Tải bản đầy đủ (.doc) (3 trang)

sử dụng kênh hình trong dạy học lịch sử

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (81.87 KB, 3 trang )

Chuyên đề - Sử dụng kênh hình trong dạy học lịch sử-THCS
I. Đặt vấn đề
Bộ môn lịch sử với những đặc trng riêng của nó có vai trò và tác động to lớn trong việc giáo dục thế hệ trẻ
hiện nay.Tuy nhiên hiện nay việc học sinh không thích học cũng nh tìm hiểu về lịch sử dân tộc ngày càng
nhiều.Nhiều em cho rằng đây là một môn học thuộc lòng mất nhiều thời gian lại khô khan nhàm chán.
Thiếu hiểu biết lịch sử là điều vô cùng nguy hiểm khi văn hoá Việt Nam, con ngời Việt Nam hội nhập với
văn hoá và con ngời của nhiều dân tộc trên thế giới.
Vậy tại sao học sinh lại thiếu hiểu biết và không thích học lịch sử? Cũng có nhiều nguyên nhân? Song chủ
yếu cũng xuất phát từ việc dạy và học lịch sử của chúng ta từ trớc đến nay còn nặng về cung cấp kiến thức gây ra
tình trạng quá tải cho học sinh.
Do đặc điểm cuả việc nhận thức lịch sử là không trực tiếp quan sát sự kiện, nhân vật quá khứ nên việc tạo
biểu tợng là một yêu cầu quan trọng trong dạy học bộ môn .Biểu tợng lịch sử là hình ảnh chân thực của quá về hiện
thực quá khứ đợc phản ánh trong óc học sinh với những nét chung nhất, điển hình nhất.
Để đáp ứng yều cầu đổi mới phơng pháp dạy học bộ môn lịch sử thì sách giáo khoa lịch sử cũng có nhiều
đổi mới. Đặc biệt là bên cạnh kênh chữ thì số lợng kênh hình cũng đợc tăng lên đáng kể (25%).
Trớc đây nếu nh kênh hình chỉ đợc dùng để minh hoạ cho bài học thì nay nó là nguồn kiến thức cho học
sinh tự nghiên cứu và khám phá kiến thức mới, nó cũng là cơ sở để tạo biểu tợng lịch sử.
Với sự đổi mới này thì học sinh thông qua làm việc với tranh ảnh, sơ đồ, lợc đồ, bản đồ để phát hiện
kiến thức liên quan đến nội dung bài học mà học sinh cần nắm đợc
Việc khai thác kênh hình trong sách giáo khoa là một biện pháp quan trọng để nâng cao chất lợng dạy và
học , tuy nhiên nó cha đợc quan tâm một cách đầy đủ.
Chúng ta mới chỉ chú ý đến kênh chữ nhiều hơn mà không thấy kênh hình không những là nguồn kiến thức
quan trọng mà nó còn là phơng tiện trực quan có giá trị giúp bài học lịch sử trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.Trong
các buổi bồi dỡng thay sách giáo viên mới chỉ đợc giải thích về kênh chữ , nội dung, phơng pháp mà cha đợc bồi d-
ỡng cụ thể về kênh hình. Nhiều kênh hình mới mà giáo viên cha thật nắm rõ về xuất xứ, nội dung của nó.
Nhiều giáo viên còn ngại sử dụng kênh hình do sợ mất thời gian hoặc sử dụng mang tính chất hình thức minh
hoạ cho bài giảng nên cha phát huy đợc hết hiệu quả của nó.
Vậy với mong muốn góp phần nâng cao chất lợng dạy và học môn lịch sử , bằng thực tiễn giảng dạy và học
hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp cũng nh nghiên cứu tài liệu tôi xin mạnh dạn đa ra một số ý kiến chủ quan về việc
sử dụng kênh hình trong dạy học lịch sử THCS.
II. Giải quyết vấn đề:


1.Cơ sở thực tiễn:
Đồ dùng trực quan tranh ảnh lịch sử có vị trí đặc biệt quan trọng đối với việc khôi phục tái tạo quá khứ lịch sử.
Bởi vì đồ dùng trực quan là chỗ dựa để hiểu sâu sắc bản chất của sự kiện lịch sử , là phơng tiện rất có hiệu lực để
hình thành khái niệm lịch sử, quan trọng nhất là làm cho học sinh nắm vững các qui luật của sự phát triển của xã
hội. Nh vậy nội dung của một sự kiện lịch sử đợc học sinh nhận thức thông qua việc tái tạo nên hình ảnh về quá khứ
bằng những hoạt động của giác quan, thị giác tạo nên hình ảnh trực quan , thính giác đem lại nhiều hình ảnh về quá
khứ thông qua lời giảng của giáo viên .
Điều đó khẳng định rõ ràng đồ dùng trực quan nói chung có ý nghĩa hết sức quan trọng trong các giờ học.
Nó không chỉ mang lại hiệu quả cao cho các hoạt động dạy học mà nó còn góp phần phát huy năng lực t duy ,sự suy
nghĩ sáng tạo thông minh của học sinh trong việc tạo biểu tợng lịch sử, làm cho các giờ học trở nên sinh động hấp
dẫn, tạo hứng thú học tập cho học sinh.
Tuy nhiên nếu không biết cách sử dụng đúng cách,đúng chỗ, đúng mục đích hoặc không hợp lí thì các ph -
ơng tiện thiết bị đồ dùng dạy học sẽ có tác dụng ngợc lại .Nó đòi hỏi ngời giáo viên phải biết sử dụng một cách linh
hoạt,sáng tạo nếu không học sinh sẽ thấy bị công thức nhàm chán hoặc dễ bị phân tán.
Muốn làm tốt việc khai thác kênh hình trong dạy học lịch sử giáo viên phải nhận thức đ ợc đầy đủ giá trị, nội
dung, xuất xứ, ý nghĩa của kênh hình, áp dụng một cách triệt để và hiệu quả để nâng cao chất lợng dạy và học đảm
bảo mục tiêu giáo dục đề ra.
2.Một số ph ơng pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng kênh hình SGK trong việc dạy
học lịch sử THCS
Giáo viên đứng lớp cần phải có sự chuẩn bị chu đáo cẩn thận , nghiên cứu kỉ trớc nội dung các kênh hình trớc
khi lên lớp.
Chuẩn bị lời nói ngắn gọn, súc tích song dễ hiểu và gây hứng thú cho học sinh. Chính yêu cầu đó sẽ giúp
ngời giáo viên nâng cao ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm trong các giờ lên lớp.
Ngoài ra các giờ sử dụng kênh hình trong dạy học giáo viên chủ yếu đóng vai trò hớng dẫn chỉ đạo, còn học
sinh phải tự quan sát nghiên cứu để rút ra kiến thức. bản thân giá viên sẽ cảm thấy chủ động trớc mỗi giờ lên lớp.
Giáo viên phải khắc phục khó khăn su tầm tài liệu có liên quan đến kênh hình, trao đổi chuyên môn tổ
nhóm cụm để có cách sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa một cách hiệu quả nhất.
Học sinh phải tự giác tích cực khai thác kênh hình dới sự hớng dẫn gợi mở của giáo viên, tiếp nhận kiến
thức một cách chủ động.
Để nâng cao hiệu quả sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa lịch sử cần đảm bảo các nguyên tắc sau:

1. Sử dụng đúng mục đích: Trong quá trình dạy học giáo viên phải đề ra đợc đúng mục đích dạy học,
tiến trình các hoạt động lên lớp. Hoạt động của giáo viên cũng nh việc sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa qui
định mục đích học tập của học sinh.
Mục đích của mỗi bài chính là học sinh lĩnh hội đợc tri thức, hình thành và phát triển kĩ năng, nhân cách.
Mỗi một loại kênh hình trong sách giáo khoa có một chức năng riêng nên chúng phải đợc nghiên cứu cụ thể để sử
dụng đúng mục đích phù hợp với yêu cầu bài học.
VD: Kênh đợc trình bày để minh hoạ cho bài giảng thì việc sử dụng chúng cũng chỉ dừng lại ở việc minh
hoạ cho bài giảng nhằm làm cho nội dung bài giảng sinh động , phong phú hấp dẫn hơn. Giáo viên không sử dụng
chúng trong củng cố hay trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh.
Với những kênh hình là nguồn cung cấp thông tin kiến thức thì giáo viên phải gợi mở, yêu cầu học sinh
thông qua làm việc với kênh hình để tìm ra kiến thức và lĩnh hội tri thức đó
2. Sử dụng đúng lúc: Nghĩa là kênh hình lúc nào cũng đợc sử dụng hợp lí nhất, trong trình bày kiến
thức mới hay là củng cố kiến thức kỹ năng đã học hoặc ra bài tập về nhà.Tóm lai cần đợc đa ra khi học sinh cần đợc
minh hoạ ,cần tìm hiểu nhất về nội dung bài học , tránh đa ra đồng loạt phân tán sự chú ý của học sinh.
3.Sử dụng đúng mức độ, cờng độ: Tuỳ vào từng nội dung, mục đích sử dụng của kênh hình mà giáo
viên đa ra những yêu cầu khác nhau đối với học sinh.Trong giờ giảng bài mới vì điều kiện thời gian không cho phép
nên giáo viên chỉ tập chung giới thiệu thuyết minh một số hình vẽ, sơ đồ, lợc đồ, tranh ảnh (nếu bài nhiều tranh ảnh)
.
Với những hình ảnh khác giáo viên chỉ dừng lại ở việc cho học sinh quan sát sơ lợc để học sinh nắm đợc
những biểu tợng ban đầu mà thôi. Hoặc với những kênh hìnhđể minh hoạ cho bài giảng giáo viên không nên cho
học sinh đứng lên thuyết trình về kênh hình đó vì điều đó vợt quá sức của học sinh, giáo viên có thể giao cho học
sinh tìm hiểu ở nhà.
Cần phải bố trí thời gian ở những kênh hình một cách hợp lí mà không bỏ qua phần cơ bản là kênh chữ.
4.Kết hợp sử dụng kênh hình sách giáo khoa với các đồ dùng đợc trang bị : Nh bản đồ sơ
đồ, tranh ảnh phóng to, các tài liệu thành văn có liên quan. Với những kênh hình khó quan sát hoặc cha cụ thể giáo
viên có thể phóng to hoặc cụ thể hoá để các em dễ nhận biết và tiếp thu hơn.
5. Nội dung thuyết minh kênh hình phải sinh động hấp dẫn , kết hợp với những lời nói truyền cảm
sẽ có sức thuyết phục cao đối với học sinh.
6. Phơng pháp thờng hay sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa lịch sử là: Hớng dẫn
học sinh quan sát( Tổng thể đến chi tiết) kết hợp miêu tả, phân tích, đàm thoại thông qua hệ thống câu hỏi gợi

mởcủa học sinh mđể học sinh tự rút ra đợc bài học. Giáo viên có thể tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm cá
nhân hoặc toàn lớp.
Hiệu quả sử dụng kênh hình còn phụ thuộc vào sự ham muốn của học sinh, giáo viên cần là ng ời đa ra tình
huống có vấn đề kích thích sự hiểu biết của học sinh, khơi dậy niềm đam mê của học sinh đối với môn học.
III. Kết thúc vấn đề
Trong thời gian nghiên cứu chuyên đề cũng nh thực tiễn giảng dạy tôi thấy sử dụng tốt kênh hình sách giáo
khoa lịch sử góp phần đẩy mạnh đổi mới phơng pháp dạy môn lịch sử trong các trờng THCS .
Là một trong những biện pháp quan trọng góp phần nâng cao các giờ học trên lớp .Để hoạt động day học
của mình đạt kết quả cao ngời giáo viên phải thấy rõ vị trí trách nhiệm của mình, định hớng rõ mục tiêu yêu cầu rõ
ràng của giờ lên lớp để tạo cho học sinh thói quen khai thác kênh hình trong các giờ học. Tuy nhiên chuyên đề này
mới đợc nghiên cứu trong một thời gian ngắn , áp dụng trong phạm vi hạn hẹp nên cha đánh giá hết đợc u điểm
cũng nh tồn tại của chuyên đê. Mặt khác do năng lực cá nhân còn hạn chế, tôi rất mong đợc sự đóng góp phê bình
của các đồng chí giáo viên trong nhóm trong tổ để chuyên đề đợc hoàn thiện hơn và có hiệu quả sử dụng cao hơn ,
góp phần nâng cao chất lợng dạy và học bộ môn lịch sử THCS. Tôi cũng mong đợc sự quan tâm giúp đỡ của BGH,
thờng xuyên thăm lớp dự giờ góp ý cùng tổ chuyên môn về những chuyên đề sử dụng thiết bị cũng nh kênh hình
trong sách giáo khoa sao cho hiệu quả nhất.Mong các cấp các nghành tạo điều kiện tốt để GV khắc phục khó khăn
khi tài liệu còn thiếu , học sinh nông thôn còn nhiều khó khăn.Chúng tôi cũng mong muốn đợc trang bị nhiều
tài liệu hơn về các kênh hình trong SGK để chúng tôi nắm đợc nguồn gốc, xuất xứ của các kênh hình thấy đợc giá
trị đích thực của nó trong các bài giảng để sử dụng nó một cách có hiệu quả nhất./.
Phòng giáo dục & đào tạo huyện thanh ba
Trờng THCS hanh cù

Chuyên đề
sử dụng kênh hình
trong sách giáo khoa lịch sử
THCS
Tổ : khxh
NHóm: lịch sử
N¨m häc : 2008-2009

×