Tải bản đầy đủ (.pdf) (124 trang)

Một số giải pháp sử dụng hợp lý đất ngập nước vùng ven biển huyện nghĩa hưng, tỉnh nam định

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.74 MB, 124 trang )

L IC M

N

Sau hai n m h c t p và làm lu n v n, đ
giáo, cô giáo tr

ng

c s nhi t tình giúp đ c a các th y

i h c Th y l i, b ng s n l c c g ng h c t p, nghiên c u và

tìm tòi, tích l y kinh nghi m th c t c a b n thân đ n nay đ tài “M t s gi i pháp
s

d ng h p lý đ t ng p n
nh” đã đ

c vùng ven bi n huy n Ngh a H ng, t nh Nam

c tác gi hoàn thành đúng th i h n quy đ nh.

Trong khuôn kh c a lu n v n, v i k t qu còn r t khiêm t n trong vi c
nghiên c u c s khoa h c ph c v cho vi c nghiên c u m t s gi i pháp s d ng
h p lý đ t ng p n
đánh giá đ

c vùng ven bi n huy n Ngh a H ng, t nh Nam

c th c tr ng s d ng đ t ng p n



th c ti n cho qu n lý đ t ng p n
đ t ng p n

nh, góp ph n

c nh m c ng c c s lý lu n và

c, đ ra các gi i pháp s d ng h p lý tài nguyên

c, tác gi hy v ng đóng góp m t ph n nh ph c v cho nghiên c u các

v n đ có liên quan.
c bi t tác gi xin đ

c bày t lòng bi t n sâu s c t i ng

h c PGS.TSKH. Nguy n Trung D ng đã t n tình h

ih

ng d n khoa

ng d n, ch b o và cung c p

các thông tin khoa h c c n thi t trong quá trình th c hi n lu n v n. Tác gi xin chân
thành c m n các th y giáo, cô giáo Khoa Kinh t và qu n lý - Tr

ng


ih c

Th y l i, đã gi ng d y t o đi u ki n giúp đ tác gi trong su t quá trình th c hi n
lu n v n.
Tác gi xin chân thành c m n UBND, phòng th ng kê, phòng nông nghi p
huy n Ngh a H ng,chính quy n đ a ph

ng các xã trong huy n, bà con nông dân đã

nhi t tình giúp đ tác gi trong quá trình đi u tra th c t đ nghiên c u đ tài và
hoàn thành lu n v n này.
Cu i cùng tác gi xin g i l i c m n chân thành đ n Vi n Nghiên c u qu n lý
bi n và h i đ o - T ng c c Bi n và H i đ o Vi t Nam n i tác gi đang công tác;
Phòng

ào t o

i h c và sau đ i h c - Tr

ng

i h c Thu l i; Gia đình và b n

bè đã đ ng viên, t o m i đi u ki n thu n l i đ tác gi hoàn thành lu n v n đúng
th i h n.


Do h n ch v th i gian, ki n th c khoa h c và kinh nghi m th c t c a b n
thân tác gi nên lu n v n không th tránh kh i nh ng thi u sót. Tác gi r t mong
nh n đ


c ý ki n đóng góp và trao đ i chân thành giúp tác gi hoàn thi n h n đ tài

c a lu n v n.
Xin trân tr ng c m n!
Hà N i, ngày

tháng

H C VIÊN

BÙI TH TH Y

n m 2014


L I CAM OAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a b n thân tôi. Các k t qu
nghiên c u và các k t lu n trong lu n án này là trung th c và không sao chép t b t
k m t ngu n nào và d
đã đ

i b t k hình th c nào. Vi c tham kh o các ngu n tài li u

c th c hi n trích d n và ghi ngu n tài li u tham kh o đúng quy đ nh.
Hà N i, ngày

tháng

n m 2014


H C VIÊN

BÙI TH TH Y


DANH M C HÌNH V
Hình 2. 1 B n đ hành chính huy n Ngh a H ng.....................................................29 
Hình 2. 2 R ng ng p m n t i Nam i n, huy n Ngh a H ng..................................35 
Hình 2. 3 Ng

i dân khai thác h i s n t i bãi b i Th tr n R ng ông....................38 

Hình 2. 4 Nuôi ngao t i vùng bãi tri u Nông tr

ng R ng ông, Ngh a H ng.......42 

Hình 2. 5 Khai hoang l n bi n t i C n M , huy n Ngh a H ng ..............................48 
Hình 2. 6 Ng

i dân phá RNM đ NTTS t i xã Nam i n......................................49 

Hình 2. 7 Ru ng mu i t i Xã Ngh a Phúc, huy n Ngh a H ng................................51 
Hình 2. 8 Bãi bi n du l ch t i xã Ngh a Phúc, huy n Ngh a H ng ...........................53 
Hình 2. 9 Ph ng v n ng

i dân t i khu v c RNM t i xã Nam i n, Ngh a H ng ..56

Hình 3. 1 Mô hình ao tôm sinh thái ..........................................................................89 



DANH M C CÁC B NG BI U
B ng 1.1 Phân lo i đ t ng p n
B ng 2. 1 S l

c ven bi n …………………………………….......7

ng các loài sinh v t vùng bãi b i ven bi n Ngh a H ng ................31 

B ng 2. 2 C u trúc thành ph n đ ng v t đáy vùng ven bi n Ngh a H ng................32 
B ng 2. 3 Di n tích r ng tr ng t n m 1990 đ n 1998 ............................................36 
B ng 2. 4 Di n tích RNM tr ng v i s h tr c a H i an M ch ..........................36 
B ng 2. 5 Ph
B ng 2. 6 S n l

ng ti n khai thác th y s n.................................................................38 
ng khai thác th y s n....................................................................39 

B ng 2. 7 Giá tr s n xu t th y s n giai đo n 2011 – 2013 ......................................41 
B ng 2. 8 Di n tích m t n
B ng 2. 9 S n l

c nuôi tr ng th y s n ...................................................43 

ng nuôi tr ng th y s n..................................................................44 

B ng 2. 10 Giá tr s n xu t th y s n giai đo n 2011-2013 .......................................46 
B ng 2. 11 K t qu c a các phong trào quai đê l n bi n ..........................................48 
B ng 2. 12 S bi n đ ng v s n l


ng s n ph m cói và m t ong ............................52 

B ng 2. 13 M c s n lòng chi tr c a ng

i dân cho qu 1.......................................57 

B ng 2. 14 M c s n lòng chi tr c a ng

i dân cho qu 2.......................................58 

B ng 2. 15 Mâu thu n và gi i pháp gi a m t s nhóm có liên quan đ n khai thác,
ph c h i, qu n lý vùng NN ....................................................................................60 


DANH M C CÁC KÝ HI U VI T T T
T vi t t t

T đ yđ

Ngh a Ti ng Vi t

NN

t ng p n

c

RNM

R ng ng p m n


NTTS

Nuôi tr ng th y s n

HST

H sinh thái

TTBQ

T ng tr

DSH

ng bình quân

a d ng sinh h c

VQG

V

n qu c gia

UBND

U ban nhân dân
Trung tâm nghiên c u tài nguyên và môi


CRES

tr

TCVN

ng

Tiêu chu n Vi t Nam
International Union

IUCN

for the Conservation
of Nature and Natural

H i b o t n thiên nhiên th gi i

resources.
WTP

Willing To Pay

S n lòng chi tr

Institute of Marine
IMER

Environment and
Resources


Vi n tài nguyên và môi tr

ng bi n


M CL C
U ....................................................................................................................4 

M

1. Tính c p thi t c a đ tài .......................................................................................4 
2. M c tiêu c a đ tài ................................................................................................5 
2.1 M c tiêu.................................................................................................................5 
2.2 M c tiêu c th ......................................................................................................5 
3.

ng và ph m vi nghiên c u........................................................................5 

it

3.1.

it

ng nghiên c u ..........................................................................................5 

3.2. Ph m vi nghiên c u..............................................................................................6 
4. Cách ti p c n và ph


ng pháp nghiên c u ........................................................6 

4.1. Cách ti p c n c a đ tài.......................................................................................6 
4.2. Ph
CH

ng pháp nghiên c u .....................................................................................7 
NG 1................................................................................................................1 

T NG QUAN V
N
1.1

T NG P N

D NG H P LÝ

T NG P

C VÙNG VEN BI N........................................................................................1 
t ng p n

c vùng ven bi n.............................................................................1 

1.1.1 Khái ni m đ t ng p n
1.1.2

C VÀ S

t ng p n


c ...................................................................................1 

c ven bi n .....................................................................................1 

1.2 S d ng h p lý đ t ng p n

c .........................................................................11 

1.2.1 Khái ni m s d ng h p lý đ t ng p n

c ........................................................11 

1.2.2 Vai trò c a s d ng h p lý đ t ng p n

c.......................................................12 

1.2.3 M t s tiêu chí đánh giá s d ng h p lý đ t ng p n
1.2.4 Nh ng nhân t

nh h

ng đ n vi c s d ng h p lý đ t ng p n

1.3 Hi n tr ng s d ng đ t ng p n
1.3.1 Hi n tr ng đ t ng p n

c..................................12 

c


c..................................................................14 

Vi t Nam.............................................................14 

1.3.2 Tình hình s d ng đ t ng p n

c ven bi n

Vi t Nam...................................17 

1.3.3 Nh ng thách th c đ i v i các h sinh thái đ t ng p n
1.4 M t s mô hình s d ng đ t ng p n
1.4.1 Mô hình s d ng đ t ng p n

c ................13 

c

c

c ven bi n................19 

trên th gi i và Vi t Nam ..........20 

trên th gi i ..............................................20 


1.4.2 Mô hình s d ng đ t ng p n
K t lu n ch

CH

c Vi t Nam ......................................................23 

ng 1 ...................................................................................................26 

NG 2..............................................................................................................28 

ÁNH GIÁ TH C TR NG S

D NG

BI N HUY N NGH A H NG, T NH NAM
2.1

T NG P N

C VÙNG VEN

NH ...........................................28 

i u ki n t nhiên- kinh t xã h i vùng đ t ng p n

c huy n Ngh a H ng

...................................................................................................................................28 
2.1.1 V trí đ a lý .......................................................................................................28 
2.1.2

c đi m đ a hình ...........................................................................................30 


2.1.3

c đi m khí h u và th y h i v n...................................................................30 

2.1.4 Tài nguyên sinh h c .........................................................................................31 
2.1.5 i u ki n kinh t - xã h i .................................................................................33 
2.2 H sinh thái đ t ng p n
2.3

c vùng ven bi n huy n Ngh a H ng ...................35 

ánh giá th c tr ng s d ng đ t ng p n

c vùng ven bi n huy n Ngh a

H ng .........................................................................................................................37 
2.3.1 Khai thác th y s n............................................................................................37 
2.3.2 Nuôi tr ng th y s n..........................................................................................41 
2.3.3 R ng ng p m n ................................................................................................46 
2.3.4 Nông nghi p .....................................................................................................50 
2.3.5 S n xu t mu i...................................................................................................51 
2.3.6 S n xu t m t ong và cói ...................................................................................52 
2.3.7 Du l ch ..............................................................................................................52 
2.3.8 Giao thông v n t i th y....................................................................................53 
2.4 ánh gía v m c đ s n lòng t nguy n đóng góp qu đ b o v và s d ng
h p lý NN vùng ven bi n huy n Ngh a H ng ....................................................54 
2.4.1 Ti n hành đi u tra ............................................................................................54 
2.4.2 S hi u bi t c a ng


i dân v t m quan tr ng c a vùng

NN vùng ven bi n

huy n Ngh a H ng ....................................................................................................55 


2.4.3

ánh giá m c đ s n sàng chi tr t nguy n c a ng

i dân đ b o v vùng

NN ven bi n huy n Ngh a H ng.............................................................................57 
2.5.Tình hình công tác qu n lý đ t ng p n

c trên đ a bàn huy n trong th i

gian qua ....................................................................................................................59 
2.6

ánh giá chung v th c tr ng s d ng đ t ng p n

c vùng ven bi n Ngh a

H ng .........................................................................................................................62 
2.6.1 Nh ng k t qu đ t đ

c ...................................................................................62 


2.6.2 Nh ng t n t i và nguyên nhân .........................................................................64 
K t lu n ch
CH

ng 2 ...................................................................................................67 

NG 3..............................................................................................................69 

M TS

GI I PHÁP S

D NG H P LÝ

BI N HUY N NGH A H NG, T NH NAM
3.1

nh h

ng và chi n l

T NG P N

C VÙNG VEN

NH ...........................................69 

c phát tri n kinh t - xã h i c a huy n Ngh a H ng

trong th i gian t i....................................................................................................69 

3.2 M t s gi i pháp s d ng h p lý đ t ng p n

c vùng ven bi n huy n Ngh a

H ng .........................................................................................................................80 
3.2.1 Quy ho ch và phân vùng qu n lý đ t ng p n

c.............................................81 

3.2.2 Xây d ng và hoàn thi n các c ch chính sách qu n lý đ t ng p n

c ..........84 

3.2.3 Phát tri n các sinh k b n v ng .......................................................................86 
3.2.4 Hoàn thi n t ch c qu n lý đ t ng p n

c vùng ven bi n...............................91 

3.2.5 Tuyên truy n, nâng cao nh n th c c ng đ ng v s d ng h p lý đ t ng p n

c

ven bi n huy n Ngh a H ng......................................................................................92 
K t lu n ch

ng 3 ...................................................................................................96 

K T LU N VÀ KI N NGH ................................................................................97 
1. K t lu n ................................................................................................................97 
2. Ki n ngh ..............................................................................................................98 

TÀI LI U THAM KH O ....................................................................................100 
PH L C ...............................................................................................................102 


M

U

1. Tính c p thi t c a đ tài
Các h sinh thái đ t ng p n
t , xã h i, b o v môi tr
môi tr

c đóng vai trò quan tr ng đ i v i phát tri n kinh

ng và phòng ch ng thiên tai, tích l y và h n ch ô nhi m

ng, đi u hòa khí h u, duy trì đa d ng sinh h c. Vùng đ t ng p n



c

s d ng cho phát tri n nông nghi p, lâm nghi p, thu s n, du l ch, giao thông, ... và
cung c p nhi u d ch v gián ti p cho cu c s ng. R ng ng p m n, các c a sông, các
th m c bi n có t m quan tr ng đ c bi t v m t sinh thái nh là các khu v c

m

nuôi, sinh s n và c trú c a nhi u loài cá, tôm và nhuy n th . Các vùng đ t ng p

n

c t o môi tr

ng thu n l i cho vi c l ng đ ng phù sa, góp ph n n đ nh và m

r ng bãi b i, là vùng đ m t nhiên góp ph n h n ch l l t, xói l và sóng bão, là
n i c trú và phát tri n c a nhi u gi ng loài đ ng, th c v t và là khu v c có giá tr
b o t n đa d ng sinh h c cao.
Ngh a H ng là m t trong nh ng vùng đ t ng p n
tr ng c a Vi t Nam.

t ng p n

c c a sông ven bi n quan

c vùng ven bi n Ngh a H ng có giá tr nhi u m t

trong phát tri n kinh t , b o t n đa d ng sinh h c. Vùng bãi b i, r ng ng p m n này
là m t h sinh thái r t nh y c m và có tính đa d ng sinh h c cao, ch u nh h
c a nh ng quá trình t nhiên. Tài nguyên

ng

đây, ngoài cây ng p m n, còn có nhi u

loài đ ng th c v t có giá tr , các loài chim n

c, các loài có giá tr kinh t . Tuy


nhiên vi c quy ho ch, qu n lý b o t n r ng ng p m n, b o t n đa d ng sinh h c
ch a th c s đáp ng m c tiêu phát tri n b n v ng.
Bên c nh ti m n ng kinh t nêu trên, các vùng đ t ng p n
H ng có m t ti m n ng du l ch to l n, n u đ a ph

c huy n Ngh a

ng bi t cách khai thác và k t

h p m t cách h p lý v i các tài nguyên du l ch v n hóa, các l h i truy n th ng c a
ng

i dân ven bi n và l ch s khác trong vùng thì s thu đ

c ngu n l i đáng k .

Theo xu th phát tri n chung c a d i ven bi n và qua nh ng th i k l ch s
quan tr ng v vi c s d ng và khai thác tài nguyên t i khu v c ven bi n huy n
Ngh a H ng có nh ng bi n đ i m nh m v m c đích và không gian. Nh ng quá
trình t nhiên đ c bi t là quá trình di n th c a h sinh thái r ng ng p m n do tác


đ ng c a con ng

i k t qu là h sinh thái này b suy thoái nghiêm tr ng kéo theo

nhi u h u qu khác nh : xói l b bi n, đ t nhi m m n, ô nhi m môi tr

ng n


c,

suy gi m đa d ng sinh h c. Xu th hi n nay là khu t p trung dân c l n đ t sang s n
xu t nông nghi p; đ t nông nghi p l n sang đ t sinh c nh t nhiên (RNM, bãi tri u.
. .) qua nh ng ho t đ ng quai đê l n bi n, đ p đ m nuôi tôm, vây v ng và nh ng
ho t đ ng khai thác ngu n l i khác. Qua k t qu kh o sát g n đây nh t c a t ch c
Bird Life Vi t Nam, vùng đ t ng p n

c Ngh a H ng, t nh Nam

nh đang có nguy

c b xoá s do khai thác quá m c tài nguyên thiên nhiên.
D a vào c s các phân tích trên, tác gi đã l a ch n đ tài: “M t s gi i pháp
s

d ng h p lý đ t ng p n

c vùng ven bi n huy n Ngh a H ng, t nh Nam

nh” nh m phân tích, đánh giá đ

c th c tr ng s d ng đ t ng p n

nh đ t đó nghiên c u và đ xu t m t s

ven bi n huy n Ngh a H ng, t nh Nam
gi i pháp s d ng h p lý đ t ng p n

c c a vùng


c có hi u qu góp ph n c ng c c s lý lu n

và th c ti n cho qu n lý tài nguyên, môi tr

ng theo h

ng phát tri n b n v ng.

2. M c tiêu c a đ tài
2.1 M c tiêu chung
M c tiêu c a đ tài là đánh giá đ

c th c tr ng s d ng đ t ng p n

xu t m t s gi i pháp s d ng h p lý đ t ng p n
H ng, t nh Nam

c và đ

c vùng ven bi n huy n Ngh a

nh.

2.2 M c tiêu c th
- Nghiên c u c s lý lu n v đ t ng p n
đ t ng p n

c vùng ven bi n.


ánh giá th c tr ng s d ng đ t ng p n

-

H ng, t nh Nam

nh.

bi n huy n Ngh a H ng, t nh Nam

3.1.

c vùng ven bi n huy n Ngh a

xu t m t s gi i pháp s d ng h p lý tài nguyên đ t ng p n

-

3.

c vùng ven bi n và s d ng h p lý

it

c vùng ven

nh.

ng và ph m vi nghiên c u


it
it

ng nghiên c u
ng nghiên c u c a đ tài: Là các v n đ liên quan đ n s d ng đ t


ng p n

c vùng ven bi n Ngh a H ng, t nh Nam

nh.

3.2. Ph m vi nghiên c u
Ph m vi v th i gian: Các tài li u ph c v đánh giá th c tr ng s d ng đ t
c vùng ven bi n huy n Ngh a H ng thu th p trong kho ng n m 1995 đ n

ng p n

n m 2013, các giá tr s d ng tài nguyên đ t ng p n
lý, đ nh h

c, các c ch chính sách qu n

ng phát tri n b n v ng tài nguyên đ t ng p n

c.

Ph m vi v không gian: Trong khuôn kh c a lu n v n, tác gi ch n vùng
đ t ng p n


c ven bi n huy n Ngh a H ng, t nh Nam

nh tính t 6m n

c đ vào

đ nghiên c u.
4. Cách ti p c n và ph

ng pháp nghiên c u

4.1. Cách ti p c n c a đ tài
Cách ti p c n trong tri n khai các n i dung nghiên c u c a đ tài là k th a t i
đa các t li u, tài li u, k t qu nghiên c u hi n có, đ c bi t là thông tin liên quan
đ n các d ng tài nguyên đ t ng p n

c vùng ven bi n huy n Ngh a H ng, t nh Nam

nh.
K th a k t h p đúc rút, h c h i kinh nghi m trong và ngoài n

c.

tài đã ti n hành thu th p các s li u, tài li u có liên quan đ n đi u ki n t
nhiên huy n Ngh a H ng nói chung và vùng bãi b i, r ng ng p m n huy n Ngh a
H ng, t nh Nam

nh nói riêng trong giai đo n t n m 1995 đ n n m 2013, bao


g m:
- S li u, tài li u v đi u ki n t nhiên: v trí đ a lý, khí h u, th y h i v n,. . .
- S li u th ng kê, tài li u liên quan đ n r ng ng p m n, bãi b i (cây ng p
m n, th y h i s n, thu sinh và khu h đ ng v t c n,...).
- Các s li u, tài li u kinh t - xã h i huy n Ngh a H ng, Nam

nh t p trung

vào các xã ven bi n có bãi b i, r ng ng p m n bao g m:
+ S li u th ng kê v tình hình kinh t - xã h i
+ Các tài li u, k t qu c a các ch
c u đã th c hi n
tài nguyên, qu n lý

đ a ph

ng trình, công trình khoa h c đã nghiên

ng có liên quan đ n tình hình kinh t - xã h i, s d ng


+ Các s li u, báo cáo có liên quan đ n công tác quy ho ch, qu n lý và b o t n
r ng ng p m n.
- Các báo cáo tình hình th c hi n kinh t xã h i t n m 2013
- Niên giám th ng kê c a huy n Ngh a H ng n m 2005
- Niên giám th ng kê c a huy n Ngh a H ng n m 2013.
4.2. Ph

ng pháp nghiên c u


Lu n v n s d ng các ph
- Ph
tr

ng pháp nghiên c u chính, sau đây:

ng pháp k th a (t ng h p, phân tích các nghiên c u th c hi n

c đây, k th a nh ng k t qu nghiên c u đã có c trong và ngoài n

c). K

th a t t c các k t qu nghiên c u đã có trên c s ch n l c và đi u ch nh cho phù
h p là r t c n thi t. Các công trình nghiên c u hi n đã và đang th c hi n
quan, đ n v bao g m c nh ng s li u c b n v tài nguyên, môi tr
thái vùng đ t ng p n

c ven bi n huy n Ngh a H ng s đ

các c

ng và h sinh

c thu th p, phân tích,

t ng h p và nghiên c u, s d ng trong đ tài.
- Ph

ng pháp đi u tra, nghiên c u th c đ a:


L p tuy n kh o sát: Chia làm hai tuy n kh o sát
+ Tuy n kh o sát d c theo đê bi n t Ngh a Th ng đ n Ngh a Phúc
+ Tuy n kháo sát d c theo khu RNM và ven đê t Nông Tr

ng R ng

ông

đ n Nam i n
Quan sát quang c nh bãi tri u khi tri u c

ng, tri u c n, m t bãi, trong sàn

RNM (r ng m i tr ng, r ng đang phát tri n), n i ng

i dân đ n đánh b t h i s n và

công c đánh b t c a h , khu nuôi tr ng th y s n.
ánh giá nhanh hi n tr ng s d ng NN vùng ven bi n huy n Ngh a H ng so
v i các s li u th ng kê đ đánh giá th c t v s d ng h p lý NN khu v c.
- Ph

ng pháp đi u tra, ph ng v n có s d ng b ng h i: ph ng v n ng

i dân

các xã ven bi n v i 3 nhóm ch y u: nhóm nuôi tr ng h i s n (làm đ m nuôi tôm
và làm vây nuôi v ng) vùng bãi b i, r ng ng p m n, nhóm ng

i dân chuyên đi


đánh b t h i s n t nhiên, ho c có ho t đ ng kinh t liên quan đ n vùng r ng ng p
m n.


- Ph

ng pháp phân tích, đánh giá, t ng h p thông tin, x lý s li u: S

d ng các ph n m m Word, Excel đ t ng h p, phân tích các s li u đã thu th p
đ

c v tình hình khai thác s d ng

NN đ i v i nuôi tr ng th y h i s n, b o v

RNM,... đ phân tích và đánh giá v hi n tr ng s d ng
gi i pháp s d ng h p lý theo h

ng phát tri n b n v ng.

NN đ t đó đ a ra các


1

CH
T NG QUAN V

T NG P N

N

1.1

t ng p n

NG 1
C VÀ S

D NG H P LÝ

T NG P

C VÙNG VEN BI N

c vùng ven bi n

1.1.1 Khái ni m đ t ng p n

c

Tùy thu c vào m c đích qu n lý c a m i qu c gia mà có đ nh ngh a khác nhau
v đ t ng p n

c.

nh ngh a v

NN có th chia thành hai nhóm chính. Nhóm th


nh t theo đ nh ngh a r ng nh đ nh ngh a c a Công
các ch

c Ramsar, đ nh ngh a theo

ng trình đi u tra NN c a M , New Zealand, Úc và Canada. Nhóm th hai

là đ nh ngh a theo ngh a h p. Hi n nay, đ nh ngh a theo Công
ngh a đ

c s d ng nhi u và đ

đ ng liên quan đ n
Công

Vi t Nam trong các ho t

NN. Do đó, trong lu n v n này ch nêu đ nh ngh a

NN theo

c Ramsar (1971) nh sau:
c là vùng đ m l y, than bùn ho c vùng n

t ng p n
t o, ng p n
n

c s d ng chính th c


c Ramsar là đ nh

c th

c l hay n

ng xuyên hay t m th i, n

c, t nhiên hay nhân

c ch y hay n

c tù, n

c ng t,

c bi n, k c nh ng vùng bi n có đ sâu không quá 6 m khi thu

tri u th p.
1.1.2

t ng p n

c ven bi n

t ng p n

c ven bi n là nh ng vùng ng p n

ven bi n, có đ ng p n


cd

c th

ng xuyên hay t m th i

i 6m lúc tri u ki t, bao g m: v ng, v nh, eo bi n,

RNM, th m c bi n, r n san hô, vùng bi n c a sông, đ m phá n

c m n ho c

nhi m m n.
Các vùng

NN ven bi n đóng vai trò quan tr ng trong phát tri n kinh t , xã

h i, b o v môi tr
tr

ng và phòng ch ng thiên tai, tích l y và h n ch ô nhi m môi

ng, đi u hòa khí h u, duy trì đa d ng sinh h c ( DSH) và b o v môi tr
c bi t,

ng,...

NN ven bi n có giá tr r t l n trong vi c gi m thi u tác đ ng c a bi n


đ i khí h u nh m đi u hòa khí h u khu v c. Theo tính toán, RNM có kh n ng tích
l y cao CO2, ví d RNM 15 tu i gi m đ

c 90,24 t n CO2/ha/n m, cân b ng l

O2, CO2 trong khí quy n, đi u hòa khí h u đ a ph

ng (l

ng

ng m a, nhi t đ , đ


2

m) và gi m khí gây hi u ng nhà kính. Các th m th c v t RNM, th m c bi n, r n
san hô b o v b bi n kh i tác đ ng c a sóng bi n, dòng ch y. Các vùng
môi tr

NN t o

ng thu n l i cho vi c l ng đ ng phù sa, góp ph n n đ nh và m r ng bãi

b i. Các bãi san hô ng m r ng l n đã gi m c

ng đ sóng tác đ ng đ n b bi n, các

vùng đ o trong th i k dông bão, sóng th n.
1.1.2.1 Phân lo i đ t ng p n

Phân lo i

c ven bi n

NN ven bi n góp ph n hoàn thi n chi n l

c qu n lý

NN ven

bi n c a Vi t Nam, làm c s cho vi c ho ch đ nh các chính sách và bi n pháp b o
v , phát tri n và s d ng h p lý tài nguyên NN ven bi n. Ngoài ra, nó còn là c s
đ xác đ nh ph m vi vùng NN ven bi n. Trong s các h th ng phân lo i NN thì
h th ng phân lo i c a Nguy n Chu H i và m t s tác gi khác đ
h p cho khai thác, s d ng vùng

c xem là phù

NN ven bi n. Do đó, lu n v n đã s d ng h

th ng phân lo i này đ làm c s xác đ nh ph m vi vùng NN ven bi n. Tuy nhiên,
theo ý ki n ch quan c a tác gi , vùng NN ven bi n ph i xét t i nh h
m n, chính vì v y m t s ki u đ t ng p n
th coi thu c vùng

c nh đ ng lúa, ao n

c ng t,... không

NN ven bi n. T l p lu n này và trên c s phân lo i c a


Nguy n Chu H i, tác gi trình đ a ra b ng 1.1 phân lo i đ t ng p n
nh d

Nhóm

Phân b

A: Ph th c v t
Các vùng đ t
th p ng p
c ven

c ven bi n

Ki u lo i

NNVB

bi n

c ven bi n

i đây.

B ng 1. 1 Phân lo i đ t ng p n

n

ng c a đ


Cói/ lau s y ng p n

c

Vùng l y n i đ a
m nuôi th y s n
B: Không ph th c v t
ng mu i
Lòng sông

Phía trong đê bi n, n i không
ch u tác đ ng c a bi n, các châu
th sông H ng, Mê Kông
R ng kh p ven bi n
Trung

mi n


3

Nhóm

Ki u lo i

NNVB

Phân b


A: Ph th c v t
RNM

Các châu th

Bãi sình l y

Kông, các vùng c a sông l n,

Th m rong t o - c bi n

đ m phá Hu - Bình

m phá n

Sông H ng, Mê
nh

cl

B: Không ph th c v t
Vùng NN

Bãi cát

tri u

Bãi bùn tri u
mn


T p trung

cl

m phá n

hai châu th l n,

vùng H i Phòng, vùng tri u đ n

cm n

Vùng c a sông hình ph u

đ sâu 6m

Vùng tri u đáy m m và đáy c ng
Các l ch tri u
R n san hô vi n b
Các đ o đá cacbonat
Các đ o

Các đ o đá tr m tích và tr m tích

hoang nh

núi l a

Vùng Qu ng Ninh, H i Phòng.
R i rác mi n Trung và mi n

Nam. Ngoài bi n kh i

o san hô

( Ngu n: Tác gi t ng h p, 2014)
1.1.2.2 Ch c n ng đ t ng p n
NN ven bi n
thái, môi tr

Vi t Nam có nhi u ch c n ng và giá tr quan tr ng v sinh

ng, kinh t và xã h i. ó là:

- Ch c n ng n p và ti t n
các vùng

c ven bi n

c ng m: Mùa m a, khi d l

NN có tác d ng nh m t b ch a n

ng n

c đ sau đó n

c ng m d n vào

lòng đ t trong mùa khô. Quá trình này di n ra liên t c nh m b sung l
cho các t ng n


c ng m. M t khác, quá trình n p và ti t n

NN v i các t ng n

c m t l n,

ng n

c liên t c gi a vùng

c ng m c ng góp ph n th m l c, làm cho các t ng n

ng m tr nên s ch h n. Các t ng n
c p quan tr ng cho cu c s ng con ng

c ng m v i ch t l
i.

ng n

c

c

c cao là ngu n cung


4


-

i u hoà sinh thái và khí h u: Các vùng

NN ven bi n có tác d ng nh là

các b l ng gi l i các ch t ô nhi m, đ c h i và ch t th i nói chung, góp ph n cân
b ng O2 và CO2 trong khí quy n, đi u hoà khí h u đ a ph

ng (nhi t đ , đ

l

ng m a) và làm gi m hi u ng nhà kính.

d

ng b sung cho cây và cho vi sinh v t s ng trong h sinh thái

m,

NN ven bi n có th gi l i ch t dinh
NN ven bi n

c ng nh các ho t đ ng nông nghi p ho c nuôi tr ng th y s n.
- Ch c n ng h n ch l l t:
n

NN ven bi n có th l u gi , đi u hoà l


c m a nh là m t b n ch a góp ph n gi m l u l

l l t

ng

ng dòng ch y l và h n ch

các vùng lân c n.
- Ch c n ng s n xu t sinh kh i: Các vùng NN ven bi n là n i xu t kh u sinh

kh i, t o ngu n th c n cho các lo i thu s n, gia súc ho c đ ng v t hoang dã ho c
v t nuôi. Ngoài ra, m t ph n các ch t dinh d
chuy n đ n các vùng h l u và các vùng n

ng này đ

c các dòng ch y b m t

c ven bi n, làm gi u ngu n th c n cho

nh ng vùng đó, khu v c Bi n ông và V nh Thái Lan.
- Ch c n ng duy trì tính đa d ng sinh h c: Nhi u vùng
bi t là các vùng

NN ven bi n, đ c

NN có r ng ng p m n, r n san hô, c bi n, là môi tr

ng thích


h p cho vi c c trú, sinh s ng, s đ tr ng, bãi đ và phát tri n c a nhi u lo i đ ng,
th c v t hoang dã. NN ven bi n là n i duy trì nhi u ngu n gen, trong đó có nhi u
loài quý và hi m không nh ng quí, hi m và có giá tr

Vi t Nam mà còn

khu v c

Bi n ông và V nh Thái Lan.
- Ch c n ng ch n sóng, ch n gió bão n đ nh b bi n, ch ng xói l : Nh có
th m th c v t, đ c bi t th m th c v t r ng ng p m n, th m c bi n,

NN ven bi n

có ch c n ng b o v b bi n kh i b tác đ ng c a sóng, thu tri u, xói l . M t khác,
các vùng NN ven bi n t o ra môi tr

ng thu n l i cho vi c l ng đ ng phù sa, góp

ph n n đ nh và m r ng bãi b i. Các r n san hô ng m r ng l n đã gi m c

ng đ

sóng tác đ ng đ n b bi n, các vùng ven đ o trong th i k dông bão.
- Ch c n ng t o môi tr

ng ho t đ ng cho các ngành kinh t :

Vi t Nam đóng vai trò quan tr ng t o môi tr

l nh v c.

NN ven bi n

ng cho ho t đ ng kinh t c a nhi u


5

+ Ngành thu s n: NN ven bi n là ngu n cung c p th c n, môi tr

ng s ng

cho các loài thu s n và là n i đánh b t và nuôi tr ng thu s n quan tr ng. Ngoài ra
nó còn cung c p các ngu n l i quan tr ng khác cho c ng đ ng dân c đ a ph
nh

t o bi n, c bi n và d

ng

c li u.

+ Ngành lâm nghi p:

NN ven bi n là n i cung c p m t s s n ph m quan

tr ng nh cây có nh a, cây có d u, d

c li u (tanin, tinh d u), các s n v t nh cói,


s y, cây d a và qu d a trong các vùng

NN ven bi n c ng có th đ

c khai thác

và ch bi n thành nh ng s n ph m tiêu dùng có giá tr .
+ Ngành giao thông v n t i thu : NN ven bi n là y u t r t quan tr ng trong
vi c hình thành các m ng l

i giao thông thu bao g m đ

ng bi n, đ

ng pha

sông bi n.
+ Ngành du l ch: NN ven bi n v i h sinh thái đa d ng, phong phú, có nhi u
c nh quan thiên nhiên đ p nh : V nh H Long, Nha Trang, V ng Tàu, r ng ng p
m n C n Gi , Cà Mau,... có vai trò to l n trong vi c phát tri n các hình th c du
l ch, đ c bi t là du l ch sinh thái.
+ Ngành khai khoáng: NN ven bi n có ti m n ng phát tri n m nh ngành khai
khoáng vì nhiên li u khoáng s n nh sa khoáng titan (inmenit), zirconi, vàng, thi c,
v t li u xây d ng, than bùn, d u khí.
NN ven bi n

Vi t Nam có giá tr kinh t , xã h i và v n hoá to l n. Dân t c

Vi t Nam t lâu đ i nay đã g n bó v i các vùng NN ven bi n đ sinh s ng, xây d ng,

b o v và phát tri n đ t n

c c ng nh duy trì n n v n hoá đ m đà b n s c dân t c.

1.1.2.3 Giá tr c a đ t ng p n

c ven bi n

NN ven bi n có nh ng giá tr sau:
- Giá tr đa d ng sinh h c: Giá tr
c a

NN ven bi n. Nhi u vùng

DSH là thu c tính đ c bi t và quan tr ng

NN ven bi n là n i c trú r t thích h p c a các

loài đ ng v t hoang dã, đ c bi t là các loài chim n
di c . Cò m thìa và các loài chim di c

c, trong đó có nhi u loài chim

vùng RNM c a sông H ng có giá tr toàn

c u b i nó là tài s n đa qu c gia (h u h t các loài chim di c đ u nh v y). Vi c b o


6


t n các loài quý hi m chính là b o t n
(HST) v i s

DSH, duy trì ch c n ng các h sinh thái

n đ nh và s c b n trong không gian và th i gian.

- Giá tr v n hóa: Chính là tri th c b n đ a c a ng

i dân trong nuôi tr ng,

khai thác, s d ng các tài nguyên thiên nhiên và cách thích ng c a còn ng
môi tr

iv i

c bi n dâng). Nhi u k t qu nghiên c u đã

ng t nhiên (xâm nh p m n, n

ch ng minh r ng m i quan h gi a t nhiên, xã h i, ngôn ng và v n hóa là không
th tách r i, nó th hi n lòng tin c a con ng
hóa”. Thông th
ng

ng, n i nào có giá tr

i và nhào n n nên “c nh quan v n

DSH cao thì c ng là n i c trú c a nh ng


i dân b n đ a. B o t n các h sinh thái t nhiên trong đó có HST NN c ng là

b o v cái nôi c a v n hóa truy n th ng.
- Giá tr kinh t vùng
hi n
ng

NN ven bi n: Giá tr kinh t vùng

s đ ng ti n hóa gi a kinh t và s hi u bi t v môi tr
i. Làm rõ giá tr kinh t

NN ven bi n th

ng t nhiên c a con

NN ven bi n chính là góp ph n tìm ra nh ng gi i

pháp kinh t thích h p đ khai thác, s d ng h p lý tài nguyên, c ng nh b o t n
các HST t nhiên t i các vùng

NN ven bi n.

i u này có ý ngh a đ nh h

ng

trong vi c đ xu t các th ch , hành vi và gi i pháp kinh t - xã h i b n v ng thông
qua các nghiên c u liên ngành gi a t nhiên và kinh t c ng nh t


ng tác c a các

h th ng này v i nhau.
Th c ra, có r t nhi u lo i giá tr , trong đó giá tr kinh t th

ng đ

c s d ng

r t h u ích trong các l a ch n v kinh t . Các l a ch n này làm c s cho vi c tìm
ki m các gi i pháp s d ng h p lý và có hi u qu ngu n tài nguyên thiên nhiên.
L ch s ti n hóa c a xã h i loài ng
cách m ng kinh t th
s d ng nh th

i g n li n v i các ho t đ ng kinh t . Các cu c

ng có vai trò thúc đ y s ti n b xã h i. Giá tr kinh t đ

c đo các n n v n minh, các giá tr v t ch t và d đ

c

c ch p nh n

trong so sánh và l a ch n gi i pháp.
G n đây nh t trong d th o “H
tác b o t n


DSH t i m t s v

thái đ t ng p n

ng d n phân tích chi phí - l i ích c a công

n qu c gia (VQG) đ i di n tiêu bi u cho h sinh

c” do Vi n Khoa h c qu n lý môi tr

ng, T ng c c Môi tr

xây d ng tháng 10 n m 2011, có đ c p “Giá tr kinh t đ t ng p n

ng

c” là toàn b


7

các kh i l i ích có th mang l i cho các đ i t
th h hi n t i hay t

ng s d ng khác nhau sinh s ng

ng lai, bao g m giá tr s d ng và giá tr phi s d ng.

1.2.2.4 M t s h sinh thái đ t ng p n


c ven bi n đi n hình

ng có nhi u HST cùng t n t i trên đó và các

T i m t vùng NN ven bi n th

HST có th k đ n theo ph m vi phân b t b ra ngoài vùng n

c sâu nh sau: đ u

tiên ph i k đ n là HST vùng c a sông, HST bãi b i, HST RNM, k đ n là HST c
bi n và cu i cùng là HST san hô. ôi khi không có s tách b ch gi a các HST này,
ch ng h n nh HST vùng c a sông và HST RNM th

ng đi li n v i nhau.

- H sinh thái c a sông ven bi n: C a sông ven bi n là thu v c ven b
t

ng đ i kín, n i mà n

c ng t và n

c bi n g p nhau và tr n l n vào nhau. Các

đ c tr ng v đ a m o, l ch s đ a ch t và đi u ki n khí h u t o nên s khác bi t v
tính ch t v t lý và hoá h c c a các ki u c a sông. Ki u tiêu bi u nh t là c a sông
châu th ven b , ví d nh c a Ba L t. Ki u c a sông th hai là c a sông d ng
ph u, ki u d ng này b t g p nhi u


vùng ven bi n mi n trung. Ngoài ra, còn ph i

k đ n c a sông t i là v nh n a kín ho c đ m phá.
đ

đây các doi cát song song v i

ng b hình thành và ng n c n m t ph n s trao đ i n

c t bi n.

mu i trong

các đ m khác
ng loài đ ng v t c a sông th

S l
vùng n

c ng t lân c n.

ng nghèo h n các qu n c bi n ho c các

ây là vùng kh c nghi t mà nhi u sinh v t bi n ho c n

ng t không th ch u đ ng đ

c

c. Các sinh v t c a sông th c s ch y u có ngu n


g c bi n. Sinh v t bi n ch u s gi m đ mu i t t h n sinh v t n

c ng t ch u đ ng

đ mu i t ng, vì v y sinh v t c a sông có u th b i đ ng v t bi n.
Thành ph n loài th c v t l n
ng p n
n

c th

c a sông kém phong phú. H u h t các vùng

ng xuyên đ u có đáy mùn không phù h p đ rong bám. H n n a,

c đ c h n ch đ chi u sáng, vì v y vùng n

c sâu h u nh không có th c v t.

T o Silic khá ph phong phú trên các bãi tri u g n bùn vùng c a sông. Chúng có
th di đ ng lên b m t ho c vào trong bùn ph thu c vào đ chi u sáng. Bùn c a
sông c ng là n i s ng thích h p c a t o lam s i. Vi khu n là thành ph n phong phú
c trong n

c và trong bùn, n i giàu có v t ch t h u c .


8


Sinh v t phù du
th

vùng c a sông khá nghèo v thành ph n loài. T o Silic

ng chi m u th trong mùa nóng và th m chí quanh n m

m t s khu v c.

ng v t phù du c ng nghèo v thành ph n c ng nh bi n đ ng l n theo mùa. Các
loài c a sông th c s ch t n t i

các c a sông l n và n đ nh.

các c a sông

nông, thành ph n đ ng v t phù du bi n đi n hình chi m u th .
Nhìn chung, nh giàu dinh d
thành n i nuôi d

ng và t

ng đ i ít các v t d , c a sông tr

ng u trùng c a nhi u loài đ ng v t mà khi tr

ng thành chúng

vùng khác. ây c ng là bãi ki m n c a nhi u loài đ ng v t di c . Bên c nh


s ng

đó, nh s b o v t nhiên c a đ m phá và vùng c a sông mà nó có giá tr l n cho
s phát tri n c ng và c ng bi n, ti p đ n là các khu công nghi p và dân c lân c n.
C a sông c ng đ

c xem nh là môi tr

ng ti p nh n các lo i rác th i công nghi p

và sinh ho t dân c . Ho t đ ng đánh b t th y s n th
đ m phá. Cu i cùng thì c a sông, đ m phá còn đ

ng d a trên HST c a sông

c s d ng cho m c đích ngh

ng i, du l ch gi i trí.

- H sinh thái vùng tri u: Vùng tri u là vùng không ng p n c m t kho ng
th i gian trong ngày v i các y u t t nhiên thay đ i do n
Qu n xã sinh v t thích nghi môi tr
tr

c và không khí chi ph i.

ng này và s liên k t gi a sinh v t và môi

ng t o nên HST vùng tri u.
HST vùng tri u có vai trò r t quan tr ng trong HST n


c m n, bao g m các

ch c n ng sau:
+ Là n i c trú, sinh s ng c a các loài sinh v t bi n, nh các loài hai m nh v ,
các loài rong t o, v.v..
+ Là n i cung c p ngu n l i kinh t và c ng là n i di n ra s trao đ i v t ch t,
n ng l

ng, t o nên ngu n sinh kh i l n trong HST;

+ Là n i cung c p n ng su t s c p cho vùng c a sông, ch y u là th m th c
v t bao quanh c a sông, làm t ng s đa d ng vùng c a sông;
+ HST vùng tri u góp ph n vào vi c đi u hòa khí h u nh vào s hình thành
các th m th c v t, ngoài ra th m th c v t còn góp phân hình thành nên HST RNM;


9

+ Ch c n ng quan tr ng c a HST vùng tri u đóng vai trò quan tr ng trong chu
trình dinh d
trí cho con ng

ng c ng nh góp ph n hình thành các khu du l ch, khu vui ch i gi i
i.

HST vùng tri u có vai trò quan tr ng, to l n trong vi c duy trì và b o v tính
DSH. Có th nói r ng, vùng tri u là ngu n g c, là n n t ng cho vi c hình thành và
phát tri n các HST vùng ven b . Do v y, c n ph i có chính sách h p lý trong vi c qu n
lý c ng nh khai thác tài nguyên vùng tri u, t đó có s khai thác đúng m c ngu n l c

to l n này góp ph n thúc đ y n n kinh t vùng bi n m t cách b n v ng.

- H sinh thái r ng ng p m n: RNM đóng vai trò quan tr ng trong chu trình
dinh d

ng, là ngu n cung c p ch t h u c đ t ng n ng su t vùng ven bi n, là n i

sinh đ , nuôi d

ng ho c n i s ng lâu dài cho nhi u loài h i s n có giá tr nh cá, tôm,

cua, ...
RNM có các ch c n ng và giá tr r t quan tr ng nh : cung c p các s n ph m
g , c i, th y s n và nhi u s n ph m khác; là bãi đ , bãi n và

ng các loài cá, tôm,

cua và các loài th y s n có giá tr kinh t khác; xâm chi m và c đ nh các bãi bùn
ng p tri u m i b i, b o v b bi n ch ng l i tác đ ng c a sóng, bão và sóng th n; là
n i c trú cho r t nhi u loài đ ng v t hoang dã (chim, thú l
các loài đ a ph

ng c , bò sát), g m

ng và các loài di c .

Tuy nhiên, di n tích RNM đã và đang b suy gi m nghiêm tr ng do các ho t
đ ng chuy n đ i di n tích r ng sang nuôi tr ng th y s n, quai đê l n bi n; do xói l
b bi n. M t RNM có th gây ra nh ng h u qu nghiêm tr ng: m t ngu n


DSH

phong phú c a HST, m t n i c trú, sinh đ c a nhi u loài, gây phèn hóa, ô nhi m
môi tr

ng, gây xói l vùng b bi n và c a sông, xói l các vùng xung quanh và

làm m t n i c trú c a chim di c ; đ i s ng c a ng

i dân

đây suy gi m, nhi u

dân chài nghèo không có công n vi c làm.

- HST th m c bi n: Th m c bi n chính là lá ph i c a đ i d ng và có th
so sánh vi c m t th m c bi n v i vi c m t r ng m a nhi t đ i.
Th m c bi n đ
t p v c u trúc và tính

c m nh danh là “r ng m a nhi t đ i d

i bi n” vì tính ph c

DSH đi kèm, c ng nh n ng su t sinh h c r t cao, 1 ha c


10

bi n m i n m t o ra 25 t n lá, đ cung c p th c n cho 40.000 con cá, và 50 tri u

đ ng v t không x
tr

ng s ng nh . Theo PGS.TS Nguy n Chu H i, Phó T ng c c

ng T ng c c Bi n vàH i đ o Vi t Nam, “C 1m2 c bi n s n sinh ra 10 lít ôxy

hoà tan/ngày cho nên đây là n i thu n l i cho sinh s n,

m nuôi các gi ng h i s n

và là nh ng bãi h i s n quan tr ng ven b ".
Các th m c bi n là n i sinh s ng, đ tr ng và trú n c a nhi u loài sinh v t
bi n khác nhau nh đ ng v t đáy, cá bi n, rùa bi n, bò bi n. B

c đ u các nhà kh o

sát đã phát hi n 125 loài đ ng v t đáy và 158 loài rong bi n s ng trong và d

i

th m c bi n. Trong th m c bi n có nhi u loài có giá tr kinh t cao sinh s ng nh
ngó đen, ngó đ , h n, cua, tôm, h i sâm, ... Ngoài ra, c bi n còn là ngu n th c n
cho nhi u loài đ ng v t không x

ng s ng, bò sát, cá bi n, thú bi n.

c bi t, c

bi n là th c n cho loài bò bi n - loài thú bi n quý hi m đang có nguy c tuy t

ch ng. R c a c bi n phát tri n ch ng ch t c m sâu vào l p đ t b m t, nên c bi n
có tác d ng b o v b bi n, ch ng xói l khi sóng to, gió l n; làm gi m t c đ dòng
ch y và n đ nh n n đáy, ... C bi n còn đ

c khai thác đ làm phân bón, th c n

cho gia súc.
Tuy nhiên, HST th m c bi n c ng là m t trong nh ng HST nh y c m và r t
d b t n th

ng khi môi tr

ng thay đ i. Hi n nay, th m có bi n

suy thoái nghiêm tr ng do ô nhi m môi tr

n

c ta đã b

ng, đánh b t th y s n b ng thu c n ,

các ho t đ ng khai thác các vùng đ t b i có c bi n vào m c đích nông nghi p, nuôi
tr ng th y s n làm cho di n tích bãi c bi n b thu h p, gây m t n i c trú c a các
ngu n l i h i s n có giá tr và h n ch s ph t tri n c a c bi n, làm suy gi m ch t
l

ng môi tr

gi m tr l


ng n

c và tr m tích, m t cân b ng dinh d

ng, sinh thái và DSH,

ng cá và ngu n tr ng cá và cá con trong HST này.

- HST r n san hô: HST r n san hô là m t HST đa d ng nh t hành tinh, nó ch
phân b

vùng bi n nông ven b . Theo tính toán, toàn b các r n san hô ch chi m

ch a đ n 1% di n tích đ i d
v t bi n trên toàn th gi i.

ng nh ng l i là n i sinh s ng c a 25% các loài sinh


11

Các r n san hô thu c vùng bi n n

c ta là n i c trú, nuôi d

c a 398 loài cá, trong đó có hàng tr m loài cá đ

ng và sinh s n


c dùng làm cá c nh có giá tr kinh

t cao, 155 loài đ ng v t thân m m , 94 loài giáp sát, 37 loài da gai và 174 loài rong
bi n, …
i v i ngành du l ch, c nh quan ng m c a HST r n san hô, th m c bi n là
ngu n tài nguyên thiên nhiên vô t n c a du l ch bi n. Vì v y, đ i v i các ngành
kinh t khai thác l i th t bi n trong đó có ngành du l ch thì vi c b o v các r n san
hô có ý ngh a quan tr ng đ n s phát tri n b n v ng. Hi n nay, Vi t Nam có
kho ng 170 đi m du l ch và ngh d

ng n m

các VVB tr i d c t B c chí Nam,

trong đó có nhi u vùng bi n đ p n i ti ng nh V nh H Long, C nh D
Cô, Non N

ng, L ng

c, M Khê, V nh Nha Trang, M i Né, … Không xa ngoài kh i c a

nh ng vùng bi n đó là th gi i đ ng, th c v t bi n bao la đ y bí n và h p d n,
trong đó có r n san hô th c s là m t c nh s c tuy t đ p mà Nha Trang là m t ví d
đi n hình.
HST r n san hô có c u trúc ph c t p, r t nh y c m v i s đe d a c a môi
tr

ng, đ c bi t là nh ng đe d a t con ng

i nh đánh b t cá b ng thu c n , hóa


ch t đ c h i, khai thác san hô làm v t li u xây d ng, đ l u ni m.

ph san hô

s ng trên r n đang b gi m d n theo th i gian, nhi u n i đ ph gi m trên 30%.
i u này cho th y r n san hô đang b phá h y và có nhi u chi u h

ng suy thoái

m nh. S bi n đ i di n tích và nh ng t n th

ng c a r n san hô gây nhi u thi t hai:

gi m DSH, sinh thái và ch t l

ng n

ng môi tr

c bi n; m t ngu n l i s ng c a

c ng đ ng vùng ven bi n và thi t h i cho ngành th y s n, du l ch.
1.2 S d ng h p lý đ t ng p n

c

1.2.1 Khái ni m s d ng h p lý đ t ng p n
S d ng h p lý đ t ng p n
thác, s d ng đ t ng p n

duy trì đ

c

c (rational use of wetlands) ngh a là vi c khai

c đáp ng nhu c u xóa đói gi m nghèo mà v n b o đ m

c các ch c n ng và tính đa d ng sinh h c c a đ t ng p n

c

Trong đánh giá h sinh thái Thiên niên k (MA), "s d ng h p lý" đ ng ngh a
v i vi c duy trì các l i ích/d ch v h sinh thái đ đ m b o s duy trì đa d ng sinh


×