Tải bản đầy đủ (.pdf) (167 trang)

Huy động cộng đồng trong giáo dục quốc phòng an ninh cho sinh viên trường đại học tài nguyên và môi trường

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (12.74 MB, 167 trang )

LỜI CAM ĐOAN

Tên tôi là : Tiến Thị Mai
Công tác tại trƣờng Đại học Tài Nguyên và Môi Trƣờng Hà Nội
Sau một thời gian học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu, đến nay tôi đã
hoàn thành luận văn thạc sỹ với đề tài “ Huy động cộng đồng trong giáo dục
quốc phòng an ninh cho sinh viên trƣờng Đại học Tài Nguyên và Môi
Trƣờng Hà Nội”
Thuộc chuyên ngành : Gáo dục và phát triển cộng đồng
Mã số : Thí điểm
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dƣới sự
hƣớng dẫn của PGS.TS Nuyễn Hồi Loan, các kết quả nghiên cứu là trung
thực và chƣa đƣợc cồng bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.
Lời cam đoan này đảm bảo nếu sai tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm .
Hà Nội, tháng 6 năm 2017
Ngƣời viết cam đoan

Tiến Thị Mai


LỜI CẢM ƠN
Trong thời gian học tập và hoàn thiện luận văn , tác giả đã nhận đƣợc
sự quan tâm động viên, khuyến khích và tạo điều kiện giúp đỡ tận tình của
các cấp lãnh đạo , chuyên viên, giáo viên, sinh viên trƣờng Đại học Tài
Nguyên và Môi Trƣờng Hà Nội và Quận Bắc Từ Liêm.
Tác giả chân thành cảm ơn các thầy, các cô Trƣờng Đại học sƣ phạm Hà
Nội, mà trực tiếp là các thầy, cô Khoa Tâm lý Gáo dục sau Đại học đã tận tình
giảng dạy, hƣớng dẫn, giúp đỡ tác giả trong suốt thời gian học tập tại trƣờng.
Tác giả xin trân thành cảm ơn sự động viên, tạo điều kiện giúp đỡ của
Ban chỉ huy quân sự quận bắc từ liêm, lãnh đạo , phòng ban, giảng viên,các
anh chị đồng nghiệp trƣờng đại học Đại học Tài Nguyên và Môi Trƣờng Hà


Nội trong thời gian tác giả học tập và hoàn thiện luận văn này.
Đặc biệt tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến thầy
hƣớng dẫn PGS.TS Nuyễn Hồi Loan đã tận tình hƣớng đẫn, chỉ bảo và giúp
đỡ tác giả tong quá trình triển khai, ngiên cứu và hoàn chỉnh luận văn
Tuy nhiên , do trình độ hiểu biết cũng nhƣ thời gian và phạm vi, lĩnh
vực công tác có phần hạn chế cho nên luận văn không thể tránh khỏi những
thiếu sót; mặt khác tong thực tiễn công tác còn đặt ra nhiều vấn đề cần giải
quyết, song tác giả có thể chƣa nghiên cứu , tìm hiểu hết, do vậy, tác giả rất
mong đƣợc sự đóng góp chân thành của quý thầy cô, đồng nghiệp và bạn đọc
để luận văn đƣợc hoàn thiện và ngày càng có tính khả thi hơn .
Hà Nội , tháng 6 năm 2017
Tác giả luận văn
Tiến Thị Mai


MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU .............................................................................................. 1
1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................ 1
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 4
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu .............................................................. 4
4. Giả thuyết khoa học ...................................................................................... 4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 5
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu ........................................................................ 5
7. Phƣơng pháp nghiên cứu ............................................................................... 5
8. Dự kiến cấu trúc của luận văn ....................................................................... 6
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG TRONG GIÁO
DỤC QUỐC PHÒNG – AN NINH TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC ............... 7
1.1. TỔNG QUAN LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ................................ 7
1.1.1.Lịch sử ra đời và các giai đoạn phát triển của Giáo dục Quốc phòng –
An ninh tại Việt Nam ........................................................................................ 7

1.1.2.Giáo dục Quốc phòng – An ninh trong giáo dục đại học. ..................... 15
1.1.3. Kinh nghiệm quốc tế về giáo dục Quốc phòng - An ninh. ................... 20
1.2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA ĐỀ TÀI ..................................... 21
1.2.1. Quốc phòng – An ninh .......................................................................... 21
1.2.2. Huy động cộng đồng ............................................................................. 28
1.3. TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG TRONG GIÁO
DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC ........................... 30
1.3.1. Những thuận lợi và thách thức đặt ra đối với hoạt động huy động cộng
đồng trong Giáo dục Quốc phòng – An ninh cho sinh viên trong bối cảnh mới
......................................................................................................................... 30
1.3.2. Tầm quan trọng của giáo dục Quốc phòng - An ninh cho sinh viên
......................................................................................................................... 33


1.4. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG TRONG
NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH CHO SINH
VIÊN ĐẠI HỌC ................................................................................................ 39
1.4.1.Mục tiêu, nội dung chƣơng trình và phƣơng pháp ................................. 39
1.4.2.Cán bộ quản lí, giảng viên ..................................................................... 40
1.4.3. Phối hợp với cộng đồng tổ chức hoạt động học của sinh viên ............. 41
1.4.4.Phát triển cơ sở vật chất, thiết bị dạy học. ............................................. 43
1.4.5.Chủ trƣơng chính sách của nhà nƣớc, của địa bàn dân cƣ ..................... 43
1.4.6. Nhận thức và tham gia huy động phát triển giáo dục quốc phòng của
các tổ chức xã hội ............................................................................................ 44
1.4.7.Nhận thức của gia đình, cha mẹ sinh viên ............................................. 44
Tiểu kết chƣơng 1 .......................................................................................... 45
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG NHẰM
NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG – AN NINH CHO SINH
VIÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI.......................... 46
2.1. KHÁI QUÁT VỀ LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN VÀ CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA

TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI .................... 46
2.1.1. Lịch sử phát triển của nhà trƣờng ......................................................... 46
2.1.2. Bộ máy tổ chức ...................................................................................... 48
2.1.3.Trình độ đào tạo ..................................................................................... 49
2.1.4. Ngành nghề đào tạo .............................................................................. 49
2.2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG TRONG GIÁO
DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH CHO SINH VIÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI
NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI ........................................................... 50
2.2.1. Thực trạng thực hiện huy động trong mục tiêu, nội dung chƣơng trình và
phƣơng pháp ..................................................................................................... 50


2.2.2. Thực trạng thực hiện nội dung huy động cộng đồng của cán bộ quản lí,
giảng viên ........................................................................................................ 57
2.2.3. Thực trạng thực hiện nội dung huy động chính quyền địa phƣơng và
đoàn thể. .......................................................................................................... 59
2.2.4. Thực trạng thực hiện nội dung huy động gia đình, cha mẹ sinh viên ... 61
2.2.5. Thực trạng huy động cộng đồng nhằm tổ chức hoạt động học cho sinh
viên.

. .................... 63

2.2.6. Thực trạng về việc tổ chức cơ sở vật chất, thiết bị dạy học .................. 63
2.2.7. Thực trạng huy động trong cơ chế ........................................................ 65
2.2.8. Thực trạng kết quả giáo dục quốc phòng - an ninh của sinh viên trƣờng Đại
học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội ............................................................... 68
Tiểu kết chƣơng 2 .......................................................................................... 78
Chƣơng 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG
NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH
CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ

NỘI TRONG BỐI CẢNH MỚI. ...................................................................... 79
3.1. NHỮNG NGUYÊN TẮC ĐỂ XÂY DỰNG BIỆN PHÁP...................... 79
3.1.1. Yêu cầu, nguyên tắc của việc đề xuất các biên pháp ............................ 79
3.2. MỘT SỐ BIỆN PHÁP HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG TRONG QUỐC
PHÒNG - AN NINH CHO TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI
TRƢỜNG HÀ NỘI ......................................................................................... 80
3.2.1.Tuyên truyềnnâng cao nhận thức cho các lực lƣơng trong và ngoài
trƣờng về tầm quan trọng của việc huy động cộng đồng trong Giáo dục Quốc
phòng - An ninh............................................................................................... 80


3.2.2. Tăng cƣờng huy động sức mạnh tổng hợp của cấp ủy đảng, chính quyền
địa phƣng và của các tổ chức xã hội trong cộng đồng đối với việc Giáo dục
Quốc phòng - An ninh cho sinh viên. ............................................................. 84
3.2.3. Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lí, giảng viên đủ về số lƣợng, mạnh về
chất lƣợng và hợp lí về cơ cấu ........................................................................ 86
3.2.4. Phân loại đối tƣợng để huy động và định rõ cách thức để huy động
......................................................................................................................... 90
3.2.5. Đổi mới nội dung chƣơng trình, phƣơng pháp dạy học giáo dục Quốc
phòng - An ninh cho sinh viên củaTrƣờng Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng
Hà Nội phù hợp với mục tiêu yêu cầu giáo dục .............................................. 91
3.2.6. Tăng cƣờng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và ứng dụng công nghệ
thông tin trong dạy học Giáo dục Quốc phòng - An ninh cho sinh viên Trƣờng
Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội ................................................... 92
3.2.7. Phối hợp các lực lƣợng thực hiện giáo dục Quốc phòng - An ninh cho
sinh viên Trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội ....................... 96
3.3. KHẢO NGHIỆM TÍNH CẦN THIẾT, TÍNH KHẢ THI VÀ HIỆU QUẢ
CỦA CÁC BIỆN PHÁP................................................................................ 100
3.3.1.Tính cần thiết, tính khả thi của biện pháp ............................................ 107
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................. 111

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................... 115
PHỤ LỤC ..................................................................................................... 125


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Mức độ phù hợp của mục tiêu GDQP - AN cho SV ...................... 51
Bảng 2.2. Mức độ phù hợp của nội dung GDQP - AN cho SV ...................... 53
Bảng 2.3. Mức độ phù hợp của phƣơng pháp dạy học GDQP - AN cho Sv .. 56
Bảng 2.4. Mức độ phù hợp của môn học GDQP - AN cho Sv ....................... 61
Bảng 2.5. Mức độ phù hợp của chƣơng trình môn học GDQP - AN cho Sv . 62


DANH MỤC VIẾT TẮT

CA

Công an



Cao đẳng

CNXH

Chủ nghĩa xã hội

ĐH

Đại học


GDĐT

Giáo dục đào tạo

GDQP

Giáo dục quốc phòng

GDQP - AN

Giáo dục Quốc phòng – An ninh

HS

Học sinh

MTTQ

Mặt trận tổ quốc

QP - AN

Quốc phòng – An ninh

SV

Sinh viên

XHCN


Xã hội chủ nghĩa


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ
nghĩa,Giáo dục Quốc phòng toàndân, trong đó Giáo dục Quốc phòng cho học
sinh, sinh viên là một nội dung quan trọng của nhiệm vụ xây dựng nền Quốc
phòng toàn dân, là một bộ phận của nền giáo dục quốc dân. Ngoài ra Giáo dục
Quốc phòng - An ninh còn góp phần rèn luyện hình thành nhân cách, nâng
cao ý thức Quốc phòng, củng cố nền Quốc phòng toàn dân vững mạnh
Dựng nƣớc phải đi đôi với giữ nƣớc. Đó là quy luật tồn tại và phát triển
của dân tộc Việt Nam trong mấy ngàn năm lịch sử. Khi có giặc ngoại xâm
cũng nhƣ khi đất nƣớc hoà bình thịnh trị, ông cha ta luôn chăm lo kế sách dài
lâu, quân ở trong dân “ngụ binh ƣ nông” sẵn sàng làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ
quốc, “sâu rễ bền gốc” luyện binh lúc thƣ nhàn, “thái bình nên gắng sức, non
nƣớc ấy ngàn thu”.
Dƣới sự lãnh đạo của Đảng, truyền thống dựng nƣớc và giữ nƣớc của dân
tộc ta đƣợc phát huy cao độ trong chiến lƣợc phát triển đất nƣớc, xây dựng chủ
nghĩa xã hội (CNXH) và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa (XHCN) là hai nhiệm
vụ chiến lƣợc của cách mạng Việt Nam. Sự gắn bó có tính lịch sử, biện chứng tất
yếu này khẳng định quy luật tồn tại và phát triển của dân tộc ta luôn luôn gắn
liền hai nhiệm vụ chiến lƣợc xây dựng và bảo vệ đất nƣớc.
Xu hƣớng toàn cầu hoá về kinh tế đang là một xu hƣớng khách quan.
Toàn cầu hoá về kinh tế, dù nhiều, dù ít, các nƣớc đều có sự phụ thuộc lẫn
nhau; quan hệ “đối tƣợng”, “đối tác” trở nên không rõ ràng, vừa hợp tác, vừa
đấu tranh. Xu hƣớng toàn cầu hóa về kinh tế giúp cho việc phát triển kinh tế,
thúc đẩy sự giao thoa về văn hóa xã hội, tuy nhiên ngoài những thuận lợi, nó
cũng mang lại những thách thức nhất định. Với điều kiện kinh tế - xã hội phát
triển nhƣ hiện nay, sinh viên dễ dàng tiếp cận đƣợc những luồng thông tin


1


khác nhau qua rất nhiều các phƣơng tiện thông tin đại chúng: Đài, báo,
internet… Tuy nhiên không phải thông tin nào cũng đúng, cũng mang tính
khách quan. Tình hình đó làm cho nhiệm vụ Quốc phòng ngày nay đã có
nhiều thay đổi cả về nội dung, phƣơng thức và đối tƣợng. Nghị quyết Đại hội
Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ IX về Quốc phòng – An ninh đã chỉ rõ
những yêu cầu mới về bảo vệ Tổ quốc: “Bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là
bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ
An ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và nền văn hoá; bảo vệ Đảng, Nhà
nƣớc, nhân dân và chế độ XHCN; bảo vệ sự nghiệp đổi mới và lợi ích quốc
gia, dân tộc”.
Thế giới đang đứng trƣớc những vấn đề có tính toàn cầu, bản thân mỗi
nƣớc không thể tự giải quyết đƣợc mà phải có sự phối hợp đa phƣơng nhƣ: bảo
vệ hoà bình; ngăn chặn nạn khủng bố; các bệnh hiểm nghèo; bảo vệ môi trƣờng;
chống tội phạm quốc tế... đã đặt ra những vấn đề mới về bảo vệ Tổ quốc.
Yêu cầu mới về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc đòi hỏi phải nâng cao hơn
nữa chất lƣợng, hiệu quả công tác Quốc phòng bảo đảm cho đất nƣớc nói
chung và từng khu vực tỉnh, thành phố phải luôn chủ động, sẵn sàng, không
để bị bất ngờ trƣớc mọi tình huống xảy ra; giữ vững ổn định, ngăn ngừa, đẩy
lùi mọi nguy cơ chiến tranh, để tập trung xây dựng đất nƣớc. Điều đó đặt ra
yêu cầu quan trọng là phải tăng cƣờng GDQP toàn dân. Phải gắn kết chặt chẽ
quá trình Giáo dục – đào tạo với việc thực hiện nhiệm vụ Quốc phòng – An
ninh, nhằm tăng cƣờng tính hiệu quả trong việc thực hiện hai nhiệm vụ chiến
lƣợc. Thực hiện tốt các mặt công tác Quốc phòng, trong đó có nhiệm vụ
GDQP cho sinh viên là thiết thực góp phần ổn định chính trị, trật tự, an toàn
xã hội tạo điều kiện thuận lợi để phát triển sự nghiệp giáo dục – đào tạo.
Trong thời gian qua, nhiều cán bộ, giáo viên giáo dục Quốc phòng – An

ninh đã tận tụy phấn đấu cho sự nghiệp chung của đất nƣớc cũng nhƣ góp phần

2


tích cực, hiệu quả trong việc hình thành nhân cách ngƣời học, phong trào giáo
dục Quốc phòng – An ninh trên địa bàn dân cƣ của cả nƣớc cũng đang hoạt
động một cách tích cực. Bên cạnh những kết quả đã đạt đƣợc,việc dạy học của
giáo dục Quốc phòng – An ninh trong các nhà trƣờng còn gặp nhiều khó khăn,
bất cập nhƣ: học sinh, sinh viên không chú trọng việc rèn luyện, tu dƣỡng tƣ
tƣởng cách mạng, giáo viên dạy chƣa nhiệt tình, chƣơng trình còn nặng về lý
luận, chƣa đổi mới phƣơng pháp dạy học. Cơ sở vật chất chƣa đảm bảo, dụng
cụ học tập, rèn luyện còn thiếu thốn.
Trƣờng Đại họcTài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội trực thuộc Bộ Tài
nguyên và Môi trƣờng, là một cơ sở đào tạo cán bộ cho ngành Tài nguyên
và Môi trƣờng. Trong thời gian qua nhà trƣờng đã có nhiều đổi mới về nội
dung, chƣơng trình đào tạo, mở thêm nhiều ngành đào tạo, chất lƣợng đào
tạo từng bƣớc đựơc nâng cao. Cùng với sự phát triển chung của nhà trƣờng,
bộ môn giáo dục thể chất – Giáo dục Quốc phòng đƣợc giao nhiệm vụ tổ
chức giảngdạy môn học giáo dục Quốc phòng, ngoài mục tiêu kiến thức,
còn góp phần hoàn thiện nhân cách cho sinh viên của nhà trƣờng. Trong
thời gian qua, với lực lƣợng giảng viên cơ hữu ít (7 ngƣời), và số lƣợng
sinh viên hàng năm trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội
tuyển sinh ngày càng tăng, dẫn đến những mặt hạn chế nhất định trong
công tác giáo dục Quốc phòng – An ninh:
- Hiệu quả hoạt động môn học giáo dục Quốc phòng chƣa cao, đặc biệt
tình hình trong nƣớc cũng nhƣ bối cảnh thế giới có nhiều biến động mạnh
- Đội ngũ giáo viên giảng dạy môn giáo Quốc phòng còn thiếu về số
lƣợng và chất lƣợng, chƣa đáp ứng đƣợc nhu cầu phát triển của nhà trƣờng.
- Các biện pháp huy động cộng đồng trong công tác giáo dục Quốc

phòngcòn kém hiệu quả, chậm đổi mới tƣ duy và phƣơng thức thực hiện.

3


- Cơ sở vật chất còn thiếu thốn, không đảm bảo về chất lƣợng cũng
nhƣ số lƣợng.
- Sinh viên có tâm lý xem nhẹ coi môn giáo dục Quốc phòng là môn
phụ nên có sự lơ là trong việc học tập.
- Sinh viên chƣa có ý thức học tập môn giáo dục Quốc phòng dẫn đến
kết quả học tập chƣa cao.
Căn cứ vào mục tiêu yêu cầu và thực tiễn đào tạo của nhà trƣờng, với
mong muốn góp phần
Quốc phòng
ởTrƣờng Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội, tôi tiến hành nghiên cứu
đề tài “Huy động cộng đồng trong giáo dục quốc phòng – an ninh cho sinh
viên trường đại học tài nguyên và môi trường Hà Nội ”
2.Mục đích nghiên cứu
Tìm hiểu một số nội dung huy động cộng đồng trong giáo dục Quốc
phòng - An ninh cho sinh viên trƣờng đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội
3.Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1.Khách thể nghiên cứu: Công tác huy động cộng đồng nhằm nâng
cao chất lƣợng giáo dục Quốc phòng - An ninh cho sinh viên Trƣờng Đại học
Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội .
3.2. Đối tƣợng nghiên cứu:Biện pháp huy động cộng đồng trong GDQP
–AN cho sinh viên trƣờng đại học tài nguyên và môi trƣờng Hà Nội
4. Giả thuyết khoa học
Hiện nay, việc huy động cộng đồng nhằm nâng cao chất lƣợng Giáo
dục Quốc phòng - An ninh cho sinh viên Trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi
trƣờng Hà Nội đang đƣợc quan tâm và thực hiện. Tuy nhiên, hiệu quả còn

nhiều hạn chế nhƣ: phƣơng pháp, hình thức tổ chức còn chƣa đa dạng, phong
phú, sự quan tâm của các ban ngành và sinh viên về môn họcGiáo dục Quốc
phòng – An ninh còn chƣa đầy đủ và đúng cách. Nếu huy động đƣợc cộng
đồng trong Giáo dục Quốc phòng – An ninh một cách đồng bộ và phù hợp,
khả thi thì sẽ nâng cao đƣợc hiệu quả chất lƣợng Giáo dục Quốc phòng - An
ninh cho sinh viên.

4


5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1.Hệ thống hóa một số vấn đề về huy động cộng đồng nhằm nâng cao
chất lƣợng giáo dục môn học Giáo dục Quốc phòng - An ninh cho sinh viên.
5.2.Khảo sát thực trạng: Hoạt động dạy học Giáo dục Quốc phòng - An
ninh tại Trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội.
5.3.Đề xuất một số biện pháp huy động cộng đồng trongGiáo dục Quốc
phòng - An ninh cho sinh viên Trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
6.1. Đối tƣợng nghiên cứu
Huy động cộng đồng trong Giáo dục Quốc phòng - An ninh cho sinh
viên Trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội.
6.2.Khách thể khảo sát
- Cán bộ chức năng
- Chính quyền địa phƣơng
- Tổ chức xã hội
- Gia đình phụ huynh
- Giáo viên
- Sinh viên
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1.Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu lý luận:

Phân tích, phƣơng pháp tổng hợp, hệ thống hoá các văn bản, tài liệu
khoa học có nội dung liên quan đến đề tài.
7.2. Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phƣơng pháp điều tra
7.2.2. Phƣơng pháp quan sát
7.2.3. Phƣơng pháp phỏng vấn và phỏng vấn sâu
7.2.4. Phƣơng pháp chuyên gia

5


7.2.5. Tổng kết kinh nghiệm huy động cộng đồng trong giáo dục Quốc
phòng – An ninh cho sinh viên tại một số trƣờng đại học.
7.3. Phƣơng pháp thống kê toán học
8. Dự kiến cấu trúc của luận văn
Mở đầu
Chƣơng 1. Cơ sở lí luận về huy động cộng đồng trong hoạt động dạy
học giáo dục giáo dục Quốc phòng – An ninh trong các trƣờng đại học
Chƣơng 2. Thực trạnghuy động cộng đồng trong hoạt động dạy học
giáo dục Quốc phòng – An ninh cho sinh viên tại Trƣờng Đại học Tài nguyên
và Môi trƣờng Hà Nội hiện nay
Chƣơng 3. Đề xuất một số biện pháp huy động cộng đồng trong giáo
dục Quốc phòng - An ninh cho sinh viên Trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi
trƣờng Hà Nội.

6


Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG TRONGGIÁO DỤC

QUỐC PHÒNG – AN NINH TRONG CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC
1.1.

TỔNG QUAN LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1.1. Lịch sử ra đời và các giai đoạn phát triển của giáo dục Quốc
phòng – An ninh tại Việt Nam
Xây dựng đất nƣớc phải đi đôi với giữ nƣớc đó là một trong những quy
luật đã đƣợc dân tộc ta đúc kết nên trong lịch sử. Từ dƣới chế độ phong kiến,
các triều đại trị vì đất nƣớc tuy mạnh yếu khác nhau nhƣng lúc nào cũng quan
tâm đến kế sách dựng nƣớc phải đi đôi với giữ nƣớc. Nhiều bậc hiền tài đã
nghiên cứu hiến kế sách hay cho việc trị nƣớc và giữ nƣớc. Việc luyện
quân,việc chiêu tập binh mã, việc rèn quân, luyện quân, việc khoan thƣ sức
dân để làm kế sâu rễ bền gốc… là những kế sách có giá trị nhƣ những tài liệu
khoa học về quốc phòng của dân tộc.
Từ truyền thống lịch sử đó nhận thức đƣợc quy luật dựng nƣớc phải đi
đôi với giữ nƣớc, đồng thời tiếp tục phát huy giá trị truyền thống của dân tộc
trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, Hồ Chí Minh và Đảng Cộng
sản Việt Nam đã sớm có những chủ trƣơng, giải pháp mang tính chiến lƣợc về
vấn đề quốc phòng và GDQP. Những chủ trƣơng, chính sách đó cùng với
những văn bản pháp quy của Chính phủ về GDQP không chỉ là cơ sở pháp lý
mà còn là một cơ sở khoa học, cơ sở phƣơng pháp luận định hƣớng cho các
hoạt động nghiên cứu về QP-AN trong thời đại mới.
Trong giai đoạn hiện nay, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn
biến nhanh chóng, phức tạp, tiềm ẩn những yếu tố khó lƣờng. Đối với nƣớc
ta, các thế lực thù địch vẫn ráo riết chống phá, chủ yếu bằng chiến lƣợc diễn
biến hoà bình, nhằm xoá bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, xoá bỏ vai
trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản, chuyển hoá cách mạng nƣớc ta đi chệch
hƣớng xã hội chủ nghĩa. Nhằm xây dựng và bảo vệ vững chắc nƣớc Việt Nam


7


XHCN chúng ta cần xây dựng một thế trận quốc phòng toàn dân, an ninh
nhân dân trong đó sinh viên ở các trƣờng đại học, cao đẳng nói chung và
sinh viên trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng nói riêng là một lực
lƣợng hùng hậu, có sức khỏe, có trình độ học vấn, có tiềm năng sáng tạo,
có khả năng tiếp cận và làm chủ khoa học kỹ thuật hiện đại, chủ nhân
tƣơng lai của đất nƣớc.
T

-

Từ v

c

nh

-

-

c

h

8



Khi c

Đến năm 1991, Chủ tịch Hội đồng Bộ trƣởng (nay là Thủ tƣớng Chính
phủ) ban hành Chỉ thị 420/CT về giáo dục quốc phòng và đào tạo sĩ quan dự
bị trong HS,SV; tiếp tục khẳng định: ”Giáo dục quốc phòng là yêu cầu không
thể thiếu được trong chương trình ở các trường phổ thông trung học, dạy
nghề, trung học chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học, kể cả quốc lập dân lập và
các loại hình đào tạo khác; là nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược đào tạo
con người mới là nhằm giáo dục cho thế hệ trẻ nói chung và cho học sinh,
sinh viên lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh
thần tập thể, tư duy và kiến thức quân sự, chuấn bị nhân lực và đào tạo nhân
tài cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc”. Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ
quốc trong sự nghiệp đổi mới của đất nƣớc, Bộ QP đã phối hợp với Bộ
GDĐT biên soạn, ban hành Chương trình Giáo dục quốc phòng thay thế

9


Chƣơng trình Huấn luyện quân sự phổ thông. Nhƣ vậy, kể từ năm 1991
Chƣơng trình Huấn luyện quân sự phổ thông cho HS,SV đƣợc đổi tên thành
Chƣơng trình Giáo dục quốc phòng.
đào tạo, đến năm 2000 chƣơng trình tiếp tục đƣợc sửa đổi, bổ sung để cập
nhật kiến thức QP, quân sự và phù hợp với các quy định quản lí, chỉ đạo của
các cấp học và trình độ đào tạo.
Ngày 10/7/2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 116/2007/NĐ-CP
về GDQP-AN, theo đó Chƣơng trình GDQP cho HS,SV đƣợc sửa đổi bổ sung
kiến thức về an ninh và cập nhật kiến thức QP, quân sự. Chƣơng trình GDQPAN trình độ ĐH, CĐ đƣợc ban hành theo Quyết định số 81/2004/QĐBGDĐT ngày 24/12/2007 (thay thế Chƣơng trình môn GDQP ban hành theo
Quyết định số 12/2000/QĐ-BGD&ĐT). Từ đây, môn học GDQP chính thức
đổi thành GDQP-AN.
Giáo dục quốc phòng - An ninh là môn học duy nhất đƣợc Luật định

(Luật Quốc phòng, Luật Nghĩa vụ quân sự), đƣợc Đảng và Nhà nƣớc quan
tâm, đƣợc quy định trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật, đƣợc xác định
cụ thể về mục tiêu, thời gian và kiến thức tối thiểu. Chỉ thị 12-CT/TW ngày
03/5/2007 của Bộ Chính trị về tăng cƣờng sự lãnh đạo của Đảng với công tác
GDQP, an ninh trong tình hình mới; nhằm góp phần thực hiện mục tiêu giáo
dục toàn diện đối với thế hệ trẻ HS,SV trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc.Gần đây nhất là nghị định 13/2014/NĐ-CP hƣớng dẫn luật GDQP và
an ninh nhằm thực hiện đến năm 2020 có trên 90% giảng viên giáo dục quốc
phòng an ninh đƣợc đào tạo trình độ chuẩn, đúng chuyên ngành giáo dục quốc
phòng an ninh trở lên.

10


Tuy nhiên, xem xét tổng thể sự phát triển của chƣơng trình môn học từ
Huấn luyện quân sự phổ thông, đến GDQP và GDQP-AN đều có thiên hƣớng
giúp SV thành thạo về kỹ năng quân sự.
Vẫn có quan điểm cho rằng GDQP-AN cho SV phải huấn luyện kiến
thức tối thiểu của ngƣời chiến sĩ. Điều này không riêng ngƣời thiết kế chƣơng
trình mà cả những ngƣời tổ chức thực hiện và cơ quan chức năng, chỉ đạo
cũng đều có tƣ duy nhƣ vậy. Vì thế hiện nay vẫn còn nhiều trƣờng, nhiều cán
bộ trong Ngành và ngoài Ngành đều gọi “tuần huấn luyện quân sự”, “tuần
đổi cách nhìn về môn học. Mục tiêu GDQP-AN đối với HS,SV là:
giáo dục toàn diện cho HS,SV về lòng yêu nước, yêu CNXH, niềm tự hào và
sự trân trọng đối với truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc,
của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam; có ý thức cảnh giác trước âm
mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch; có kỹ năng quân sự cần thiết để tham
gia vào sự nghiệp xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân
dân, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.


-AN tro
-

nhi

11


Những chủ trƣơng, giải pháp, văn bản quy phạm pháp luật về giảng dạy
GDQP-AN đã tạo thành cơ sở pháp lý cho các hoạt động huy động cộng đồng
trong GDQP-AN ở các nhà trƣờng nói chung và trong hệ thống giáo dục quốc
dân nói riêng. Hơn thế nữa, những chủ trƣơng, giải pháp và những văn bản đó
là kết quả của sự nghiên cứu từ thực tiễn GDQP-AN ở Việt Nam và sự vận
dụng lý luận về giáo dục trong tình hình mới. Quá trình hình thành, phát triển
của các chủ trƣơng, chính sách, các văn bản quy phạm pháp luật về quốc
phòng và GDQP-AN cũng là quá trình hoàn thiện học thuyết chiến tranh nhân
dân, quốc phòng toàn dân theo tƣ tƣởng Hồ Chí Minh. Học thuyết đó đã giúp
cho dân tộc Việt Nam đất không rộng, ngƣời không đông vẫn chiến thắng các
kẻ thù to lớn, hùng mạnh hơn mình gấp nhiều lần, đã giành và giữ đƣợc độc
lập dân tộc trong các tình huống khó khăn, phức tạp “ngàn cân treo sợi tóc”,
trong những “cơn lốc chính trị” của thời đại. Ngày nay học thuyết đó đã trở
thành học thuyết khoa học chung của thời đại, đƣợc nhiều nƣớc trên thế giới
nghiên cứu và học tập, làm theo. Đó là sự cống hiến của dân tộc Việt Nam về
lý luận QP toàn dân, trong đó có sự kết hợp của cộng đồng trong GDQP-AN.
Từ thực tế của thế giới hiện nay, vấn đề QP-AN quốc gia đang đƣợc đặt
ra nhƣ một vấn đề thời sự nóng hổi của nhiều quốc gia trên thế giới, trong khu
vực và trong nƣớc. Huy động cộng đồng trong GDQP-AN cho HS,

-


12


K

-

-

-

-

-

13


tro

GDQP

-

HS,SV

uỳnh. Trung tâm

14


-


-

XHCN. Đồng thời đã đề xuất các giải pháp khác nhau và công tác phối hợp
với cộng đồng nhằm nâng cao chất lƣợng GDQP-AN ở các nhà trƣờng.
1.1.2. Giáo dục Quốc phòng – An ninh trong giáo dục đại học.
1.1.2.1. Đặc điểm môn học
GDQP – AN là môn học đƣợc luật định, nó đƣợc thể hiện rất rõ trong
đƣờng lối giáo dục của Đảng và đƣợc thể chế hóa bằng các văn bản quy phạm
pháp luật của Nhà nƣớc, nhằm giúp cho sinh viên thực hiện mục tiêu “hình
thành và bồi dƣỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân, đáp ứng yêu
cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.
Kế tục và phát huy những kết quả đã thực hiện Chƣơng trình huấn
luyện quân sự phổ thông (theo NĐ 219/CP của Chính phủ năm 1961), Giáo
dục quốc phòng (năm 1991), trong những năm qua, để để đáp ứng yêu cầu
nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới và phù hợp với quy chế giáo
dục – đào tạo trình độ đại học, năm 2000 chƣơng trình môn học tiếp tục đƣợc
bổ sung, sửa đổi; đến năm 2007 thực hiện chỉ thị 12/ CT của Bộ chính trị và
nghị định 116/NĐ của Chính phủ về Giáo dục quốc phòng – an ninh, môn học

15


Giáo dục quốc phòng đƣợc lồng ghép nội dung Giáo dục an ninh thành môn
học Giáo dục quốc phòng – an ninh. Nhƣ vậy trong từng giai đoạn cách mạng,
chƣơng trình môn học Giáo dục quốc phòng – an ninh đều có những đổi mới
phục vụ cho sự nghiệp Giáo dục nói chung và công tác quốc phòng an ninh
nói riêng trong từng thời kì, gắn kết chặt chẽ các mục tiêu của giáo dục – đào

tạo với Quốc phòng - An ninh.
Giáo dục Quốc hòng – An ninh là môn học bao gồm kiến thức khoa
học xã hội, nhân văn, khoa học tự nhiên và khoa học kĩ thuật quân sự và thuộc
nhóm các môn học chung, có tỉ lệ lý thuyết chiếm trên 70% chƣơng trình môn
học. Nội dung bao gồm những kiến thức cơ bản về đƣờng lối quốc phòng,
quân sự của Đảng, công tác quốc phòng quân sự địa phƣơng; về kĩ năng quân
sự, an ninh cần thiết đáp ứng yêu cầu xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn
dân, an ninh nhân dân.
Giáo dục Quốc phòng – An ninh góp phần xây dựng , rèn luyện ý thức
tổ chức kỷ luật, tác phong khoa học ngay khi sinh viên đang học tập trong các
trƣờng đại học , cao đẳng, trung cấp chuyên ngiệp và khi ra công tác sau này.
Giảng dạy và học tập tốt môn học giáo dục Quốc phòng – An ninh là góp
phần đào tạo cho xã hội một đội ngũ cán bộ khoa học kĩ thuật có chuyên môn
nghiệp vụ có ý thức, năng lực sẵn sàng tham gia thực hiện nhiệm vụ bảo vệ
Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trên mọi cƣơng vị công tác.
1.1.2.2. Chương trình
Đến năm học 2011-2012, trên toàn quốc và Thông tƣ 31/2012/TTBGDĐT ban hành chƣơng trình GDQP-AN hệ ĐH, CĐ. Chƣơng trình đƣợc
xây dựng trên cơ sở phát triển trình độ các cấp học dƣới, bảo đảm liên thông,
logíc; mỗi học phần là những khối kiến thức tƣơng đối độc lập, tiện cho sinh
viên tích lũy trong quá trình học tập. Kết chƣơng trình gồm 3 phần chính:

16


Phần 1: Mục tiêu, thời gian, thời điểm thực hiện.
Phần 2: Tóm tắt nội dung các học phần và chƣơng trình.
Học phần I : Đƣờng lối quân sự của Đảng, 45 tiết.
Học phần II: Công tác quốc phòng, an ninh, 45 tiết.
Học phần III: Quân sự chung, 75 tiết.
Sinh viên học 3 học phần, 165 tiết

Phần 3: Tổ chức thực hiện chƣơng trình; phƣơng pháp giảng dạy, học
và đánh giá kết quả học tập.
1.1.2.3. Đối tượng nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu của môn học bao gồm đƣờng lối quốc phòng,
quân sự của Đảng, công tác quốc phòng, an ninh, quân sự và kĩ năng quân sự
cần thiết.
1.1.2.4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu môn học
Việc nghiên cứu môn học giáo dục quốc phòng – an ninh đòi hỏi phải
nắm vững cơ sở phƣơng pháp luận, phƣơng pháp nghiên cứu cụ thể phù hợp
với đối tƣợng, phạm vi và tính chất đa dạng của nội dung môn học này.
a. Cơ sở phương pháp luận:
Cơ sở phƣơng pháp luận chung nhất của việc nghiên cứu giáo dục
Quốc phòng – An ninh là học thuyết Mác – Lênin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh.
Trong đó những quan điểm của các nhà kinh điển Mác – Lênin và Chủ tịch
Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội, về xây dựng lực lƣợng vũ trang nhân
dân, về xây dựng nền quốc phòng toàn dân... là nền tảng thế giới quan, nhận
thức luận của sự nghiên cứu, vận dụng đƣờng lối quân sự của Đảng và những
vấn đề cơ bản khác của giáo dục Quốc phòng – An ninh.
Việc xác định học thuyết Mác – Lênin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh là cơ
sở phƣơng pháp luận, đòi hỏi quá trình nghiên cứu, phát triển giáo dục Quốc

17


×