Tải bản đầy đủ (.doc) (24 trang)

Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua việc tích hợp những câu chuyện về đạo đức, lối sống của bác hồ trong những giờ đọc

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (175.86 KB, 24 trang )

Sáng kiến kinh nghiệm

Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

Trường THPT Thạch Thành 3

1
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

1. MỞ ĐẦU

2

1.1 Lí do chọn đề tài…………………………………………………………

2

1.2 Mục đích nghiên cứu…………………………………………………….

3

1.3 Đối tượng nghiên cứu…………………………………………………… 3
1.4 Phương pháp nghiên cứu………………………………………………...

3


1.5 Những điểm mới của sáng kiến...............................................................

3

2. NỘI DUNG
3
2.1 Cơ sở lí luận của đề tài…………………………………………………... 3
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng đề tài……………………………... 4
2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết đề tài………………………………

5

2.3.1 Những tác phẩm lớp 11 có thể "Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh
qua việc tích hợp những câu chuyện về đạo đức, lối sống của Bác Hồ " …. 5
2.3.2. Giáo án dạy thực nghiệm một bài cụ thể - Bài "Từ ấy" của Tố Hữu..... 9
2.4 Hiệu quả thu được khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt
động giáo dục với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường…………………… 15
3. KẾT LUẬN
16
3.1 Kết luận………………………………………………………………….. 16
3.2 Kiến nghị................................................................................................

17

Tài Liệu tham khảo………………………………………………………….. 19
PHỤ LỤC

22

Bài thu hoạch………………………………………………………………... 22


1. MỞ ĐẦU:
Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

2
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

1.1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Hiện nay, xã hội ta, trong các trường học đang gióng lên hồi chuông
cảnh tỉnh về tình trạng bạo lực học đường, sự suy giảm đạo đức của một bộ
phận học sinh. Hơn nữa ở lứa tuổi trung học phổ thông các em đang trong giai
đoạn hình thành và phát triển nhân cách nhưng do sự hiểu biết còn hạn chế,
thiếu kinh nghiệm sống, lại còn thường xuyên chịu sự tác động của các yếu tố
tiêu cực, rất dễ bị lôi kéo vào các hành vi xấu, lối sống ích kỉ, thực dụng.
"Văn học là nhân học". Văn học có vai trò rất quan trọng trong đời
sống và trong sự phát triển tư duy của con người. Là một môn học thuộc
nhóm khoa học xã hội, môn văn có tầm quan trọng trong việc giáo dục quan
điểm, tư tưởng tình cảm cho học sinh. Mặt khác "Dạy văn là một quá trình rèn
luyện toàn diện" (Nghiên cứu giáo dục, số 28, 11/1973), chính vì vậy nội
dung giáo dục tư tưởng đạo đức cho học sinh trong quá trình dạy và học là vô
cùng quan trọng và có nhiều cơ sở sát thực để giáo viên liên hệ giáo dục thuận
lợi hơn các môn học khác. Trong những năm vừa qua, thực hiện chương trình
sách giáo khoa mới cùng với phong trào đổi mới phương pháp dạy học trong
nhà trường phổ thông, môn văn đã mang tính cập nhật hơn, gắn với thực tế
đời sống hơn, chú trọng nhiều vào việc dạy người, rèn luyện kĩ năng sống cho

học sinh hơn là việc dạy chữ.
Với vai trò giáo dục thái độ, tư tưởng, đạo đức, kĩ năng sống nhằm mục
tiêu hoàn thiện nhân cách cho học sinh để các em trở thành những con người
mới xã hội chủ nghĩa, đồng thời góp phần tích cực trong việc chấn hưng nền
tảng đạo đức xã hội trong giai đoạn hiện nay,vấn đề tích hợp nội dung cuộc
vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là vô cùng
thiết thực và cần phải có sự quan tâm đúng mức của giáo viên trong quá trình
giảng dạy. Như chúng ta đã biết: "Mỗi bài nói, lời căn dặn, một buổi gặp gỡ
của Người đều chứa đựng ý nghĩa tư tưởng, hành vi và quan hệ đạo đức cách
mạng sáng ngời. Con người, cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Người đều
là tấm gương đạo đức cho toàn Đảng, toàn dân ta học tập suốt đời."[4] (Tài liệu
phục vụ cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí
Minh, nhà xuất bản chính trị quốc gia, năm 2007). Vì vậy việc giáo dục tư
tưởng, đạo đức, kĩ năng sống qua việc tích hợp "Học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh" trong các tác phẩm văn học là điều rất cần thiết
và phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện nay. Điều đó sẽ tạo điều kiện cho học
sinh phát triển chủ động, tự giác trong việc lĩnh hội kiến thức từ một tác phẩm
văn học cụ thể và áp dụng vào cuộc sống.
Trong quá trình dạy học, nhiều giáo viên còn lúng túng không biết nên
áp dụng như thế nào. Không những vậy có những giáo viên còn né tránh chỉ
dạy học các tác phẩm đơn thuần truyền thụ kiến thức, chưa chú trọng tới việc
giáo dục tư tưởng lối sống kĩ năng sống cho các em để các em có thể hoàn
thiện nhân cách, bước vào đời vững chắc.
Chính vì những lí do trên tôi đã để tâm nghiên cứu, tìm tòi và thử
nghiệm các nội dung và phương pháp tích hợp nội dung "Giáo dục kĩ năng
Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

3
Tổ Ngữ Văn



Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

sống cho học sinh qua việc tích hợp những câu chuyện về đạo đức, lối
sống của Bác Hồ trong những giờ đọc - hiểu tác phẩm văn học lớp 11"
trong quá trình dạy học của bản thân.
1.2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.
- Thực hiện đề tài này, tôi mong muốn có thể nâng cao chất lượng học
tập ở môn Ngữ văn của học sinh. Đồng thời tôi cũng muốn đưa ra một vài
kinh nghiệm của mình để có thể giúp đồng nghiệp tìm ra giải pháp dạy học
tích hợp một cách có hiệu quả, hoàn thành tốt nhiệm vụ và mục tiêu giáo dục
trong giảng dạy Ngữ văn Trung học phổ thông.
- Trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về đạo đức Hồ Chí
Minh. Từ đó làm theo tấm gương của Người, hình thành những phẩm chất, lối
sống tốt hoàn thiện nhân cách con người. Đồng thời kĩ năng sống của các em
cũng được nâng cao từ những bài học tích hợp ấy.
- Đưa ra được những nội dung tích hợp cụ thể trong các bài đọc văn
trong chương trình Ngữ văn lớp 11.
1.3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.
Đề tài này tôi sẽ nâng cao đạo đức, lối sống, kĩ năng sống cho học sinh
qua việc dạy học tích hợp hiệu quả tư tưởng, lối sống, đạo đức Hồ Chí Minh
vào trong các tác phẩm ngữ Văn lớp 11.
1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Tìm hiểu các nghiên cứu về dạy học
tích hợp và dạy học tích hợp trong môn Ngữ văn.
- Phương pháp quan sát: Quan sát quá trình giảng dạy của giáo viên và
quá trình lĩnh hội của học sinh.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tham khảo kinh nghiệm của

đồng nghiệp đi trước, tham khảo kinh nghiệm của các trường bạn.
- Phương pháp thử nghiệm: Thử áp dụng các giải pháp vào quá trình
giảng dạy Ngữ văn ở lớp 11B3 và 11B5 Trường THPT Thạch Thành 3.
1.5. NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh là một vấn đề cũng đã được nhiều giáo
viên áp dụng trong quá trình giảng dạy. Tuy nhiên, ở đây tôi muốn nhấn
mạnh, đi sâu vào việc hình thành đạo đức, kĩ năng sống của các em qua việc
dạy học tác phẩm văn học khi tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong quá
trình giảng dạy tôi cố gắng tìm hiểu các câu chuyện về Bác, lồng ghép vào
một số tác phẩm từ đó giúp các em hình thành đạo đức, lối sống chứ không
chỉ đơn thuần tiếp thu kiến thức từ bài học.
2. NỘI DUNG.
2.1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI.
Trong tài liệu thay sách giáo khoa đã nêu rõ: Môn Ngữ văn có vị trí đặc
biệt trong việc thực hiện mục tiêu chung: Góp phần hình thành những con
người có trình độ học vấn phổ thông, chuẩn bị cho họ ra đời, hoặc tiếp tục học
lên bậc cao hơn. Đó là những con người có ý thức tự tu dưỡng, biết yêu
thương, quý trọng gia đình, bạn bè, có lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội;
Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

4
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

biết hướng tới những tư tưởng tình cảm như lòng nhân ái, tinh thần tôn trọng
lẽ phải, công bằng…lòng ghét cái xấu, cái ác (…). Đó là những con người có

ham muốn đem tài trí của mình cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
tổ quốc.
Vấn đề tích hợp trong dạy học Ngữ văn trung học phổ thông là một
trong những nội dung đổi mới về nội dung và phương pháp dạy học. Trong
chương trình giảng dạy, giáo viên Ngữ văn không chỉ cần có sự tích hợp nội
dung kiến thức, kĩ năng của ba phân môn Văn - Tiếng việt - Tập làm văn mà
còn phải tích hợp nội dung kiến thức, kĩ năng của các môn học khác có liên
quan, các vấn đề trong thực tiễn đời sống và đăc biệt là các nội dung giáo dục
thái độ tư tưởng cho học sinh một cách linh hoạt, uyển chuyển và tinh tế.
Nói đến đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh là nói đến "một nhân
cách rất Việt Nam, một lối sống bình dị, rất Việt Nam, rất phương đông,
nhưng cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại" (…) [5] (Phong cách Hồ Chí Minh,
Lê Anh Trà).
Học sinh đã có những hiểu biết nhất định về tư tưởng Hồ Chí Minh thông qua
các môn học khoa học xã hội, các hoạt động đoàn thể. Bản thân các em cũng
đã nhận thức được vai trò và công lao to lớn của Bác đối với dân tộc Việt
Nam. Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh vào các tác phẩm văn học sẽ một lần
nữa nâng cao hơn đạo đức, lối sống, kĩ năng sống thực tế của các em.
2.2. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG ĐỀ TÀI.
Cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
được Đảng và nhà nước phát động và triển khai rộng khắp trong toàn xã hội,
ngành giáo dục cũng đưa ra những nội dung thực hiện cuộc vận động này cho
tất cả các bậc học. Đối với Trường THPT Thạch Thành 3 đã được Ban giám
hiệu nhà trường, các tổ chuyên môn, từng giáo viên đưa vào kế hoạch trọng
tâm của năm học. Ngoài các hoạt động ngoại khóa do công đoàn, Đoàn
trường tổ chức nhằm tuyên truyền và định hướng giáo dục cho học sinh thì
bản thân mỗi giáo viên đã có những trăn trở, tìm tòi và vận dụng đưa nội dung
cuộc vận động vào tích hơp giảng dạy, giáo dục trong các giờ học trên lớp ở
hầu hết các bộ môn, đặc biệt là môn Ngữ văn. Song trên thực tế nhiều giáo
viên còn mơ hồ, chưa hiểu tích hợp như thế nào trong quá trình giảng dạy.

Khi giảng dạy, nhiều giáo viên còn ôm đồm đưa quá nhiều nội dung tích hợp
trong bài dạy, vận dụng chưa linh hoạt các phương pháp tích hợp dẫn đến tình
trạng tích hợp một cách khô cứng, gượng ép. Thậm chí, hầu hết các giáo viên
chỉ chú trọng đến việc đưa vào nội dung nhưng chưa chú trọng đến những câu
hỏi để các em nhận thức, đánh giá đạo đức, lối sống, kĩ năng sống của mình
và của mọi người để từ đó các em thấy các mặt tốt, những nhược điểm của
mình để từ đó phát huy và rút kinh nghiệm hoàn thiện dần nhân cách.
Trường THPT Thạch Thành 3 là một trường miền núi nên một số học
sinh ham chơi, học theo kiểu chạy theo các môn học thời thượng, nắm kiến
thức một cách hời hợt nên học theo phương pháp tích hợp các em còn lúng
túng. Đặc biệt các em học sinh người dân tộc nhiều việc tiếp thu kiến thức các
Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

5
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

em đa phần rất chậm nên rất khó cho việc tích hợp kiến thức. Không những
vậy cùng với sự phát triển của xã hội các em tiếp xúc nhiều với những luồng
văn hóa khác nhau có tích cực nhưng cũng có cả những tiêu cực nên ảnh
hưởng rất lớn đến tư tưởng đạo đức, lối sống, kĩ năng ứng xử của các em cho
nên việc uốn nắn, hình thành đạo đức lối sống cho các em cũng gặp những trở
ngại không nhỏ.
2.3. CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT ĐỀ TÀI.
2.3.1. NHỮNG TÁC PHẨM LỚP 11 CÓ THỂ "RÈN LUYỆN KĨ NĂNG
SỐNG CỦA HỌC SINH QUA VIỆC TÍCH HỢP NHỮNG CÂU

CHUYỆN VỀ ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CỦA BÁC HỒ".
2.3.1.1. Tác phẩm "Hai đứa trẻ" của Thạch Lam:
Sau khi cho học sinh tìm hiểu xong những kiếp người tàn, giáo viên có
thể tích hợp câu chuyện "Không phải tại trời" [2]. Qua câu chuyện giáo viên sẽ
nhấn mạnh lòng thương cảm với số phận, cuộc sống của con người của nhà
văn Thạch Lam; những băn khoăn trăn trở của nhà văn giữa sống và tồn tại
của những con người nơi phố huyện. Đồng thời, học sinh còn thấy được điểm
tương đồng giữa nhà văn Thạch Lam với Bác Hồ. Họ đều có tình yêu thương,
lòng thương cảm trước những số phận bất hạnh. Từ đó giáo viên hỏi học sinh:
Qua truyện ngắn "Hai đứa trẻ" của Thạch Lam và qua câu chuyện về Bác em
rút ra bài học gì trong cuộc sống? Học sinh rút ra bài học:
+ Tình yêu thương , lòng thương cảm là những giá trị nhân văn tốt đẹp cần có
ở mỗi con người. Vì vậy, mỗi người cần sống có lòng yêu thương, quan tâm ,
chia sẻ tới những cảnh đời cơ cực có như vậy cuộc sống của chúng ta mới trở
nên ấm áp hơn giống như có người đã từng nói "Nơi lạnh lẽo nhất không phải
là bắc cực mà là nơi không có tình thương."
+ Mỗi con người khi sống trong cuộc đời cần phải sống một cuôc sống có ý
nghĩa, có ước mơ, có hy vọng. Sống một cuộc sống cho ra sống chứ không
phải chỉ là tồn tại.
2.3.1.2. Tác phẩm "Chữ người tử tù" của Nguyễn Tuân.
Sau khi tìm hiểu xong vấn đề vẻ đẹp của nhân vật Huấn Cao, đặc biệt
việc Huấn Cao cảm hóa viên Quản ngục, giáo viên có thể tích hợp với câu
chuyện: "Bác cảm hóa người khác"[2] để hướng học sinh tới kĩ năng giao tiếp:
cần cư xử đúng mực với gia đình, bạn bè và những người xung quanh sẽ được
mọi người yêu quý và tôn trọng.
Qua lời khuyên của Huấn Cao với Quản ngục cùng cái bái lĩnh nghẹn
ngào đầy nước mắt của thầy Quản học sinh thấy được sức mạnh, sự chiến
thắng của cái đẹp. Mặc dù câu chuyện kết thúc ở đây nhưng người đọc vẫn
thấy từ đây Quản ngục sẽ đi theo con đường lương thiện. Chính tấm lòng, thái
độ, lời nói của Huấn Cao đã cảm hóa nhân vật này. Qua đó nói lên quan niệm

về cái đẹp của Nguyễn Tuân. Tiếp theo ý nghĩa này giáo viên cho học sinh kể
lại câu chuyện "Bác cảm hóa người khác" sau đó hỏi học sinh:
Giáo viên: Qua tác phẩm "Chữ người tử tù" và qua câu chuyện về Bác
em thấy điều gì đã cảm hóa được những người khác?
Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

6
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

Học sinh: Đó chính là phẩm chất con người thể hiện qua thái độ, cách
cư xử với mọi người.
Giáo viên: Vậy từ đó em rút ra được điều gì trong cuộc sống, nhất là
đối với bản thân mình?
Học sinh: Trong cuộc sống chính cách cư xử, cách quan tâm của mỗi
người đối với mọi người xung quanh sẽ có tác động rất lớn tới cái nhìn và thái
độ của mọi người đối với mình. Chính vì vậy trong cuộc sống chúng ta phải
cư xử đúng mực với gia đình, bạn bè, người thân để cho mọi người quý mến,
từ đó lời nói và hành động của mình mới có giá trị và có sức tác động lớn với
người khác giống như đồng chí Tống Văn Sơ (tên gọi của bác Hồ thời trẻ) khi
ở trong nhà ngục Victoria.
2.3.1.3. Tác phẩm "Chí Phèo" của Nam Cao.
Sau khi tìm hiểu xong nhân vật Chí Phèo, rút ra giá trị nhân đạo của tác
phẩm, giáo viên có thể tích hợp với câu chuyện "Không phải tại trời" [2] để
hình thành ở học sinh tấm lòng yêu thương con người.
Qua cuộc đời của nhân vật Chí Phèo học sinh sẽ thấy được cái nhìn đầy

nhân đạo của nhà văn. Nam cao đã cảm thông, thương xót cho số phận của
nhân vật Chí khi anh rơi vào những bi kịch đau đớn nhất trong cuộc đời của
một con người - bi kịch tha hóa, lưu manh hóa và bi kịch bị cự tuyệt quyền
làm người. Sau khi giáo viên cho học sinh thấy tấm lòng nhân đạo của Nam
Cao thì tích hợp với câu chuyện của Bác giống như khi tích hợp tác phẩm
"Hai đứa trẻ" của Thạch Lam. Từ đó một lần nữa giáo viên nhấn mạnh được
điểm tương đồng của các nhà văn chính là tấm lòng yêu thương con người.
Và đây cũng là một phẩm chất cần có của mỗi con người.
2.3.1.4. Tác phẩm "Lưu biệt khi xuất dương" của Phan Bội Châu.
Giáo viên có thể tích hợp với câu chuyện "Phan Bội Châu và Nguyễn
Ái Quốc"[2] trong phần tác giả, trong hai câu thực khi thể hiện ý thức của cái
tôi công dân trước cuộc đời để hình thành ở học sinh ý thức sống phải trở
thành một công dân tốt.
Ở phần tác giả giáo viên cho học sinh kể câu chuyện "Phan Bội Châu
và Nguyễn Ái Quốc" sau đó dẫn dắt: "Nguyễn Ái Quốc rất ngưỡng mộ đánh
giá cao Phan Bội Châu : là bậc anh hùng, vị thiên xứ, đấng xả thân vì độc lập,
được hai mươi triệu con người trong vòng nô lệ tôn sùng. Tuy nhiên cũng
không đồng tình về cách làm của Phan Bội Châu .Vậy em chỉ ra điểm tương
đồng và khác biệt trong tư tưởng yêu nước của họ ?".
Học sinh sẽ tìm ra được điểm tương đồng và khác biệt trong tư tưởng
yêu nước của Phan Bội Châu và Nguyễn Ái Quốc:
- Cùng hướng ra nước ngoài
-Phan Bội Châu dựa vào các nước lớn như Nhật Bản để đánh Pháp .
Nguyễn Ái Quốc chủ trương phải tự mình đấu tranh chứ không thể
“đưa hổ cửa trước rước beo cửa sau ”.
Khi dạy đến hai câu luận: "Ư bách niên trung tu hữu ngã,
Khởi thiên tải hậu cánh vô thùy."
Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

7

Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

(Trong khoảng trăm năm cần có tớ,
Sau này muôn thuở há không ai?)
Giáo viên sẽ tích hợp với câu chuyện trên: "Mặc dù đường lối của họ
khác nhau nhưng ở câu thơ này em thấy họ còn có điểm tương đồng gì?". Học
sinh sẽ thấy được một điểm tương đồng nữa: họ đều có ý thức trở thành một
công dân có ích cho cuộc đời, cho cộng đồng và xã hội.
Từ đó giáo viên sẽ đưa ra câu hỏi: "Qua tác phẩm và qua câu chuyện
bản thân em nhận thức được điều gì?". Mỗi học sinh sẽ hình thành cho mình
một ý thức: sống phải có ý thức để trở thành một công dân tốt, có ích cho
cộng đồng, xã hội như Nguyễn Ái Quốc và Phan Bội Châu.
Vậy em đã làm gì để trở thành một công dân tốt? Học sinh sẽ kể ra
những việc như: cố gắng học tập thật tốt, tham gia dọn vệ sinh sạch sẽ,…
2.3.1.5. Tác phẩm "Chiều tối" (Mộ) của Hồ Chí Minh.
Giáo viên có thể tích hợp hai câu chuyện "Bác cảm hóa người khác" [2]
và "Con đường tuổi trẻ"[2] để thấy vẻ đẹp trong nhân cách của Người và qua
đó hình thành đạo đức, lối sống cho các em: cần quan tâm, cư xử tốt với mọi
người, có những hành động tích cực tham gia xây dựng đất nước.
Khi dạy đến hai câu sau:
"Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc,
Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng "
(Cô em xóm núi xay ngô tối
Xay hết, lò than đã rực hồng.)
Giáo viên cho học sinh kể tóm tắt câu chuyện "Bác cảm hóa người khác", cho

học sinh thấy được cách cư xử tốt, quan tâm đến mọi người xung quanh sẽ
khiến mọi người kính trọng. Từ đó giúp học sinh thấy được câu chuyện và ở
bài thơ này bác đều thể hiện dù là người nước ngoài, dù là những con người ở
ngay trên mảnh đất đang đày đọa mình thì Người cũng đều bộc lộ sư quan
tâm, đồng cảm tình yêu thương con người nhất là những con người lao động
(yêu nhân loại cần lao ), đó chính là trái tìm đầy ấm áp của người. Chính vì
vậy người luôn được mọi người yêu thương, trân trọng. Qua việc tích hợp câu
chuyện này vừa khắc sâu vẻ đẹp tâm hồn nhân cách của Người, vừa hình
thành cho học sinh lối sống cần quan tâm, cư xử tốt với mọi người có như vậy
sẽ được mọi người yêu quý và trân trọng.
Sau khi học xong bài thơ ở phần luyện tập giáo viên có thể tích hợp với
câu chuyện “Con đường tuổi trẻ ’’. Phần luyện tập này giúp cho học sinh hiểu
được trách nhiệm của mỗi công dân trước cuộc sống hòa bình mà Bác, Đảng và
nhân dân ta đã dành được. Nhấn mạnh thêm công lao của Người.
Giáo viên hỏi: "Hãy cho biết ý nghĩa câu chuyện , câu chuyện trên cho
em bài học gì trong cuộc sống?
Học sinh: Câu chuyện cho thấy sự quan tâm của Bác với các đối tượng
nhất là thế hệ trẻ . Chúng em hiểu và thấy được mỗi người cần phải tham gia
tích cực vào việc xây dựng đất nước.
Sau đó giáo viên cho học sinh kể những hoạt động có ý nghĩa mà em từng
tham gia để thể hiện lòng biết ơn của mình với Bác ?
Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

8
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3


Học sinh có thể kể các hoạt động như :tết trồng cây ,bảo vệ rừng ,bảo vệ môi
trường ...mà mình đã từng tham gia.
2.3.1.6. Tác phẩm "Từ ấy" của Tố Hữu.
Giáo viên có thể tích hợp với câu chuyện "Giọt nước mắt cảm phục" [2]
và "Con đường cách mạng vô sản"[2]. Học sinh thấy được sự tương đồng giữa
tác giả Tố Hữu và Nguyễn Ái Quốc trong quá trình lựa chọn con đường cánh
mạng cho tương lai qua hai câu chuyện. Từ đó hình thành ở học sinh ý thức
xác định được con đường tương lai, lí tưởng của mình một cách đúng đắn,
dám can đảm, dũng cảm để thực hiện con đường mình đã lựa chọn.
Khi dạy xong hai câu thơ:
"Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lí chói qua tim"
Giáo viên cho học sinh kể tóm tắt hai câu chuyện về Bác “Giọt nước mắt cảm
phục" và "con đường cách mạng vô sản ” .Từ câu chuyện em hãy chỉ ra điểm
tương đồng giữa Bác và Tố Hữu trong quá trình lựa chọn con đường đi cho
mình ?
Học sinh chỉ ra điểm tương đồng trong quá trình lựa chọn con đường
cách mạng :
-Quyết tâm theo đuổi lí tưởng cách mạng để làm cho đất nước được độc lập .
-Đều cảm thấy hạnh phúc, sung sướng khi bắt gặp lí tưởng từ đó có những
thay đổi trong hành động trong nhận thức .
Đến phần tổng kết, giáo viên tổng kết nội dung trong đó đặt ra câu hỏi:
Giáo viên: Qua hình tượng nhân vật trữ tình trong bài thơ và qua câu
chuyện về Bác Hồ em rút ra được bài học gì cho mình?
Học sinh: Cần sống có lí tưởng, phải có ý thức xây dựng đất nước, phải
can đảm dám nghĩ, dám làm thực hiện ước mơ tới cùng. Muốn vậy từ bây giờ
mỗi học sinh cần trang bị cho mình đầy đủ hành trang cần thiết: kiến thức,
tinh thần… để thực hiện lí tưởng.
Giáo viên: Bản thân là một học sinh lớp 11 em đã xác định được lí

tưởng gì cho mình? Và em đã thực hiện như thế nào?
Câu hỏi này tôi đưa ra để những học sinh nào đã xác định được lí tưởng
rồi thì sẽ mạnh dạn đưa ra, còn những học sinh nào chưa xác định được thì sẽ
từ đó mà xác định được cho mình.
2.3.1.7. Đoạn trích "Người cầm quyền khôi phục uy quyền" (Trích
"Những người khốn khổ") của Vích-to Huy-gô.
Giáo viên có thể tích hợp với câu chuyện "Không phải tại trời" [2]. Học
sinh thấy được giữa Vích-to Huy-gô và Bác có điểm tương đồng là lòng
thương cảm với số phận con người. Từ đó hình thành ở học sinh tình yêu
thương con người, có lối sống năng động, ham học hỏi, có cảm xúc với sự
vật, con người xung quanh.
Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

9
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

Dạy hết nhân vật Giăng Van-giăng, giáo viên cho học sinh khái quát lại
giá trị nhân văn của tác phẩm, sau đó các em kể câu chuyện "Không phải tại
trời". Từ câu chuyện giáo viên có thể hỏi: Qua câu chuyện em rút ra được
điều gì về Bác và Vích-to Huy-gô? Qua đây em rút ra được bài học gì trong
cuộc sống của bản thân? Học sinh sẽ hiểu được trong cuộc sống, dù ở bất cứ
đâu tình thương là một điều cần thiết, do vậy cần sống có tình thương, có lối
sống năng động, ham học hỏi, có cảm xúc với sự vật, con người xung quanh.
Ở phần luyện tập, giáo viên có thế cho học sinh kể một số việc mà em
đã làm thể hiện tình yêu thương như: mua tăm ủng hộ người nghèo, ủng hộ

bão lụt, ủng hộ người khuyết tật…
2.3.1.8. Tác phẩm "Ba cống hiến vĩ đại của Các Mác" của Ăng ghen.
Giáo viên có thể tích hợp với câu chuyện "Chú nên hỏi các ông Ké, bà
[2]
Bủ" để hình thành ở học sinh ý thức gắn lí thuyết với thực hành.
Dạy đến cống hiến thứ 3 của Các Mác: Kết hợp giữa lí luận và thực
tiễn, biến lí thuyết cách mạng - khoa học thành hành động cách mạng, giáo
viên cho học sinh kể lại câu chuyện "Chú nên hỏi các ông Ké, bà Bủ" [2]. Giáo
viên có thể hỏi: "Các em thấy câu chuyện này và tư tưởng của Các Mác có
điểm gì tương đồng?". Học sinh sẽ thấy được điểm tương đồng là cần gắn lí
thuyết với thực tế đời sống. Giáo viên có thể hỏi tiếp: "Từ đó em rút ra được
bài học gì cho bản thân? Hãy kể một số việc em đã gắn lí thuyết với thực tế
đời sống hoặc những việc mà em chưa gắn lí thuyết với thực tế?". Với những
câu hỏi ấy các học sinh sẽ hình thành cho mình một ý thức làm việc trong
cuộc sống gắn lí thuyết với thực hành, phê phán căn bệnh sính lí thuyết, xa rời
thực tế đời sống.
Trước khi dạy bất cứ một tác phẩm nào giáo viên cũng yêu cầu học
sinh soạn bài, đọc trước các câu chuyện về đạo đức lối sống của Bác Hồ, nắm
được ý nghĩa của từng câu chuyện. Có như vậy khi giáo viên dạy mới có thể
cho học sinh kể tóm tắt lại câu chuyện và cùng nhau suy ngẫm rút ra bài học,
đạo đức, lối sống cần thiết.
2.3.2. GIÁO ÁN DẠY THỰC NGHIỆM MỘT BÀI CỤ THỂ - BÀI "TỪ
ẤY" CỦA TỐ HỮU.
Tiết 87:
TỪ ẤY
(Tố Hữu)
I. Mức độ cần đạt:
- Cảm nhận được niềm vui và sức mạnh tinh thần to lớn của Tố Hữu trong
buổi đầu gặp gỡ lí tưởng cộng sản.
- Hiểu được sự vận động của tứ thơ và những đặc sắc trong hình ảnh, ngôn

ngữ, nhịp điệu…

Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

10
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

+ Sự tương đồng giữa tác giả Tố Hữu và Nguyễn Aí Quốc trong quá trình
lựa chọn con đường cánh mạng cho tương lai qua câu chuyện “Giọt nước
mắt cảm phục và con đường cách mạng vô sản ”. (Nội dung tích hợp)
II. Trọng tâm kiến thức:
1. Kiến thức:
- Niềm vui và nhận thức mới về lẽ sống, sự chuyển biến sâu sắc trong tình
cảm,…của người thanh niên khi được giác ngộ lí tưởng cộng sản.
- Nghệ thuật diễn tả tâm trạng.
2. Kĩ năng:
Phân tích thơ trữ tình theo đặc trưng thể loại.
3. Thái độ: Đồng cảm với tâm trạng yêu quê hương đất nước của tác giả; có
ý thức xây dựng và bảo vệ tổ quốc, tích cực xác định một lí tưởng đúng đắn
cho mình. (Nội dung tích hợp)
B. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
1. Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, sách giáo viên, sách Bác Hồ và những
bài học về đạo đức, lối sống dành cho học sinh lớp 11.
2. Học sinh: Học bài, vở ghi, vở soạn, sách Bác Hồ và những bài học về đạo
đức, lối sống dành cho học sinh lớp 11.

C. Các hoạt động dạy và học:
. Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc lòng bài thơ "Chiều tối"? Cho biết nội dung
chính của bài?
Hoạt động của giáo viênhọc sinh
*Hoạt động 1: Hướng dẫn
tìm hiểu phần Tiểu dẫn
- Em hãy trình bày vắn tắt
những hiểu biết về Tố Hữu
và tập thơ "Từ ấy".

Nội dung
I. Tiểu dẫn:

1- Tố Hữu (1920- 2002)
- Tên khai sinh của Tố Hữu là Nguyễn Kim
Thành, quê ở Phù Lai- Quảng Thọ- Quảng ĐiềnThừa Thiên-Huế.
- Ở Tố Hữu có sự thống nhất cao độ giữa con
người chính trị và con người thơ, giữa sự nghiệp
thơ và sự nghiệp cách mạng.
- Tố Hữu là nhà thơ của lí tưởng cộng sản, thơ Tố
Hữu tiêu biểu cho khuynh hướng thơ trữ tìnhchính trị.
2- Tập thơ Từ ấy. Từ ấy (1937- 1946) là chặng
đường đầu của thơ Tố Hữu. Tập thơ gồm 3 phần:
Máu lửa, Xiềng xích và Giải phóng.
* Hoạt động 2: Hướng II. Đọc- hiểu văn bản
dẫn học sinh tìm hiểu
phần Đọc - hiểu văn bản. 1- Khổ thơ thứ nhất:
- Nhan đề bài thơ là "Từ - Hai câu mở đầu được viết theo bút pháp tự sự,
Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan


11
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm
ấy", mở đầu bài thơ tác giả
lại nhắc lại "Từ ấy" một lần
nữa. Vậy "Từ ấy" là gì?
- Tố Hữu đã dùng những
hình ảnh nào để chỉ lí tưởng
và biểu hiện niềm vui
sướng, say mê khi bắt gặp
lí tưởng ?

(Tích hợp câu chuyện về
đạo đức, lối sống của
Bác )
- Giáo viên cho học sinh
kể tóm tắt hai câu chuyện
về Bác “Giọt nước mắt
cảm phục"[2] và "Con
đường cách mạng vô sản
”[2] .Từ câu chuyện em hãy
chỉ ra đểm tương đồng
giữa Bác và Tố Hữu trong
quá trình lựa chọn con
đường đi cho mình ?

Trường THPT Thạch Thành 3
nhà thơ kể lại một kỉ niệm không quên của đời

mình:
+ Từ ấy là cái mốc thời gian có ý nghĩa đặc biệt
quan trọng trong đời cách mạng và đời thơ Tố
Hữu.
+ Những hình ảnh ẩn dụ: nắng hạ, mặt trời chân
lí, chói qua tim, Tố Hữu khẳng định lí tưởng cách
mạng như một nguồn sáng mới làm bừng sáng
tâm hồn nhà thơ.
→ Mặt trời của thiên nhiên đem lại cho nhân
gian ánh sáng, hơi ấm, sự sống thì Đảng cũng là
nguồn sáng kì diệu tỏa ra những tư tưởng đúng
đắn,hợp lẽ phải, báo hiệu những điều tốt lành cho
cuộc sống.
+ Những động từ: "bừng", "chói" càng nhấn
mạnh ánh sáng của lí tưởng đã hoàn toàn xua tan
màn sương mù của ý thức tiểu tư sản và mở ra
trong tâm hồn nhà thơ một chân trời mới của
nhận thức, tư tưởng, tình cảm.
*Điểm tương đồng trong quá trình lựa chọn
con đường cách mạng :
-Quyết tâm theo đuổi lí tưởng cách mạng để
làm cho đất nước được độc lập .
-Đều cảm thấy hạnh phúc ,sung sướng khi bắt
gặp lí tưởng từ đó có những thay đổi trong
hành động trong nhận thức .

- Hai câu sau, bút pháp trữ tình lãng mạn cùng
- Hai câu sau nhà thơ sử với những hình ảnh so sánh đã diễn tả cụ thể
dụng thủ pháp nghệ thuật gì niềm vui sướng vô hạn của nhà thơ trong buổi
để diễn tả niềm vui khi bắt đầu đến với lí tưởng cộng sản.

gặp lí tưởng ? Hiệu quả ?
+ Đó là một thế giới tràn đầy sức sống với hương
sắc của các loài hoa, vẻ tươi xanh của cây lá, âm
thanh rộn rã của tiếng chim ca hót
+ Tóm lại, Tố Hữu sung sướng đón nhận lí tưởng
như cỏ cây hoa lá đón ánh sáng mặt trời, chính lí
tưởng cộng sản đã làm tâm hồn con người tràn
đầy sức sống và niềm yêu đời làm cho cuộc sống
Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

12
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

- Khi được ánh sáng của lí
tưởng cách mạng soi rọi,
nhà thơ đã có những nhận
thức mới về lẽ sống như thế
nào ?

- Những từ ngữ nào đã thể
hiện tư tưởng ấy của tác
giả?

- Hai câu thơ sau nhà thơ đã
bộc lộ thứ tình cảm gì?
- Từ khi hoà nhịp với cuộc
sống, tình cảm của nhân

dân, Tố Hữu đã nhận ra sức
mạnh, lẽ sống được tạo nên
từ đâu?

- Sự chuyển biến sâu sắc
trong tình cảm của nhà thơ
được thể hiện ra sao ?

Trường THPT Thạch Thành 3
của con người có ý nghĩa hơn. Cách mạng không
đối lập với nghệ thuật mà đã khơi dậy sức sống,
đem lại một cảm hứng sáng tạo mới cho hồn thơ.
b- Khổ thơ thứ 2: Sự chuyển biến sâu sắc trong
nhận thức về lẽ sống.
Trong quan niệm về lẽ sống, giai cấp tư sản và
tiểu tư sản có phần đề cao cái tôi cá nhân chủ
nghĩa. Khi được giác ngộ lí tưởng, Tố Hữu khẳng
định quan niệm mới về lẽ sống và sự gắn bó hài
hòa "cái tôi" cá nhân và "cái ta" chung của mọi
người.
+ Với động từ "buộc", câu 1 là một cách nói quá
thể hiện ý thức tự nguyện sâu sắc cả quyết tâm
cao độ của Tố Hữu muốn vượt qua giới hạn của
"cái tôi" cá nhân để sống chan hòa với mọi người
(trăm nơi là một hoán dụ chỉ mọi người sống ở
khắp nơi).
+ Với từ "trang trải" ở câu 2, có thể liên tưởng
tâm hồn nhà thơ trải rộng với cuộc đời, tạo ra khả
năng đồng cảm sâu xa với hoàn cảnh của từng
con người cụ thể

- Hai câu thơ sau cho thấy tình yêu thương con
người của Tố Hữu không phải là thứ tình thương
chung chung mà là tình cảm hữu ái giai cấp.
Tóm lại, Tố Hữu đã đặt mình giữa dòng đời và
trong môi trường rộng lớn của quần chúng lao
khổ, ở đấy Tố Hữu đã tìm thấy niềm vui và sức
mạnh mới không chỉ bằng nhận thức mà còn
bằng tình cảm mến yêu, bằng sự giao cảm của
những trái tim. Qua đó, Tố Hữu cũng khẳng định
mối liên hệ sâu sắc giữa văn học và cuộc sống,
mà chủ yếu là cuộc sống của quần chúng nhân
dân.
c- Khổ thơ thứ 3: Sự chuyển biến sâu sắc trong
nhận thức về tình cảm.
- Những điệp từ "là" cùng với các từ "con", "em",
"anh" và số từ ước lệ "vạn" (chỉ số lượng hết sức
đông đảo) nhấn mạnh, khẳng định một tình cảm
gia đình thật đầm ấm, thân thiết, cho thấy nhà thơ
đã cảm nhận sâu sắc bản thân mình là một thành
viên của đại gia đình quần chúng lao khổ.
- Tấm lòng đồng cảm, xót thương của nhà thơ
còn biểu hiện thật xúc động, chân thành khi nói

Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

13
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm


Trường THPT Thạch Thành 3

tới những "kiếp phôi pha" , những em nhỏ
"không áo cơm cù bất, cù bơ"
* Hoạt động 3: Hướng III. Tổng kết:
dẫn học sinh tìm hiểu
phần tổng kết.
1. Nội dung:
- Em hãy khái quát lại nội Từ ấy là lời tâm nguyện của người thanh niên yêu
dung của bài thơ "Từ ấy"?
nước giác ngộ lí tưởng cách mạng. Sự vận động
của tâm trạng nhà thơ được thể hiện sinh động
bằng những hình ảnh tươi sáng, bằng các biện
pháp tu từ và ngôn ngữ giàu nhạc điệu.
(Tích hợp câu chuyện về - Cần sống có lí tưởng, phải có ý thức xây dựng
đạo đức, lối sống của đất nước, phải can đảm dám nghĩ, dám làm
Bác )
thực hiện ước mơ tới cùng. Muốn vậy từ bây
- Qua đó, em rút ra được giờ mỗi học sinh cần trang bị cho mình đầy đủ
bài học gì cho mình?
hành trang cần thiết: kiến thức, tinh thần… để
thực hiện lí tưởng.
- Bản thân là học sinh lớp - Học sinh sẽ đưa ra lí tưởng của mình và
11 em đã xác định được lí những hành động cụ thể. Còn những học sinh
tưởng gì cho mình? Và em chưa có lí tưởng sẽ từ đó mà bắt đầu xác định
đã thực hiện như thế nào? cho mình.
- Em hãy cho biết những 2. Nghệ thuật:
thành công về nghệ thuật - Hình ảnh tươi sáng, giàu ý nghĩa tượng trưng.
- Ngôn ngữ gợi cảm, giàu nhạc điệu.

trong bài thơ?
- Giọng thơ sảng khoái, nhịp điệu thơ hăm hở…
*Củng cố:- Kiến thức :
- Bài tập Giải thích vì sao nhà thơ Chế Lan Viên viết: "Tất cả Tố Hữu, thi
pháp, tuyên ngôn, những yếu tố làm ra anh có thể tìm thấy trong tế bào này,
anh là nhà thơ của vạn nhà, buộc lòng mình cùng nhân loại" (Lời tựa tập
Trăm bài thơ của Tố Hữu, NXB văn học, Hà Nội, 1987)
* Hướng dẫn về nhà: - Học bài, chuẩn bị bài mới : ba bài đọc thêm (trả lời
câu hỏi phần hướng dẫn học bài)
- (Tích hợp câu chuyện về đạo đức, lối sống của Bác )
Học sinh về nhà viết bài thu hoạch: Bài học rút ra sau khi học xong
tác phẩm và sau khi nghe thêm những câu chuyện về Bác. (Giáo viên sẽ
kiểm tra vào tiết sau)
(Do dung lượng có hạn cho nên tôi chỉ xin đưa ra 2 bài thu hoạch của các
em, các bài thu hoạch còn lại tôi xin phép được để ở phần Phụ lục )
Bài học rút ra sau khi học xong tác phẩm "Từ ấy" và sau khi nghe
câu chuyện về Bác Hồ:
"Đến với bài thơ "Từ ấy" của Tố Hữu và hai câu chuyện "Con
đường cách mạng vô sản" và "Giọt nước mắt cảm phục" về Bác Hồ chúng

Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

14
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3


ta đã rút ra được một kinh nghiệm sống quý giá phù hợp với lối sống của
thời đại ngày nay. Mỗi người sống là phải sống có lí tưởng, lạc quan, chan
hòa, cùng với đó là lòng dũng cảm dám thực hiện lí tưởng sống một cách
đúng đắn, hướng bản thân đến lẽ sống cao đẹp như Tố Hữu và Bác Hồ đã
làm. Trong xu thế hội nhập ngày nay, là thế hệ trẻ - những chủ nhân tương
lai của đất nước, là chủ thể của thế giới, động lực cho phát triển, mỗi
chúng ta cần phải mang trong mình một lí tưởng sống cao đẹp, sống vì
cộng đồng, "vì một Việt Nam phát triển", chan hòa, đoàn kết, yêu thương.
Muốn vậy, bản thân ta cần xác định một hướng đi, một lí tưởng đúng đắn
bởi "tuổi trẻ không có lí tưởng giống như buổi sáng không có mặt
trời"(Biêlinxkin). Đồng thời mỗi người cần lên kế hoạch học tập, rèn luyện
sức khỏe, tư tưởng. Hơn thế, chúng ta cũng cần tích cực tham gia các hoạt
đông xã hội đoàn thể giúp bản thân hòa nhập với cộng đồng và đặc biệt là
nói không với tệ nạn xã hội, hay những con đường dẫn đến sự tha hóa về
nhân cách. Hòa chung với tinh thần trên, là học sinh cấp 3, bản thân em
cũng cần phải cố gắng nỗ lực học tập, trau dồi tri thức, đạo đức, phát huy
thế mạnh, khắc phục điểm yếu và vận dụng những điều đã học vào thực tế,
dám đương đầu với khó khăn thử thách để tôi luyện bản thân ngày một
vững vàng từ đó đạt được một cuộc sống có ý nghĩa. Hãy nỗ lực hết mình
ngay khi còn có thể bởi "đời người chỉ sống có một lần, phải sống sao để
khi chết đi cho khỏi xót xa ân hận vì những năm tháng sống hoài sống
phí".
(Bài làm của em Phan Thị Ngọc Ánh lớp 11 B3)
"Mỗi bài thơ, mỗi câu chuyện hay cũng như mỗi tác phẩm văn
chương bao giờ cũng đọng lại trong lòng người đọc những ấn tượng, để lại
trong lòng độc giả không chỉ cảm xúc mà còn là những bài học, những
chân lí sống muôn thuở. Hai câu chuyện kể về Bác Hồ và bài thơ "Từ
ấy"của nhà thơ Tố Hữu đã để lại cho em không chỉ là những cảm xúc mà
còn là biết bao bài học cuộc sống, biết bao chân lí mà em chưa nhận ra hết.
Hai câu chuyện của Bác hướng người đọc đến thái độ lạc quan dũng cảm

đối diện với mọi khó khăn thử thách trong cuộc sống. Đồng thời đó còn là
sự quyết định và lựa chọn con đường riêng cho mình. Nhà thơ Tố Hữu
mang đến cho em bài học về một lí tưởng sống cao đẹp trong cuôc đời của
một thi nhân, một người thanh niên cách mạng yêu nước. Trong thời đại,
cuộc sống ngày nay, những triết lí nhân sinh này chưa bao giờ sai lệch mà
hơn hết còn là những quan điểm mang tính định hướng nhân cách cho em
cũng như mọi người. Bởi vì cuộc sống hiện đại đặt ra cho con người vô
vàn những lối đi, những con đường dẫn tới đích mà họ mong muốn. Vì
vậy, lựa chọn cho mình một con đường phù hợp không chỉ giúp chúng ta
thể hiện đúng và đầy đủ nhất những năng lực của bản thân, phát huy
những tiềm lực, sự giúp đỡ của người khác bên cạnh con người. Tuy
nhiên, trên con đường mà chúng ta đã lựa chọn, con người luôn gặp phải
Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

15
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

những khó khăn nhất định. Khi đó đòi hỏi chúng ta phải có lòng dũng
cảm, có thái độ lạc quan với những khó khăn thử thách ấy. Mang trong
mình ý chí, con người có những sức mạnh, có nghị lực vượt qua những
khó khăn thử thách để vươn tới thành công. Con đường lí tưởng phù hợp
và một ý chí, một thái độ lạc quan trước mọi khó khăn là điều vô cùng cần
thiết. Qua hai câu chuyện về Bác Hồ và bài thơ "Từ ấy" của nhà thơ Tố
Hữu, bản thân em là một người học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường,
tương lai trước mắt đang rộng mở, em rút ra được nhiều điều. Đó là việc

cần phải cố gắng học tập, rèn luyện không ngừng nghỉ để trau dồi vốn tri
thức, để phát hiện và xác định cho mình một con đường đúng đắn, phù
hợp nhất đối với bản thân. Bên cạnh đó em còn cần phải biết dũng cảm,
lạc quan để vượt qua mọi khó khăn chông gai thử thách trên con đường
mình chọn để xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Cuộc sống con người chỉ có một
lần duy nhất, nó như một cuốn sách ta chỉ đọc một lần. mỗi người hãy lựa
chọn những trang đúng nhất, phù hợp nhất, hãy tin tưởng lạc quan rằng
dù khó khăn đến đâu vẫn kiên trì đọc nó tới cùng."
(Bài làm của em Phạm Văn Ngọc lớp 11 B5)
2.4. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI HOẠT
ĐỘNG GIÁO DỤC, VỚI BẢN THÂN, ĐỒNG NGHIỆP VÀ NHÀ
TRƯỜNG.
Từ thực tế giảng dạy trên lớp tôi nhận thấy việc áp dụng "Giáo dục kĩ
năng sống cho học sinh qua việc tích hợp những câu chuyện về đạo đức,
lối sống của Bác Hồ trong những giờ đọc - hiểu tác phẩm văn học " có
hiệu quả trong giờ học. Thông qua các tiết dạy tại các lớp 11 bản thân tôi đã
thấy một số kết quả khả quan và thiết thực phù hợp với chương trình.
2.4.1. Với giáo viên.
Qua việc tích hợp đạo đức, lối sống Hồ Chí Minh vào trong các bài đọc
- hiểu tác phẩm văn học giáo viên sẽ tích cực, chủ động hơn trong bài giảng
của mình, tích cực tìm hiểu các câu chuyện về Bác áp dụng một cách linh
hoạt. Giáo viên có thể tạo được hứng thú học tập cho học sinh trong bài học
của mình, phát huy được năng lực đọc hiểu của các em. Học sinh có thể cùng
giáo viên xây dựng nắm bắt kiến thức giúp cho bài học nặng về lí thuyết cũng
không gây nhàm chán cho học sinh. Không chỉ vận dụng với tiết đọc văn mà
còn áp dụng được với cả những tiết Tiếng Việt và Làm văn. Bản thân người
dạy cũng thêm yêu và tâm huyết với nghề hơn.
2.4.2. Với học sinh.
Các em có một giờ học không bị gò bó nên lĩnh hội kiến thức được khá
dễ dàng, kể cả những em học sinh có học lực trung bình trong lớp. Các em

học tích cực, có tinh thần trách nhiệm, khá độc lập và sáng tạo khi xây dựng
bài. Đặc biệt các em có ý thức hơn trong việc nhìn nhận lại những lối sống
đạo đức tốt đẹp, dần hình thành ở các em những đạo đức và kĩ năng sống tốt.
Các em có thời gian tìm hiểu trước ở nhà nên ít nhiều đã có những hiểu biết
Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

16
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

về Bác, thấy được sự tương đồng, đạo đức, lối sống của Bác và các nhà văn
khác nên các em có cơ hội bày tỏ quan điểm của mình. Bên cạnh đó việc định
hướng của giáo viên cũng giúp các em vừa nắm được bài, vừa mở rộng với
những câu chuyện về Bác hình thành được đạo đức, lối sống, giúp các em
sống tốt hơn giữa cuộc đời. Các em sống có tình yêu thương hơn, biết chia sẻ
những khó khăn trong cuộc sống với mọi người, sống có trách nhiệm, có lí
tưởng hoài bão đúng đắn, luôn lạc quan trước những khó khăn hơn.
Tôi hy vọng qua việc áp dụng phương pháp tích hợp này các tác phẩm
văn thơ sẽ được học sinh quan tâm nhiều hơn, hiểu hơn về tấm lòng các nhà
văn nhà thơ, hiểu hơn về Bác, từ đó thấm nhuần được tư tưởng đạo đức Hồ
Chí Minh và vận dụng được vào trong cuộc sống, hình thành nên đạo đức, kĩ
năng sống cho học sinh.
Qua kết quả khảo sát mức độ hứng thú và hiểu bài của học sinh trong
các tiết dạy đọc văn có tích hợp tư tưởng, đạo đức lối sống Hồ Chí Minh như
sau:
Kết quả

Trước khi áp dụng sáng kiến Sau khi áp dụng sáng kiến
Thái độ
Sự tập trung chú ý vào bài HS hứng thú, sự tập trung
học của HS chưa cao.
chú ý vào bài học được
nâng cao, biết thêm những
câu chuyện về Bác
Hành vi
Một số HS trung bình, yếu HS trung bình yếu đã
chưa chủ động tham gia tìm mạnh dạn tham gia ý kiến.
hiểu, xây dựng bài.
Cả lớp tích cực, hào hứng
chủ động khám phá nội
dung bài học và thêm yêu
thích các tác phẩm văn học
hơn.
Nhận thức
- Tỉ lệ tiếp thu kiến thức ngay - Tỉ lệ tiếp thu kiến thức
trên lớp đạt khoảng từ 45% ngay trên lớp đạt từ 87% -65%.
95%.
- Thực hành vận dụng kiến - Thực hành vận dụng kiến
thức vào bài viết văn đạt thức vào bài viết văn đạt
khoảng 65%.
90%-95%.
Tôi tin tưởng rằng với cách làm này, HS sẽ thực sự yêu thích môn
Ngữ văn và chất lượng chắc chắn sẽ được nâng cao và việc học văn sẽ không
còn đơn thuần là việc dạy chữ mà hướng tới dạy người nhiều hơn.
III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ.
3.1 KẾT LUẬN.
"Bác Hồ là người Việt Nam đẹp nhất trong tất cả những người Việt

Nam đẹp nhất". Bác chính là "sen của loài người" (Chế Lan Viên). Việc áp
dụng "Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua việc tích hợp những câu
chuyện về đạo đức, lối sống của Bác Hồ trong những giờ đọc - hiểu tác
Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

17
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

phẩm văn học " trong môn Ngữ văn bậc THPT là vô cùng đúng đắn và cần
thiết. Bởi tấm gương đạo đức của Bác là tấm gương của một vĩ nhân, một
lãnh tụ cách mạng vĩ đại, một người cộng sản vĩ đại nhưng đồng thời là tấm
gương đạo đức của một người bình thường, ai cũng có thể học theo, làm theo
để trở thành một người cách mạng, người công dân tốt trong xã hội. Qua nội
dung tích hợp trong từng bài đọc văn cụ thể, học sinh sẽ học hỏi và làm theo
để tự hoàn thiện nhân cách, hình thành lối sống, kĩ năng sống cần thiết trong
cuộc sống.
Có lẽ trong nhà trường không có một môn văn khoa học nào có thể thay
thế được môn văn. Vì đó là môn học vừa hình thành nhân cách, vừa vun đắp
tâm hồn cho học sinh. Trong thời đại hiện nay, khoa học kĩ thuật phát triển rất
nhanh, môn văn sẽ giữ lại tâm hồn con người, giữ lại những cảm giác nhân
văn để con người tìm đến với con người, trái tim hòa cùng nhịp đập trái tim.
Những lời giáo huấn khô khan dù có hay đến đâu, sâu sắc đến đâu cũng khó
có được người nghe chấp nhận, đặc biệt đó là đối tượng học sinh THPT - vì
lúc này các em thích thể hiện cá tính của mình, hay ương ngạnh và thích
chống đối nếu đó là những thuyết giáo mang tính áp đặt. Chính vì vậy, hãy để

những nội dung giáo dục đạo đức, thái độ, những giá trị đạo đức cao đẹp của
Bác Hồ tự nhiên đi vào lòng các em, tự nhiên biến thành hành vi đạo đức tích
cực của các em một cách nhẹ nhàng, khéo léo và tinh tế. Điều đó thật khó
nhưng tôi thiết nghĩ nếu chúng ta cùng sẵn sàng chia sẻ những kinh nghiệm,
giải pháp của bản thân với đồng nghiệp hẳn chúng ta sẽ tìm được con đường
đi đến trái tim và khối óc học sinh ngắn nhất và hiệu quả nhất. Chỉ có như
vậy, chúng ta mới thực sự hoàn thành nhiệm vụ cao quý của mình: gieo hạt
giống tâm hồn trong lớp lớp thế hệ trẻ của đất nước hôm nay và ngày mai.
Khép lại đề tài, tôi muốn nhắc lại cái cảm giác mà dường như ai cũng
từng bắt gặp: đó là một sự không hài lòng, không thoả mãn, thậm chí trăn trở.
Có những tiết dạy chúng ta còn dang dở, chưa đi trọn con đường phải đi mặc
dù vẫn đủ năm bước lên lớp, có lẽ cái chưa hài lòng ấy là chú trọng vào đạo
đức, kĩ năng sống của các em cho tương lai.
Ở chừng mực đề tài này tôi chỉ đưa ra một số tác phẩm Ngữ văn lớp 11
để cùng trao đổi. Mong đồng nghiệp tham khảo và hi vọng lúc nào đó nó
được sử dụng như một tư liệu hỗ trợ hiệu quả cho tiết dạy.
3.2 KIẾN NGHỊ
Sau khi áp dụng "Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua việc tích
hợp những câu chuyện về đạo đức, lối sống của Bác Hồ trong những giờ
đọc - hiểu tác phẩm văn học lớp 11", tôi xin đưa ra một số đề xuất sau:
3.2.1 Đối với trường:
- Tủ sách thư viện của nhà trường cần trang bị nhiều những cuốn sách, câu
chuyện về đạo đức, lối sống cho học sinh, trang bị nhiều tài liệu tích hợp để
giáo viên và học sinh có điều kiện để học hỏi nâng cao hiểu biết.
- Thường xuyên tổ chức các buổi tập huấn học tập, trao đổi kinh nghiệm
giảng dạy giữa GV trong tổ, các tổ xã hội, nhất là phương pháp giảng dạy
Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

18
Tổ Ngữ Văn



Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

theo tinh thần đổi mới sách giáo khoa và định hướng phát triển năng lực nhân
cách, kĩ năng sống của học sinh.
3.2.2 Đối với tổ chuyên môn:
- Đầu tư có chất lượng cho các tiết thao giảng, dạy tốt, hội giảng.
- Thay đổi hình thức sinh hoạt chuyên môn, bên cạnh dự giờ, góp ý, rút kinh
nghiệm, còn nên tổ chức các hội thảo chú trọng vào phương pháp dạy học
bằng những chuyên đề cụ thể, thiết thực.
3.2.3 Đối với giáo viên:
Người giáo viên Ngữ văn không nên xem dạy học là nghề mà hãy xem đó
là cái nghiệp. Vì lẽ ấy, mỗi chúng ta luôn luôn không ngừng tự bồi dưỡng,
nâng cao kĩ năng giảng dạy, hình thành năng lực mới đạt tới độ thăng hoa
trong nghệ thuật dạy học.
Khi giảng dạy các tác phẩm thơ văn cần nêu rõ mục tiêu đạt được về
nội dung, phân chia thời gian hợp lí để có thể tích hợp được.Giáo viên cần
tham khảo thêm các tài liệu, câu chuyện về Bác Hồ để tích hợp cho linh hoạt
trong các tác phẩm thơ văn.
Cuối cùng, với những điều trình bày trên đây có thể đề tài vẫn còn
có khía cạnh mang tính chủ quan. Với tâm huyết và tấm lòng của
mình tôi muốn đóng góp một đề tài nhỏ để nâng cao hiệu quả dạy
học. Rất mong nhận được sự đồng cảm và góp ý của các thầy cô giáo
và bạn đọc.
XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ

Phó Hiệu trưởng


Đỗ Duy Thành

Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

Thanh Hóa, ngày 19 tháng 5 năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
(Tác giả ký và ghi rõ họ tên)

Đinh Thị Thúy Lan

19
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Bộ GD& ĐT, Chuẩn kiến thức kĩ năng Ngữ văn 11 NXB Giáo dục –
2010
-Bộ GD& ĐT, SGK Ngữ văn 11 NXB Giáo dục – 2010
[2]. Bộ GD & ĐT, Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống cho học
sinh lớp 11, NXB Giáo dục - 2018
[3]. Học tập tấm gương đạo đức Bác Hồ - Mạnh Hà - NXB Từ điển Bách
Khoa - 2007
[4]. Tài liệu phục vụ cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh, nhà xuất bản chính trị quốc gia, năm 2007)
[5]. Phong cách Hồ Chí Minh, Lê Anh Trà
[6]. Sách giáo khoa ngữ văn lớp 11 Ban cơ bản - NXB Giáo dục - 2010
[7]. Sách giáo viên Ngữ văn lớp 11 Ban cơ bản - NXB Giáo dục - 2010
[8]. Tài liệu Giáo dục kĩ năng sống trong môn Ngữ văn ở Trường THPT NXB Giáo dục Việt Nam - 2010.

Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

20
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT VÀ
CÁC CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Đinh Thị Thúy Lan
Chức vụ:
Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THPT Thạch Thành 3
Cấp
đánh giá Kết
quả
Năm
xếp
loại đánh

giá
TT
Tên đề tài SKKN
học
đánh
(Phòng,
xếploại(A,B
giá xếp loại
Sở,
, hoặc C)
Tỉnh...)
1.
Liên hệ thực tế qua giờ
Sở
2015 - 2016
đọc - hiểu văn bản
giáo dục
C
và Đào tạo

Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

21
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3


DANH MỤC VIẾT TẮT

-

THPT: Trung học phổ thông
SKKN: Sáng kiến kinh nghiệm
GD& ĐT: Giáo dục và đào tạo
HS: Học sinh
GV: Giáo viên
NXB: Nhà xuất bản

Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

22
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

PHỤ LỤC
Bài thu hoạch của học sinh sau khi học xong bài thơ "Từ ấy" của Tố Hữu
Mẫu bài thu hoạch
(Do dung lượng có hạn, lại dạy nhiều lớp, nhiều học sinh cho nên tôi chỉ xin
đưa vào một số bài tiêu biểu. Đây là bài thu hoạch của học sinh nên phụ lục
này có 01 bản gốc, 01 bản phô tô)
Trường THPT Thạch Thành 3
Học sinh:
Điểm


Lớp:
Lời phê của giáo viên

BÀI THU HOẠCH
Bài học rút ra sau khi học xong bài "Từ ấy" của Tố Hữu và sau khi
nghe câu chuyện về Bác Hồ
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………

Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan


23
Tổ Ngữ Văn


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Thạch Thành 3

…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………

Người thực hiện:Đinh Thị Thúy Lan

24
Tổ Ngữ Văn



×