Tải bản đầy đủ (.docx) (68 trang)

Luận án tiến sĩ giáo dục học nghiên cứu một số biện pháp kiểm soát tâm lý trước thi đấu của vận động viên bắn súng trẻ thành phố hồ chí minh

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (893.92 KB, 68 trang )

1

1

A. GIỚI THIỆU LUẬN ÁN
1. Đặt vấn đề:
Bắn súng là một trong các môn thể thao mũi nhọn của ngành thể thao
Việt Nam. Bắn súng đã dành nhiều thứ hạng cao tại các đấu trường khu
vực, châu lục và quốc tế, từ đó khẳng định vị thế của mơn thể thao này. Bắn
súng là mơn thể thao địi hỏi độ chính xác rất cao nên cần phải quan tâm
đến từng chi tiết nhỏ. Thành tích thi đấu của mơn bắn súng là sự phối hợp
các mặt kỹ thuật, chiến thuật, thể lực và tâm lý. Trong các cuộc thi đòi hỏi
các vận động viên phải nỗ lực rất lớn, đặc biệt là về mặt tâm lý mới có thể
nâng cao được thành tích. Trong huấn luyện cũng như trong tập luyện
thường thấy các vận động viên trong thi đấu vẫn chưa thể hiện được khả
năng vốn có của mình. Điều đó xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó
nguyên nhân rất quan trọng là trạng thái tâm lý của VĐV. Thành tích thi đấu
của vận động viên bắn súng phụ thuộc nhiều vào khả năng kiểm soát trạng
thái tâm lý của bản thân để có được trạng thái tâm lý ổn định. Vì vậy huấn
luyện tâm lý là một bộ phận cần thiết và khơng thể tách rời q trình đào tạo
vận động viên thể thao.
Trong những năm gần đây, lĩnh vực huấn luyện và thi đấu thể thao ở
nước ta có nhiều cơng trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề kiểm soát tâm
lý trong tập luyện và thi đấu của các vận động viên cịn ít quan tâm. Bên
cạnh đó, Mơn bắn súng cũng chưa có cơng trình nào nghiên cứu sâu về các
biện pháp tác động để kiểm soát tâm lý trước thi đấu cho VĐV bắn súng trẻ
TP.HCM nhằm nâng cao thành tích thi đấu của các vận động viên ngày
càng tốt hơn. Đó là lý do để chúng tôi tiến hành thực hiện nghiên cứu đề
tài: Nghiên cứu một số biện pháp kiểm soát tâm lý trước thi đấu của vận
động viên bắn súng trẻ Thành phố Hồ Chí Minh.”
Mục đích nghiên cứu:


Thơng qua việc đánh giá sự ảnh hưởng của tâm lý trước thi đấu đối
với thành tích thi đấu của VĐV. Từ đó, xác định các biện pháp kiểm soát
tâm lý trước thi đấu phù hợp nhằm ổn định và nâng cao tâm lý trước thi đấu
góp phần nâng cao thành tích thi đấu của các VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
ngày càng tốt hơn.


2

-

-

2

Mục tiêu nghiên cứu:
Mục tiêu 1: Đánh giá sự ảnh hưởng của tâm lý trước thi đấu đối với
thành tích thi đấu của vận động viên bắn súng trẻ TP.HCM.
Mục tiêu 2: Xác định và ứng dụng các biện pháp kiểm soát tâm lý
trước thi đấu của vận động viên bắn súng trẻ thành phố Hồ Chí Minh.
Mục tiêu 3: Đánh giá hiệu quả tác động của các biện pháp kiểm soát
tâm lý trước thi đấu của vận động viên bắn súng trẻ thành phố Hồ Chí
Minh.
Giả thuyết khoa học:
Tuy phức tạp vì chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố và luôn biến động
nhưng cũng như các hiện tượng khác, tâm lý cũng có những quy luật của
mình. Sự hiểu biết về những quy luật của tâm lý giúp HLV chuẩn đốn,
nhận biết, dự báo cũng như có thể kiểm soát, điều chỉnh giảm thiểu những
ảnh hưởng tiêu cực và phát huy những ảnh hưởng tâm lý của VĐV. Nếu
được chuẩn đốn bằng những test đáng tin cậy và có những biện pháp kiểm

sốt, điều chỉnh hiệu quả sẽ hình thành ở VĐV bắn súng trẻ tâm lý tích cực
tạo điều kiện nâng cao thành tích thi đấu cho VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
ngày càng tốt hơn.
2. Những đóng góp mới của luận án.
Đã lựa chọn và xác định 12 chỉ tiêu/test để đánh giá ảnh hưởng trạng thái
tâm lý trước thi đấu của các VĐV bắn súng TP.HCM. Thực trạng trạng thái
tâm lý trước thi đấu của VĐV bắn súng trẻ như sau: các trạng thái tâm lý
trước thi đấu vẫn cịn ở mức độ thấp và trung bình, có xu hướng chưa tốt;
các VĐV có ý chí chiến thắng nhưng mức độ nỗ lực ý chí để đạt mục tiêu
vẫn cịn chưa cao; năng lực trí tuệ của VĐV cũng ở mức độ trung bình và
bình thường, ở mức cao VĐV chiếm tỷ lệ rất ít. Các yếu tố phản ảnh trạng
thái tâm lý trước thi đấu có mối tương quan và có sự ảnh hưởng đơn lẻ và
đồng bộ đối với thành tích thi đấu của các VĐV bắn súng trẻ TP.HCM.
Đã xác định được 29 biểu hiện thuộc 6 hiện tượng tâm lý trước thi đấu như
hiện tượng lo lắng, lãnh đạm, thờ ơ, thậm chí sợ thi đấu...; Căn cứ vào 6 hiện
tượng này, Luận án đã lựa chọn được 17 biện pháp, liệu pháp tác động động


3

-

3

để điều chỉnh tâm lý trước thi đấu cho VĐV và được tác động trong 3 chu kỳ
với tổng số tiết là 164 tiết.
Kết quả ứng dụng thực nghiệm các biện pháp trên cho thấy: Thành tích thi
đấu của nam, nữ VĐV bắn súng trẻ TP.HCM tăng đều qua các chu kỳ; Các
trạng thái tâm lý, sự nỗ lực ý chí, năng lực trí tuệ và phản xạ tâm vận động
trước thi đấu giữa các chu kỳ có sự khác biệt theo chiều hướng tích cực, cần

duy trì tác động biện pháp kiểm soát trạng thái tâm lý càng lâu, càng tốt. Từ
các mức đánh giá thấp chuyển dịch qua các mức đánh giá cao theo diễn biến
của các chu kỳ huấn luyện năm.
3. Cấu trúc của luận án
Luận án được trình bày trong 149 trang giấy khổ A4 trong đó bao
gồm: Đặt vấn đề: 4 trang; Chương 1: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu: 36
trang; Chương 2: Phương pháp và tổ chức nghiên cứu: 14 trang; Chương 3:
Kết quả nghiên cứu và bàn luận: 93 trang; Kết luận và kiến nghị: 2 trang.
Luận án có 61 bảng, 32 biểu đồ. Luận án sử dụng 115 tài liệu tham khảo,
trong đó có 63 tài liệu tiếng Việt, 49 tài liệu tiếng nước ngoài (tiếng Anh,
Tiếng Hoa), website là 3 và phần phụ lục.
B. NỘI DUNG CỦA LUẬN ÁN
Chương 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Năng lực thi đấu của vận động viên các môn thể thao.
1.1.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài nghiên cứu.
Một số khái niệm có liên quan chặt chẽ đến lĩnh vực nghiên cứu như
Năng lực, Năng lực thể thao Tâm lý, Tâm lý học , Tâm lý học thể thao,
Trạng thái tâm lý, Trạng thái tâm lý trước thi đấu, Biện pháp, Liệu pháp,
Biểu hiện, Hiện tượng...
1.1.2. Các nhân tố quyết định năng lực thi đấu của vận động viên
các môn thể thao.
Sự cao thấp về năng lực thi đấu của VĐV bất kỳ môn thể thao nào đều
được quyết định bởi các năng lực như tâm lý, kỹ thuật, thể lực, trí lực. Trong
đó thể lực lại bao gồm trạng thái về ba phương diện là hình thái, cơ năng và tố
chất; năng lực kĩ thuật, chiến thuật của VĐV có thể khái quát thành kỹ năng.
1.2. Đặc điểm chung về tâm sinh lý của vận động viên thể thao.
1.2.1. Đặc điểm tâm sinh lý tuổi 16 – 20.


4


4

1.2.2. Đặc điểm tâm lý trong các môn thể thao cá nhân.
1.2.3. Đặc điểm tâm lý trong môn bắn súng.
1.3. Trạng thái tâm lý trước thi đấu và nguyên nhân ảnh hưởng đến
trạng thái trước thi đấu.
1.3.1. Trạng thái tâm lý trước thi đấu.
1.3.2. Nguyên nhân ảnh hưởng đến trạng thái trước thi đấu.
1.4. Năng lực điều chỉnh tâm lý
1.5. Chuẩn bị tâm lý vững vàng cho vận động viên thể thao
1.6. Các liệu pháp tâm lý được sử dụng trong điều chỉnh tâm lý
1.7. Khát quát về môn bắn súng ở thành phố Hồ Chí Minh
Bắn súng là một trong 4 môn thể thao trọng điểm của quốc gia, từng
giành huy chương cao quý của khu vực và thế giới. Bắn súng đang là một
mơn thể thao có tiềm năng và phát triển mạnh ở Việt Nam nói chung và
TP.HCM nói riêng.
Trong các giải thi đấu của quốc gia, TP.HCM Với 8 HCV, 5 HCB, 3
HCĐ, đoàn TP.HCM vừa bảo vệ thành cơng ngơi vơ địch tồn đồn tại Giải
bắn súng trẻ thanh thiếu niên toàn quốc năm 2013. Đây chính là thành quả
của việc đầu tư khá bài bản của môn bắn súng thành phố trong thời gian
qua.
1.8. Một số cơng trình nghiên cứu có liên quan
Các cơng trình nghiên cứu trong những năm gần đây chủ yếu là
nghiên cứu biện pháp điều chỉnh trạng thái sốt xuất phát, năng lực chú ý,
trạng thái tâm lý trước thi đấu của VĐV ở một vài môn thể thao là chủ yếu,
riêng về nghiên cứu các biện pháp điều chỉnh tâm lý trước thi đấu cho các
VĐV Bắn súng trẻ thì rất ít tác giả đề cập đến. Do đó Luận án tập trung
nghiên cứu vấn đề này đế góp phần nâng cao tâm lý trước thi đấu, tạo tiền
đề quan trọng nhằm nâng cao thành tích cho các VĐV bắn súng trẻ

TP.HCM trong các giải thi đấu lớn trong nước và quốc tế.
Chương 2
ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
2.1. Đối tượng và khách thể nghiên cứu:
2.1.1. Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp kiểm soát tâm lý trước thi
đấu cho VĐV bắn súng trẻ TP.HCM.


5

5

2.1.2. Khách thể nghiên cứu:
1) Khách thể đo lường thực trạng và thực nghiệm: Đội tuyển trẻ bắn
súng trẻ TP.HCM: 09 VĐV nam và 06 VĐV nữ . Trình độ tập luyện từ
tương đương cấp I trở lên.
2) Khách thể phỏng vấn: Phỏng vấn mức độ ảnh hưởng ngoại tại: 60
người; Phiếu phỏng vấn thu thập thông tin: 15 người; Phỏng vấn các chỉ
tiêu đo lường: 26 người; Phỏng vấn các biện pháp: 40 người.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây: Phương pháp
phân tích và tổng hợp tài liệu có liên quan; Phương pháp phỏng vấn;
Phương pháp quan sát sư phạm; Phương pháp kiểm tra tâm lý; Phương
pháp kiểm tra y học; Phương pháp thực nghiệm sư phạm và Phương pháp
toán thống kê
2.3.Tổ chức nghiên cứu
2.3.1. Kế hoạch nghiên cứu.
Luận án được tiến hành trong 4 năm từ tháng 5/2014 đến tháng
12/2017 được chia thành 4 giai đoạn nghiên cứu.
2.3.2. Địa điểm nghiên cứu

Trường Đại học Thể dục Thể thao TP.HCM; Trung tâm huấn luyện và
thi đấu TP.HCM và Khu tập luyện Bắn súng TP.HCM.
Chương 3
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
3.1. Đánh giá sự ảnh hưởng của tâm lý trước thi đấu đối với thành tích
thi đấu của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM.
3.1.1. Xác định các yếu tố phản ảnh tâm lý trước thi đấu của VĐV
bắn súng trẻ TP.HCM.
3.1.1.1. Kết quả nghiên cứu lý thuyết
Việc xác định các yếu tổ ảnh hưởng đến tâm lý trước thi đấu, Luận án
tiến hành tham khảo các tài liệu có liên quan như tác giả trong và ngoài
nước. Kết quả tham khảo tổng hợp cho thấy có các các yếu tố ảnh hưởng
đến tâm lý trước thi đấu của VĐV như sau: Trạng thái tâm lý; Khí chất;
Năng lực trí tuệ; Chức năng tâm vận động; Nỗ lực ý chí.
3.1.1.2. Mức độ ảnh hưởng ngoại tại của tâm lý trước thi đấu đối với thành tích thi đấu của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM

Bảng 3.1. Sự ảnh hưởng ngoại tại của tâm lý trước thi đấu đối với
thành tích thi đấu của các VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
Tần số
Frequency

Tỷ lệ %
Percent

% hợp lệ
Valid

% tích lũy
Cumulative



6

Valid

6

0
0
9

0
0
15.0

Percent
0
0
15.0

40

66.7

66.7

81.7

11
60


18.3
100.0

18.3
100.0

100.0

N

Tối thiểu
(Min.)

Tối đa
(Max)

Trung bình
(Mean)

60

3.00

5.00

4.0333

Khơng ảnh hưởng
Ánh hưởng ít

Bình thường
Tương đối ảnh
hưởng
Ảnh hưởng nhiều
Total

Percent
0
0
15.0

Độ lệch chuẩn
(Std.
Deviation)
.58125

Biểu đồ 3.1. Sự ảnh hưởng của tâm lý đối với Thành tích thi đấu

Từ bảng 3.1 và biểu đồ 3.1 cho thấy, tâm lý trước thi đấu tương đối
ảnh hưởng và ảnh hưởng nhiều đối với thành tích thi đấu của các VĐV bắn
súng trẻ TP.HCM chiếm tỷ lệ 85% ý kiến người được phỏng vấn (mean =
4.03± 0.58). Như vậy, kết quả phỏng vấn đã khẳng định rằng tâm lý trước thi
đấu có sự ảnh hưởng đến thành tích thi đấu của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM


7

3.1.1.3. Mức độ ảnh hưởng ngoại tại của các yếu tố đến tâm lý trước
thi đấu
Để xem xét mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến tâm lý trước thi đấu

của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM có nhiều cách tính khác nhau nhưng luận án
sử dụng cách tính của tác giả Huang Wen Qiang, Ruan Meng Qiang, Wang
Xing thông qua tích hợp 2 nhân tố thành phần bằng cách phân tích nhân tố
khám phá kết quả thu được của phiếu phỏng vấn P2 (Phụ lục 2). Kết quả
được trình bày ở các bảng 3.2, bảng 3.3 và bảng 3.4:
Bảng 3.2. Trị số KMO and Bartlett's Test
Kaiser-Meyer-Olkin Measure of Sampling Adequacy.
Bartlett's
Test
of Approx. Chi-Square
Df
Sphericity
Sig.

.781
116.296
10
.000

Bảng 3.3. Các hệ số tải và hệ số tích lũy Total Variance Explained
Yếu
tố

1
2
3
4
5

Giá trị ban đầu

(Initial Eigenvalues)
Tổng %Phươn
(Tota g sai
l)
(of
Variance
)
2.073
41.459

% tích
lũy
(Cumulat
ive)
41.459

1.161

23.223

64.682

.929
.762
.075

18.574
15.245
1.498


83.257
98.502
100.000

Trích tổng bình phương
Xoay tổng bình phương
(Extraction Sums of Squared
(Rotation Sums of Squared
Loadings)
Loadings)
Tổng
%Phươn
% tích Tổng %Phươn
% tích
(Total) g sai
lũy
(Tota g sai
lũy
(of
(Cumula
l)
(of
(Cumulat
Variance
tive)
Variance
ive)
)
)
2.073

41.459
41.459 1.97
39.437
39.437
2
1.161
23.223
64.682 1.26
25.245
64.682
2

Bảng 3.4. Ma trận xoay các yếu tố thành phần Rotated Component Matrixa
Thành phần
Trạng thái tâm lý
Khí chất
Năng lực trí tuệ
Chức năng tâm vận động
Nổ lực ý chí

1
.106
.373
.949
.947
.156

2
.765
-.420

.166
.104
.680

Từ các bảng 3.2, 3.3 cho thấy các yếu cầu về phân tích nhân tố đảm
bảo yếu cầu về mặt thống kê học ( hệ số KMO = 0.781 > 0.5, Sig. < 0.05,
Tần suất tích lũy Cumulative % = 64.682%). Điều này cho thấy các yếu tố
được phân tích phù hợp, đảm bảo độ tin cậy để phản ảnh tâm lý trước thi


8

đấu của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM nhưng để xác định trọng số ảnh hưởng,
luận án cũng đã rút ra được 2 nhân tố được trình bày ở bảng 3.4. Hai nhân tố
thành phần này là cơ sở quan trọng đề tính tốn như kết quả ở bảng 3.5.
Bảng 3.5. Trọng số ảnh hưởng của các yếu tố đối với tâm lý
trước thi đấu của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
Trạng thái tâm lý
Khí chất
Năng lực trí tuệ
Chức năng tâm vận động
Nổ lực ý chí

Thành phần
1
2
.106
.765
.373
-.420

.949
.166
.947
.104
.156
.680

Tổng cộng

2.530

Yếu tố

1.295

Ti

Tn

.633 .316
-.177 -.089
.503 .252
.455 .227
.587 .293
2.00 1.00
0
0

Từ bảng 3.5 cho thấy, trạng thái tâm lý có ảnh hưởng đến tâm lý trước
thi đấu của VĐV bắn súng trẻ chiếm tỷ lệ ảnh hưởng 31.6%; nỗ lực ý chí là

29.3 %; năng lực trí tuệ là 25.2%; chức năng tâm lý vận động là 22.7% và
khí chất ảnh hưởng 8.9 %. Như vậy, trạng thái tâm lý, nỗ lực ý chí, Năng lực
trí tuệ và chức năng tâm vận động có mức độ ảnh hưởng cao đến tâm lý của
VĐV bắn súng trẻ TP.HCM.
3.1.2. Xác định các test đo lường tâm lý trước thi đấu của VĐV
bắn súng trẻ TP.HCM
Từ thu thập thông tin cho thấy có khoảng 6/15 đến 15/15 tác giả cho
rằng 20 chỉ tiêu, các test phản ảnh được tâm lý của VĐV bắn súng trẻ trước
thi đấu. Từ đó, luận án thiết kế phiếu phỏng vấn. Thông qua 2 lần phỏng vấn
và tính Wilcoxon, các chỉ tiêu đạt tiêu chuẩn quy ước như sau:
- Trạng thái tâm lý: Đánh giá trạng thái cảm xúc - Xan Test; Đánh giá
cảm xúc A. Washman và D.Rish; Độ rung (thông số toremor); Trắc nghiệm
đánh giá mức lo lắng Tr.Spilberger; Đo nhịp vận động tối đa – Tapping test;
Đánh giá tần số nhịp tim
- Nỗ lực ý chí: Ý chí chiến thắng của (Will Win Questionnaire); Sự nổ
lực ý chí để đạt mục đích (endogap)
- Năng lực trí tuệ: Đánh giá tốc độ thu nhận và xử lý thông tin(landolt);
Đánh giá độ ổn định chú ý; Đánh giá phân phối chú ý
- Chức năng tâm vận động: Đánh giá phản xạ đơn(m/s)


9

3.1.3. Đánh giá tâm lý trước thi đấu của VĐV bắn súng trẻ
TP.HCM
3.1.3.1. Mô tả mẫu nghiên cứu về VĐV bắn súng trẻ trước thi đấu:
Chu kỳ thứ nhất năm 2015, thống kê mô tả lượng mẫu nghiên cứu cho
thấy 9 VĐV nam và 6 VĐV nữ Bắn súng trẻ TP.HCM; năm sinh dao động
từ 1995 – 2000, thăm niên từ 0.6 đến 5 năm và có 10 VĐV đã thi đấu đạt
được các huy chương ở các giải được tổ chức ở cấp độ quốc gia và châu á,

số điểm thi đấu của các VĐV nam từ 525 đến 569 điểm, của các VĐV nữ
365 đến 396 điểm.
3.1.3.2. Trạng thái tâm lý của VĐV bắn súng trẻ trước thi đấu
1) Trạng thái cảm xúc XAN test:
Kết quả tính tốn cho thấy tần số và tần suất trạng thái cảm xúc X:
Tổng đánh giá xếp loại trung bình là 3 VĐV; khá là 8 VĐV; tốt là 4 VĐV.
Hầu hết khơng có VĐV đánh giá xếp loại rất tốt. Từ bảng 3.11 và biểu đồ
3.3 cho thấy Tần số và tần suất trạng thái cảm xúc N: Tổng đánh giá xếp loại
trung bình là 1 VĐV; khá là 11 VĐV; tốt là 3 VĐV. Hầu hết khơng có VĐV
đánh giá xếp loại rất tốt. Từ bảng 3.11 và biểu đồ 3.4, cho thấy Tần số và tần
suất trạng thái cảm xúc A: Tổng đánh giá xếp loại kém là 1 VĐV; trung bình
là 1 VĐV; tương đối tích cực là 7 VĐV; tích cực là 6 VĐV. Như vậy, Qua
khảo sát đánh giá cho thấy tần số, tần suất trạng thái cảm xúc bằng XAN test
của 15 VĐV bắn súng trước khi thi đấu phần lớn là: khá và tương đối tích
cực và vẫn cịn một số VĐV có cảm giác trung bình, tâm trạng khá, hoạt
động tích cực trung bình.
2) Đánh giá trạng thái cảm xúc theo Washman
Bảng 3.13. Đánh giá trạng thái cảm xúc của VĐV bắn súng trẻ
TP.HCM

Nam
Giới tính
Nữ
Total

Số lượng
Tỷ lệ %
Số lượng
Tỷ lệ %
Số lượng

Tỷ lệ %

Đáng giá
Kém
Ổn định
6
3
66.7%
33.3%
4
2
66.7%
33.3%
10
5
66.7%
33.3%

Total
9
100.0%
6
100.0%
15
100.0%


10

Biểu đồ 3.5. Trạng thái cảm xúc của VĐV theo Washman


Từ kết quả phân tích trên cho thấy, đánh giá trạng thái cảm xúc của
VĐV bắn súng trẻ theo XAN test ở vùng có cảm giác khá, tâm trạng khá và
hoạt động tương đối tích cực nhưng dùng cách đánh giá theo A.Washman và
D.Risd sau 1 giờ trước khi kiểm tra theo XAN test thì các VĐV phần lớn có
trạng thái cảm xúc ở mức kém và ổn định.
3) Trạng thái lo lắng trước thi đấu của VĐV bắn súng trẻ
Bảng 3.15. Đánh giá trạng thái lo lắng của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
Đánh giá
Total
Cao
Trung bình
Thấp
Số lượng
2
7
0
9
Nam
Tỷ lệ %
22.2%
77.8%
0.0%
100.0%
Giới
tính
Số lượng
1
4
1

6
Nữ
Tỷ lệ %
16.7%
66.7%
16.7%
100.0%
Số lượng
3
11
1
15
Total
Tỷ lệ %
20.0%
73.3%
6.7%
100.0%

Biểu đồ 3.6. Trạng thái lo lắng trước thi đấu

Từ bảng 3.15 và biểu đồ 3.6 cho thấy, trạng thái lo lắng của 15 VĐV bắn
súng trẻ Mức độ lo lắng TP.HCM chiếm tỉ lệ 100% được đánh giá phân loại
như sau: mức cao 3 VĐV, chiếm tỉ lệ 20%; mức trung bình 11 VĐV chiếm tỉ
lệ 73.3%. Mức thấp có 1 VĐV chiếm tỉ lệ 6.7%. Như vậy, qua khảo sát đánh
giá mức độ lo lắng của 15 VĐV bắn súng trẻ TP.HCM phần lớn là ở mức độ
trung bình và cao.


4)


Trạng thái hưng phấn cảm xúc trước thi đấu

Bảng 3.17. Phân loại hưng phấn cảm xúc của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
Đánh giá
Total
Ổn định trung Tương đối ổn
bình
định
Số lượng
5
4
9
Nam
Tỷ lệ %
55.6%
44.4%
100.0%
Giới
tính
Số lượng
0
6
6
Nữ
Tỷ lệ %
0.0%
100.0%
Số lượng
5

10
15
Total
Tỷ lệ %
33.3%
66.7%
100.0%

Biểu đồ 3.7. Tần số hưng phân cảm xúc của VĐV trước thi đấu

Từ bảng 3.17 và biểu đồ 3.7 cho thấy, hưng phấn cảm xúc của 15 VĐV
bắn súng trẻ TP.HCM chiếm tỉ lệ 100% được đánh giá phân loại: mức ổn
định trung bình có 5 VĐV, chiếm tỉ lệ 33.3%; mức tương đối ổn định có 10
VĐV, chiếm tỉ lệ 66.7%. Như vậy, qua khảo sát đánh giá tính hưng phấn của
15 VĐV bắn súng trẻ TP.HCM phần lớn là tương đối ổn định và ổn định ở
mức trung bình.
5) Trạng thái thi đấu thông qua đánh giá hiệu suất nhịp tim
Bảng 3.19. Phân loại diễn biến nhịp tim trước thi đấu của VĐV bắn
súng trẻ TP.HCM
Đánh giá trạng thái
Total
Dưới trung bình Trung bình
Số lượng
4
5
9
Nam
Giới
Tỷ lệ %
44.4%

55.6%
100.0%
Số lượng
4
2
6
tính
Nữ
66.7%
33.3%
Tỷ lệ %
100.0%
Số lượng
8
7
15
Total
Tỷ lệ %
53.3%
46.7%
100.0%


Biểu đồ 3.8. Tần số hiệu suất nhịp tim của VĐV trước thi đấu

Từ bảng 3.19 và biểu đồ 3.8 cho thấy, diễn biến hiệu suất nhịp tim
trước thi đấu của 15 VĐV bắn súng trẻ TP.HCM chiếm tỉ lệ 100% được
đánh giá trạng thái phân loại như sau: mức dưới trung bình có 8 VĐV, chiếm
tỉ lệ 53.3%; mức trung bình có 7 VĐV, chiếm tỉ lệ 46.7%. Như vậy, qua đo
lường hiệu suất nhịp tim trước thi đấu so với nhịp tim cơ sở của 15 VĐV

bắn súng trẻ TP.HCM phần lớn được đánh giá ở trạng thái trung bình và
dưới trung bình.
6) Trạng thái sẵn sàng trước thi đấu
Bảng 3.21. Phân loại trạng thái sẵn sàng của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
thông qua Tapping test
Đáng giá trạng thái sẵn sàng
Sốt
Total
Lãnh đạm,
Sẳn sàng
xuất
thờ ơ
thi đấu
phát
Số lượng
2
2
5
9
Nam
22.2%
22.2%
55.6%
100.0
Tỷ lệ %
%
Giới tính
Số lượng
0
2

4
6
Nữ
33.3%
66.7%
100.0
Tỷ lệ %
0.0%
%
Số lượng
2
4
9
15
Total
100.0
Tỷ lệ %
13.3%
26.7%
60.0%
%

Biểu đồ 3.9. Tần số Tapping test của VĐV trước thi đấu



14

Bảng 3.21 và biểu đồ 3.9 cho thấy, trạng thái sẵn sàng của 15 VĐV
bắn súng chiếm tỉ lệ 100% được đánh giá phân loại như sau: trạng thái lãnh

đạm, thờ ơ có 2 VĐV, chiếm tỉ lệ 13.3%; trạng thái sốt xuất phát có 4 VĐV,
chiếm tỉ lệ 26.7%; trạng thái sẵn sàng thi đấu có 9 VĐV chiếm tỉ lệ 60.0%.
Như vậy, qua khảo sát cho thấy, trạng thái sẵn sàng trước khi thi đấu của 15
VĐV bắn súng trẻ TP.HCM phần lớn là đã sẵn sàng thi đấu, còn một vài
VĐV vẫn ở trạng thái sốt xuất phát, lãnh đạm và thờ ơ trước thi đấu.
Nhìn chung, thông qua đánh giá trạng thái tâm lý trước thi đấu cho
thấy: Trạng thái cảm xúc theo XAN test của VĐV bắn súng trước khi thi đấu
phần lớn là khá và tương đối tích cực và vẫn cịn một số VĐV có cảm giác
trung bình, tâm trạng khá, hoạt động tích cực trung bình nhưng dùng cách
đánh giá theo A.Washman và D.Risd sau 1 giờ trước khi kiểm tra theo XAN
test thì các VĐV phần lớn có trạng thái cảm xúc ở mức kém và ổn định.
Điều này cho thấy mức độ hồi hộp, lo lắng, mệt mỏi, ức chế và tin tưởng vào
chính bản thân của các VĐV ở mức ổn định và kém. Trong khí đó, tính hưng
phấn tương đối ổn định và ổn định ở mức trung bình; mức độ lo lắng ở mức
độ trung bình và cao; phần lớn VĐV là đã sẵn sàng thi đấu, còn một vài
VĐV vẫn ở trạng thái sốt xuất phát, lãnh đạm và thờ ơ trước thi đấu; đo
lường hiệu suất nhịp tim trước thi đấu so với nhịp tâm cơ sở của phần lớn
VĐV được đánh giá ở trạng thái trung bình và dưới trung bình.
3.1.3.3. Nỗ lực ý chí của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM trước thi đấu
1) Ý chí chiến thắng của VĐV trước thi đấu:
Bảng 3.23. Phân loại ý chí chiến thắng của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
Ý chí chiến thắng
Total
A
B
C
Giới tính
Nam Số lượng
3
6

0
9
Tỷ lệ %
33.3% 66.7% 0.0%
100.0%
Nữ
Số lượng
3
2
1
6
Tỷ lệ %
50.0% 33.3% 16.7%
50.0%
Total
Số lượng
6
8
1
15
Tỷ lệ %
40.0% 53.3% 6.7%
100.0%


15

Biểu đồ 3.10. Tần số ý chí chiến thắng của VĐV bắn súng

Bảng 3.23 và biểu đồ 3.10 cho thấy, ý chiến thắng của 15 VĐV bắn

súng trẻ TP.HCM chiếm tỉ lệ 100.% được phân loại như sau: ý chí chiến
thắng được xếp loại A gồm 6 VĐV, chiếm tỉ lệ 40.0%; ý chí chiến thắng xếp
loại B gồm 8 VĐV, chiếm tỉ lệ 53.3%; ý chí chiến thắng được xếp loại C
gồm 1 VĐV, chiếm tỉ lệ 6.7%. Như vậy, qua khảo sát cho thấy, ý chí chiến
thắng của 15 VĐV bắn súng trẻ TP.HCM được đánh giá là: quan tâm vừa
phải vào việc giành chiến thắng trong thi đấu.
2) Sự nỗ lực ý chí để đạt mục tiêu của VĐV trước thi đấu

Biểu đồ 3.11. Tần số các mức nỗ lực ý chí để đạt mục tiêu của các VĐV
bắn súng

Sự nỗ lực ý chí để đạt được mục đích của VĐV bắn súng trẻ dao động
từ mức 5 đến mức 11, tất cả các VĐV đều có sự nỗ lực ý chí để đạt được
mục đích nhưng vẫn còn ở mức độ chưa cao.


3.1.3.4. Năng lực trí tuệ của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM trước thi đấu
1) Năng lực xử lý thông tin của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM trước thi đấu
Bảng 3.27. Phân loại năng lực xử lý thông tin của VĐV Bắn súng trẻ TP.HCM
Phân loại
Total
Năng lực xử Năng lực xử
Năng lực
lý trung bình
lý trung
xử lý tốt
– kém
bình
Số lượng
3

6
0
9
Nam
Tỷ lệ %
33.3%
66.7%
0.0%
100.0%
Giới
tính
Số lượng
0
4
2
6
Nữ
Tỷ lệ %
0.0%
66.7%
33.3%
Số lượng
3
10
2
15
Total
Tỷ lệ %
20.0%
66.7%

13.3%
100.0%

Biểu đồ 3.12. Tần số năng lực xử lý thông tin trước thi đấu của các VĐV
bắn súng trẻ TP.HCM

Bảng 3.27 và biểu đồ 3.12 cho thấy, năng lực xử lý thông tin của 15
VĐV bắn súng trẻ TP.HCM chiếm tỉ lệ 100.0% được phân loại như sau:
năng lực xử lý trung bình – kém gồm 3 VĐV, chiếm tỉ lệ 20%; năng lực xử
lý trung bình gồm 10 VĐV, chiếm tỉ lệ 66.7%; năng lực xử lý tốt gồm 2
VĐV, chiếm tỉ lệ 13.3%. Như vậy, năng lực xử lý thông tin của 15 VĐV bắn
súng trẻ TP.HCM được đánh giá phân loại ở mức năng lực xử lý trung bình.
2) Độ ổn định chú y của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM trước thi đấu
Bảng 3.29. Phân loại độ ổn định chú ý của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
Phân loại
Bình thường
Total
Giới tính Nam
Số lượng
9
9
Tỷ lệ %
100.0%
100.0%
Nữ
Số lượng
6
6
Tỷ lệ %
100.0%

100.0%
Total
Số lượng
15
15
Tỷ lệ %
100.0%
100.0%


Biểu đồ 3.13. Tần số độ ổn định chú ý trước thi đấu của các VĐV bắn súng trẻ
TP.HCM

Bảng 3.29 và biểu đồ 3.13 cho thấy, độ ổn định chú ý của 15 VĐV bắn
súng trẻ TP.HCM đều ở mức bình thường.
2) Độ phân phối chú ý của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM trước thi đấu
Bảng 3.31. Phân loại phân phối chú ý của VĐV Bắn súng trẻ TP.HCM
Phân loại phân phối chú ý
Total
Trung
Trung
Yếu
Kém
Khá
bình bình-Khá
Số lượng
1
1
6
1

0
9
Nam
Tỷ lệ %
11.1% 11.1% 66.7%
11.1%
0.0% 100.0%
Giới
tính
Số lượng
0
0
4
1
1
6
Nữ
Tỷ lệ %
0.0% 0.0% 66.7%
16.7%
16.7% 100.0%
Số lượng
1
1
10
2
1
15
Total
Tỷ lệ %

6.7% 6.7% 66.7%
13.3%
6.7% 100.0%

Biểu đồ 3.14. Tần số phân phối chú ý trước thi đấu của các VĐV bắn súng
trẻ TP.HCM


18

Bảng 3.31 và biểu đồ 3.14 cho thấy: Phân phối chú ý của 15 VĐV bắn
súng trẻ TP.HCM, chiếm tỉ lệ 100.0% được phân loại như sau: mức yếu gồm
1 VĐV, chiếm tỉ lệ 6.7%; mức kém gồm 1 VĐV, chiếm tỉ lệ 6.7%; mức trung
bình gồm 10 VĐV, chiếm tỉ lệ 66.7%; mức trung bình – khá gồm 2 VĐV, chiếm
tỉ lệ 13.3%; mức khá gồm 1 VĐV, chiếm tỉ lệ 6.7%. Như vậy, qua kiểm tra độ
phân phối chú ý của 15 VĐV bắn súng trẻ TP.HCM phần lớn được đánh giá ở
mức độ trung bình.
Nhìn chung, năng lực trí tuệ của các VĐV bắn súng trẻ TP.HCM được
đánh giá tổng hợp là mức độ trung bình và bình thường thơng qua năng lực
xử lý thơng tin ở mức trung bình; độ ổn định chú ý đều ở mức bình thường;
phân phối chú ý ở mức độ trung bình.
3.1.3.5. Chức năng tâm vận động của VĐV bắn súng
trẻ trước thi đấu
Bảng 3.33. Phân loại phản xạ tâm vận động của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
Phân loại
Total
Yếu
Trung bình
Khá
Số lượng

2
2
5
9
Nam
Tỷ lệ %
22.2%
22.2% 55.6%
100.0%
Giới
tính
Số lượng
3
1
2
6
Nữ
Tỷ lệ %
50.0%
16.7% 33.3%
100.0%
Số lượng
5
3
7
15
Total
Tỷ lệ %
33.3%
20.0% 46.7%

100.0%

Biểu đồ 3.15. Tần số phản xạ tâm vận động trước thi đấu của các VĐV bắn
súng trẻ TP.HCM

Bảng 3.33 và biểu đồ 3.15 cho thấy, phản xạ tâm vận động của 15
VĐV bắn súng trẻ TP.HCM chiếm tỉ lệ 100.0% được phân loại như sau:
Mức yếu gồm 5 VĐV, chiếm tỉ lệ 33.3%; mức trung bình gồm 3 VĐV,


19

chiếm tỉ lệ 20.0%; mức khá gồm 7 VĐV, chiếm tỉ lệ 46.7%.
Tóm lại, trước thi đấu tâm lý của VĐV bắn súng trẻ như sau: trạng thái
cảm xúc của VĐV bắn súng trẻ theo XAN test ở vùng có cảm giác khá, tâm
trạng khá và hoạt động tương đối tích cực nhưng dùng cách đánh giá theo
A.Washman và D.Risd sau 1 giờ trước khi kiểm tra theo XAN test thì các
VĐV phần lớn có trạng thái cảm xúc ở mức kém và ổn định; tính hưng phấn
phần lớn là tương đối ổn định; mức độ lo lắng phần lớn ở mức độ trung
bình; nhịp tim phần lớn được đánh giá ở trạng thái dưới trung bình; đã sẵn
sàng thi đấu và một số VĐV còn sốt xuất phát; ý chí chiến thắng là quan tâm
vừa phải vào việc giành chiến thắng trong thi đấu, các VĐV đều có sự nổ
lực ý chí để đạt được mục đích nhưng vẫn cịn ở mức độ chưa cao; năng lực
xử lý thơng tin ở mức năng lực xử lý trung bình; độ ổn định chú ý ở mức
bình thường; phân phối chú ý phần lớn ở mức độ trung bình; phản xạ phần
lớn được đánh giá phân loại ở mức khá.
3.1.4. Phân tích sự ảnh hưởng của tâm lý trước thi đấu đến thành
tích thi đấu của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
3.1.4.1. Sự ảnh hưởng của các yếu tố tâm lý trước thi đấu đối với
thành tích thi đấu của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM

Các trạng thái cảm xúc phản ảnh trạng thái tâm lý trước thi đấu có ảnh
hưởng đến thành tích thi đấu của các VĐV bắn súng trẻ TP.HCM. Tất cả các
chỉ số đều có hệ số B và hệ số Beta đều có mức độ ảnh hưởng khác nhau đối
với thành tích thi đấu thể thao của các VĐV. Sự ảnh hưởng của các chỉ số
phản ảnh trạng thái tâm lý trước thi đấu so với thành tích thi đấu tại giải Vô
địch bắn súng trẻ quốc gia năm 2015 có sự khác biệt, có ý nghĩa thống kê ở
ngưỡng xác suất Sig. = 0.000 – 0.042 < 0.05.
Sự ảnh hưởng của nỗ lực ý chí đến thành tích thi đấu của các VĐV bắn
súng trẻ TP.HCM như sau: Đối với nam VĐV, sự nỗ lực ý chí để đạt được
mục đích có hệ số khơng tiêu chuẩn B là 6.306; Std Error là 3.355; hệ số tiêu
chuẩn Beta là 0.579; t là 4.880; Sig. = 0.002 < 0.05. Đối với nữ VĐV, sự nỗ
lực ý chí để đạt được mục đích có hệ số khơng tiêu chuẩn B là 372.370; Std
Error là 35.854, hệ số tiêu chuẩn Beta là 0; t là 20.595; Sig.= .000.
Sig.<0.05, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ở ngưỡng xác suất Sig. < 0.05.
Điều này cho thấy kết quả kiểm tra nỗ lực ý chí trước thi đấu có sự ảnh
hưởng đến thành tích thi đấu của các VĐV bắn súng trẻ TP.HCM.
Sự ảnh hưởng của các yếu tố năng lực trí tuệ đến thành tích thi đấu của
các VĐV bắn súng trẻ TP.HCM như sau: các chỉ tiêu phản ảnh năng lực trí


20

tuệ trước thi đấu có ảnh hưởng đến thành tích thi đấu của các VĐV bắn súng
trẻ TP.HCM. Tất cả các chỉ tiêu đều có hệ số B và hệ số Beta đều có mức độ
ảnh hưởng khác nhau đối với thành tích thi đấu thể thao của các VĐV. Sự ảnh
hưởng của các chỉ tiêu phản ảnh năng lực trí tuệ trước thi đấu so với thành tích
thi đấu tại giải Vô địch bắn súng trẻ quốc gia năm 2015 có sự khác biệt, có ý
nghĩa thống kê ở ngưỡng xác suất Sig. = 0.000 – 0.016< 0.05.
Sự ảnh hưởng của các chỉ số phản xạ tâm động đến thành tích thi đấu
của các VĐV bắn súng trẻ TP.HCM như sau: Phản xạ đơn đối với nam VĐV

có hệ số không tiêu chuẩn B = -0.394; Std Error = 0.301, hệ số tiêu chuẩn
Beta = -0.444; t = -4.309; Sig. = 0.023 < 0.05, các yếu tố được phân tích phù
hợp, đảm bảo độ tin cậy. Phản xạ đơn đối với nữ VĐV có hệ số khơng tiêu
chuẩn B = -.0.13; Std Error = 0.413, hệ số tiêu chuẩn Beta = -0.016; t=-.031;
Sig. = 0.009 < 0.05, các yếu tố được phân tích phù hợp, đảm bảo độ tin cậy,
sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ở ngưỡng xác suất Sig. < 0.05. Điều này
cho thấy kết quả phản xạ tâm vận động trước thi đấu có sự ảnh hưởng đến
thành tích thi đấu của các VĐV bắn súng trẻ TP.HCM.
Nhìn chung, các chỉ tiêu phản ảnh tâm lý trước thi đấu có sự ảnh
hưởng đến thành tích thi đấu của các VĐV bắn súng trẻ TP.HCM. Do đó,
cần thiết phải lựa chọn các biện pháp, liệu pháp phù hợp để tác động nâng
cao tâm lý trước thi đấu cho các VĐV bắn súng và góp phần quan trọng
nâng cao thành tích thể thao ngày càng tốt hơn.
3.1.4.2. Mối tương quan giữa các yếu tố tâm lý trước thi đấu đối với
thành tích thi đấu của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
Mức độ tương quan của các yếu tố phản ảnh tâm lý trước thi đấu đối
với thành tích thể thao cho thấy mức độ tương quan của các yếu tố với thành
tích thi đấu của VĐV như sau: tất cả các chỉ tiêu phản ảnh tâm lý trước thi
đấu có tương quan với thành tích thi đấu của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM, có
hệ số r = 0.666 – 0.897; P < 0.05.
Bảng 3.39. Mức độ phù hợp của các yếu tố ảnh hưởng (Model
Summaryc)
Mode
Adjusted R
Std. Error of the
R
R Square
l
Square
Estimate

Nam 0.906
.821
.762
7.25256
Nữ 0.936
.845
.796
7.46100
Từ bảng 3.39 cho thấy được mức độ phù hợp của các yếu tố ảnh hưởng
đối với thành tích thi đấu của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM. Luận án cũng tiến


21

hành phân tích sâu hơn nữa về mức độ ảnh hưởng của các chỉ tiêu đến thành
tích thi đấu được trình bày ở bảng 3.40
Phân tích hệ số ảnh hưởng Beta In cho thấy, mức độ ảnh hưởng đồng
bộ của các yếu tố đến thành tích thi đấu của các VĐV bắn súng như sau: tất
cả đều có trọng số ảnh hưởng khác nhau từ 0.08 đến 0.469, Sig. = 0.02 đến
0.42, sự khác biệt đều có ý nghĩa thống kê ở ngưỡng xác suất Sig. < 0.05.
Tiểu kết:
- Các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý trước thi đấu của VĐV bắn súng trẻ
TP.HCM là trạng thái tâm lý, năng lực trí tuệ, nỗ lực ý chí và phản xạ tâm
vận động và có 12 chỉ tiêu/test đảm bảo độ tin cậy và tính khả thi để đo
lường phản ảnh các yếu tố tâm lý trước thi đấu.
- Trước thi đấu tâm lý của VĐV bắn súng trẻ như sau: trạng thái cảm
xúc vùng có cảm giác khá, tâm trạng khá và hoạt động tương đối tích cực
nhưng ở mức kém và ổn định; tính hưng phấn phần lớn là tương đối ổn định
theo Washman; mức độ lo lắng phần lớn ở mức độ trung bình; nhịp tim phần
lớn được đánh giá ở trạng thái dưới trung bình; đã sẵn sàng thi đấu và một

số VĐV còn sốt xuất phát; ý chí chiến thắng là quan tâm vừa phải vào việc
giành chiến thắng trong thi đấu, các VĐV đều có sự nỗ lực ý chí để đạt được
mục đích nhưng vẫn còn ở mức độ chưa cao; năng lực xử lý thông tin ở mức
năng lực xử lý trung bình; độ ổn định chú ý ở mức bình thường; phân phối
chú ý phần lớn ở mức độ trung bình; phản xạ phần lớn được đánh giá phân
loại ở mức khá.
- Các yếu tố phản ảnh tâm lý trước thi đấu có mối tương quan và có sự
ảnh hưởng đơn lẻ và đồng bộ đối với thành tích thi đấu của các VĐV bắn
súng trẻ TP.HCM.
3.2. Xác định và ứng dụng các biện pháp kiểm soát tâm lý trước thi đấu
của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM.
3.2.1. Xác định các hiện tượng tâm lý trước thi đấu của VĐV bắn
súng trẻ TP.HCM
Dựa vào kết quả đánh giá tâm lý trước thi đấu, luận án tiến hành xác
định rõ những hiện tượng tâm lý thường xuất hiện từ các biểu hiện phân tích
thực trạng trước thi đấu của các VĐV bắn súng trẻ TP.HCM thông qua quan
sát bằng phiếu đánh giá của các HLV của đội tuyển trẻ bắn súng. Kết quả
đánh giá của các HLV về các biểu hiện của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM được
trình bày ở bảng 3.41
Bảng 3.41. Các biểu hiện của tâm lý trước thi đấu của các VĐV bắn súng trẻ
TP.HCM (Descriptive Statistics – Thống kê mô tả)


22


hóa
T1
T2
T3

T4
T5
T6
T7
T8
T9
T10
T11
T12
Y1
Y2
Y3
Y4
Y5
Y6
Y7
Y8
N1
N2
N3
N4
N5
K1
K2
K3
K4

3
3
3

3
3
2
3

Mea
n
1.57
2.10
1.67
1.67
1.67
1.56
2.15

0.59
0.35
0.72
0.72
0.82
0.45
0.53

1

3

1.63

0.74


15
15
15
15

1
1
1
2

3
3
2
3

2.05
1.73
1.53
2.53

0.34
0.70
0.52
0.52

15

1


3

1.57

0.48

15

1

3

2.27

0.59

15

1

3

1.73

0.80

15
15
15
15


1
1
1
2

3
2
3
3

2.13
1.68
2.07
2.53

0.64
0.51
0.59
0.52

15

2

3

2.60

0.51


15
15

1
1

2
3

1.68
2.27

0.51
0.59

15

2

3

2.07

0.26

15
15
15
15

15
15
15

1
1
1
1
2
1

3
2
2
2
3
3

1.67
1.83
1.67
1.69
2.07
1.87

0.62
0.49
0.49
0.51
0.26

0.74

Biến quan sát

N

Min Max

VĐV có cảm giác và tâm trạng kém
Hồi hộp, bồn chồn quá mức
Lo lắng thậm chí sợ thi đấu.
Cảm xúc trầm buồn, ngại giao tiếp
VĐV cảm thấy mệt mỏi, xuống sức
VĐV thường bị ức chế
Không tin tưởng vào chính bản thân mình
Khơng hưng phấn, hao hức, mong được thi
đấu
VĐV thường sốt xuất phát trước thi đấu
VĐV thường lãnh đạm thờ ơ trước thi đấu
Trước thi đấu cảm thấy thoải mái
Trước thi đấu cảm thấy căng thẳng.
Không quan tâm đến giành chiến thắng trong
thi đấu
Sự nổ lực ý chí để đạt được mục đích nhưng
vẫn cịn ở mức độ chưa cao.
Khơng nghĩ đến thành tích, giải thưởng, huy
chương sẽ đạt được
Kém tự tin, kém khát khao giành chiến thắng
Suy sụp tinh thần, mất tự tin
Đưa chỉ tiêu cao gây sức ép cho bản thân

Suy nghĩ nhiều về thành tích.
Tư duy kỹ thuật – chiến thuật nhiều lần trong
đêm hôm trước thi đấu.
Năng lực xử lý thông tin thấp
Giảm khả năng tập trung chú ý.
Khơng duy trì sự tập trung chú ý ở mức cao
trong một thời gian dài
Động tác, cử chỉ hấp tấp, mất tính nhịp điệu.
Khơng tập trung tư tưởng.
Khó ngủ.
Mất ngủ hồn tồn.
Ăn khơng thấy ngon
Rối loạn tiêu hóa.
Valid N (listwise)

15
15
15
15
15
15
15

1
1
1
1
1
1
1


15

SD


23
Thông qua kết quả phỏng vấn ở bảng 3.41 cho thấy, có 29 biểu hiện
được phỏng vấn có 06 biểu hiện được đánh giá là ít xuất hiện (mean = 1 –
1.66). Do vậy, luận án tiến hành loại các biểu hiện này. Còn lại 24 biểu hiện,
luận án xếp chúng vào các hiện tượng tâm lý trước thi đấu như sau hiện
tượng lo lắng, hồi hộp, thậm chí sợ thi đấu; hiện tượng cảm thấy mệt mỏi,
xuống sức; hiện tượng rối loạn giấc ngủ; hiện tượng kém tự tin; hiện tượng
khơng duy trì tập trung chú ý ở mức độ cao trong thời gian dài; hiện tượng
tâm trạng luôn suy nghĩ đến thi đấu và sự nỗ lực ý chí chiến thắng chưa cao.
3.2.2. Lựa chọn các biện pháp kiểm soát tâm lý trước thi đấu cho
VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
3.2.2.1. Khả năng kiểm soát tâm lý trước thi đấu của các VĐV bắn
súng trẻ TP.HCM.
Bảng 3.42. Khả năng kiểm soát tâm lý trước thi đấu của VĐV bắn Súng trẻ
TP.HCM
Tần số
% hợp lệ
% tích lũy
%
(Frequency
(Valid
(Cumulative
(Percent)
)

Percent)
Percent)
27
67.5
67.5
67.5
Có hiệu Ít kiểm soát được
lực
Kiểm soát được
13
32.5
32.5
100.0
(Valid) Total
40
100.0
100.0

Biểu đồ 3.16. Khả năng kiểm soát tâm lý trước thi đấu của VĐV bắn Súng trẻ
TP.HCM

Từ bảng 3.42 và biểu đồ 3.16 cho thấy, các VĐV ít kiểm sốt được tâm
lý (chiếm tỷ lệ 32.50%) và kiểm soát tâm lý được (chiếm tỷ lệ 67.50%)
trước thi đấu. Điều này cho thấy rằng cần phải trang bị, huấn luyện cho các
VĐV bắn súng trẻ TP.HCM các biện pháp, các liệu pháp kiểm soát tâm lý
trước thi đấu một cách hợp lý và đầy đủ để cho VĐV có bản lĩnh tâm lý
vững vàng trước thi đấu bước vào thi đấu chính thức đạt được hiệu quả cao.
3.2.2.2. Các biện pháp tác động kiểm soát tâm lý trước thi đấu của các VĐV bắn súng trẻ TP.HCM.

Bảng 3.43. Kết quả phỏng vấn các biện pháp tác động kiểm soát trạng thái tâm lý

trước thi đấu của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM (N=40)


24


hóa

BP1
BP2
BP3
BP4

BP5

BP6
BP7
BP8
BP9
BP10
BP11
BP12
BP13
BP14
BP15
BP16
BP17
BP18

Biện pháp


Kết quả phỏng vấn
Lần 1
Lần 2
Tỷ lệ
Tỷ lệ
Mức độ
% mức
Mức độ
% mức
2
2
1
2
1
2

Biện pháp tác động thông qua
4
đàm thoại
Biện pháp vận động và âm
5
nhạc
Biện pháp hồi tưởng
4
Biện pháp cảnh giác với
những chiến thuật tâm lý 4
chiến
Biện pháp khởi động trước thi
đấu, thường xuyên thay đổi

2
địa điểm, điều kiện môi
trường luyện tập và thi đấu
Biện pháp tăng cường huấn
luyện thành thạo kỹ - chiến 3
thuật
Biện pháp tăng cường số lần
4
thi đấu
Biện pháp xoa bóp
3
Thủ pháp tâm lý
3
Liệu pháp thở của A.Puni và
4
O.Chernikova
Liệu pháp thư giãn
3
Liệu pháp thở, tĩnh công
3
dưỡng sinh
Liệu pháp điều chỉnh niềm tin
3
cảm xúc Albert Ellis
Liệu pháp điều chỉnh nhận
5
thức Aeron Beck
Biện pháp tác động các bài tập
5
yoga

Biện pháp dinh dưỡng
4
Biện pháp xây dựng niềm tin
5
và ý chí quyết tâm
Biện pháp tập luyện qua
11
phương pháp động niệm.

36

90,00

3

37

92,50

35

87,50

4

36

90,00

36


90,00

3

37

92,50

36

90,00

3

37

92,50

38

95,00

2

38

95,00

37


92,50

2

38

95,00

36

90,00

3

37

92,50

37
37

92,50
92,50

3
2

37
38


92,50
95,00

36

90,00

4

36

90,00

37

92,50

2

38

95,00

37

92,50

3


37

92,50

37

92,50

2

38

95,00

35

87,50

4

36

90,00

35

87,50

4


36

90,00

36

90,00

4

36

90,00

35

87,50

4

36

90,00

29

72,50

10


30

75,00


25

Qua kết quả tính tốn ở bảng 3.43 cho thấy 18 biện pháp, liệu pháp,
thủ pháp qua 2 lần phỏng vấn đều được các HLV, các chuyên gia đều cho
rằng hợp lý với kết quả lựa chọn mỗi biện pháp, liệu pháp trên 80 %. Luận
án quy ước lấy các biện pháp, liệu pháp được phỏng vấn 2 lần đạt trên 80% .
Kết quả kiểm định Wilcoxon được trình bày qua bảng 3.44
Bảng 3.44. Kết quả kiểm định Wilconxon giữa 2 lần phỏng vấn lựa chọn
các biện pháp kiểm soát tâm lý trước thi đầu
Test Statistics (b)
Phỏng vấn lần 2 – Phỏng vấn lần 1
Z
-0.985(a)
Asymp. Sig. (2-tailed)
.896
a. Based on negative ranks.
b. Wilcoxon Signed Ranks Test
Từ kết quả ở bảng 3.44 cho thấy mức ý nghĩa quan sát của kiểm định
giữa 2 lần phỏng vấn này là Sig. = 0.896 > 0.05 (ngưỡng xác suất thống kê có
ý nghĩa tại P < 0.05). Theo kết quả kiểm định Wilcoxon, có tính trùng hợp và
ổn định giữa 2 lần phỏng vấn lựa chọn các biện pháp, liệu pháp tác động để
kiểm soát tâm lý trước thi đấu. Đây là kết quả lựa chọn tương đối cao, đảm bảo
tính khách quan khi sử dụng đánh giá tâm lý trước thi đấu của VĐV bắn súng
trẻ TP.HCM. Vì vậy, luận án tiến hành lựa chọn được 17 biện pháp và liệu
pháp trên (loại trừ tập luyện theo phương pháp động niệm) để ứng dụng nhằm

nâng cao năng lực tâm lý trước thi đấu của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM.
3.2.3. Cách thức tác động của các biện pháp, liệu pháp kiểm soát
tâm lý trước thi đấu cho VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
3.2.4. Xây dựng kế hoạch tổ chức thực nghiệm các biện pháp kiểm
soát tâm lý trước thi đấu cho VĐV bắn súng TP.HCM
3.2.4.1 Mô tả chu kỳ huấn luyện năm
1) Mục tiêu huấn luyện
2) Nhiệm vụ huấn luyện
3) Đặc điểm của VĐV
4) Phân phối chu kỳ huấn luyện năm
3.2.4.2. Phân phối thời lượng thực nghiệm các biện pháp, liệu pháp
kiểm soát tâm lý trước thi đấu của VĐV bắn súng trẻ TP.HCM
Luận án tiến hành tác động thực nghiệm các biện pháp, liệu pháp theo
tiến trình ở bảng 3.47.


×