Tải bản đầy đủ (.doc) (15 trang)

SKKN doi moi phuong phap day tap doc lop 2

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (145.6 KB, 15 trang )

Phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Nam S¸ch
Trêng TiÓu häc Nam hång
söa ph¸t ©m ngäng l / n
cho häc sinh tiÓu häc
ý kiÕn ®¸nh gi¸ cña nhµ trêng
ý kiÕn ®¸nh gi¸ cña Phßng Gd & §T
1
A. Phần mở đầu:
I. Đặt vấn đề:
Báo cáo chính trị Đại hội IX của Đảng (2001) đã chỉ rõ:"Phát triển giáo dục
là nền tảng, nguồn nhân lực chất lợng cao, là một trong những động lực quan trọng
thúc đẩy sự nhgiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, là yếu tố cơ bản để phát
triển xã hội, tăng trởng kinh tế nhanh và bền vững".
Bớc vào thế kỷ XXI, giáo dục Việt Nam đã trải qua hơn mời năm đổi mới và
thu đợc nhều thành quả tốt đẹp. Tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt đợc, từng
bớc thực hiện các mục tiêu của xã hội. Năm học 2003-2004 toàn ngành giáo dục
cùng đẩy mạnh phong trào thi đua: Dạy tốt- học tốt, nâng cao chất lợng giáo dục
tạo sự đột biến có tính đột phá đi lên con đờng công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Ngày nay, đất nớc đang trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá nên rất
cần những con ngời có tri thức, có khoa học kỹ thuật. Trớc yêu cầu của sự phát
triển kinh tế xã hội đòi hỏi nền giáo dục phải thay đổi mục tiêu đào tạo, xét lại nội
dung và phơng pháp dạy học. Đó là việc làm rất bức xúc và cần thiết hiện nay.
Chính vì vậy, chất lợng dạy và học trong nhà trờng đang là vấn đề đợc các
nhà giáo dục hết sức quan tâm. Đay là một trong những việc làm quan trọng, góp
phần đào tạo nhân tài cho đất nớc. Vì thế, biết bao thầy cô giáo ngày đêm miệt mài
nghiên cứu để có những sáng kiến mới, những kinh nghiệm hay, nhằm cải tiến ph-
ơng pháp dạy học cho phù hợp với nhận htức của học sinh.
Trong giáo dục phổ thông nói chung và ở trờng Tiểu học nói riêng, môn học
Tiếng Việt là một môn quan trọng, chiếm vị trí chủ yếu trong chơng trình. Môn này
có đặc trng cơ bản là: Nó vừa là môn học cung cấp cho học sinh một khối lợng kiến
thức cơ bản nhằm đáp ứng đợc những mục tiêu, nhiệm vụ của từng bài học, vừa là


công cụ để học tập tất cả các môn học khác. Trẻ em muốn nắm đợc kỹ năng học
tập, trớc hết cần nghiên cứu tiếng mẹ đẻ- chìa khoá của nhận thức, của học vấn, của
sự phát triển trí tuệ đúng đắn, nó cần thiết cho tất cả các em khi bớc vào cuộc sống.
ở nớc ta, môn Tiếng Việt có vai trò quan trọng, là một môn học chính ở nớc ta,
trong đó không thể không kể đến môn Tập đọc.
Dạy môn Tập đọc trong các trờng Tiểu học đang là vấn đề đợc các trờng, các
nhà nghiên cứu và toàn xã hội quan tâm. Biết đọc là có thêm một công cụ mới để
học tập, để giao tiếp, để nắm bắt đợc mọi thông tin diễn ra hàng ngày trong xã hội.
Thông qua việc đọc các tác phẩm văn chơng, con ngời không những đợc thức tỉnh
về nhận thức mà còn rung động về tình cảm, nảy nở những ớc mơ tốt đẹp, đợc khơi
dậy năng lực hành động, sức mạnh cũng nh đợc bồi dỡng tâm hồn. Tập đọc là một
phân môn thuộc bộ môn Tiếng Việt bậc Tiểu học, nó giữ vai trò cực kỳ quan trọng,
trớc hết giúp học sinh rèn luyện các kỹ năng đọc (đọc đúng, diễn cảm) một văn
bản. Xét về tính mục đích dù trong khuôn khổ của chơng trình cấp học, đọc vẫn là
một hình thức chiếm lĩnh tác phẩm. Hay nói rộng hơn đọc để tiếp cận thế giới nghệ
thuật mà nhà văn xây dựng.
Chính vì vậy, dạy Tập đọc có ý nghĩa to lớn ở Tiểu học, nó trở thành một đòi
hỏi cơ bản đầu tiên đối với mỗi ngời đi học. Học sinh đọc tốt, đọc một cách có ý
thức sẽ giúp các em hiểu biết nhiều hơn, bồi dỡng các em lòng yêu cái thiện, cái
đẹp, dạy các em biết suy nghĩ một cách lôgic cũng nh có hình ảnh, những kỹ năng
2
này các em sẽ sử dụng suốt đời. Nh vậy dạy đọc có ý nghĩa vô cùng quan trọng vì
nó bao gồm các nhiệm vụ giáo dỡng, giáo dục và phát triển.
Vì những lý do trên và do những yêu cầu của giáo dục Tiểu học tôi xin mạnh
dạn trình bày một vài quan điểm của bản thân về đổi mới phơng pháp dạy học lớp 2
chơng trình mới ở trờng Tiểu học.
II. Mục đích nghiên cứu:
1. Tìm hiểu yêu cầu nhiệm vụ và thực trạng dạy học của phân môn Tập đọc ở
lớp 2.
2. Đề xuất một số phơng pháp dạy Tập đọc theo hớng đổi mới.

III. Phơng pháp nghiên cứu:
- Phơng pháp điều tra.
- Phơng pháp thực nghiệm.
- Phơng pháp đọc tài liệu.
- Phơng pháp tổng kết, rút kinh nghiệm.
B. Phần nội dung.
I. Cơ sở lý luận:
Phân môn Tập đọc có vị thế đáng kể, Tập đọc là nhóm bài học khởi đầu giúp
học sinh chiếm lĩnh tri thức, chiếm lĩnh công cụ (năng lực đọc, nghe, nói, viết) từ
đó mở rộng cánh cửa cho học sinh nắm lấy kho tàng tri thức của loài ngời.
Quá trình dạy học gồm 2 mặt có quan hệ hứu cơ với nhau: Hoạt động dạy
của giáo viên và hoạt động học của học sinh. Ngời giáo viên là chủ thể của hoạt
động dạy với hai chức năng truyền đạt và chỉ đạo tổ chức. Ngời học sinh là đối tợng
(khách thể) của hoạt động dạy nhng lại là chủ thể của hoạt động học tập với hai
chức năng tiếp thu và tự chỉ đạo, tự tổ chức.
Hoạt động học tập của học sinh chỉ có thể đạt hiệu quả nếu học sinh tiến
hành các hoạt động học tập một cách tích cực, chủ động, tự giác với một động cơ
nhận thức sâu sắc. Bằng hoạt động học tập, mỗi học sinh tự hình thành và phát triển
nhân cách của mình mà không ai có thể làm thay đợc.
A.Komexi đã viết: "Giáo dục có mục đích đánh thức năng lực nhạy cảm,
phán đoán đúng đắn, phát triển nhân cách. Hãy tìm ra phơng pháp cho phép giáo
viên dạy ít hơn, học sinh học nhiều hơn. "
II. Cơ sở thực tiễn (những mặt còn hạn chế)
1. Học sinh:
- Do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, học sinh Tiểu học còn nhỏ, sự tự giác
trong học tập cha cao, trình độ đọc còn yếu (cha rành mạch, còn ấp úng, ngân nga,
nhát gừng, cha thật thông hiểu văn bản). Các em còn có thói quen đọc thiếu ý thức
(đồng thanh nhiều, ít đợc nhắc nhở uốn nắn nên đọc ê a nh "cầu kinh", liến thoắng,
vội vã, hấp tấp.).
- Do ảnh hởng cách phát âm của phơng ngữ tại tỉnh nhà thờng mắc lỗi nh:

+ Phát âm không chuẩn xác một số phụ âm đầu: l/n; tr/ch; s/x.
+ Đọc và dùng từ địa phơng: chổi/ chủi; bảo/ bẩu; ổi/ ủi; đứt/ đất; sổi/ sủi; nổi/
nủi; nhiều/ nhều; cổng/ củng.
2. Giáo viên:
3
- Quá sa vào giảng văn, lúng túng trong xử lý phần tìm hiểu bài. Đây là điểm
vớng mắc khá phổ biến mà nhiều giáo viên vẫn cha tìm ra cách gỡ. Một số giáo
viên lúc nào cũng thấy giảng cha đủ học sinh hiểu, mà quên rằng học sinh Tiểu học
"tiêu hoá" kiến thức ít hơn học sinh Trung học cơ sở.
- Phần luyện đọc nhiều giáo viên cho là dễ, nhng thực chất đây là phần khó
nhất, phần trọng tâm của bài giảng. ở khâu này, giáo viên ít mắc lỗi về thao tác kỹ
thuật nhng lại không biết dạy nh thế nào để phát huy tính tích cực, sáng tạo của học
sinh, cha chú ý đến tốc độ đọc của các em theo yêu cầu về kiến thức và kỹ năng cơ
bản phù hợp với từng khối lớp.
- Phần hạn chế thờng gặp nhất là giáo viên phân bố thời gian cha hợp lý. Có
những phần dạy quá sâu hoặc dông dài, không cần thiết. Có phần lại hời hợt cha đủ
độ "cần" của bài giảng. Thờng thấy nhất là hiện tợng học sinh không còn thời gian
luyện đọc, dẫn đến hiệu quả giờ dạy đạt không cao. Không sửa đợc lỗi phát âm sai
chủ yêú của học sinh.
- Một hạn chế rất phổ biến ở giáo viên khi dạy Tập đọc là không phân biệt đ-
ợc sự khác nhau giữa tiết Tập đọc và tiết Tập đọc - học thuộc lòng. Nhiều giáo viên
chỉ thấy sự khác nhau ở các lớp đầu cấp khi cho học sinh đọc đồng thanh ,mà quên
rằng nhiệm vụ chủ yếu của tiết Tập đọc là luyện đọc cá nhân, còn nhiệm vụ của tiết
Tập đọc- học thuộc lòng là vừa phải luyện đọc vừa kết hợp rèn trí nhớ.
- ít chú ý đến đối tợng học sinh yếu cũng là lỗi thờng gặp trong tiết Tập đọc.
Trong giờ dạy, nhất là những giờ có ngời dự, nhiều giáo viên cố tình "bỏ quên" đối
tợng này, coi nh không có các em trong đội quân đi tìm tri thức ở lớp mình.
Nguyên nhân là do các em đọc chậm, trả lời ngắc ngứ làm giảm tốc độ thi công của
tiết dạy. Tuy vậy nhiều khi lỗi này do ngời dự "tập h" cho ngời dạy. Dự một giờ
thấy học sinh trả lời trôi chảy, bài giảng tiến hành thuận lợi, ngời dự thờng khen là

đợc. Ngợc lại, trong tiết dạy giáo viên chú ý tập đọc, trả lời cho học sinh yếu, ngời
dự thờng phê "dạy buồn" - Mặc dù lựa chọn phơng pháp phù hợp đối tợng là những
nguyên tắc dạy học ai cũng biết.
- Có một số giáo viên tuổi cao, mặc dù có nhiều kinh nghiệm trong giảng
dạy, nhng do phơng pháp dạy học truyền thống đã tiềm tàng, khả năng nắm bắt ph-
ơng pháp mới còn hạn chế. Các bớc lên lớp còn công thức, cha linh hoạt, mềm dẻo.
Vì vậy tiết Tập đọc còn buồn tẻ, đơn điệu. Các em nặng về học vẹt, năng về nội
khoá, cha coi trọng ngoại khoá, cha khuyến khích các em đọc thêm sách báo ở nhà.
Khâu thực hành còn yếu, nhất là khâu luyện đọc, đặc biệt là rèn đọc diễn cảm cho
học sinh. Các em đọc còn gặp khó khăn khi tiếp xúc với những câu văn dài và đọc
phân vai.
III. Yêu cầu nhiệm vụ và các giải pháp nâng cao chất lợng
dậy Tập đọc .
1. Yêu cầu nhiệm vụ của phân môn Tập đọc:
- Tập đọc là phân môn thực hành. Nhiệm vụ quan trọng nhất là hình thành
năng lực đọc cho học sinh. Năng lực đọc đợc tạo nên từ 4 kỹ năng, cũng là 4 yêu
cầu chất lợng đọc đó là: Đọc đúng, đọc nhanh (lu loát, trôi chảy), đọc có ý thức
(thông hiểu đợc nội dung những điều mình đọc hay còn gọi là đọc hiểu) và đọc
diễn cảm. Bốn kỹ năng này đợc hình thành trong 2 hình thức đọc: Đọc thành tiếng
và đọc thầm. Chúng đợc rèn luyện đồng thời và hỗ trợ lẫn nhau. Sự hoàn thiện một
4
trong những kỹ năng này sẽ tác động tích cực đến những kỹ năng khác. Vì vậy
trong dạy đọc, không xem nhẹ yếu tố nào.
- Nhiệm vụ thứ hai của dạy đọc là giáo dục lòng ham đọc sách, hình thành
phơng pháp và thói quen làm việc với văn bản, làm việc với sách. Thông qua việc
dạy đọc văn bản làm việc với sách. Thông qua việc phải làm cho học sinh thích đọc
và thấy đợc khả năng đọc là có ích cho các em trong cả cuộc đời. Ngoài ra phân
môn Tập đọc còn có khả năng thực hiện tốt các nhiệm vụ của môn ngữ văn.
+ Làm giàu kiến thức về ngôn ngữ, kiến thức đời sống, kiến thức về văn học, rèn
luyện cho học sinh kỹ năng nghe, nói, đọc, viết.

+ Phát triển về ngôn ngữ, t duy, về các mặt năng lực trí tuệ cho học sinh.
+ Giáo dục t tởng đạo đức, tình cảm, thị hiếu thẩm mỹ cho học sinh.
- Chơng trình Tập đọc Tiểu học nói chung và Tập đọc lớp 2 nói riêng còn có
nhiệm vụ dạy thêm kiến thức khoa, sử, địa. Cho nên, Tập đọc trong một số tiết quy
định còn là con thuyền trở kiến thức tự nhiện và xã hội đến với học sinh.
2. Cấu trúc và nội dung:
- ở lớp 2, mỗi tuần học 3 bài Tập đọc trong đó có 1 bài học trong 2 tiết, 2 bài
còn lại mỗi bài học trong 1 tiết. Nh vậy tính cả năm học sinh đợc học 93 bài Tập
đọc với 124 tiết. Những bài Tập đọc còn đợc xếp theo 15 đơn vị học, mỗi đơn vị
học gắn với một chủ điểm học trong hai tuần (riêng chủ điểm nhân dân học 3 tuần).
Nh vậy học sinh lớp 2 lần lợt tiếp xúc với 15 chủ điểm, từ những mảng gần gũi với
đời sống hằng ngày của các em đến những điều thiêng liêng, rộng lớn nh Tổ quốc,
nhân dân lãnh tụ, em là học sinh, bạn bè, trờng học, thầy cô, ông bà, cha mẹ, anh
em, bạn trong nhà, bốn mùa, chim chóc, muông thú, sông biển, cây cối, Bác Hồ,
nhân dân.
- Có 60 bài Tập đọc là văn bản học gồm 45 bài văn xuôi và 15 bài thơ, trong
đó có một số văn bản văn học nớc ngoài. Trung bình, trong mỗi chủ điểm học sinh
đợc học một truyện vui (Học kỳ I) hoặc một truyện ngụ ngôn (Học kỳ II) các văn
bản khác có 33 bài (Không kể có văn bản dịch của nớc ngoài) bao gồm văn bản
khoa học, báo chí hành chính (tự thuật, thời khoá biểu, thời gian biểu, mục lục
sách )
- Về nội dung, các bài văn thơ, truyện ngụ ngôn, truyện vui trong nớc và nớc
ngoài đều hớng tới mục đích giáo dục: Tính trung thực đức vị tha, tình yêu lao
động, tinh thần đoàn kết, tơng trợ bảo vệ của công , đ a dần các em đến với nhận
thức về quan hệ giữa các em với nhà trờng, thầy cô, bạn bè, ông bà, cha mẹ, rộng ra
là núi sông, trời biển, Tổ quốc, nhân dân, lãnh tụ , từ đó hình thành dần trong các
em ý thức cá nhân giữa cộng đồng, ý thức công dân trong lòng thiên nhiên, dân tộc.
Đặc biệt, mạch bài cổ tích, ngụ ngôn, truyện vui trong và ngoài nớc đợc đa vào dạy
khá hấp dẫn, dí dỏm, sinh động, dễ hiểu, dễ nhớ đối với các em. Đó là những bài
học về sự tích các loài (Sự tích cây vú sữa, Cò và Vạc); Hiện tợng thiên nhiên (Sơn

Tinh, Thuỷ Tinh); Nguồn gốc các dân tộc anh em (Chuyện quả bầu); Bài học về
tính kiên trì (Có công màu sắt có ngày lên kim); Phê bình sự lời biếng (Há miệng
chơ sung); Ca ngợi lao động (Kho báu); Trí thông minh (Một trí khôn hơn trăm trí
khôn, quả tim của khỉ); Lòng biết ơn (Tìm ngọc); Sự gian ác phải trả giá (Bác sĩ
Sói); Nhìn ngời giao việc (S tử xuất quân); Bài học về tình làng nghĩa xóm (Cháy
nhà hàng xóm). Những bài trên phần lớn đợc rút ra từ kho tàng văn học dân gian
5
hoặc từ tác phẩm nổi tiếng của các tác giả lớn trên thế giới. Sang mảng thơ và văn
vần bài đồng dao: (Vè chim) rất hấp dẫn, làm bật ra rất nhanh tính nết của mỗi loài,
vừa hợp với sức đọc (do câu ngắn) vừa mang nhịp học mà vui, vui mà học.
3. Yêu cầu về kiến thức- kỹ năng của phân môn Tập đọc lớp 2.
ở lớp 2, việc dạy Tập đọc cần đạt đợc những yêu cầu sau:
- Trau dồi vốn Tiếng Việt, vốn văn học, phát triển t duy, mở rộng sự hiểu biết
của học sinh về cuộc sống.
- Bối dỡng t tởng tình cảm và tâm hồn lành mạnh trong sáng, tình yêu cái
đẹp, cái thiện và thái độ ứng xử đúng mực trong cuộc sống, hứng thú đọc sách và
yêu thích Tiếng Việt.
- Đọc rõ ràng, rành mạch từng câu, tờng đoạn trong bài Tập đọc (Thơ hay
văn xuôi), biết đọc rõ từ và nghỉ hơi ở dấu chấm, ngắt hơi ở dấu phẩy. Cờng độ đọc
vừa phải (không đọc quá to hay đọc lí nhí). Tốc độ đọc vừa phải, đạt yêu cầu
khoảng 50 tiếng/ 1 phút.
- Đọc thầm và hiểu nội dụng bài đọc. Nắm đợc nghĩa của các từ ngữ trong
văn cảnh (bài đọc); nắm đợc nội dung của câu, đoạn hoặc bài đã đọc. Biết cách trả
lời câu hỏi về nội dung, ý nghĩa của bài đọc.
- Có giọng đọc phù hợp với thể loại và nội dung bài đã học. Thông qua các
bài Tập đọc, một mặt học sinh đợc cung cấp thêm vốn từ ngữ cơ bản theo chủ đề,
mặt khác vốn tri thức về cuộc sống của các em cũng đợc mở rộng và nâng cao.
Dạy bài Tập đọc giáo viên cần hiểu rõ mối quan hệ qua lại giữa hai hoạt
động chính của tiết học là luyện đọc và tìm hiểu bài, trong đó việc luyện đọc đợc
coi là trọng tâm. Hai hình thức luyện đọc chủ yếu mà giáo viên cần lu ý quan tâm

là đọc thành tiếng (trong đó chú ý yêu cầu đọc đúng, rõ ràng, rành mạch) và đọc
thầm. Giữa hai hình thức này có một hình thức đọc mang tính chất chung gian là
đọc nhẩm (có mấp máy môi, âm thanh phát ra rất khẽ, không rõ tiếng).
Khi học sinh luyện đọc, giáo viên cần giúp học sinh luyện đọc đúng những
từ, cụm từ, câu khó đọc trong bài, hớng dẫn các em ngắt, nghỉ hơi ( nhất là đối với
các câu dài). Trình độ (đọc mẫu) của giáo viên có ảnh hởng đáng kể đến kết quả
bài dạy. Do đó giáo viên càn rèn luyện để có trình độ đọc tốt, góp phần làm cho giờ
Tập đọc đạt hiệu quả cao.
Mỗi bài Tập đọc là một tác phẩm nghệ thuật. Vì vậy rèn đọc và khai thác đều
phải chú ý tính nghệ thuật, ngoài chức năng dạy đọc, nó còn trau dồi cho học sinh
kiến thức Tiếng Việt, kiến thức văn học, kiến thức đời sống, giáo dục tình cảm và
thẩm mỹ.
4. Các giải pháp nâng cao chất lợng dạy Tập đọc lớp 2:
Trên cơ sở nghiên cứu lí thuyết và qua tìm hiểu thực tế, tôi mạnh dạn đa ra
một số định hớng đổi mới nhằm phát huy tối đa tính tích cực học tập của học sinh
trong giờ Tập đọc. Một việc làm quan trọng trong giờ dạy Tập đọc là xem lại "vị
thế" của môn học, học sinh đóng vai trò chủ động, giáo viên chỉ là ngời tổ chức, h-
ớng dẫn. Có nh vậy mới bồi dỡng ý thức chủ động vai trò chủ thể trong hoạt động
cho các em.
Vì vậy đề cao vai trò chủ thể của học sinh trong quá trình dạy Tập đọc lớp 2
nói riêng hay các môn học khác nói chung là phơng án cơ bản để nâng cao hiệu
quả dạy học.
6
4.1: Nâng cao chất lợng dạy Tập đọc qua việc đọc mẫu của giáo viên:
- Việc đọc mẫu của giáo viên đòi hỏi phải chuẩn mực, chính xác, có tác dụng
làm cơ sở định hớng cho học sinh. Mặt khác không hạn chế việc đọc mẫu chỉ một
hoặc hai lần. Trong quá trình giảng, có thể đọc diễn cảm lại một câu hay, một đoạn
văn hay để diễn tả sắc thái tình cảm của nội dung thông tin. Khi luyện đọc cá nhân,
giáo viên có thể cho học sinh dừng lại để đọc một đoạn văn tập diễn cảm cho học
sinh.

- Giáo viên đọc mẫu phải tốt, diễn cảm để học sinh cảm nhận đợc cái hay,
cái đẹp của bài Tập đọc. Trong quá trìnhđọc mẫu giáo viên biết sử dụng các thủ
pháp ngắt, nghỉ hơi đúng chỗ, dùng ngữ điệu, nhấn giọng, hạ giọng, lên giọng
để làm nổi bật ý nghĩa và tình cmả của tác giả đã gửi gắm vào bài đọc đó. Từ đó
giúp học sinh thấy sôi nổi, hào hứng tham gia vào việc tìm hiểu, khám phá bài Tập
đọc hơn và học sinh có ý thức đọc diễn cảm tốt hơn.
4.2: Nâng cao chất lợng dạy Tập đọc qua việc đọc thầm của học sinh.
- Đây là việc làm quan trọng để hình thành và phát triển kỹ năng, kỹ xảo đọc
thầm và nó luôn theo ta trong suốt cuộc đời. Đọc thầm giúp các em chuẩn bị tốt
cho khâu đọc thành tiếng, tìm hiểu bài và nằm bắt nội dung bài học tốt hơn. Vì vậy,
chúng ta không nên bỏ qua bớc này.
- Đối với học sinh lớp 2, đọc thầm khó hơn đọc thành tiếng do các em cha có
sức tập chung cao để theo dõi bài đọc. Thờng các em dễ bị sót dòng, bỏ dòng.
- Để hớng dẫn học sinh đọc thầm đạt kết quả, khi dạy tôi yêu cầu học sinh
tập chung vào bài, đọc thầm kết hợp với việc tham gia đặt câu hỏi nhận biết nhiệm
vụ học tập hoặc kiểm tra đọc thầm bằng cách hỏi học sinh đã đọc đến đâu và định
hớng nội dung cần tìm. Có nh vậy các em mới chú ý và tập chung trong khi đọc
thầm và kích thích tinh thần học tập của học sinh.
- Học sinh đọc thầm có thể dới nhiều hình thức: Cả lớp đọc thầm, đọc thầm
theo bạn (học sinh đọc cá nhân) hoặc theo cô (đọc mẫu.) và giáo viên đa ra những
định hớng sau:
+ Tự phát hiện tiếng, từ phát âm dễ lẫn?
+ Tìm những từ cần nhấn giọng, hạ giọng, lên giọng, chỗ ngắt, nghỉ hơi.?
+ Bài văn, bài thơ nói về ai?
+ Trong bài có những nhân vật nào? Ai đang trò chuyện?
+ Phát hiện giọng đọc của đoạn, bài, từng nhân vật?
4.3. Cải tiền hệ thống câu hỏi để hớng dẫn học sinh tìm hiểu bài:
- Bổ sung thêm câu hỏi phát hiện những hình ảnh trực cảm, trớc khi dẫn đến
câu hỏi có tính chất khái quát giúp trẻ em cảm nhận trực tiếp các hình ảnh cụ thể
trong bài, từ đó dẫn dắt quá trình hồi tởng, so sánh, đánh giá để bớc đầu nhận thức

đợc nội dung của bài học.
- Những câu hỏi vận dụng ngôn ngữ thờng đợc sử dụng vào phần đọc cá
nhân (luyện đọc) để khỏi phân tán chiều hớng cảm xúc đang đợc hình thành ở bớc
tìm hiểu bài. Đó là những câu hỏi tìm từ gần nghĩa, từ láy, đặt câu có từ đã học.
- Đặt thêm những câu hỏi về đọc diễn cảm để tiếp tục khơi sâu nguồn cảm
xúc khi rèn đọc cho học sinh. Các dạng câu hỏi nh: Phát hiện cách đọc diễn cảm
của cô giáo: Cô ngừng nghỉ chỗ nào khi gặp các câu dài, cô nhấn giọng, hạ giọng,
kéo dài giọng ở chỗ nào, từ nào? Phát hiện giọng đọc của từng đoạn, cả bài từng
nhận vật
7
- Phân loại các dạng câu hỏi khi khai thác bài văn:
+ Câu hỏi làm tái hiện nội dung chính của bài (Loại câu hỏi này dùng để giảng từ
và ý).
+ Câu hỏi bắt buộc học sinh phải so sánh, liên tởng, liên hệ thực tế.
- Câu hỏi mở rộng vận dụng kiến thức cuộc sống.
Hệ thống câu hỏi đặt ra phải đợc nâng bậc từ thấp đến cao và cuối cùng chốt lại ở
phần tổng kết bài, mở rộng và liên hệ thực tế, giáo dục đạo đức cho học sinh; có thể
đa thêm câu hỏi ngoài những câu hỏi có sẵn ở sách giáo khoa.
Ví dụ: Bài Bé Hoa - Tiếng Việt 2 - Tập 1:
Tôi đa ra hệ thống câu hỏi nh sau:
+ Em biết những gì về gia đình Hoa?
+ Em Nụ có những nét gì đáng yêu?
+ Hoa đã làm gì giúp mẹ?
+ ở lớp ta có những bạn nào có em bé?
+ Em thờng làm gì thể hiện yêu quý em bé?
+ Không có em bé, em đã làm gì giúp bố mẹ?
+ Trong th gửi bố, Hoa kể chuyện gì và mong ớc điều gì?
+ Em hãy tởng tợng xem bố sẽ nói gì với Hoa?
+ Theo em Hoa đáng yêu ở điểm nào?
+ Em học tập đợc ở Hoa điều gì?

4.4: Bồi dỡng năng lực cảm thụ văn học cho học sinh:
Trong giảng dạy Tiếng Việt, chúng ta không nên xem nhẹ việc bồi dỡng
năng lực cảm thụ văn học cho học sinh. Nếu học sinh có năng lực cảm thụ văn học
tốt thì các em sẽ thấy đợc sự phong phú, trong sáng của Tiếng Việt, cảm nhận đợc
cái hay, cái đẹp trong thơ - văn và phục vụ cho khả năng nói - viết Tiếng Việt của
chính mình . ở lớp 2, giáo viên cần cho học sinh làm quen với việc cảm thụ văn
học qua khâu tìm hiểu bài, trả lời câu hỏi ở mức độ dễ rồi nâng dần đến khó. Học
sinh đợc tìm hiểu tín hiệu nghệ thuật và giá trị của các tín hiệu nghệ thuật nh:
+ Em có nhận xét gì về câu, về cách dùng từ đặt câu trong bài?
+ Trong câu văn (đoạn văn, đoạn thơ.) tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ gì? Sử
dụng biện pháp nghệ thuật đó có tác dụng gì?
Ví dụ: Bài Cây dừa- Tiếng Việt 2 - Tập 2:
Ai mang nớc ngọt, nớc lành
Ai đeo bao hũ rợu quanh cổ dừa.
Trong câu thơ trên, từ nào đợc lặp lại nhiều lần? Tác giả sử dụng biện pháp tu từ
đó để làm gì?
Học sinh sẽ tìm đợc từ "Ai" lặp lại 2 lần, "nớc" đợc lặp lại 2 lần. Biện pháp
tu từ này cho thấy: Quả dừa có sẵn ở trên cây, do quy luật của cây ra hoa, kết quả
và cảm nhận đợc phần nào về hơng vị của nớc dừa cũng nh tác dụng của nớc dừa.
Em có nhận xét gì về cách gieo vần trong các dòng thơ? Tiếng cuối của dòng
thơ 6 tiếng cùng vần với tiếng thứ 6 của dòng thơ 8 tiếng. Đây là cách gieo vần của
thể thơ lục bát.
Lá dừa, thân, ngọn, quả dừa đợc so sánh với những gì? biện pháp tu từ này có
tác dụng gì?
8
Học sinh tìm đợc những hình ảnh đợc so sánh: lá nh bàn tay, chiếc lợc; Ngọn
nh đầu của ngời; Thân : mặc áo bạc phếch, đứng canh trời đất; Quả: Nh đàn lợn
con, nh những hũ rợu. Với cách nhìn và so sánh, mô tả tài tình mà thú vị của nhà
thơ nhỏ tuổi Trần Đăng Khoa đã cho chúng ta thấy cây dừa giống nh một con ngời.
4.5: Giải nghĩa từ phù hợp với văn cảnh:

Đối với các từ ngữ khó cần giải thích, giáo viên không áp đặt, không mớm
sẵn, không đa ra kết luận sẵn có để bắt buộc học sinh bị động tiếp thu mà cần gợi
mở, dẫn dắt học sinh để các em tìm tòi, khám phá, tự tìm ra kết luận. Tuỳ theo từng
từ mà giải nghĩa theo từ điển hoặc văn cảnh bài Tập đọc, hoặc dựa vào từ trái nghĩa,
trực quan.
Ví dụ: Bài Bạn của Nai Nhỏ - Tiếng Việt 2 - Tập 1. Có từ "Hích vai": dùng vai đẩy.
Giáo viên có thể thông qua việc làm mẫu. Giải thích thêm từ "húc": Bằng cách cho
2 học sinh lên thực hành: một em đứng thẳng, em kia hơi cúi xuống và cong ngời
lấy đầu "húc" vào bụng bạn kia làm bạn chao đảo.
Tóm lại: Trong quá trình truyền thụ kiến thức mới để học sinh nắm đợc nội
dung bài ngời giáo viên phải vận dụng linh hoạt nhiều phơng pháp. Không có ph-
ơng pháp nào là vạn năng, tuyệt đối. Cần lựa chọn các phơng pháp sao cho phù hợp
với từng bài nhng vẫn đảm bảo tính khoa học và vừa sức.
4.6: Coi trọng việc rèn đọc cho học sinh:
Đọc có nhiều hình thức: Đọc trơn, đọc diễn cảm, đọc to, đọc nhỏ, đọc thầm,
đọc cá nhân, đọc hiểu. Kĩ năng đọc của học sinh lớp 2 cha thật hoàn thiện nên
trong việc rèn đọc yêu cầu đọc đúng và tiến tới đọc hay là chủ yếu. Trong việc rèn
đọc cần luôn gắn với yêu cầu cảm thụ văn học.
a. Muốn học sinh đọc tốt, trớc hết cần rèn cho học sinh phát âm đúng, rõ ràng. Tôi
thấy học sinh phát âm sai rất nhiều, chủ yếu là phát âm sai phụ âm đầu l/n, s/x
nguyên nhân là do học sinh cha phân biệt đợc cách phát âm và phát âm sai do theo
thói quen địa phơng.
Để khắc phục tình trạng trên, tôi đã tiến hành nh sau:
- Điều tra phân loại lỗi ngay từ đầu năm cho từng em, từng nhóm để có kế hoạch
uốn nắn.
- Có bảng theo dõi sự tiến bộ và tồn tại của học sinh qua từng tháng.
- Khi hớng dẫn phát âm, tôi phân tích cho các em thấy sự khác biệt của phát âm
đúng với phát âm sai mà các em mắc phải. Đi sâu vào phân tích, có khi dùng hình
vẽ để minh hoạ cho các em thấy đợc cấu tạo hệ thống môi, răng, lỡi khi phát âm.
Giáo viên dùng trực giác hay nghe nhìn để hớng dẫn cho các em nghe, nhìn khuôn

miệng của cô giáo đánh vần( các bộ phận cấu âm) để học sinh theo đọc mẫu.
Ví dụ:
+ Âm N: Đầu lỡi và mặt sau của răng cửa hàm trên tạo nên điểm cấu âm cho
âm N, luồng hơi thoát ra dới mũi tạo nên phụ âm mũi N.
Phát âm phụ âm N: Đầu lỡi thẳng, luồng hơi đi ra nhẹ.
+ Âm L: Đẫu lỡi và lợi của hàm trên là điểm cấu âm của L. Luồng hơi bị chặn
ngay ở giữa miệng do đầu lỡi hạ xuống, luồng hơi lách qua một hay hai bên lỡi tạo
nên âm L.
b. Kết hợp với việc rèn phát âm đúng, rõ ràng, cần rèn luyện cho học sinh đọc đúng
và trôi chảy. Khi tập đọc lu ý những dấu thanh mà các em hay bỏ quên hoặc đọc
9
sai. Đọc rõ từng tiếng, không đợc kéo dài liền tiếng này sang tiếng khác (đọc ê a).
Rèn học sinh biết ngừng, nghỉ đúng chỗ, biết phận biệt câu thơ, dòng thơ. Đối với
câu văn dài, hớng dẫn học sinh biết đọc thành từng cụm từ, biết giữ hơi để khỏi
phải bị ngắt quãng giữa các âm tiết.
c. Hớng dẫn đọc phân vai:
Đối với học sinh lớp 2, đọc phân vai đợc htực hiện sau khi học sinh đã nắm
đợc nội dung bài đọc. Yêu cầu chính của khâu này là học sinh thể hiện đợc giọng
đọc của bài, giọng điệu của từng nhân vật, thể hiện đợc tình cảm của ngời viết.
Thực tế giảng dạy, tôi thấy học sinh lớp tôi rất hào hứng tham gia đọc phần này
và thể hiện giọng đọc tốt.
4.7: Nâng cao hiệu quả tập đọc qua những việc tổ chức các trò chơi luyện đọc.
Có thể tổ chức trò chơi vào cuối tiết học (nếu còn thời gian) để tạo không khí
vui tơi, hồn nhiên, nhẹ nhàng. Các trò chơi đợc tổ chức dới các hình thức sau:
- Thi đọc nhanh, thuộc giỏi.
- Thi đọc tiếp sức.
- Thả thơ.
- Đọc thơ truyền điện.
- Đóng kịch.
- Chọn ngời uyên bác.

- Kể lại cái đã đọc (áp dụng cho từng bài đọc) để giúp các em thể hiện bằng
lời, bằng ngữ điệu và tỏ rõ thái độ của mình đối với điều đã học. Đây chính là dịp
các em rèn cách sử dụng vốn từ, ngôn ngữ làm sống lại cách diễn đạt có hình ảnh
theo cách suy nghĩ của riêng mình và phát triển ngôn ngữ cho học sinh. Sau khi học
sinh kể xong giáo viên cần chú ý sửa từ, sửa câu và chính tả.
Ví dụ: Bài Bé Hoa - Tiếng Việt 2 - Tập 1.
Sau khi học xong bài tập đọc, giáo viên cho học sinh dựa vào những hiểu biết
của mình kể lại cho cả lớp nghe về gia đình bạn Hoa.
4.8: Liên hệ thực tế:
Để giáo dục đạo đức, t tởng tình cảm, tạo vốn sống lành mạnh cho các em
(có thể giáo dục dân số nếu phù hợp).
Ơ phần này giáo viên nên lu ý bài Tập đọc đó thuộc chủ đề gì để giáo dục
đạo đức cho học sinh theo chủ đề.
Tóm lại: Trong một giờ dạy Tập đọc, căn cứ vào nội dung từng phần và quỹ
thời gian cho phép, tôi đã tổ chức cho các em đợc tự mình tham gia tìm hiểu bài,
tìm ra cách đọc bài đúng, hay. Nh vậy các em sẽ hoạt động tích cực hơn, sôi nổi
hơn. Khi đó vai trò của giáo viên sẽ bị "mờ nhạt" đi vì học sinh là trung tâm, là chủ
thể của giờ học. Làm nh vậy không phải giáo viên đợc nhàn dỗi hơn mà thực ra vai
trò của giáo viên càng quan trọng hơn vì giáo viên phải tinh nhạy trong việc bắt lỗi
của học sinh, sửa lỗi cho học sinh. Coi trọng phần luyện đọc vì đây là nội dung
chính của tiết học. Đặc biệt chú ý tới luyện đọc các nhân là chủ yếu, quan tâm tới
mọi đối tợng học sinh. Luyện đọc bằng nhiều hình thức khác nhau, tuỳ theo từng
đối tợng học sinh, không theo một quy trình cứng nhắc và phải đợc thực hiện trớc
bớc tìm hiểu bài. Có thể dùng một số trò chơi có tác dụng luyện đọc để tạo không
khí học tập vui tơi, sôi nổi, nhẹ nhàng sinh động trong giờ học.
C. Kết quả giờ dạy thực nghiệm:
10
I. Mục đích của thực nghiệm:
Thông qua thực nghiệm tôi muốn làm rõ một số vấn đề sau:
- Giáo viên cần đổi mới phơng pháp dạy học: "Lấy học sinh làm trung tâm", giáo

viên là ngời tổ chức, hớng dẫn học sinh tự tìm tòi, khám phá kiến thức mới.
- Giáo viên có thể lựa chọn nội dung và phơng pháp dạy học cho từng bài phù hợp
với đối tợng học sinh lớp mình nhằm đạt đợc yêu cầu cơ bản của Tập đọc lớp 2.
II. Nội dung thực nghiệm:
Tôi đã chọn 2 lớp : 2A (lớp cha thực nghiệm)
2B (Lớp đối chứng)
+ Lớp 2A có sĩ số 26
+ Lớp 2B có sĩ số 26
Học lực môn Tiếng Việt của 2 lớp tơng đơng nhau (căn cứ vào kết quả kiểm tra
định kỳ giữa kỳ I năm học : 2003 - 2004 )
Lớp Giỏi Khá Trung Bình
Sl % Sl % Sl %
2A 7 27 11 42 8 31
2B 7 27 13 50 6 23
Tôi đã tiến hành soạn giáo án và dạy lớp 2A do tôi chủ nhiệm 2 tiết thực
nghiệm.
+ Bài: Bé Hoa.
Ngày dạy: 10.12.2003.
+ Bài: Chuyện bốn mùa- Tiếng Việt 2 - Tập 2.
Ngày dạy: 12.1.2004.
Mục đích: Đa phơng pháp mới dạy vào lớp 2A còn lớp 2B dạy theo phơng pháp
thông thờng do cô giáo chủ nhiệm Bùi Kim Thoa thực hiện.
Sau khi dạy xong 2 tiết ở lớp 2A (Lớp thực nghiệm) và lớp 2B (Lớp đối
chứng) do cô Bùi Kim Thoa dạy tôi đã ra đề kiểm tra và phiếu bài tập trắc nghiệm
cho 2 lớp để đánh giá kết quả.
Đề Kiểm Tra
Sau khi học xong bài: Bé Hoa- Tiếng Việt 2- Tập 1, tôi ra đề nh sau:
1. Đọc thành tiếng bài: Bé Hoa.
2. Bài tập: Dựa vào nội dung bài đọc, đánh dấu x vào ô trống trớc câu trả lời đúng:
Câu 1: Em Nụ đáng yêu nh thế nào?

Em Nụ môi đỏ hồng.
Em cứ nhìn Hoa mãi.
Mắt em mở to, tròn và đen láy.
Câu 2: Trong th gửi bố, Hoa kể chuyện gì, nêu mong muốn gì?
Kể về gia đình.
Kể về em Nụ.
11
Kể về bài hát ru em.
Mong bố về chơi với hai chị em.
Mong muốn khi nào bố về, bế sẽ dạy hêm những bài hát mới khác cho Hoa
III. Kết quả thực nghiệm:
Với cùng một đề kiểm tra. Kết quả nh sau:
Lớp Sĩ số
Giỏi Khá
Trung Bình
Sl % Sl % Sl %
Thực nghiệm (2A) 26 11 42 9 35 6 23
Đối chứng (2B) 26 8 31 12 46 6 23
Nhìn vào bảng tổng hợp trên cho thấy chất lợng của lớp 2A trội hơn hẳn so
với lớp 2B. Hầu hết học sinh lớp 2A đã có kỹ năng đọc tốt hơn, các em đọc trôi
chảy, phát âm chuẩn hơn, đọc đúng, hay.
Còn một số học sinh ở lớp 2B khi đọc bài vẫn còn có nhợc điểm: Phát âm
còn ngọng l/n, ngắt nghỉ hơi cha đúng, ít em biết đọc nhấn giọng.
Nh vậy khi tôi soạn giáo án và thiết kế giờ dạy Tập đọc: Bài Bé Hoa,
Chuyện bốn mùa và thực hiện tại lớp 2A do tôi chủ nhiệm (lớp thực nghiệm) tôi
nhận thấy dạy theo phơng pháp mới học sinh đã tự tìm ra cách đọc, cách ngắt, nghỉ
hơi, từ nhấn giọng, giọng đọc, giọng nhân vật. Do vậy các em có kỹ năng đọc, đọc-
hiểu tốt hơn.
Qua phần dạy thực nghiệm do tôi thiết kế cách dạy đã đợc đồng nghiệp
đánh giá nh sau:

- Giáo viên nghiên cứu kĩ bài dạy.
- Phơng pháp dạy học sát đối tợng học sinh phát huy đợc tính tích cực, chủ
động của học sinh, phát triển đợc t duy của học sinh.
- Khắc sâu đợc kiến thức bài dạy, có mở rộng với học sinh khá giỏi.
Sau khi tôi đã nghiên cứu và hoàn thiện chuyên đề này, tôi đã áp dụng đổi mới
một số phơng pháp (nh đã trình bày ở trên) với lớp 2A do tôi chủ nhiệm cho thấy
kết quả thật đáng mừng. Cách dạy này đáp ứng đợc yêu cầu đổi mới. Từ thực tế
trên ta thấy học sinh ngày càng có kĩ năng đọc tốt hơn. Ví vậy theo tôi đổi mới ph-
ơng pháp là một việc làm cần thiết để nâng cao chất lợng dạy - học.
D. Bài học kinh nghiệm.
Trong thực tế giảng dạy và trong quá trình nghiên cứu làm chuyên đề tôi rút
ra bài học kinh nghiệm, đó là:
1. Đối với giáo viên:
- Có lòng say mê nghề nghiệp, luôn có ý thức tìm tòi và sáng tạo trong dạy
học.
- Luôn tự học hỏi, tự bồi dỡng nâng cao nhận thức, mở rộng tầm nhìn, mở
rộng giao lu để làm giàu thêm kiến thức và tích luỹ kinh nghiệm giảng dạy.
12
- Nắm vững đặc trng, phơng pháp, yêu cầu, nhiệm vụ của phân môn Tập đọc,
nghiên cứu kĩ bài dạy, từ đó có đợc phơng pháp dạy phù hợp, có tác dụng phát triển
t duy và năng lực cảm thụ văn học cho học sinh.
- Hết sức coi trọng việc rèn luyện đọc, đặt nhiệm vụ này lên hàng đầu, phải
giáo dục lòng ham đọc sách và thói quen làm việc với văn bản cho học sinh.
- Không nặng về giảng văn.
2. Đối với học sinh:
- Cần đọc trớc bài, suy nghĩ về nội dung bài học, tự mình có thể nêu ra
những câu hỏi để tự kiểm tra kiến thức, có cách đọc đúng, hay.
- Trong quá trình học tập cần thể hiện vai trò chủ thể tích cực trong các hoạt
động để có đợc kĩ năng cần thiết, đó là kĩ năng nghe, nói, đọc, viết tốt.
- Cần phát huy tính chủ động, năng động sáng tạo trong hoạt động học, tự do

phát biểu ý kiến để rèn luyện cho mình phơng pháp học tập tích cực và bản lĩnh tự
tin, biết ứng xử thông minh, đúng đắn với môi trờng xung quanh.
E. Đề xuất ý kiến:
1. Với các cấp quản lý:
- Bồi dỡng năng lực chuyên môn, nghiệp vụ s phạm và lý luận về đổi mới ph-
ơng pháp dạy học cho giáo viên Tiểu học. Tạo điều kiện cho giáo viên học tập và
thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học có hiệu quả.
- Cần đầu t cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động dạy - học.
- Các nhà quản lý giáo dục và những giáo viên trực tiếp giảng dạy cần mạnh
dạn hơn trong việc thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học nhằm nâng cao hiệu quả
giảng dạy.
2. Đối với giáo viên:
- Từng bớc giáo viên Tiểu học phấn đấu đạt trình độ chuẩn để đáp ứng mục
tiêu cấp học.
- Giáo viên không ngừng học hỏi để nâng cao trình độ học vấn. Cần luyện
đọc thờng xuyên để có giọng đọc thật chuẩn có sức thuyết phục.
- Cần sớm tiếp thu kết quả nghiên cứu của các nhà giáo dục về đổi mới ph-
ơng pháp dạy học ở Tiểu học.
- Giảng dạy nhiệt tình, tạo lên không khí học tập sôi nổi để giúp mọi đối t-
ợng học sinh nắm bắt đợc kiến thức, rèn luyện kĩ năng. Đặc biệt chú trọng việc rèn
thói quen có nề nếp học tập tốt cho học sinh. Hớng dẫn các em biết phơng pháp tự
học ở nhà để đến lớp các em dễ hiểu bài hơn.
- Ngay từ đầu năm học cần phân loại học sinh để có hớng bồi dỡng học sinh
giỏi, kèm cặp học sinh yếu kém, tích cực kiểm tra, theo dõi thờng xuyên kết quả, sự
tiến bộ về việc đọc của học sinh.
Trên đây là một số kinh nghiệm về phơng pháp dạy Tập đọc cho học sinh lớp
2 nhằm nâng cao chất lợng giờ dạy môn Tập đọc của tôi đã đợc đúc rút qua nghiên
cứu và thực tế giảng dạy. Trong quá trình viết chuyên đề này hẳn không tránh khỏi
những sai sót. Tôi rất mong đợc sự góp ý của Hội đồng khoa học các cấp và các
đồng nghiệp để ý kiến tôi đa ra đợc hoàn thiện hơn nữa.


Tôi xin chân thành cảm ơn!
13
phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o nam s¸ch
trêng tiÓu häc nam hång
14
sáng kiến kinh nghiệm
Đổi mới phơng pháp dạy tập đọc lớp 2
Năm học 2004 - 2005
15

×