Tải bản đầy đủ (.pdf) (59 trang)

Đề cương ôn thi tốt nghiệp môn ngữ văn THPT

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (655.49 KB, 59 trang )

Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
1
MỞĐẦU
Cácemhọcsinhthânmến!
BộtàiliệuHướngdẫnônthitốtnghiệpnàychỉmangtínhchấtnộibộcủanhàtrường.
Chúngtôichỉmongmuốnhệthốnghoánhữngkiếnthứccácemđãđượchọctrongchương
trìnhlớp12mộtcáchngắngọnnhất,đầyđủnhất,dễhọcnhấtđểgiúpcácemôntậptốthơn
vàđạtkếtquảcaonhấttrongkìthitốtnghiệpTHPT.
Bộtàiliệuđãsoạntấtcảcáctácphẩmvănhọccótrongcấutrúcđềthitốtnghiệp.
Tuynhiên,quanghiêncứucấutrúcđềthivàđềthitốtnghiệpnămhọc2008–2009,chúng
tôilưuýcácemmộtsốvấn đềsauđây:
1.Vềcấutrúcđềthi:Đềthivẫncóhaiphần,phầnchungvàphầnriêngvớitỉlệ
điểmlà55.Điểmkháclà,cácemđượcchọnphầnriêngphùhợpvớinănglựccủamìnhđể
làm.Chẳnghạn,nếuemhọcchươngtrìnhnângcaothìvẫncóthểchọncâuhỏidànhchohọc
sinhhọcchươngtrìnhchuẩn đểlàmvàngượclại.Cácemchỉ đượcphéplàmmộtphầnriêng,
nếulàmcảhaiphần riêngthìkhôngđượctính điểm.
2.Vềchươngtrìnhthi:
aĐốivớihọcsinhhọctheochươngtrìnhnângcaothìlưuýcácbàihọcsauđây:
+Tiếnghátcontàu.
+Conđườngtrởthànhkẻsĩhiệnđại.
+Tưduyhệthống,nguồnsứcsốngmớicủađổimớitưduy.
+MộtngườiHàNội.
+TácgiaNguyễnTuân.
Nhữngbàihọcnày,cácemcómấylựachọnsauđây:
Thứnhất:Khôngcầnhọcnhữngbàinày.Vì,cácemsẽchọnphầnriêngdànhchohọcsinh
họctheochươngtrìnhchuẩn đểlàm.
Thứhai:Cácem đọckỹ Tiếnghátcontàu,MộtngườiHàNội thìrấtdễcócâuhỏiphầnriêng
5điểm dànhchocácemrơivàohai bàihọcnày.
bQuanghiêncứuđềthinămhọc2008– 2009,cácbàihọcsauđâycácemcũng ít
cầnquantâmhơn:
+VợchồngAPhủ.Lído,nămtrướcđãcóđềthivềgiátrịnhânđạocủatácphẩm


dànhchochươngtrìnhchuẩn.
+Ai đã đặt tênchodòng sông. Lído, năm trướcđãcó đềthi về hìnhtượngsông
Hươngcủatácphẩmdànhchochươngtrìnhnângcao.
+Thuốc.Lído,nămtrướcđãcóđềthivềcâuchuyệntạiquántràcủanhàlãoHoa
Thuyên củatácphẩm ởphầnchung.
Cuốicùng,khôngsựtưvấnnàotốtbằngsựnỗlựccủabảnthân.
Chúccácemthànhcông!
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
2
PHẦN1:VĂNHỌC
KHÁIQUÁTVĂNHỌCVIỆTNAM
TỪCÁCHMẠNGTHÁNGTÁM1945ĐẾNHẾTTHẾK Ỉ XX
I.VĂNHỌCVIỆTNAMTỪCÁCHMẠNGTHÁNGTÁM1945ĐẾN1975.
1.Vàinétvềhoàncảnhlịchsử,xãhộivàvănhoá.
Nềnvănhọccósựlãnh đạothốngnhất,chặtchẽvàtoàndiệncủaĐảngCộngsản.
Cósựthayđổilớnvềmôitrườnghoạtđộngvănnghệsovớithờikỳtrước.
Cuộcchiếntranhgiảiphóngdântộckéodàisuốt30nămđãtácđộngsâusắc,mạnh
mẽtớiđờisốngvậtchấtvàtinhthầncủatoàndântộc.
Nềnkinhtếnghèonànchậmpháttriển;điềukiệngiaolưuvănhoávớinướcngoài
khôngthuậnlợi,chỉgiớihạntrongmộtsốnước(LiênXô,TrungQuốc,CuBa,BắcTriều
Tiên,CộnghoàdânchủĐức).
2.Quátrìnhpháttriểnvànhữngthànhtựuchủyếu
a.Giaiđoạn1:Từnăm1945đếnnăm1954
Đánhgiáchung:Vănhọcgắnbósâusắcvớiđờisốngcáchmạngvàkhángchiến,
hướngtớiđạichúng,phảnánhsứcmạnhcủaquầnchúngnhândân.
Thànhtựu:
+Truyệnngắnvàkí: Nởrộ,đạtnhiềuthànhtựu,phảnánhchânthựchiềumặtcuộc
sống.Tácphẩmtiêubiểu:MộtlầntớiThủđô(TrầnĐăng), Đôimắt,Nhậtkíởrừng(Nam
Cao), Đấtnướcđứnglên (NguyênNgọc),TruyệnTâyBắc (TôHoài),…
+Vềthơ:Thànhtựuxuấthiệnmuộnhơnsongcónhiềutácphẩmxuấtsắccangợi

cuộckhángchiếnvàconngườikhángchiến,thểhiệnchânthựctìnhcảmcủaconngườitrong
khángchiến,nghệthuậtthơhướngvềdântộc:ViệtBắc(TốHữu),TâyTiến(QuangDũng),
BênkiasôngĐuống (HoàngCầm),Đấtnước(NguyễnĐìnhThi),Đồngchí(ChínhHữu), 
+ Kịch: Xuất hiện muộn và không nhiều thành tựu. Bắc Sơn, Những người ở lại
(NguyễnHuyTưởng),ChịHoà(HọcPhi).
+Líluận,phêbìn h:khôngnhiềuthànhtựu.ChủnghĩaMácvàvấnđềvănhoáViệt
Nam(TrườngChinh),Nhậnđường,Mấyvấnđềnghệthuật(NguyễnĐìnhThi),Giảngvăn
Chinhphụngâm (ĐặngThaiMai).
b.Giaiđoạn2:Từ1955đến1964.
Đánhgiáchung:Vănhọccóhainhiệmvụlàphảnánhcôngcuộcxâydựngchủ
nghĩaxãhộiởmiềnBắcvàđấutranh giảiphóngmiềnNam thốngnhấtnướcnhà.
Thànhtựu:
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
3
+Vănxuôi:Đềtàikhángchiếnđãđượcnhìnsâu,toàndiệnhơn,khôngchỉcangợi
tinhthầnbấtkhuất,chủnghĩaanhhùngmàcònphảnánhphầnnàohisinh,giankhổ,tổnthất
vàsốphậnconngườitrongchiếntranh.Tácphẩmtiêubiểu:Caođiểmcuốicùng(HữuMai),
Trước giờ nổ súng (Lê Khâm), Vợ nhặt (Kim Lân), Cửa biển (Nguyên Hồng), Mùa lạc
(NguyễnKhải),SôngĐà(NguyễnTuân),…
+Thơca:tậptrungthểhiện những nguồncảm hứnglớn nhưsựhoàhợpgiữacái
chungvàcáiriêng;cangợichủnghĩaxãhộivớicuộcsốngmới,conngườimới;nỗiđauchia
cắtđấtnước,nhớthươngmiềnNamgắnliềnvớikhátvọnggiảiphóngdântộc.Tácphẩm
tiêubiểu:Giólộng(TốHữu), Ánhsángvàphùsa (ChếLanViên),Riêngchung (XuânDiệu),
Đấtnở hoa,Bài thơcuộcđời(HuyCận),Tiếngsóng (TếHanh),Mồanh hoanở( Giang
Nam),…
+Kịch:Đượcdưluậnchúý:Mộtđảngviên(HọcPhi),Ngọnlửa(NguyễnVữ),Chị
Nhàn,Nổigió (ĐàoHồngCầm)
c.Giaiđoạn3:Từ1965đến1975.
Đánhgiáchung:VănhọctừBắcchíNamhuyđộngtổnglựcvàocuộcchiếnđấu,
tậptrungkhaithácđềtàichốngđếquốcMĩ.Chủđềbaotrùmlàcangợichủnghĩaanhhùng

cáchmạng,cangợiTổquốcvàchủnghĩaxãhội.
Thànhtựu:
+Truyệnkí:Phảnánhnhanh,kịpthờicuộcchiếnđấucủanhândâncảhaimiền,biểu
dương,cangợinhữngtấmgươnganhhùng.Tácphẩmtiêubiểu:Ngườimẹcầmsúng,Những
đứacontronggia đình (NguyễnThi),Rừng xà nu (NguyễnTrungThành),Hòn đất (Anh
Đức),Mẫnvàtôi(PhanTứ), HàNộitađánhMĩgiỏi(NguyễnTuân),Vùngtrời(HữuMai),
Dấuchânngườilính(NguyễnMinhChâu),Bãobiển(ChuVăn), 
+Thơca:Tậptrungthểhiệncuộcraquânvĩđạicảdântộc,khámphásứcmạnhcủa
conngườiViệtNam,nhậnthứcvàđềcaosứmệnhlịchsử,tầmvócvàýnghĩanhânloạicủa
cuộckhángchiếnchốngMĩ,ghinhậnđónggópcủalớpnhàthơtretrưởngthànhtrongkháng
chiếnchốngMĩ.Tácphẩmtiêubiểu:Ratrận,Máuvàhoa(TốHữu),HoangàythườngChim
báobão,Nhữngbàithơđánhgiặc(ChếLanViên),Vầngtrăngquầnglửa(PhạmTiếnDuật),
Đấtngoạiô,Mặtđườngkhátvọng (NguyễnKhoaĐiềm),Giólàocáttrắng(XuânQuỳnh), 
+Kịch: CónhữngthànhtựuđángghinhậnĐạiđộitrưởngcủatôi(ĐàoHồngCẩm),
Đôimắt (VũDũngMinh).
+Líluậnphêbình:Nhiềucôngtrìnhnghiêncứucógiátrịtậptrungởmộtsốtácgiả
nhưĐặngThaiMai,HoàiThanh,XuânDiệu,ChếLanViên.
d.Vănhọcvùngtạmđịchtạmchiếmtừ1945đến1975.
Vănhọcvùngđịchtạmchiếmtừ1945đến1975chia2giaiđoạn:
+DướichếđộthựcdânPháp(19451954)
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
4
+DướichếđộMĩ Nguỵ(19551975))
Cónhiềuxuhướngvănhọctiêucực,phảnđộngnhưxuhướng“chốngcộng”,xu
hướngđồitruỵ.
Xuhướngvănhọctiếnbộ,yêunướcvàcáchmạng(bịđànápnhưngvẫntồntại).Nó
phủđịnhchếđộbấtcông,tànbạovàlênánbọncướpnướcvàbánnước,thứctỉnhlòngyêu
nướcvàýthứcdântộc,cổvũnhândân,tậphợplựclượngxuốngđườngđấutranh.
Mộtbộphậnvănhọccónộidunglànhmạnhvàgiátrịnghệthuậtcao:viếtvềhiện
thựcxãhội,vềđờisốngvănhoá,phongtục,vẻđẹpconngười(VũHạnh,TrầnQuangLong,

ĐôngTrình,VũBằng,ViễnPhương,HoàngPhủNgọcTường,SơnNam,VõHồng…)
e.Đánhgiákháiquátthànhtựuvàhạnchếcủavănhọc:
Thànhtựu:Vănhọchoànthànhxuấtsắcnhiệmvụ;đàotạođộingũnhàvănđông
đảogồmnhiềuthếhệ;pháthuymạnhmẽtruyềnthốngtưtưởngcủavănhọcdântộc;đạt
nhiềuthànhtựuvềthểloại vàphongcáchtácgiả.
Hạnchế:Nhiềutácphẩmthểhiệnconngườivàcuộcsốngxuôichiều,phiếndiện;
phongcáchriêngcủatácgiảchưađượcpháthuy;vậndụnghờihợtphươngphápsángtác
hiệnthựcxãhộichủnghĩa.
3.NhữngđặcđiểmcơbảncủavănhọcViệtNamtừ1945đến1975: 
a.Nềnvănhọcchủyếuvậnđộngtheohướngcáchmạnghoá,gắnbósâusắcvới
vậnmệnhchungcủađấtnước.
Đất nước30 năm cóchiếntranh, vừa xâydựngCNXHở miền Bắc vừađấutranh
thốngnhấtnướcnhà,vănhọccónhiệmvụtậptrungphụcvụcáchmạng,cổvũchiếnđấu.
Tronghoàncảnhchiếntranh,TổquốcvàChủnghĩaxãhộiphảiđặtlênhàngđầu.Gắnbóvới
nhândân,đấtnướclàyêucầucủathờiđạivàcũnglàtìnhcảmýthứccủamỗinhàvăn.
b.Nềnvănhọchướngvềđạichúng(mangtínhnhândânsâusắc).
Lựclượngnòngcốtcótínhquyếtđịnhchiếnthắnglàcôngnôngbinh.Vìvậyvăn
họchướngvềđạichúngvàcótínhnhândân,tínhdântộclàcảmhứngchủđạo,làchủđềcủa
nhiềutác phẩm. Chủ đề văn học rõ ràng, ngắn gọn, nội dung dễ hiểu và thườngtìmđến
nhữnghìnhthứcnghệthuậtquenthuộc,ngônngữbìnhdị,trongsáng,dễhiểu.
c.Nềnvănhọcchủyếumangkhuynhhướngsửthivàcảmhứnglãngmạn.
Vănhọcđềcậpđếnnhữnhvấnđềlớn,mangtầmsửthi,viếtvớiniềmtintưởng,phơi
phớilạcquanvềchiếnthắngcuốicùngcủadântộc.
II.KHÁIQUÁTVĂNHỌCVIỆTNAMTỪNĂM1975ĐẾNHẾTTHẾKỈXX.
1.Hoàncảnhlịchsử,xãhội vàvănhoá:
Chiếntranhkếtthúc,đờisốngvềtưtưởngtâmlí,nhucầuvậtchấtcủaconngườiđã
cósựthayđổisovớitrước.Từ19751985talạigặpkhókhănvềkinhtếsaucuộcchiếnkéo
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
5
dài.CộngthêmsựảnhhưởngcủahệthốngcácnướcXHCNởĐôngÂubịsụpđổ,đờisống

chínhtịvănhoácónhiềutácđộnglớn.
2.Nhữngthànhtựuchủyếu
VănhọcViệtNambướcvàothờikìđổimới.Vănhọcvậnđộngtheokhuynhhướng
dânchủhoá,mangtínhnhândân,nhânbảnsâusắc,cótínhhướngnội,quantâmsốphậncá
nhântronghoàncảnhphứctạp,đờithường,cónhiềutìmtòi đổimớivềnghệthuật.
a.Vềvănxuôi:Phóngsự,tiểuthuyếtphóngsự,kịchbảnsânkhấupháttriểnmạnhdo
nhucầubứcxúcchốngtiêucực.Vềsau,nghệthuậtkếttinhhơn ởtruyệnngắnvàtiểuthuyết.
b.Vềthơ: Viếttrườngcaởcácnhàthơxuấtthânquânđội:Nhữngngườiđitớibiển,
Nhữngngọnsóngmặttrời củaThanhThảo,Đườngtớithànhphố củaHữuThỉnh,…
c.Cácth ểloạikhác: Chưacóthànhtựuđángkể.
3.Nhữngđổimớivềnộidungvànghệthuật:
Trước1975,đốitượngcủavănhọcchủyếulàconngườilịchsử,lànhânvậtsửthi.
Sau1975,conngườiđượcnhìnnhậnởphươngdiệncánhânvàtrongquanhệđờithường.
 Nhữngnguồncảmhứngmớichongườicầmbút:cảmhứngthếsựtăngmạnhtrong
khicảm hứng sửthi giảm dần.Từđó, văn họcquantâmnhiềutớisố phậncá nhântrong
nhữngquyluậtphứctạpcủađờithường,nộitâmcủanhânvậtđượckhaithácsâuhơn,bút
pháphướngnộiđượcpháthuy.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
6
TÁCGIANGUYỄNÁIQUỐC–HỒCHÍMINH
(18901969) 
I. VÀINÉTVỀTIỂUSỬ.
Tênkhaisinh:NguyễnSinhCung,sinhtrongmộtgiađìnhcótruyềnthốngkhoa
bảng.QuêtạiKimLiên –Nam Đàn NghệAn.
Năm1911,đổitênthànhAnhBavàrađitìm đườngcứunước.Năm1020,thamgia
sánglậpĐảngCộngsảnPhápvàtiếpcậnchủnghĩaMác–LêNin.Năm1930,Ngườichủtrì
hộinghịhợpnhấtcácĐảngCộngsảnởViệtNam,thànhlậpĐảngCộngsảnViệtNam.Năm
1941,ngườivềnướctrựctiếpchủtrìHộinghịTW8vàthànhlậpmặttrậnViệtMinh.Năm
1945,Ngườichỉđạothànhcôngcuộctổngkhởinghĩa.Ngườiđãtrựctiếplãnhđạodântộc
tronghaicuộckhángchiếnchốngPhápvàchốngMĩ.Ngườimấtnăm1969.

II.QUANĐIỂMSÁNGTÁC.
 Hồ ChíMinh không có ýđịnh xâydựngcho mình một sự nghiệp vănchương 
Ngườikhôngtựnhậnmìnhlànhàvăn.SựnghiệpmàNgườihằngtheođuổi làsựnghiệpcách
mạnggiảiphóngdântộc.
Ngườicóquanđiểmrõràng:
+Vănchươnglàthứvũkhíphụcvụđắclựcchosựnghiệpcáchmạng.
+Vănhoánghệthuậtcũnglàmộtmặttrận,anhchịemnghệsĩlàchiếnsĩtrênmặt
trậnđó.
+KhisángtácbaogiờNgườicũngxácđịnh:viếtchoai?(đốitượng),viếtcáigì? (nội
dung),viếtnhưthếnào? (hìnhthức)vàviếtđểlàmgì?(mụcđích),
+Nhàvănphảimiêutảchohay,chochânthực,chohùnghồn,tránhsựcầukỳ,xalạ.
III.SỰNGHIỆPSÁNGTÁC.
1.Vănchínhluận:
Nộidung:Đâylànhữngtácphẩmcótínhchiếnđấu,đấutranhtrựcdiệnvớikẻthù
vàphụcvụnhữngnhiệmvụcáchmạngcủaĐảng,dântộc Tuyênngônđộclập;Lờikêugọi
toànquốckhángchiến, 
Phongcách:Lậpluậnchặtchẽ,lờilẽđanhthépvàgiàutínhhìnhtượng.
2.Truyệnvàký:Chủyếusángtáctừ1920đến1923.
Nộidung:Tốcáoâmmưu,chínhsáchcủachínhquyềnthựcdânvàbèlũtaysaibán
nước Vihành;NhữngtròlốhayVarenvàPhanBộiChâu, 
Phongcách:Ngòibútcótínhchiếnđấucao,cósựkếthợpgiữanéttruyềnthốngcủa
vănhọcphươngĐôngvàphongcáchChâuÂuhiệnđại.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
7
3.Thơca:
Nộidung:Giải bàytâmsự,cổvũ,độngviêntinhthầnđoànkết,đấutranh,tuyên
truyềnđườnglốicủaĐảnghoặcghilạihiệnthựccuộcsống, Nhậtkítrongtù;Nguyêntiêu;
Báotiệp, 
Phongcách:CósựkếthợpnhuầnnhuyễnchấtcổđiểncủathơcaphươngĐôngvà
tinhthầnhiệnđạicủachiếnsĩcộngsản.

TUYÊNNGÔNĐỘCLẬP
 HồChíMinh
I.KHÁIQUÁTVỀTÁCPHẨM.
1.Hoàncảnhrađời:
SaukhiCáchmạngthángTámthànhcông,chínhquyềnnontrẻđanggặprấtnhiều
khókhănbởiâmmưucủacácthếlựcthùđịch:PhíaBắc,20vạnquânTưởng,đằngsaulà
MỹmượndanhnghĩaquânĐồngminhvàonướctatướcvũkhícủaNhật;phíaNam,5vạn
quânAnh,núpsaulàThựcdânPhápâmmưuquaylạixâmlượcViệtNam;trongnướccác
thếlựcthùđịchtìmcáchchốngphácáchmạngquyếtliệt.
Ngày2/9/1945tạivườnhoaBaĐình(HàNội)HồChíMinhthaymặtChínhphủ
lâmthờiđọc“Tuyênngônđộclập”khaisinhnướcViệtNamdânchủcộnghòa.
2.Đốitượngvàmụcđích:
Cácthếlựcthùđịch:Tuyênngônđộclậptuyênbốrộngrãiquyềnvànềnđộclậptự
docủadântộcViệtNam,đậptanâmmưuxâmlượcViệtNamvàchốngphácáchmạngViệt
Namcủacácthếlựcthùđịch.
Nhândânyêuchuộnghoàbìnhtrênthếgiới:Tuyênngônvạchtrầnâmmưucủakẻ
xâmlượcViệtNamvàkêugọinhândânthếgiớiủnghộdântộcViệtNam.
NhândânViệtNam:Tuyênngônkêugọiđoànkết,quyếttâmbảovệđộclậptựdo
củadântộc.
II.NHỮNGNỘIDUNGCHÍNH.
1.Phần1: Cơsởlýluận(pháplý)củabản Tuyênngôn.
TríchdẫnhaibảnTuyênngônđộclậpcủanướcMĩvàTuyênngônNhânquyềnvà
DânquyềncủaCáchmạngPháp.HaibảnTuyênngônđềukhẳngđịnh:quyềntựdo,bình
đẳng, mưu cầuhạnh phúclà quyềnbất khảxâm phạm củacon người. Từquyền lợicon
ngườiBácđã“suyrộngra”,pháttriểnthànhquyềnlợidântộc.Mọidântộcđềucóquyềntự
quyếtđịnhlấyvậnmệnhcủamình.
ĐặtbabảntuyênngônnganghàngnhaulàngầmsosánhtầmvóccủaCáchmạng
thángTám,đồngthờithểhiệnniềmtựhào,kiêuhãnh.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
8

Nghệthuật:Sửdụngnghệthuậtđánhđịchquenthuộccủavănhọctruyềnthống:lấy
gậyông,đậplưngông.TạocơsởđểtriểnkhaihệthốnglậpluậncủaTuyênngôn.
2.Phần2: CơsởthựctiễncủaTuyênngôn.
a.TốcáotộiáccủathựcdânPháp. 
LợidụnglácờTựdo Bình đẳngBácáiđểđếncướpnướcta,ápbứcđồngbàota.
Vềchính trị: Chiarẽ sựđoànkếtcủadântộcta,tắmcáccuộckhởi nghĩacủata
trongbiểnmáu,thi hànhcácchính sách ngudân,đầuđộcdân tabằng rượucồnvàthuốc
phiện kếtquảcủacôngcuộckhaihoávănminhlàhơn95%dânsốnướctamùchữ.
Vềkinhtế:Chúngvơvéttàinguyềnlàmnướctaxơxáctiêuđiều,dântakhốnđốn,
khôngchotưsảnnướctangócđầulên Kếtquảcủachínhsáchbảohộlàcuối1944đầu
1945từQuảngTrịđếnBắcKỳhơn2triệuđồngbàotachếtđói.
Trong5nămtrởlạiđây(tínhtừthờiđiểmviieetsTuyênngôn):chúngđãbánnước
tahailầnchoNhật.NgàyNhậtđảochính,khirútchạychúngcònnhẫntâmgiếtnốtsốđông
tùchínhtrịởYênBáivàCaoBằng.ViệtMinhnhiềulầnkêugọiliênminhchốngPhátxít,
chúngkhônghợptáccònquaylạiđànápcáccuộckhởinghĩa, Và,sựthậtlàtừnăm1940
nướctađãtrởthànhthuộcđịacủaNhậtchứkhôngcònlàthuộcđịacủaPhápnữa.
Nghệthuật:Biệnphápliệtkêsúctích,dẫnchứnglấytừthựctế,tiêubiểu.
b.Quátrìnhđấutranhgiànhđộclậpcủadântộcta.
Kiêntrì,bềnbỉ đấutranhtronghơn80nămqua.
Đấutranhquyếtliệt,nhưngkhoandungđộlượng:CứunhiềungườiPháprakhỏitay
Nhật;bảovệtínhmạng,tài sảnchohọ,giúpnhiềungườiPhápchạyquabiênthuỳ.
Khi“Phápchạy,Nhậthàng,vuaBảoĐạithoáivị”,dântộcViệtNamđãgiànhđược
độclậptừtayNhậtchứkhôngphảitừtayPháp.
3.Phần3: Tuyênbốđộclập.
Tronglờituyênbốđộclập,Ngườinhấnmạnhbốn điểm:
+TuyênbốthoátlihẳnquanhệvớithựcdânPháp,xoábỏhếtnhữngHiệpướcmà
PhápđãkívềnướcViệtNam,xoábỏmọiđặcquyềncủaPháptrênđấtnướcViệtNam.
+KêugọitoàndânViệtNamđoànkếtchốnglạiâmmưucủathựcdânPháp.
+CăncứvàonhữngđiềukhoảnquyđịnhvềnguyêntắcdântộcbìnhđẳngởhaiHội
nghịTêhêrăngvàCựuKimSơn,kêugọicộngđồngQuốctếcôngnhậnquyềnđộclập,tự

docủadântộcViệtNam.
+Tuyênbốvềýchíkiênquyếtbảovệquyềntựdo,độclậpcủatoàndântộcViệt
Nam.
4.Giátrị:Tuyênngônđộclậplàvănkiệnlịchsửcógiátrịvàlàmộtángvănchính
luậnmẫumực.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
9
NGUYỄNĐÌNHCHIỂU,NGÔISAOSÁNGTRONGVĂNNGHỆCỦADÂNTỘC
 PhạmVănĐồng
I.KHÁIQUÁTVỀTÁCGIẢ,TÁCPHẨM.
1.Tácgiả:
PhạmVănĐồng(1906 2000),quê ởMộĐức,QuãngNgãi.
Quátrìnhsángtác:SựnghiệpchínhmàPhạmVănĐồngtheođuổisuốtđờilàsự
nghiệp làm cách mạng. Tuynhiên, trong cương vị của một người lãnhđạo Đảng và Nhà
nước,ôngluônluôndànhmốiquantâmđặcbiệtđếnmặttrậnvănhóa,vănnghệởnướcta.
Bêncạnhcácýkiếncóýnghĩachỉđạođườnglốipháttriểncủanềnvănhọcnghệthuậtmới,
ôngcònlàtácgiảcủanhiềubàinói,bàiviếtsâusắc,mớimẻ,đầyhàohứngvềtiếngViệtvà
vềcácdanhnhânvănhóaViệtNamnhưNguyễnTrãi,NguyễnĐìnhChiểu,HồChíMinh…
Tácphẩmtiêubiểu:HồChíMinhmộtconngười,mộtdântộc,mộtthờiđại;Văn
hoáđổimới; 
2.Tácphẩm:Tácphẩmđượcviếtnhânkỷniệm75nămngàymấtcủaNguyễnĐình
Chiểu(037 1888).
II.NỘIDUNGTÁCPHẨM.
1.Hệthốnglậpluận:
Luậnđề:NgôisaoNguyễnĐìnhChiểu,mộtnhàthơlớncủanướcta,đánglẽphải
sángtỏhơnnữatrongbầutrờivănnghệcủadântộc,nhấtlàtronglúcnày.
Luậnđiểm1:ConngườivàthơvăncủaNguyễnĐìnhChiểu.
Câuchốt:CuộcđờivàthơvăncủaNguyễnĐìnhChiểulàcủamộtchiếnsĩhisinh
phấnđấuvìmộtnghĩalớn.
Luậnđiểm2:ThơvănyêunướccủaNguyễnĐìnhChiểu.

Câuchốt:ThơvănyêunướccủaNguyễnĐìnhChiểulàmsốnglạitrongtâmtrícủa
chúngtaphongtràokhángPhápoanhliệtvàbềnbỉcủanhândânNamBộtừ1860vềsau,
suốthaimươinămtrời.
Luậnđiểm3:VềtruyệnthơTruyệnLụcVânTiên.
Câuchốt:…LụcVănTiên,mộttácphẩmlớnnhấtcủaNguyễnĐìnhChiểu,rấtphổ
biếntrongdângian,nhấtlà ởmiềnNam.
2.Nộidungcụthể:
a.ConngườivàthơvăncủaNguyễnĐìnhChiểu.
Conngười:TácgiảkhôngviếtlạitiểusửNguyễnĐìnhChiểu màchỉnhấnmạnh
đếnkhítiếtcủamộtchiến sĩyêunước,trọnđờiphấnđấuhisinhvìnghĩalớncủaông.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
10
 Thơ văn: Tác giả chỉ nêu quan niệmcủa NguyễnĐình Chiểuvề văn chương và
ngườinghệsĩ:thiênchứccủangườicầmbút,viếtvănlàchiếnđấuchốnggiặcngoạixâmvà
tôitớcủachúng;cóthái độyêughétrõràng.QuanniệmvềthơvăncủaNguyễnĐìnhChiểu
hoàntoànthốngnhấtvớiquanniệmvềlẽlàmngười,“Văntứclàngười”,vănthơphảilàvũ
khíchiếnđấucủaconngườichiếnsĩ.
=>Tuycònhạnchếtrongquanniệmvềchứcnăngcủavănchương(vănchươngdùng
đểchởđạo,đâmgianđâykhôngchỉlàhạnchếriêngcủaNguyễnĐìnhChiểu)nhưngtrong
hoàncảnhđấtnướccónạnngoạixâmthìquanniệmấyhoàntoànđúngđắnvàcógiátrịtích
cực.
b.ThơvănyêunướccủaNguyễnĐìnhChiểu.
PhongtràokhángPhápoanhliệtvàbềnbỉcủanhândânNamBộtừ1860vềsau.
ThơvănyêunướccủaNguyễnĐìnhChiểuphầnlớnlànhữngbàivăntế,cangợi,
khócthannhữngliệtsĩlàđiềukhôngphảingẫunhiên.
ĐặtcáctácphẩmcủaNguyễnĐìnhChiểutrêncáinềnlịchsửlúcbấygiờ.Thơvăn
yêunướccủaNguyễnĐìnhChiểuđãlàmsốnglạitrongtâmtrícủachúngtaphongtrào
khángPháp oanh liệt vàbềnbỉcủanhândân NamBộ từ1860 vềsau =>Nguyễn Đình
Chiểuxứngđánglàngôisaosángtrongvănnghệcủadântộc.
Đây làthờikìkhổ nhục nhưngvĩđại củaNamBộ,củađất nước.Tácphẩmcủa

NguyễnĐìnhChiểuđãlàmsốnglạitrongtâmtrícủachúngtaphongtràokhángPhápoanh
liệtvàbềnbỉcủanhândânNamBộ.ĐếnVăntếnghĩasĩCầnGiuộc,ngườiđọcmớibắtgặp
mộthìnhtượngtrungtâmmàvănchươngchođếnlúcấychưacó:hìnhtượngngườichiếnsĩ
xuấtthântừnôngdân.
 Khi nóiđến NguyễnĐình Chiểu, tác giả luôn làmcho người đọc nhận rarằng,
nhữngcâuvăn,vầnthơđóchínhlàbầunhiệthuyếtcủanhàthơthànhrachữnghĩa:Ngòibút,
nghĩalàtâmhồntrungnghĩacủaNguyễnĐìnhChiểu.
c.Vềtruyệnthơ TruyệnLụcVânTiên.
TruyệnLụcVânTiênlàtácphẩmlớnnhấtcủaNguyễnĐìnhChiểuvì“…đâylàmột
bảntrườngca,cangợichínhnghĩa,nhữngđạođứcđángquítrọngởđời,cangợinhững
người trung nghĩa”. Khi khẳngđịnhgiá trịcủa nó, tác giả không phủ nhận sự thực như
nhữnggiátrịluânlímàNguyễnĐìnhChiểucangợi theoquanđiểmcủachúngtathìcóphần
lỗithời;haynhữngchỗlờivănkhônghaylắm.Nhưngtácgiảđãchorằngđâylànhữnghạn
chếkhôngthếtránhkhỏivàkhôngphảilàcơbảnnhất.
Chínhnộidungvàlờivăncủatácphẩmđềuthânthiết,gầngũivớinhândânkhiến
choTruyệnLụcVânTiênrấtđượcphổbiếntrongdângianmiềnNam.
Mụcđíchchínhcủabàiviếtlàkhẳngđịnh,cangợingòibútchiếnđấuchốngxâm
lượccủaNguyễnĐìnhChiểunêntácgiảviếtkhôngkĩvềtruyệnLụcVânTiên.Từđây,có
thểrútrabàihọcvềmụcđíchviếtvănnghịluậnquyếtđịnhcáchsắpxếpluậnđiểmvàmức
độnặng,nhẹcủatừngluậnđiểm.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
11
TÂYTIẾN
 QuangDũng
I.KHÁIQUÁTVỀTÁCGIẢ,TÁCPHẨM.
1.Tácgiả:
QuangDũng:BùiĐìnhDiệm(19211988).Quê:ĐanPhượng,HàTây(cũ).Quang
DũngcóhồnthơđặctrưngđấtHàThành:hàohoa,lãngmạn.
 Viết thơ, văn và vẽ tranh: Rừng biển quê hương (1957), Mưa hoa gạo (1950),
ĐườnglênChâuThuận (1964),GươngmặtHồTây(bútkí,1984)…

2.Tácphẩm
ĐoànbinhTâyTiến:Thànhlập1947,thànhphầnđaphầnlàthanhniênHàNội,có
nhiệmvụbảovệbiêngiớiViệtLàovàtiêuhaolựclượngquânPhápởThượngLào&Tây
BắcBộViệtNam.Địabànhoạtđộngrộnghiểmtrở,đờisốngchiếnđấukhókhăn,thiếuthốn,
bệnhtậthoànhhành.
Hoàncảnhsángtác:Nam1948,sau1nămlàmđạiđộitrưởngởđoànbinhTâyTiến,
QuangDũngchuyểnsangđơnvịmới.Trongnỗinhớđơnvịcũanhđóviếtbàithơnàytại
PhùLưuChanh.Lúcđầubàithơcótênlà“NhớTâyTiến”sauđổilà“TâyTiến”.
Cảmxúcchủđạo:Bàithơlàniềmtựhàovànỗi nhớthươngmáuthịtcủaQuang
DũngđốivớinhữngngườiđồngđộicủamìnhtrongđoànbinhTâyTiếnđồngthờicũnglà
tìnhyêuvớithiênnhiênvàconngườiTâyBắc.
II.NỘIDUNGCƠBẢN.
1.TâyBắc:
a.Đoạn1:NỗinhớthiênnhiênmiềnTây–chặngđườnghànhquâncủangườiTây
tiến.
ThiênnhiênMiềnTâyhùngvĩ,dữdộivàkhắcnghiệt:núithẳm,dốccao,vựcsâu
(khúc khuỷu, thăm thẳm, heo hút,cồn mây,súng ngửi trời,ngàn thước lên  ngàn thước
xuống).Liêntụcbịđedoạtinhthần,tínhmạng:cọptrêungười,thácgầmthét.Vắtkiệtsức
củangườiTâytiến:Gụcbênsúngmũbỏquênđời.
Thiênnhiênnênthơ:NhàaiPhaLuôngmưaxakhơi=>Sựbùđắpnhữngvấtvả
củangươilínhTâytiến,thảotâmhồnhàohoacủathanhniênHàThành.
Kếtthúcđoạn1làhìnhảnhsumhọpđầmấmcủaconngườiTâyBắcmàngườilính
Tây tiếnbắtgặptrênđườnghànhquân =>gợinhớnghĩatìnhngườimiềnTây:Cơmlênkhói;
mùaemthơmnếpxôi.
b.Đoạn2:
 Cảnh tượng đêm liên hoan văn nghệ của đoàn binh Tây tiến với đồng bào địa
phương:Doanhtrạibừngsángtrongánhlửabậpbùng,lunglinh;ngườithiếunữhiệnra
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
12
trongtrangphụclộnglẫyduyêndángeấp:“Kìaem”làsựbấtngờ,vuisướng,saymêcủa

nhữngngườilínhtrướchìnhảnhđẹpcủangườithiếunữTâyBắc;=>Khônggianhuyềnảo,
cảnhvật,conngườirạorực,hânhoantrongđêmhội.
CảnhsôngnướcTâyBắcmênhmangmờảo,thơmộng“NgườiđiChâuMộc đong
đưa”:Dòngsôngtrongbuổichiềusươngvớinhữngbờlauhoangdạilayđộngnhưẩnchứa
baolinhhồn; "dángngườitrênđộcmộc”=>hìnhảnhthơtinhtếgợicảm.
2.ĐoànquânTâytiến:
Đốimặtvớiđóirét,bệnhtật(4câutrên)
+Đóirétbệnhtậtlàmchodángvẻhọtiềutuỵ:Khôngmọctóc,Quânxanhmàulágiữ
oaihùmnhưngvẫnoaiphonglẫmliệt:“Mắttrừnggửimộngquabiêngiới”.
+Tâmhồn vẫnbaybổng,lãngmạn: “ĐêmmơHàNộidángkiềuthơm”.
Đốimặtvớicáichết:(4câudưới).
+Cái chếthiệnhữukhắpnơi,truyđuổibướcchânngườilínhTâytiến:“Rảirácbiên
cươngmồviễnxứ”:
+Sẵnsànghysinhchonhiệmvụ:“Chiếntrườngđichẳngtiếcđờixanh”.
+NgườilínhTâytiếnđivàocáichếtlẫmliệt,đầybitráng:áobàothaychiếu,sông
Mãgầmlên.
=>PháchoạbứcchândungngườilínhTâytiến: hàohoa,lẫmliệt.
3.Bốncâukết:Đượcviếtnhưnhữngdòngghivàomộchí,thểhiệnquyếttâmcủa
ngườilínhTâytiến“HồnvềSầmNứachẳngvềxuôi”,vẫnhướngvềphíatrước,vềnhiệmvụ
đượcgiao,đoạnthơmangdángdấplờithềcủangườiVệQuốcquânkhixưa.
III.TỔNGKẾT.
 Qua nỗi nhớcủa Quang Dũng, bài thơđã tái hiện một bứctranh miền Tây Bắc
hoangsơ,thơmộng,huyềnảovàđặcbiệtxâydựngthànhcôngbứctượngđàiđẹpđẽvàđộc
đáovềngườilínhTâyTiếntrongthờikìkhángchiến:anhdũng,kiêncườngvàhàohoa,lãng
mạn.
Bútpháplãngmạn+hiệnthựcđãtạochobàithơmộtsứchấpdẫnriêng,thểhiện
tàinăngvàtâmhồntinhtếcủaQuangDũng–ngườinghệsĩ,chiếnsĩTâyTiến.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
13
TÁCGIATỐHỮU

I.MỘTVÀINÉTVỀTIỂUSỬ.
Tênthật:NguyễnKimThành,sinhngày:04/10/1920.Chalànhànhothíchcadao,
tụcngữ.Mẹcũnglàconcủamộtnhànhovàthuộcnhiềucadao,tụcngữ=>TốHữuchịuảnh
hưởngsâusắccủahoàncảnhgiađình,thơcũngmangâmhưởngcadao,dânca.
QuêhươngôngởxứHuế:cóthiênnhiênđẹp,thơmộng,trữtình,cónềnvănhọc
phongphú,độcđáochonên ảnhhưởngđếnhồnthơTốHữu.
13tuổimồcôimẹ,mộtnămsauđihọcxanhà.16,17tuổiđãlàmộttrongnhững
ngườilãnh đạocaonhấtcủaĐoàn thanhniên dânchủởHuế,18tuổi đượckếtnạpĐảng,một
nămsaubịbắt,sauđóvượtngụcvàoThanhHoábắtliênlạcvàtiếptụchoạtđộng.Tronghai
cuộckhángchiếnchốngPhápvàchốngMĩ,ônggiữnhiềuchứcvụquantrọngtrongcơquan
củaĐảng,Nhànướcchođến1986.Ôngmất2002.
II.CONĐƯỜNGTHƠTỐHỮU.
1.Nhậnđịnhchung:
TốHữuđếnvớicáchmạngvàthơcadườngnhưcùngmộtlúc.
 Thơ Tố Hữugắn bó chặt chẽ vớicuộc đấu tranh cách mạng cho nên các chặng
đườngthơcũngsonghànhvớicácgiaiđoạncủacuộcđấutranhấy,đồngthờithểhiện sự
pháttriển,vậnđộngtrongtưtưởng,nghệthuậtcủanhàthơ.
2.Giát rịvàvịtrícủacáctậpthơ:
a.Tập“Từấy”(19371946)gồm3phần:
Máulửa:sángtáctrongthờikìMặttrậnDânchủ,thểhiệnsựcảmthôngsâusắcvới
cuộcsốngcủangườinghèokhổ,đồngthờikhơidậyýchíđấutranhvàniềmtinvàotươnglai.
Xiềngxích:SángtáctrongcácnhàlaoởTâyBắcvàTâyNguyên,tâmtưcủangười
trẻtuổithathiếtyêuđờivàkhaokháttựdo,làýchíkiêncườngcủangườicộngsảnquyết
tâmchiếnđấu.
Giảiphóng:sángtáckhiTốHữuvượtngụcđếnnhữngngàyđầugiảiphóng,nồng
nhiệtcangợithắnglợicủacáchmạng,khẳngđịnhniềmtinvàochếđộmới.
b.Tập“ViệtBắc”(19471954):làkhúccahùngtrángvềcuộckhángchiếnchống
Phápvàconngườitrongkhángchiến.Mộtcuộckhángchiếntoàndân,toàndiện,đầyhysinh
giankhổnhưngcũngrấthùngtrángvàđầylạcquanvớinhữngconngườibìnhthườnggiản
dịnhưngtráitimtrànđầytìnhyêunướcnồngnànquyếtchiếnđấucholítưởngcủadântộc.

c.“Giólộng”(19551961):làtiếnghátlạcquanbaybổngsaysưavềcôngcuộcxây
dựngCNXHởmiềnBắc.LàbàihátđấutranhvàtìnhcảmcủanhândânmiềnBắcđốivới
miềnNamruộtthịtvàýchí đấutranhthốngnhấtđấtnước.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
14
d.“Ratrận”(19621971),“Máuvàhoa”(19721977):Sángtáctrongkhôngkhíhào
hùngcủacảnướcchốngMĩvànhữngnămđầusauchiếnthắng1975.Tậpthơlàcảmhứng
lãngmạnanhhùng,phảnánhcuộcđấutranhanhhùngđỉnhcaotronglịchsửđấutranhchống
ngoạixâmcủadântộccùngvớisựquantâmcổvũcủatoàncầu.
e.Tập “Mộttiếng đờn”(1992),“Ta với ta”  (1999): tácgiảtìmđếnnhữngchiêm
nghiệmmangtínhphổquátvềcuộcđờivàconngười.
III.PHONGCÁCHNGHỆTHUẬTTHƠTỐHỮU.
1.ThơTốHữu làthơtrữtìnhchínhtrị:
TốHữucũnglàmộtnhàthơtrữtìnhkiểumớitạođượcsựthống nhấtgiữacách
mạngvàcảmhứngtrữtình.
Thơchủyếuquantâmtớilẽsốnglớn,tìnhcảmlớnvàniềmvuilớncủaconngười
cáchmạng,củacảdântộc.
Cái“tôi”:ngaytừbuổiđầuđãlàcái“tôi”chiếnsĩ,làcái“tôi”côngdânvàcàngvề
sauthìlàcái“tôi”nhândanhdântộc.
2.Thơ TốHữu thiênvềkhuynhhướngsửthivàcảmhứnglãngmạn:
Hìnhtượngnhânvậttrữtình:lànhữngconngườiđạidiệnchophẩmchấtcủagiai
cấpdântộcthậmchímangtầmvóccủalịchsửvàthờiđại.
Tậptrungthểhiệnnhữngvấnđềcốtyếu,nhữngsựkiệnchínhtrịlớncủađấtnước
=>cảmhứnglịchsử dântộcchứkhôngphảicảmhứngthếsự,càngkhôngphảicảmhứng
đờitư.
CảmhứngchủđạotrongthơTốHữu:cảmhứnglãngmạn.ThơTốHữuhướngvào
tươnglai=>khơidậyniềmvui,lòngtintưởngvàniềmsaymêvớiconđườngcáchmạng,
ngợicanghĩatìnhcách,mạngconngườicáchmạng.
3.Giọngtâmtìnhngọtngào:
Cáchxưnghôvớiđốitượngtròchuyện.

Sựhòacảmvớingười,vớicảnh.
4.Thơ TốHữu giàutínhdântộc:
PhảnánhđậmnéthìnhảnhconngườiViệtNam,TổquốcViệtNamtrongthờiđại
cáchmạng,đãđưanhữngtưtưởngvàtìnhcảmcáchmạnghoànhậpvàtiếpnốivớitruyền
thốngtinhthần,tìnhcảmvàđạolícủađântộc.
Hìnhthức:
+Thànhcôngởcácthểthơtruyềnthốngcủadântộc.
+TốHữukhôngchúýsángtạotừmới,cáchdiễnđạtmớimàsửdụngnhữngtừngữ
vàcáchnóiquenthuộccủadântộc.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
15
+Nhạcđiệu:phát huycaođộtính nhạcphong phúcủa tiếngViệt: cáctừláy, các
thanhđiệu,cácvầnthơ.
IV.KẾTLUẬN.
Làthànhcôngsuấtsắccủathơcáchmạng,chínhtrị.
Cósựkếthợpgiữahaiyếutố:cáchmạngvàdântộc.
Sứchút:ởniềmsaymêlýtưởngvàtínhdântộcđậmđàtừnộidungđếnhìnhthức.
VIỆTBẮC
 TốHữu 
I.VẤNĐỀCHUNG.
1.Hoàncảnhsángtác:
SauchiếnthắngĐiệnBiênPhủ07/5/1954,miềnBắcđượcgiảiphóng,cáccơquan
TrungươngĐảngvàNhànướcchuyểntừViệtBắc(Thủđôcủakhángchiến)vềThủđôHà
Nội.Sựlưuluyếngiữakẻởvàngườiđiđókhơinguồncảmxúclớnchonhàthơsángtáctác
phẩmvào10/1954sauđượcintrongtậpViệtBắc.
2.Cảmxúcchủđạocủabàithơ:Bàithơlànghĩatìnhthuỷchungsonsắtcủamười
lămnămthiếtthamặnnồnggiữangườicánbộcáchmạngvớicảnhvàngườivùngcăncứ
cáchmạng.
II.NỘIDUNGCƠBẢN.
1.Cuộcchiatayđầybịnrịn,lưuluyến:

Khổthơmởđầuđầytínhtừgợitìnhcảmnồngthắmdịdàng,gợicảnhchialìacủa
mốitìnhruộtthịt:thiếttha,mặnnồng,bângkhuâng,bồnchồn,…
Sửdụnglốihátgiaoduyêncủacadaodâncađểbiểuthịsựdùngdằng,bịnrịncủa
buổichiatay.Cảnhchiatayđượcdiễntảthậtthấmthíaquahaicâuthơ:
“Áochàmđưabuổiphânly
Cầmtaynhaubiếtnóigìhômnay…”.
Tìnhcảmtrongbuổichiatayphảiđểngônngữbàntaythaylời,dấuchấmlửng(…)
đểtìnhcảmđồngvọngngânvangtronglòngngười.
2.HoàiniệmvềViệtBắc:
CảnhViệtBắc:Trănglênđầunúi,nắngchiềulưngnương,bảnkhóicùngsương,
rừngnứabờtre,ngòiThia,sôngĐáy,suốiLêvơiđầy;đặcbiệtbứctranhtứbìnhXuân,Hạ,
Thu,Đông=>ViệtBắchiện lênvớivẻđẹpđa dạngtrongnhiềuthờigianvàkhônggian
khácnhau,vớinhiềumàusắcvàdángvẻchânthựcsốngđộng,thivị,mangnhiềunétriêng
biệt,độcđáo.Gắnliềnvớitừngkhungcảnhấylàhìnhảnhconngười:ngườiđannón,người
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
16
háimăng SựhòaquyệnthắmthiếtgiữacảnhvàngườikhiếncảnhViệtBắccàngấmáp,
càngđằmthắmvàtrởthành ấntượngkhôngthểphaimờtrongtâmtríngườiđi.
Cuộcsống,conngười:CuộcsốngtrênViệtBắccóthanhbình,yênả:Đồngkhuya
đuốcsángnhữnggiờliênhoan,tiếngmõrừngchiều,chàyđêmnệncốiđềuđềusuốixa ;có
cảnghèokhó,cơcực:Miếngcơmchấmmuối,mốithùnặngvai,ngườimẹnắngcháylưng,
địuconlênrẫybẻtừngbắpngô Từcuộcsốngđótoátlênvẻđẹptrongnghĩatìnhconngười:
cànggiannan,thiếuthốnbaonhiêu,nghĩatìnhcàngsâunặngbấynhiêu;trongkhókhănthử
tháchconngườicùngchungvaisátcánh,sansẻmọivuibuồn:Thươngnhauchiacủsắnlùi,
bátcơmsẻnửa,chănsuiđắpcùng;Giannanđờivẫncavangnúiđèo 
3.ViệtBắctrongkhángchiến:
+Hiệnlêntrongkhônggianrộnglớn,vớinhữnghoạtđộngtấpnập,nhữnghìnhảnh
hàohùng,nhữngâmthanhsôinổi,dồndập,náonức=>khíthếmạnhmẽcủacảmộtdântộc
đứnglênchiếnđấuvìTổquốc.
+Khôngchỉmiêutảkhungcảnhkhángchiến,tácgiảcòntáihiệnnhữngchiếnthắng

vangdộivàlígiảicộinguồnsứcmạnhcủachiếnthắng:lòngcămthù,tìnhnghĩathủychung,
tinhthầnđoànkết 
+TácgiảđặcbiệtnhấnmạnhViệtBắcchínhlàquêhươngcáchmạng,làcăncứđịa
vữngchắc,làđầunãocủacuộckhángchiến,lànơihộitụbaotìnhcảm,suynghĩ,niềmtinvà
hivọngcủamọingườiViệtNamyêunước.
=>Nỗinhớdadiết,sâuđậm,chânthành
4.Nghệthuật:
Pháthuythếmạnhthểthơlụcbáttruyềnthống.
Cấutứbàithơlàcấutứ cadaovớihainhânvật“Ta”và“Mình”.
Ngônngữthơgầnvớilờiăntiếngnóihàngngàycủanhândân,rấtgiảndị,mộcmạc
nhưngcũngrấtsinhđộng.Đólàmộtthứngônngữgiàuhìnhảnhcụthể,giàunhạcđiệu,đặc
biệtTốHữusửdụngnhuầnnhuyễnphéptrùngđiệp.
III.TỔNGKẾT.
Bàithơlàkhúcháttâmtìnhcủanhữngngườikhángchiến,củanhândânnằmtrong
truyềnthốngânnghĩa,thuỷchungchủadântộc.
BàithơtiêubiểuchophongcáchthơTốHữu.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
17
TIẾNGHÁTCONTÀU
 ChếLanViên 
I.VÀINÉTVỀTÁCGIẢVÀTÁCPHẨM.
1.Tácgiả:
 ChếLanViên(19201989)tênkhaisinhlàPhanNgọcHoan,quêgốcởxãCam
An,huyệnCamLộ,tỉnhQuảngTrị.
ChếLanViênlànhàthơlớncủanềnvănhọchiệnđạiViệtNam.Conđườngthơ
củaôngtrảiquanhiềuchặngđường:Từthếgiớikinhdị,thầnbícủaĐiêutàn,saucáchmạng
bắtrễvàođờisốngrộnglớncủanhândân,thơcủaChếLanViênnónghổithờisựgiàuchất
sửthi,chấtanhhùng,chấtchínhluận,cóvẻđẹptrítuệđộcđáo.
Tácphẩmchính:CáctậpthơĐiêutàn,Ánhsángvàphùsa,Hoangàythường,Chim
báobão,…

2.Tácphẩm: BàithơTiếnghátcontàurúttừtập Ánhsángvàphùsa(1960).
3.Cảmxúcchủđạo:Bàithơlàkhátvọngvềvớinhândânvàđấtnước,vớinhữngkỉ
niệmsâunặngtìnhnghĩatrongcuộckhángchiếnchốngPhápcủanhàthơ,cũnglàvềvới
ngọnnguồncủacảmhứngsángtạothơca.
II.NỘIDUNGCƠBẢN.
1.Nhanđềvàbốncâuthơđềtừ:Xuấthiệnnhữnghìnhảnhmangtínhbiểutượng
caovàchuyểnhoálẫnnhau,hoáthânvàonhau,đólà:
Hình ảnhcontàumangýnghĩabiểutượng:
+Hìnhtượngđấtnướctrongnhịpsốngmới.
+Khátvọngđixa,vươnxađếnmọimiênxaxôicủatổquốc.
+Làcontàutâmhồnnhàthơtronghànhtrìnhtrởvềvớinhândân.
TâyBắc:
+Làđịadanhcụthểcủađấtnước.
+Làbiểutượngchomọimiềnxãxôicủatổquốc.
+Lànhândân,làcộinguồnsángtạonghệthuật.
Tiếnghátcontàu:
+Tiếnghátcủađấtnướctrongnhịpsốngmới.
+Tiếng hátcủatâm hồn nhàthơtronghànhtrìnhtrởvềvới nhândân, về vớicội
nguồnsángtạonghệthuật.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
18
Câuhỏitutừ+nhịpthơnhanh=>hơithơgấpgáp,khẩntrươngnhưchínhnhịpđi
củacontàu.Cógìđóhốithúc,giụcgiãbêntrongvìđấtnướcđangvẫygọi,vìTổquốcbốn
bềlêntiếnghát.
Cóhaisựđồngnhất:LòngtahóanhữngcontàuvàTâmhồntalàTâyBắc=>khi
lòngngườiđãcókhátvọnglênđườngthìmọimiềnđấtxaxôicủaTổquốcđềulàTâyBắc
nơiđãghidấunhữngkỉniệmcủamộtthời.
TrởvềvớiTâyBắclàtrởvềvớichínhlòngmình,trởvềvớinhữngtìnhcảmtrong
sáng,nghĩatìnhsâunặngvớinhândân,đấtnước=>trởvềvớiTâyBắclàtrởvềvớingọn
nguồncủacảmhứngnghệthuật.

2.Phần1:Lờigiụcgiãlênđường.
Ởđâycósựphânthâncủanhânvậttrữtìnhđểthuyếtphụcmọingườivàcũnglà
thuyếtphụcchínhmìnhhãytrởvềvớiTâyBắc;nhiềucâuhỏitutừđượcsửdụngthểhiệnsự
hốithúc,sựtrăntrởlênđường:anhđichăng?anhcónghe?
Đấtnướcmênhmôngđanghồisinhsaucuộckhángchiếnácliệt,khắpnơicấtcao
tiếnghátxâydựngcuộcđờimới,đólànguồncảmhứngvôtậncủathơca,cuộcsốngmới
đangmờithôithúcngườinghệsĩvượtrakhỏicuộcđờinhỏhẹpquẩnquanh.
Đấtnướcmênhmôngđờianhnhỏhẹp.

Chẳngcóthơđâugiữalòng đóngkhép
3.Phần2:HoàiniệmvềTâyBắc.
TrởvềvớiTâyBắclàtrởvềvớinhữngkỉniệmthiêngliêngnhấtcủalòngngười,trở
vềvớimảnhđấtmàôngchađãđổbiếtbaoxươngmáuđểbâygiờkếttrái,đơmhoa.
Tiếnghátcontàubộclộniềmkhaokhátmãnhliệtvàhạnhphúclớnlaocủanhàthơ
khitrởvềvớinhândân.Tácgiảsửdụngliêntiếpnhữnghìnhảnhsosánh,trởvềvớiTâyBắc
làtrởvềvớingườithânnhưconvềvớimẹ:Choconvềgặplạimẹyêuthương.
 Cáchxưnghôcủachủthểtrữtìnhbộclộmộttìnhcảmthântìnhruộtthịtvớinhững
conngườiđã từnggắnbó mậtthiếtvới mìnhtrongnhững nămkhángchiến:Congặplại
nhândân Connhớemcon Connhớanhcon 
Từ nhữnghoài niệmvềnhândân,vềkhángchiến, bàithơđưatađếnnhữngsuy
ngẫm mangtính kháiquát, triết luận: Khi ta ởchỉ lànơi đất ở;khita đi đấtđãhóatâm
hồn… Tìnhyêulàm đấtlạhóaquêhương.
=>Câuthơcôđọngnhưmộtchâmngôn.Đólàquyluậtcủatìnhcảm,củatráitimvà
đượccảmnhậnbằngchínhtráitim.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
19
4.Phần3:Khúchátlênđường.
Tiếnggọicủađấtnước,củanhândântrởthànhsựthúcgiụcbêntrong,thànhlời
giụcgiãcủachínhlòngmình.
Đoạncuối nhịpthơ sôiđộnghẳnlên,đólàkhúchát lênđườngcủa mộttâmhồn

thiếtthavớimiềnTây,nhữngsuyluậntriếtlíởđoạn2nhườngchỗchocảmxúclãngmạn
baybổng.
5.Nghệthuật:
Đólàsựsángtạohìnhảnh.Cónhữnghìnhảnhthịgiácdoquansátđượctrongđời
sốngthực,cónhữnghìnhảnhđượcmiêutảcụthểđếntừngchitiết,cónhữnghìnhảnhthực
nhưnggiàusứcgợicónhữnghìnhảnhđượcxâydựngthànhnhữnghình ảnhbiểutượng.
Tácgiảsửdụngcácphéptutừẩndụ,sosánhlinhhoạt,độcđáo.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
20
ĐẤTNƯỚC
(Trích Mặtđườngkhátvọng)
NguyễnKhoaĐiềm 
I.KHÁIQUÁTVỀTÁCGIẢ,TÁCPHẨM.
1.Tácgiả:
Sinh1943,tạiThừaThiênHuế,trongmộtgiađìnhcótruyềnthốngyêunướcvà
tinhthầncáchmạng.
NguyễnKhoaĐiềmthuộcthếhệnhàthơtrẻtrưởngthànhtrongkhángchiếnchống
Mĩ.Thơônggiàuchấtsuytư,xúccảmdồnnén,mangmàusắcchínhluận.
2.Tácphẩm:
VítríđoạntríchĐấtnướcthuộc phần đầu chươngVtríchtrongTrường ca Mặt
đườngkhátvọng vàviếtvềsựthứctỉnhcủatuổitrẻđôthịvùngtạmchiếmmiềnNamvềđất
nướcvềsứmệnhcủathếhệmình,xuốngđườngđấutranhhòanhịpvớicuộcchiếnđấuchống
đếquốcMĩ.
Cảmxúcchủđạo:Xuyênsuốtđoạntríchlàtưtưởngđấtnướccủanhândân.
II.NỘIDUNGCƠBẢN.
1.Phần1:Cảmnhậnvềđấtnước.
Đấtnướcđượccảmnhậntừnhữngyếutốquenthuộc,gầngũi,gắnbótrongcuộc
sốngđờithườngcủamỗingười:nhữngcâuchuyệndângianmẹthườnghaykể,miếngtrầu
củabà, truyềnthốngbềnbỉđánh giặc,nhữngphongtụctậpquán,tìnhnghĩathuỷ chung
giữachavàmẹ,cáikèocáicộttrongnhà,hạtgạoănhàngngày 

=>Đấtnướchiệnlênthậtgầngũi,thânthiết,bìnhdị.
PhươngdiệnkhônggianđịalívàthờigianlịchsửcủaĐấtnước:
+Khônggianđịalícủađấtnướclàkhônggiangầngũigắnliềnvớicuộcsốngcủa
mỗiconngười,vớitìnhyêuđôilứa:lànơianhđếntrường,lànơiemtắm,lànơitahòhẹn,
;làkhônggiancủarừngvàngbiểnbạc:nơiconchimphượnghoàngbayvềhònnúibạc,
concángưôngmóngnướcbiểnkhơi, ;lànơisinhtồncủacộngđồngdântộcquabaothế
hệ:nơidânmìnhđoàntụ 
+ThờigianlịchsửcủađấtnướcgắnliềnvớicộinguồnconRồngcháuTiên,vớibề
dàycủatruyềnthống,chiềusâucủavănhóavàphongtục.
=>Phần1làlờinhắcnhở,nhắnnhủ,dặndòvềtráchnhiệmcủathếhệtrẻđốivớiĐất
nước:gắnbóvàsansẻ,hóathânchodánghìnhxứsở,bởimộtlẽgiảndịĐấtNướclàmáu
xươngcủamình.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
21
2.Phần2:Tưtưởngđấtnướ ccủanhândân.
ThiênnhiênsôngnúiĐấtnướcchínhlàsựhóathâncủacuộcđời,sốphận,tâmhồn
nhândân:mọimiềnlãnhthổcủaĐấtnướcđâuđâucũngmangmộtdánghình,mộtaoước,
mộtlốisốngôngcha.Vìthế:saubốnnghìnnămđiđâutacũngthấy;nhữngcuộcđờiđãhóa
núisôngta.
Tronglịchsử4000nămcủaĐấtnước,nhândân,đặcbiệtlà nhữngngườidânvô
danh cómộtvaitròvôcùngtolớn:Nhữngconngườivôdanhsốngvàchếtđềurấtbìnhdịđó
lạichínhlànhữngngười làmraĐấtnước.
=>Nhândânđãsángtạoravănhoá,phongtục,tậpquán,tiếngnói đểlàmnêncốt
cáchtinhthầnViệtNam;đãcốnghiếnvàhisinhchodântộc;đãlaođộngsảnxuấtđểxây
dựngĐấtnước.
=>sángngờitưtưởngĐấtnướccủanhândân.
III.TỔNGKẾT.
Đoạnthơthểhiệnnhữngcảmnhậnsâusắc,mớimẻ,độcđáovềĐấtnướctrongsự
thốngnhấtcácyếutốvănhóa,phongtục,tậpquán,lịchsử củanhàthơ,từđócótácđộng
mạnhmẽtớinhậnthức,tìnhcảmcủaconngười,đặcbiệtthếhệtrẻvùngtạmchiếmmiền

Namđểhọdứtkhoátđứngvềphíanhândân,Đấtnước.
Giọngthơtrữtìnhchínhluậnsâulắng,thathiết.Sửdụngnhuầnnhịvàsángtạo
cácchấtliệuvănhóavàvănhọcdângianvàocâuthơhiệnđạiđãtạosứchấpdẫnđặcbiệt
chođoạnthơ.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
22
SÓNG
XuânQuỳnh 
I.VÀINÉTVỀTÁCGIẢ,TÁCPHẨM.
1.Tácgiả:
Tênđầyđủlà:NguyễnThịXuânQuỳnh(19421988),quêởlàngLaKhê,huyện
HoàiĐức,HàTây(cũ).
XuânQuỳnhthuộcthếhệcácnhàthơtrẻthờikỳchốngMĩ.ThơXuânQuỳnhlàhồn
thơphụnữnhiềutrắcẩn,hồnnhiên,tươitắn,chânthành,đằmthắm,dadiếttrongkhátvọng
vềtìnhyêuvàhạnhphúcđờithường.
Tácphẩmchính:TơtằmChồibiếc(1963),Hoadọcchiếnhào(1968),Giólàocát
trắng(1974), Hoacỏmay(1989), 
2.Tácphẩm: Sángtácnăm1967vàintrongtập Hoadọcchiếnhào (1968).
3.Cảmxúcchủđạo:Bàithơlàniềmkhátkhaotìnhyêu,khátkhaohạnhphúccủa
ngườiphụnữkhiyêu.
II.NỘIDUNGCƠBẢN.
1.Hìnhtượng “sóng” đượctáihiệnquanhạcđiệubàithơ:
Hìnhtượng“sóng”hiệnlênquanhịpđiệunhẹnhàng,lúcsôinổidồndập,lúcdịu
êmsâulắngnhưnhịpsóngngoàibiểnkhơi,cũnglànhịpcủanhữngconsóngtìnhcảmcủa
mộttráitimkhaokhátyêuđương.
Thểthơ5chữ:vớibiệnphápđiệptừngữ,điệpcấutrúc,nhữngtừláy,…đãtạonên
nhạcđiệucủanhữngconsóng,
2.Sóng  sựbíẩntrongtìnhyêu niềmkhátkhaomộttìnhyêulớn:
Khổthơthứnhấtthểhiệnhaitrạngtháicủasóng,tưởngnhưđốilậpnhưngrấtthống
nhất(dữdộidịuêm;ồnàolặnglẽ).Đólàsựbíẩncủatìnhyêu.Cũngnhưsóng,conngười

tìmđến"biểnlớntìnhyêu"đểhiểumìnhhơn(Sôngkhônghiểunổimình/Sóngtìmratận
bể).
Khổthơthứhailàpháthiệnsựtươngđồnggiữasóngvàquyluậtmuônthuởcủa
tìnhyêu.Sóng"ngàyxưa"vàsóng"ngàysau"vẫnthếgiốngnhưtìnhyêulàkhátvọngcủa
tuổitrẻmuônđời.
Khổthơthứbavàthứtưtácgiảdùngđểcắtnghĩavềnguồngốccủasóngvànơibắt
đầucủatìnhyêu.Cáihaycủađoạnthơlàsựđầuhàngcủanhậnthức,làsựbấtlựctronglôgic
lítrí(Emcũngkhôngbiếtnữa/Khinàotayêunhau).
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
23
3.Sóng  nỗinhớtrongtìnhyêucủangườiphụnữ:
Consóngthaothứcởmọichiềukhônggian,thờigiancũngnhưnỗinhớtrongtình
yêu:chiếmcảbềrộng(trênmặtnước),choáncảtầngsâu(dướilòngsâu),thaothứccảngày
đêm (ngày đêm không ngủđược), đi cả vào trong giấc mơ (cảtrong mơcòn thức). Liên
tưởngthơđãđưađếnsựđồngnhấtgiữa"sóng"và"em".Thànhthử4câutảsóngthựcchấtlà
đểtảlòngemvà2câunóivềnỗinhớcủaemmàtronglòngchaođảo,cồncàonhưcósóng.
4.Sóng  sựthủychung trongtìnhyêucủangườiphụnữ:
Nhàthơsửdụngkếtcấu:dẫu…thì…cùngvớinhữngđối lập(xuôingược,Bắc
Nam)đểkhẳngđịnh:"Nơinàoemcũngnghĩ/Hướngvềanhmộtphương".
Nhữngchữ"xuôi","ngược"gắnvớikhônggianđốicực"Bắc","Nam"mangýnghĩa
tươngphảnquyếtliệt,dùcuộcđờicóthayđổi,dùvũtrụcóbiếnthiêncũngkhônghềquan
trọng.Điềuquantrọngnhấtlà"phươnganh",dùởđâu,là"Nam"hay"Bắc",phải"xuôi"hay
"ngược"emcũnghướngvề.
 Ngoài việc khẳng định tình yêuchung thủy, Xuân Quỳnh còn muốn đềcập đến
nhữngthửtháchtrongtình yêu.Tìnhyêuchotasứcmạnhvượtquathửtháchvàquathử
tháchtìnhyêucàngthêmbềnvững.
5.Sóng  nhữngtrănt rở,loâutrongcõilòngngườiphụnữđangyêu:
Đólànỗiloâuvềcáihữuhạncủađờingười,củatìnhyêu.Trongtrạngtháihạnh
phúccủatâmhồnngườiphụnữđangyêu,cuộcđờitấtcảcònởphíatrướcvậymàvẫncứ
hiệnramộtthoángâulovềcáihữuhạncủađờingười,cáimongmanhcủatìnhyêu:“Cuộc

đờituydàithế;Nămthángvẫn điqua;Nhưbiểnkiadẫurộng; Mây vẫnbayvềxa”.
6.Sóng  khátvọngbấttửhóatìnhyêu:
Nhàthơsửdụngnhữngđạilượnglớncótínhướclệ(trăm,ngàn)cùngvớinhững
hìnhảnhthuộcvềvôbiên(biển,sóng)đểthểhiệnkhátvọngcủatâmhồnngườiphụnữđang
yêu:đólàkhátvọngcủamuônđời,muônngười,khátvọngmanggiátrịnhânbảnsâusắc,
caođẹp–khátvọngbấttửhoátìnhyêu.
III.TỔNGKẾT.
Sónglàmộthìnhtượngkhôngmớinhưngtrởnênrấtđẹp,mộtvẻđẹprấtriêngtrong
cảmnhậncủahồnthơXuânQuỳnh.Bằnghìnhtượngsóng,XuânQuỳnhđãnóiđượcnhững
điềugiảndịmàlớnlaocủatâmhồnngườiphụnữđangyêu.
Khátvọngtìnhyêuđượcgửivàosónglàkhátvọngthànhthực,khẩnthiết,nồngnàn
vàrấtnhânvăn.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
24
ĐÀNGHITACỦALORCA
 ThanhThảo
I.VÀINÉTVỀTÁCGIẢ,TÁCPHẨM.
1.Tácgiả:
LànhàthơtrẻthờichốngMĩ.Ôngđượccôngchúngđặcbiệtchúýbởinhữngbài
thơvàtrườngcamangdiệnmạođộcđáoviếtvềthờihậuchiến.
ThơThanhThảolàsựlêntiếngcủangườitríthứcnhiềusuytư,trăntrởvềcácvấn
đềxãhộivàthờiđại.Ôngmuốncuộcsốngphảiđượccảmnhậnvàthểhiệnởbềsâunênluôn
khướctừlốibiểuđạtdễdãi.
2.Tácphẩm: RúttrongtậpKhốivuôngRu –bích (1985)
3.Cảmhứngchủđạo:ngọnnguồncảmhứngbàithơcóđượctừsốphậnbithảmvà
nhâncáchcaođẹpcủaLorca.Quađó,cangợiLorca:Tàinăng,nhâncáchvàbảnlĩnh
Lorca.
II.NỘIDUNGCƠBẢN.
1.Lor ca,ngườinghệsĩtựdo:
Lor cađượcmiêutảtrêncáinềnvănhóanghệthuậtTâyBan Nha:

+Áochoàngđỏgắt–hình ảnhgợiliêntưởngđếnkhungcảnhcủamộtđấutrườngvới
cuộcđấugiữavõsĩvớibòtót,mộthoạtđộngvănhóacủaTâyBanNhavànềnchínhtrịhà
khắcđươngthờicủaTâyBanNha.
+NhữngnốtnhạcghitaLilalilala=>Lorca,ngườinghệsĩtựdonhưngđơn
độc,đilangthangvớivầngtrăngchếnhchoángtrênyênngựamỏimòn,hátnghêungaocùng
tiếngđànbọtnước.Đólàmộtconngườitựdo,mộtnhàcáchtânnghệthuậtmongmanhvà
đơnđộc.
Nghệthuậtxâydựnghình tượngthơ:
+Đốilậpvớisựngộtngạtcủachínhtrị,sựgiànuacủanghệthuậtvớikhátvọng,sự
đơnđộccủaLorcatrongnỗlựccáchtânnghệthuật.
+Âmthanh:Lilalilala=>sựđồngcảmsâusắccủaThanhThảovớiLorca,
ngườiđãdùngtiếngđànđểgiãibàynỗibuồnvàkhátvọng.
2.Lor cavớicáichếtbithảm:
Áochoàngbêbếtđỏ,bịđiệuvềbãibắn,tiếngghita:vỡtanròngròngmáuchảy.
=>Cáichếtbấtngờ,bithảmcủaconngườitrongsạch,vôtội.
Sosánh,chuyểnđổicảmgiácquahệthốngnhữngâmthanh,hìnhảnh:“tiếngghita
nâu,tiếngghitaláxanh,tiếngghitatròn,tiếngghitaròngròng máuchảy”.
Hướngdẫnônthitốtnghiệpnămhọc2009 – 2010,mônNgữvăn (Tàiliệulưuhànhnộibộ)
25
 Đốilập:Tiếnghátyêuđờivớihiệnthựcbithảm;tìnhyêu,cái đẹpcủaLor  cavớihành
độngtànácdãmancủabọnđộc tài.
=>Nỗixótxavềsựdangdởcủakhátvọngcáchtân.
3.Lor cavớitiếngđànghita:
“Khôngaichôncấttiếngđàn
Tiếngđànnhưcỏmọchoang”
Ýnghĩacủalờidichúc:dũngcảmvượtquacáicũđểlàmcáimới,đólàđạođứccủa
ngườisángtạo.TiếngđànghitatượngtrưngchonghệthuậtcủaLorca.Quatiếngđànđể
hiểuđượctìnhyêuconngườivàkhátvọngcủaLorca.Lorcavàtiếngđànghitacósức
sốngmạnhmẽnhưcỏmọchoangmàkhôngmộtthếlựctànácnàohủydiệt.
Nỗixótthươngcái chếtcủamộtthiêntài,lànỗixóttiếchànhtrìnhcáchtândangdở

đọnglạithànhhình ảnhđẹp,buồn:giọtnướcvầngtrăng.
4.Nhữngsuy tưvềcuộcgiảithoátvàcáchgiãtừcủaLor ca:
Dòngsôngrộngmênhmang=>thếgiớivôcùng.
Đườngchỉtay đãđứt=> sốphận,địnhmệnh,cáichếtđượcbáotrước.
Némlábùavàoxoáynước.
Némtráitimvàolặngyêncõichết
dễbơisangngangtrênchiếcghitamànbạc.
=>Sự giảithoátnhẹnhàng,chấp nhậnsốphận hìnhảnh thơ mang ý nghĩatượng
trưngvàgợi nhiềusuytưởng.
Tiếngđànghitatạonêndưâm,bảnnhạccủaLor cavẫncòn đangtiếptục.
=>TácgiảThanhThảokínhtrọngvàtriâmvớiLor  ca.
III.TỔNGKẾT.
Nộidung:NỗiđauxótsâusắctrướccáichếtbithảmcủaLorca,nhàthơthiêntài
TâyBanNha.Tháiđộngưỡngmộngườinghệsĩtựdovớikhátvọngchânchính.
Nghệthuật:Hìnhảnhthơvàngônngữthơmớimẻ,giàuýnghĩatượngtrưng;kết
hợphàihòagiữathơvànhạc.

×