng có thể xảy ra.
Khi đâm kim vào trong xoang bụng có thể đâm kim vào cơ quan nội tạng và những thuốc gây
kích thích khi tiêm vào có thể gây viêm phúc mạc. Hơn nữa, một số cơ quan nội tạng dính vào
thành bụng hoặc dính vào nhau có thể dẫn đến những vấn đề sinh sản sau đó. Đờng chích vào
xoang bụng chỉ nên sử dụng khi có sự chỉ định và hớng dẫn của bác sĩ thú y.
Chích tĩnh mạch:
Không có nhiều những tĩnh mạch nông có thể tìm thấy dễ dàng trên heo. Tĩnh mạch tai là
vị trí thích hợp, nhng khó để đâm kim vào. Do đó, phơng pháp này ít đợc sử dụng, phơng pháp

này thờng đợc sử dụng nhất trong trờng hợp gây mê, chích thuốc bổ hoặc truyền dịch trợ sức trợ
lực bởi vì thuốc đợc chuyển rất nhanh đến những cơ quan cần tác động. Nhng phơng pháp này rất
dễ gây nguy hiểm cho heo, do đó, chỉ áp dụng theo sự chỉ định và hớng dẫn của bác sĩ thú y.
Những yếu tố ảnh hởng đến kỹ thuật chích:
Một vài yếu tố ảnh hởng từng phơng pháp chích riêng biệt khi chích thuốc. Những yếu tố
này bao gồm:
1. Độ tuổi và kích cỡ heo.
2. Phơng pháp giữ cố định.
3. Loại thuốc chích.
4. Liều lợng khi chích.
5. Tính chất của thuốc (độ nhớt và lỏng).
6. Đờng đa thuốc đợc chỉ định.
Đối với heo nhỏ thì việc cố định đợc dễ dàng và khi giữ cố định tốt thì việc chích cũng dễ dàng
hơn. Bởi vì cơ của heo con nhỏ hơn cơ của heo choai nên phải chắc chắn là chích vào trong cơ khi
dùng phơng pháp chích bắp thịt. Đối với heo lớn (trên 25 kg), nái trởng thành và đực giống thì khó
khăn hơn khi cố định nhng vị trí có thể chích đợc cũng lớn hơn vì cơ của chúng lớn hơn.
Chỉ định đờng đa thuốc khi điều trị phải theo dõi để tránh d thuốc. Liều lợng và độ nhớt
của thuốc ảnh hởng đến vị trí chích và sự lựa chọn cỡ (đờng kính) và độ dài của kim. Số kim đợc
quyết định bởi độ lớn và độ dài của kim, số kim càng lớn thì đờng kính của kim càng nhỏ. Khi
chích thuốc nhớt và đặc thì cảm giác chung thờng có xu hớng chọn kim có đờng kính lớn. Tuy
nhiên, trong thực tế hiện nay có một loại kim mà ngời chăn nuôi dùng phổ biến là số kim không
Chớch thuoỏc vaứo túnh maùch tai treõn heo
naựi
theo quy ®Þnh nµy, sè kim tû lƯ thn víi ®é dµi vµ ®êng kÝnh cđa kim.
Tuy nhiªn, viƯc lùa chän kim cã ®êng kÝnh nhá nhÊt (cã thĨ lµ cì kim lín nhÊt) trong khi
chÝch cã thĨ sÏ cho hiƯu qu¶ ®iỊu trÞ nhanh h¬n. Nh÷ng kim nµy sÏ g©y tỉn th¬ng nhá nhÊt cho
heo vµ g©y stress Ýt nhÊt. Ngoµi ra, vÕt chÝch nhá sÏ lµm gi¶m sù trµo thc ra tõ vÕt chÝch.
∗ Lùa chän kim chÝch:
NhiỊu lo¹i cì (®êng kÝnh) vµ ®é dµi kim cã thĨ sư dơng ®ỵc ®èi víi løa ti heo ®ã. Nãi
chung, khi chÝch nªn sư dơng nh÷ng kim cã mòi kim ng¾n nhÊt vµ sè kim lín nhÊt (®êng kÝnh

nhá nhÊt) mµ yªu cÇu kÜ tht cho phÐp. Tuy nhiªn ®é dµi t¨ng lªn, gi¶m sè kim th× mòi kim sÏ
cøng h¬n vµ gi¶m kh¶ n¨ng bÞ cong vµ g·y kim.
Cã 2 lo¹i kim cã thĨ sư dơng ®Ĩ chÝch lµ kim sư dơng mét lÇn vµ kim sư dơng nhiỊu lÇn.
Kim dïng nhiỊu lÇn lµm b»ng inox cßn kim dïng mét lÇn kh«ng lµm b»ng s¾t nguyªn chÊt. Kim
inox cøng h¬n kim sư dơng mét lÇn nhng gi¸ ban ®Çu ®¾t h¬n, tuy vËy chóng cã thĨ sư dơng l¹i
nhiỊu lÇn. Khi mòi kim bÞ cïn th× cã thĨ mµi nhän l¹i. Kim sư dơng nhiỊu lÇn cã thĨ kinh tÕ h¬n
so víi kim sư dơng mét lÇn.
Kim sư dơng mét lÇn gi¸ mua ban ®Çu rỴ h¬n nhng dƠ g·y vµ kh«ng mµi l¹i ®ỵc. Mét sè ngêi
ch¨n nu«i thay kim sau mçi lÇn chÝch mét con heo, lỵi Ých cđa viƯc sư dơng kim chÝch mét lÇn lµ lo¹i
trõ tèi thiĨu sù l©y lan bƯnh. VÝ dơ, trong ®µn heo cã vÊn ®Ị kÝ sinh trïng ®êng m¸u th× viƯc thay kim
gi÷a mçi lÇn chÝch mét con heo lµ rÊt quan träng ®Ĩ ®Ị phßng sù l©y lan cđa bƯnh.
∗ Lùa chän èng chÝch:
Mét vµi lo¹i èng chÝch kh¸c nhau cã thĨ ®ỵc sư dơng ®Ĩ chÝch. Lùa chän èng chÝch ®óng sÏ
®¶m b¶o kÜ tht chÝch ®óng vµ nh÷ng vÉn ®Ị x¶y ra khi chÝch ®ỵc h¹n chÕ tèi ®a. Tuy nhiªn èng
chÝch còng gåm 2 lo¹i chÝnh lµ èng chÝch dïng 1 lÇn vµ èng chÝch cã thĨ sư dơng l¹i.
èng chÝch sư dơng mét lÇn ®ỵc lµm b»ng nhùa cøng nªn gi¸ thµnh thÊp nhng ph¶i ®Çu t
nhiỊu lÇn.
èng chÝch sư dơng nhiỊu lÇn ®ỵc chÕ t¹o tõ thđy tinh, hỵp kim vµ cao su. HiƯn nµy cã èng
chÝch tù ®éng hc trªn c¸n pit«ng cã chia liỊu lỵng chÝch lµ phỉ biÕn nhÊt.
Cì kim, tÝnh tõ tr¸i qua ph¶i: 20 X
1/2"; 18 X 1/2"; 16 X 3/4"; 16 X 1"; 16
X 1-1/2"; 14 X 1"; 14 X 1-1/2".
Kim số 9 = kim 18 X ½, kim số 12 = kim 16 X ¾, kim số 16 = kim 14 X ¾,
kim số 18G = kim 16 X 1.
Kim chích sử dụng nhiều lần phân liều chích trên pitông
Kim
chích
sử
dụng
1 lần

Tuy nhiên, có một số loại ống chích tự động đợc sử dụng nhiều. Loại ống chích tự động có
thể điều chỉnh liều lợng chích từ 1 - 5ml mỗi lần bơm thuốc. Lợi ích của ống chích tự động là
điều chỉnh liều và chích thuốc nhanh. Nó rất thuận tiện và tiết kiệm thời gian để chỉnh liều và tiến
hành chích khi phải chích số lợng heo lớn ở cùng độ tuổi.
Bảo quản ống chích:
Đối với những ống chích sử dụng nhiều lần thì việc bảo quản là rất quan trọng. Phải chú ý
làm sạch và sát trùng kỹ ống chích trớc và sau khi chích. Cách tốt nhất để làm sạch là tháo rời
từng bộ phận của ống chích rồi rửa chúng bằng nớc ấm và nớc xà bông. Sau khi làm sạch xong,
sát trùng từng bộ phận tiếp tục rửa qua nớc sạch để làm sạch chất sát trùng còn d. Việc vệ sinh
sát trùng kĩ rất quan trọng nếu phải chích vaccin sống, khi đó chất sát trùng có thể giết chết vi
trùng trong thành phần của vaccin làm cho chúng mất tính gây bệnh. Ngoài ra có thể luộc những
bộ phận của ống chích trong nớc nóng cũng là cách sát trùng tốt. Chú ý không để quá nóng đối
với những bộ phận nhựa và cao su của ống chích.
Sau khi đã làm sạch và sát trùng chúng ta phải bảo quản kĩ, có thể bôi một ít dầu sạch vào
pitông hoặc một ít Glyxerin rồi mới cho vào ống thuỷ tinh. Không đợc bảo quản ống chích đã
làm sạch và sát trùng trên giá bẩn ở trong chuồng heo.
Khi chích yêu cầu thực hiện theo những bớc sau:
1. Giữ cố định heo một cách chắc chăn.
2. Chọn liều chích đúng trên ống chích.
3. Vị trí chích trên heo, vị trí sạch và sát trùng bằng cồn, iod, hoặc chất sát trùng khác.
4. Đảm bảo không có bọt khí xuất hiện trong ống chích.
5. Đâm kim vào con heo nhanh và chắc chắn.
6. Thuốc đợc đa vào một cách nhanh chóng (ép pitông).
7. ép chặt pitông xuống trong khi rút kim ra.
8. Thả pitông ra và chuẩn bị lần chích tiếp theo.
Đôi khi nên kiểm tra ống chích và điều chỉnh liều lợng để đảm bảo rằng không có bị vỡ
hoặc bị thay đổi.
Ngi vit: Nguyn c Nho
Theo: H. Neil Becker, clinical veterinarian, University of Florida, www.uky.edu
James G. Floyd, Auburn University, www.aces.edu

Ong
chớch
tửù
ủoọng

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay
×