Tải bản đầy đủ (.docx) (18 trang)

bắt người trong tố tụng hình sự và việc hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả nhằm áp dụng biện pháp này

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (204.35 KB, 18 trang )

Mục lục
Danh mục viết tắt
Bộ luật tố tụng hình sự BLTTHS
Cơ quan điều tra CQĐT
Viện kiểm sát nhân dân VKSND
Tòa án nhân nhân TAN
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Bắt người là biện pháp ngăn quan trọng được quy định tại Chương VI Bộ luật tố
tụng hình sự năm 2003. Đây là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất trong hệ thống
biện pháp cưỡng chế tố tụng hình sự, là cơ sở pháp lý để cơ quan tiến hành tố tụng và
người có thẩm quyền có thể tác động một cách hợp pháp đến một số quyền cơ bản
của công dân được Hiến pháp và pháp luật quy định và bảo hộ nhằm ngăn chặn tội
phạm, ngăn ngừa tội phạm trốn tránh pháp luật hoặc có hành vi gây khó khăn trong tố
tụng hình sự cũng còn là một phương tiện góp phần đảm bảo thực hiện các quyền tự
do dân chủ của công dân, hạn chế và ngăn ngừa sự xâm phạm một cách tùy tiện trái
pháp luật đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Tuy nhiên trong quy định của pháp
luật còn tồn tại những khó khăn, vướng mắc nhất định cùng với nhận thức của những
người áp dung biện pháp này mà còn tồn tại những trường hợp áp dụng không phù
hợp với quy định của pháp luật, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người
dân. Chính vì vậy em chọn đề tài “bắt người trong tố tụng hình sự và việc hoàn
thiện pl nhằm nâng cao hiệu quả nhằm áp dụng biện pháp này”
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Vấn đề chung về biện pháp ngăn chặn bắt người
1.Khái niệm
Bắt người là biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự, do người có thẩm quyền
áp dụng, tạm thời hạn chế tự do thân thể đối với bị can, bị cáo hoặc người chưa bị
khởi tố( trong trường hợp khẩn cấp hoặc phạm tội quả tang) theo những trình tự, thủ
tục mà pháp luật tố tụng hình sự quy định, nhằm ngăn chặn tội phạm, người thực hiện
1
tội phạm chốn tránh pháp luật, bảo đảm cho việc tiến hành hoạt động điều tra, truy tố,
xét xử và thi hành án


1
2.Mục đích và ý nghĩa của biện pháp bắt người trong tố tụng hình sự
2.1.Mục đích
-Nhằm kịp thời ngăn chặn tội phạm;
- Ngăn chặn việc bị can, bị cáo sẽ gây khó khăn cho công tác điều tra, truy tố, xét
xử;
- Ngăn chăn để bị can, bị cáo không tiếp tục phạm tội;
- Ngăn chặn hành vi gây khó khăn, cản trở việc thi hành án.
2.2. Ý nghĩa của biện pháp bắt người
- Biện pháp ngăn chặn bắt người thể hiện sự chuyên chính của nhà nước xã hội
chủ nghĩa trong việc đấu tranh, phòng chống tội phạm. Thể hiện đường lối, chính
sách của nhà nước ta trong việc xử lý những hành vi phạm tội. Việc quy định biện
pháp bắt người thể hiện thái độ kiên quyết, triệt để của nhà nước trong việc đấu tranh
phòng ngừa tội phạm.
- Biện pháp ngăn chặn bắt người đảm bảo cho hoạt động của cơ quan tiến hành tố
tụng được thuận lợi, góp phần quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả công tác đấu
tranh phòng chống tội phạm. Trong nhiều vụ án do tính chất phức trạp, người phạm
tội cố tình trốn tránh, gây khó khăn cho việc điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.
Việc bắt các đối tượng này là phương tiện hữu hiệu góp phần quan trọng hạn chế tình
trạng đó.
- Biện pháp ngăn chặn bắt người là phương tiện giúp việc ngăn chặn tội phạm
được kịp thời và hiệu quả: Việc này có ý nghĩa rất lớn trong việc giảm bớt hậu quả
của tội phạm. Kịp thời ngăn chặn tội phạm không những bảo vệ được đối tượng tác
động của tội phạm mà còn ngăn chặn và hạn chế hậu quả do tội phạm gây ra
- Việc quy định một cách cụ thể, rành mạch các trường hợp bắt người về đối
tượng, về thẩm quyền, căn cứ và thủ tục bắt còn có ý nghĩa là cơ sở pháp lý để xử lý
những hành vi vi phạm pháp luật khi áp dụng biện pháp bắt người
II. Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về các trường hợp bắt người
1.Bắt bị can, bị cáo để tạm giam.
Bắt bị can, bị cáo để tạm giam được quy định tại điều 80 BLTTHS năm 2003.

Theo đó: “bắt bị can, bị cáo để tạm giam là bắt người đã bị khởi tố về hình sự hoặc
người đã bị tòa án quyết định đưa ra xét xử để tạm giam nhằm ngăn chặn bị can, bị
cáo tiếp tục phạm tội cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều tra, truy tố, xét xử
và thi hành án hình sự”
2
.
Đối tượng: Theo quy định này thì trường hợp bắt người này chỉ áp dụng đối với bị
can, bị cáo- những người đã bị khởi tố về hình sự hoặc đã bị tòa án quyết định đưa vụ
1 Ts. Trần Quang Tiệp. Về tự do cá nhân và biện pháp cưỡng chế trong tố tụng hình sự. Tr 73
2 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật tố tụng hình sự Việt Nam, Tr 206
2
án ra xét xử. Tuy nhiên BLTTHS không quy định cụ thể những bị can, bị cáo này có
thể bị bắt tạm giam trong những trường hợp nào, nhưng mục đích của biện pháp bắt
người trong trường hợp này là để tạm giam vì vậy thực tế chỉ áp dụng biện pháp này
khi đã xem xét thật kỹ có cần thiết bắt bị can, bị cáo để tạm giam hay không và có
thuộc các trường hợp bị tạm giam quy định tại Khoản 1 Điều 88 hay không, đó là:
Một là, đối với bị can, bị cáo phạm tội rất nghiêm trọng, đặc biệt ngiêm trọng
Hai là, đối với bị can, bị cáo phạm tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng nhưng có
hình phạt tù trên 2 năm và có căn cứ cho rằng đối tượng có thể trốn tránh hoặc cản trở
điều tra, truy tố, xét xử hoặc tiếp tục phạm tội.
Đối với bị can, bị cáo là phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi, là
người già yếu, người bị bệnh nặng mà có nơi cư trú rõ ràng thì không tạm giam mà áp
dụng biện pháp ngăn chặn khác, trừ những trường hợp sau: bị can, bị cáo bỏ trốn và
bị bắt theo lệnh truy nã hoặc đang áp dụng biện pháp ngăn chặn khác nhưng tiếp tục
phạm tội hoặc cố ý gây cản trở đến việc điều tra, truy tố, xét xử hoặc bị can, bị cáo
phạm tội xâm phạm an ninh quốc gia và có đủ căn cứ cho rằng nếu không áp dụng
biện pháp tạm giam đối với họ thì sẽ gây nguy hại đến an ninh quốc gia nên đối tượng
thuộc trường hợp này có thể bị bắt tạm giam.
Căn cứ bắt bị cáo, bị can để tạm giam cũng không được quy định cụ thể trong điều
luật. Tuy nhiên bắt bị can, bị cáo để tạm giam là một trong những biện pháp ngăn

chặn nên cần thỏa mãn các căn cứ áp dụng theo điều 79 BLTTHS
Thẩm quyền ra lệnh bắt bị can, bị cáo để tạm giam: Theo quy định tại Khoản 1
Điều 80 những người có thẩm quyền bắt bao gồm:
-Viện trưởng, phó viện trưởng VKSND và viện kiểm sát quân sự các cấp;
-Chánh án, phó Chánh án TAND và Tòa án quân sự các cấp;
-Thẩm phán giữ chức vụ chánh tòa, phó chánh tòa Tòa phúc thẩm TANDTC,
Hội đồng xét xử;
-Thủ trưởng, phó thủ trưởng cơ quan điều tra các cấp. Trong trường hợp này
lệnh bắt phải được viện trưởng VKS cùng cấp phê chuẩn trước khi tiến hành.
Có thể nói, quy định về thẩm quyền ra lệnh bắt bị can, bị cáo để tạm giam cho các
cơ quan tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng như trên là hoàn toàn phù hợp,
đảm bảo được sự chủ động và độc lập cho các cơ quan này thực hiện nhiệm vụ tố
tụng trong các giai đoạn khác nhau của quá trình giải quyết vụ án, đáp ứng kịp thời
với tình hình thực tiễn đặt ra trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử. Tuy nhiên
trường hợp cơ quan điều tra ra lệnh bắt bị can, bị cáo để tạm giam thì phải được VKS
phê chuẩn trước khi thi hành. Sự phê chuẩn của VKS là thủ tục pháp lý bắt buộc
nhằm kiểm tra tính có căn cứ và hợp pháp của lệnh bắt để đảm bảo hiệu lực của lệnh
bắt. Trong thời hạn 3 ngày kể từ khi nhận được đề nghị xét phê chuẩn lệnh bắt bị can
để tạm giam kèm theo các tài liệu, căn cứ có trong hồ sơ, VKS ra quyết định phê
chuẩn hoặc không phê chuẩn.
Trình tự, thủ tục bắt bị can, bị cáo để tạm giam: Theo quy định tại khoản 2 điều
80 BLTTHS thì khi áp dụng biện pháp bắt bị can, bị cáo để tạm giam phải tuân theo
3
trình tự, thủ tục tố tụng sau: phải có lệnh bắt của người có thẩm quyền, trong đó ghi
rõ ngày, tháng, năm, họ tên, chức vụ của người ra lệnh, địa chỉ của người bị bắt và lý
do bắt, lệnh bắt phải có chữ ký của người ra lệnh và có đóng dấu. Người thi hành lệnh
bắt phải đọc lệnh, giải thích lệnh, quyền và nghĩa vụ của người bị bắt và phải lập biên
bản về việc bắt. Nội dung biên bản bắt người phải ghi rõ ngày, tháng, năm, giờ, địa
điểm, nơi lập biên bản, những việc đã làm, tình hình diễn biến trong khi thi hành lệnh
bắt, những đồ vật, tài liệu tạm giữ, những khiếu nại của người bị bắt. Biên bản phải

đọc cho người bị bắt, người chứng kiến nghe và cùng ký tên. Nếu có ý kiến khác hoặc
không đồng ý với nội dung biên bản thì phải ghi ý kiến đó hoặc lý do vào biên bản và
ký tên. Ngoài ra đối với lệnh bắt của người có thẩm trong cơ quan điều tra phải được
VKS cùng cấp phê chuẩn mới có giá trị.
Ngoài ra điều luật còn quy định rõ: “khi tiến hành bắt người tại nơi cư trú phải có
người đại diện chính quyền xã, phường, thị trấn và người láng giềng của người bị bắt
chứng kiến. khi tiến hành bắt người tại nơi người đó làm việc phải có đại diện cơ
quan, tổ chức nơi người đó làm việc chứng kiến. khi tiến hành bắt người tại nơi khác
phải có sự chứng kiến của đại diện chính quyền xã phường, thị trấn nơi tiến hành bắt”.
Quy định này nhằm đảm bảo tính công khai, minh bạch của việc bắt người, vừa gắn
trách nhiệm của chính quyền địa phương với việc đấu tranh phòng ngừa và chống tội
phạm đồng thời tăng cường giáo dục, tuyên truyền pháp luật hay hỗ trợ giúp sức khi
cần thiết để thi hành lệnh bắt được thuận lợi.
Việc bắt bị can, bị cáo để tạm giam không mang tính chất cấp bách như bắt người
trong trường hợp khẩn cấp, quả tang hay truy nã, vì vậy đảm bảo chính đáng quyền
lợi của người bị bắt, của thân nhân, của cơ quan, tổ chức nơi người đó là việc, tránh
gây căng thẳng do việc bắt người gây ra, Khoản 3 Điều 80 BLTTHS quy định:
“không được bắt người vào ban đêm”. Ban đêm được tính từ 22 giờ tối hô trước đến 6
giờ sáng hôm sau.
2.Bắt người trong trường hợp khẩn cấp.
Theo quy định tại điều 81 BLTTHS có thể hiểu: bắt người trong trường hợp khẩn
cấp là trường hợp bắt người chuẩn bị thực hiện một tội phạm rất nghiêm trọng hoặc
tội phạm đặc biệt nghiêm trọng nhằm ngăn chặn kịp thời hành vi phạm tội của họ
hoặc bắt người sau khi thực hiện tội phạm mà người đó bỏ trốn, cản trở việc điều tra,
khám phá tội phạm hoặc bắt người mà cơ quan điều tra thấy dấu vết tội phạm ở người
hoặc chỗ ở của họ. Đây là trường hợp bắt người có tính chất cấp bách, nếu không
thực hiện sẽ không thể kịp thời ngăn chặn việc thực hiện tội phạm, không chặn đứng
được hành vi trốn tránh, gây khó khăn, cản trở việc điều tra.
Đối tượng áp dụng: Đối tượng áp dụng của bắt người trong trường hợp này là
người chưa bị khởi tố về hình sự. Nhưng bên cạnh đó không loại trừ cả người đã bị

khởi tố hay đã bị tòa án quyết định đưa ra xét xử với tư cách là bị can, bị cáo của vụ
án khác nếu hành vi của họ thuộc một trong ba trường hợp mà khoản 1 Điều 81
BLTTHS quy định làm căn cứ để bắt khẩn cấp
Căn cứ áp dụng:
4
Căn cứ thứ nhất, khi có căn cứ để cho rằng người đó đang chuẩn bị thực hiện tội
phạm rất nghiêm trọng hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng: Theo đó căn cứ khẳng
định một người đang chuẩn bị thực hiện tội phạm tức là người đó có hành vi tạo ra
những điều kiện vật chất hoặc tinh thần cho việc thực hiện hành vi phạm tội xảy ra
hoặc có thể xảy ra đươc thuận lợi, dễ dành như: tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương
tiện hoặc tạo ta những điều kiện cần thiết khác để thực hiện tội phạm; tội phạm đang
được chuẩn bị thực hiện phải là tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm
trọng, việc áp dụng biện pháp ngăn chặn trong trường hợp này để ngăn ngừa không
cho tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng đang được chuẩn bị được
xảy ra, gây những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cho xã hội.
Căn cứ thứ hai, khi người bị hại hoặc người có mặt tại nơi xảy ra tội phạm chính
mắt trông thấy và xác nhận là người đã thực hiện tội phạm mà xét thấy cần phải ngăn
chặn ngay người đó bỏ trốn: Theo đó, phải có người bị hại hoặc người có mặt tại nơi
xảy ra tội phạm chính mắt trong thấy và xác nhận đúng người đã thực hiện tội phạm.
Như vậy, theo quy định của luật hiện hành, trường hợp một người có mặt tại nơi xảy
ra tội phạm nhưng không tận mắt chứng kiến hành vi phạm tội hoặc không có mặt tại
nơi xảy ra tội phạm nhưng được người khác trực tiếp chứng kiến mô tả lại, kể lại
cũng không được coi là có căn cứ để bắt khẩn cấp. Pháp luật cũng quy định nếu xét
thấy cần ngăn chặn ngay việc người đó bỏ trốn, tức là người đã thực hiện hành vi
phạm tội đang có hành động trốn hoặc chuẩn bị trốn hoặc xét thấy có khả năng để cho
rằng người đó có thể trốn, khó có thể triệu tập khi cần thiết thì có thể áp dụng biện
pháp bắt người trong trường hợp khẩn cấp.
Căn cứ thứ ba, khi có dấu vết của tội phạm ở người hoặc tại chỗ chủ người bị nghi
thực hiện tội phạm và xét thấy cần thiết ngăn chặn ngay việc người đó trốn hoặc tiêu
hủy chứng cứ: Trường hợp này cơ, cơ quan, người có thẩm quyền có những tài liệu,

chứng cứ nghi một người thực hiện tội phạm và qua quá trình điều tra đã phát hiện
những vật, những tài liệu có liên quan đến tội phạm hoặc những dấu vết khác do tội
phạm để lại. Và xét thấy cần ngăn chặn việc người đó bỏ trốn hoặc tiêu hủy chứng
cứ, cơ quan, người có thẩm quyền phải căn cứ và đánh giá một cách toàn diện các
mặt như: nhân thân người bị bắt, tính chất nghiêm trọng của hành vi phạm tội và loại
tội phạm được thực hiện mà thực tiễn cho thấy người phạm tội thường trốn như tội
trộm cắp tài sản, tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cướp tài sản, tội giết người…
Thẩm quyền ra lệnh bắt: Theo quy định tại khoản 2 Điều 81 BLTTHS, những
người sau đây có thẩm quyền ra lệnh bắt người trong trường hợp khẩn cấp:
- Thủ trưởng, Phó thủ trưởng cơ quan điều tra các cấp;
- Người chỉ huy đơn vị bộ đội độc lập cấp trung đoàn và tương đương, người chỉ
huy đồn biên phòng ở hải đảo và biên giới;
- Người chỉ huy tàu bay, tàu biển, khi tàu bay, tàu biển đã rời khỏi sân bay, bến
cảng.
Thủ tục bắt người trong trường hợp khẩn cấp: Khoản 3 Điều 81 BLTTHS quy
định thủ tục bắt người trong trường hợp khẩn cấp cũng được tiến hành như trường
5
hợp bắt bị can, bị cáo để tạm giam. Người thi hành lệnh bắt phải đọc, giải thích lệnh
và phải lập biên bản về việc bắt. Khi tiến hành bắt người, phải có đại diện chính
quyền xã, phường, thị trấn hoặc đại diện cơ quan, tổ chức nơi người bị bắt cư trú hoặc
làm việc và người láng giềng chứng kiến. Tuy nhiên quy định như vậy nhiều khi rất
khó thực hiện bởi vì trong một số trường hợp nhất định như quy định tại điểm C,
khoản 2 Điều 81 chẳng hạn, trường hợp này không thể có đầy đủ thành phần tham
giam khi thực hiện lệnh bắt được, vì vậy quy định này của pháp luật rất khó thực hiện
và không khả thi.
Với tính chất và đặc điểm của việc bắt người trong trường hợp khẩn cấp nên luật quy
định việc bắt người trong trường hợp này không cần có sự phê chuẩn trước của VKS.
Tuy nhiêm nhằm đảm bảo cho tính chính xác và tránh lạm dụng bắt khẩn cấp, luật
quy định, trong mọi trường hợp việc bắt khẩn cấp phải báo ngay cho VKS cùng cấp
bằng văn bản kèm theo tài liệu liên quan đến việc bắt khẩn cấp để xét phê chuẩn

(Khoản 4 Điều 81 BLTTHS). Về tài liệu liên quan đến việc bắt khẩn cấp được quy
định tại Điểm 3.3 Thông tư liên tịch số 05/2005/TTLT-VKSTC-BCA-BQP. Trong
trường hợp có nghi ngờ về tài liệu, chứng cứ hoặc còn thấy băn khoăn trong việc
quyết định phê chuẩn như lý do bắt khẩn cấp không rõ ràng, người bị bắt không nhận
tội, người bị bắt là người nước ngoài, người có chức sắc trong tôn giáo…thì VKS có
thể trực tiếp tiến hành việc hỏi người bị bắt để làm rõ những nghi ngờ và củng cố
những căn cứ ra lệnh bắt khẩn cấp. Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi nhận được đề nghị
xét phê chuẩn và tài liệu liên quan đến việc bắt khẩn cấp, VKS phải ra quyết định phê
chuẩn hoặc không phê chuẩn. Nếu VKS quyết định không phê chuẩn thì người đã ra
lệnh bắt phải trả tự do ngay cho người bị bắt. Việc bắt khẩn cấp được tiến hành bất kỳ
lúc nào, không kể ban ngày hay ban đêm.
Tuy nhiên quy định về thẩm quyền xét phê chuẩn lệnh bắt khẩn cấp thuộc về VKS
cùng cấp cũng có những bất cập, vướng mắc nhất định. Như trong trường hợp
“Người chỉ huy tàu bay, tàu biển khi tàu bay, tàu biển đã rời khỏi sân bay, bến cảng”.
Đối với những trường hợp này việc xác đinh VKS cùng cấp là rất khó khăn khi tàu
bay, tàu biển đang ở trên bầu trời, tàu biển đang ở ngoài biển cả. Vì vậy cần phải quy
định rõ hơn về thẩm quyền của VKS trong trường hợp này.
3.Bắt người phạm tội quả tang hoặc đang bị truy nã
Bắt người phạm tội quả tang là “bắt người khi người đó đang thực hiện tội phạm
hoặc ngay sau khi thực hiện tội phạm thì bị phát hiện hoặc bị đuổi bắt.”
3
Bắt người đang bị truy nã là “ bắt bị can, bị cáo hoặc người bị kết án trốn tránh
việc điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án đang bị lung bắt theo quyết định truy nã của
cơ quan điều tra được thông báo trên các phương tiên truyền thông đại chúng, niêm
yết công khai tại trụ sở chính quyền xã phường, thị trấn và các công cộng”
4
3 Trần Quang Tiệp, Về tự do cá nhân và biện pháp cưỡng chế tố tụng hình sự, Tr 95
4 Trần Quang Tiệp, Về tự do cá nhân và biện pháp cưỡng chế tố tụng hình sự, Tr 99
6
Đối tượng: Bất kể người nào đang thực hiện tội phạm hoặc sau khi thực hiện tội

phạm bị phát hiện và đuổi bắt.
Bị can, bị cáo hoặc người bị kết án có hành vi trốn tránh việc điều tra, truy tố, xét
xử, thi hành án và đối với họ có quyết đinh truy nã của cơ quan nhà nước có thẩm
quyền.
Căn cứ áp dụng:
Khoản 1 Điều 82 quy định: “ đối với người đang thực hiện tội phạm hoặc ngay sau
khi thực hiện tội phạm thì bị phát hiện hoặc bị đuổi bắt, cũng như người đang bị truy
nã thì bất kỳ người nào cũng có quyền bắt và giải ngay đến cơ quan công an, Viện
kiểm sát hoặc Ủy ban nhân nhan nơi gần nhất. Cơ quan này phải lập biên bản và giải
ngay người bị bắt đến cơ quan điều tra có thẩm quyền”. Theo đó căn cứ bắt người
phạm tội quả tang hoặc đang bị truy nã bao gồm:
Đối với trường hợp bắt người phạm tội quả tang thì BLTTHS quy định những căn
cứ sau:
Căn cứ thứ nhất, người đang thực hiện tội phạm thì bị phát hiện. Đây là trường
hợp người phạm tội đang thực thực hiện hành vi khách quan được mô tả trong cấu
thành tội phạm. bị phát hiện và bắt quả tang. Đối với những hành vi phạm tội được
thực hiện trong một thời gian dài, không bị gián đoạn như tàng trữ trái phép vũ khí
quân dụng, tang trữ trái phép chất nổ, chất độc… thì trong suốt thời gian đó bị coi là
đang thực hiện hành vi phạm tội. Chính vì vậy thời điểm nào phát giác thì cũng bị coi
là bắt người phạm tội quả tang
Căn cứ thứ hai, ngay sau khi thực hiện tội phạm thì bị phát hiện. Đây là trường
hợp người thực hiện hành vi phạm tội xong, người phạm tội chưa kịp chạy trốn, hoặc
đang cất giấu công cụ, phương tiện phạm tội, đang xóa dấu vết thì bị phát hiện. Trong
trường hợp này khi bắt người phạm tội quả tang cần có căn cứ chứng minh người
phạm tội vừa thực hiện hành vi phạm tội xong, chưa kịp chạy trốn và sự phát hiện,
bắt giữ người phạm tội phải xảy ra không gián đoạn về mặt thời gian.
Căn cứ thứ ba, người sau khi thực hiện hành vi phạm tội thì bị đuổi bắt. Đây là
trường hợp vừa thực hiện hành vi phạm tội xong thì bị lộ, chạy trốn và bị đuổi bắt.
Việc đuổi bắt này diễn ra liền ngay sau hành vi chạy trốn, giữa hành vi bỏ chạy và
hành vi chạy trốn không bị gián đoạn về mặt thời gian.

Đối với trường hợp bắt người đang bị truy nã. Đây là trường hợp bắt đối với người
đã có hành vi phạm tội, đã bị phát hiện, bị tạm giữ, tạm giam hoặc đang được tại
ngoại nhưng trốn tránh hoạt động điều tra, truy tố, xét xử hay đang chấp hành hình
mà bỏ trốn hoặc là người phạm tội đã có lệnh bắt nhưng chưa bắt được, đã bỏ trốn và
bị cơ quan có thẩm quyền ra quyết định truy nã. Việc truy nã bị can được quy định cụ
thể tại Điều 161 BLTTHS: “khi bị can trốn hoặc không biết bị can đang ở đâu thì Cơ
quan điều tra phải ra quyết định truy nã bị can…”
Thẩm quyền:
7

×